Skip to main content

Full text of "Iōannoy toy zōnapa Epitome istopiōn = Ioannis Zonarae Epitome historiarum, volume 2"

See other formats


ΙΩΑΝΝΟΤ ΤΟΤ ΖΩΝΑΡΑ 

ΕΠΙΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΩΝ. 



ΙΟΑΜΙ8 ΖΟΝΑΕΑΕ 

ΕΡΙΤΟΜΕ ΗΙδΤΟΕΙΑβϋΜ. 

οπΜ 
οακοο ϋϋΟΑΝαιι 8υΐ8<2ϋΕ 

ΑΝΝΟΤΑΤΙΟΝΙΒϋ8 
ΕϋΙΟΐΤ 

Ιϋϋθνΐ0ϋ8 ΒΙΝΒΟΚΓΙϋδ. 



ν ο ι,. Π. 





Ι.ΙΡ8ΙΑΕ 

ΙΝ ΑΕϋΙΒϋΒ Β. α. ΤΕϋΒΝΕΕΙ. 
ΜϋΟΟΟ&ΧΙΧ. 



ΜΡ8ΙΑΕ: ΤΥΡΙ8 Β. &. ΤΕϋΒΝΕΚΙ. 



Και Ηρώδης μεν όντως άτίέτιΰε το χρεών, '^ρ-"ννΐΐ87 
χελαος δε εις το ιερόν άνελ&ών και ενφημη&είς επί β 
θρόνου τε κα&ίΰας χρνΰον έδε%ιοντο το τΐλη&ος. τον 1 
μέντοι ΰτρατενματος και το διάδημα περιτι&έντος 

5 αντώ, ονκ έδε%ατο, ει μη πρότερον Καΐΰαρ τάς ιί.α- 
τριχάς δια&ήκας έπικνρώΰειε' καϊ &νΰας έ% ένωχίαν 
έτράΐίετο. Τ> 

Σννελ&όντες ονν των Ιονδαίων τίνες Ματ&ίαν 
καϊ τονς ΰνν αντώ κολαΰ&έντας νπο *Ηρώδον δια 

ίο την τον χρνΰον άετον καταΰιίαΰιν ωλοφνροντο , έτιί 
μέγα την οίμωγην αΐ'ροντες' ΰννοδον τε αντοΐς γε- 
νομένης ή%ίονν τονς νφ Ηρωδον τιμωμένονς κολά- 
ΰαντα τον Άρχέλαον εκδικήΰαι τονς τε&νεώτας , και 
τίρο των άλλων τον αρχιερέα πανΰαι, έτερον δε κα- 

15 ταΰτηΰαΰ&αι νομιμώτερον. τοντοις Αρχέλαος καίτΐερ 
άχ&όμενος την ορμην αντών επέχων έτίένενε' και 
τον ΰτρατηγον τω πλή&ει διαλεζόμενον εΰτειλεν, ώς 
ον ννν τοντων καί-ρό^, αλλ* Όταν αντώ η αρχή βδ-ΡΙ26ΐ 
βαιωΰ'ΐ} έπινενΰει τον Καίΰαρος. ο£ δε βοώντες και 

20 Φορνβονντες ονκ ειων λέγειν τον ΰτρατηγον, ονδέ 
τον άλλον ηνείχοντο ετιϊ ΰωφρονιΰμώ καϊ αποτροπή 
των ΰταΰεων ώρμημένον λέγειν αυτοΓ^• άρτι δε της 
των αζνμων εορτής ένεΰτηκνίας , καϊ τΐλή&ονς %άν- 
το%*εν ΰνρρενΰαντος εις το ιερόν, επί μέγα την ΰτά- 



Οίΐρ. 1. ΙοδβρΜ Δηί. 17, 8, §. 4 — 10, §. 6. 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 



2 1ΛΒ. VI. ΟΑΡ. Ι. 

ύιν έζάραι προε&υ μουντό, ο δείβας Αρχέλαος χιλίαρ- 
χον μετά ύπείρας εξέπεμψε την ορμην καταβτελούντα 
τον δήμου τον βταΰιάζοντος. και οί ΰταΰιαβταϊ πα- 
ραχρήμα έπϊ τους ΰτρατιωτας ώρμηκαβι καϊ κατέ- 
λενβαν τονς πλείύτονς αντών, ολίγοι δέ τίνες καϊ ο 5 

Β χιλίαρχος τρανματίαι διέφνγον. Αρχέλαος δε Οννι- 
δών ώς ει μη το της πλη&ύος ορμημα κωλυ&η, εις 
μέγα κακόν τα. της ύτάβεως αποβηβεται, εκπέμπει 
πάν το ύτρατόπεδον' καϊ εις μεν τριύχιλίονς ανηρέ- 
&η6αν, οί <$« γε λοιποί έπϊ τα ορη διεβκεδάύ&ηΰαν. ίο 
καϊ κήρυγμα γέγονε πάντας αναχωρεΐν έπϊ τα οί- 
κεΐα' οί δε την έορτην λιποντες απηεβαν. 

Αρχέλαος δε επί 'Ρωμην έζέπλει ΰνν τη μητρί, 
Φιλίππω τω άδελφω πιβτενβας τα πράγματα ' 6ννε%- 
ηει δ\ αντώ καϊ Σαλωμη η αδελφή Ηρώδον. και 15 
*Αντίπας δε ο *Ηρώδον νιος έτέρω&εν έπϊ 'Ρώμην ώρ- 
μητθ) καϊ αντος της βαΰιλείας άντιληψομενος, ώς εν 

Ο προτέραις δια&ηκαις καταγεγραμμένης αντώ ' έπτέ- 
ρον δε τοΰτον προς τάς ελπίδας Σαλωμη. επεϊ δε 
εις Ρώμην «φίκοι/ΓΟ καϊ παρέβτηΰαν Καίόαρι, οί μεν 2ο 
νπερ Αρχελάου τονς λόγους πεποίηντο, οί δε υπέρ 
Αντίπα, του * Αρχελάου κατηγορούντες. Καΐΰαρ δε 
μάλλον υπέρ Αρχελάου ροπην έδείκνν. 

Εν τούτοις δε άγγέλλεται Καίβαρι το των Ιον- 
δαίων έθνος ΰταΰιάΰαν και τονς εκεί Ρωμαίους πο- 25 
λιορκονν. κατά γαρ την της πεντηκοστής εορτην 
^υοια^ων πολλών βννα&ροιβ&ειύών πανταχόθεν, υπ 
αντών οί Ρωμαίοι όυγκατεκλείβθηβαν καϊ αυτός Σα- 
βίνος" ότρατηγός δε ην ούτος "Ρωμαίων, καϊ μάχη 
ην καρτερά, και οί ( Ρωμαΐοι εκράτουν. περιοδεύβαν- 30 
τες ούν οί Ιουδαίοι έπϊ τάς ΰτοάς άνήλ&ον τάς έ'ξω 

Ι) τον ίεροΰ, κάντεϋ&εν έξ ύπερδεζίων βάλλοντες με- 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. Ι. 3 

γάλα έβλαπταν τονς ( Ρωμαίονς. οί δε πνρ ταΐς στο- 
αις ενιάσι καϊ τοντο νπέτρεφον νλαις εγείρειν φλόγα 
πεφνκνίαις' καϊ ταχν ηπτετο τον ορόφου, καϊ οι επί 
των ΰτοών οί μεν τω ορόφω καταρρηγννμένω σνγκα- 

5 τεφέροντο , τονς δε περισταδόν εβαλλον οι πολέμιοι, 
οί δε εις το πνρ ένίεσαν εαντονς, οί δε τοις εαντών 
έκτείνοντο ζίφεσίν, έσώθη τε των εν ταΐς στοαΐς 
άνελθόντων ονδ' οστισονν. καϊ οί Ρωμαίοι έκρά- 
τόνν τον ίερον θησανρον, και πολλά μεν νπό τών 

ίο στρατιωτών διήρπαστο, Σαβίνος δε εις το φανερόνΨΙΙ&ϊ 
τετρακόσια περιέσωσε τάλαντα, οϊ γε μην περιλε- 
λειμμένοι των μαχόμενων το βαοίλειον περιύχόντες 
πνρ αντώ εμβαλεΐν ηπείλονν και απαντάς κτεΐναι^Τ2β2 
ει δ απίοιεν, αδειαν τοις *Ρωμαίοις επηγγέλλοντο 

ΐ5 καϊ Σαβίνω ' καϊ πολλοί των βασιλικών προς αντονς 
ηντομόλησαν. Ρονφος δε και Γράτος, τρισχιλίονς 
τον Ήρωδον στρατεύματος έχοντες άνδρας έρρωμε- 
νονς ίόϊ§ σώμασι , *Ρωμαίοις προστίθενται. Ιονδαΐοι 
δε ον μεθίεντο της πολιορκίας, και 6 Σαβίνος εκαρ- 

2ο τέρει πολιορκον μένος. 

ΈπΙ τούτοις και £Τ«ρ(Η α^όρυβο^ την Ίονδαίαν 
κατελαβον, Ίονδας γαρ Έζεκίον τον άρχιληστον 
νιος τον νφ Ήρωδον μεγάλοις ληφθέντος πόνοις, 
σνστησάμενος πλήθος τω περί Σέπφωριν της Γαλι- 

25 λαίας επέδραμε βασιλείω , και τών εκεί κρατήσας 
όπλων ώπλισε τονς περί αντόν, φοβερός τε άπασιν 
ήν. άλλα και Σίμων , δονλος μεν Ήρωδον τον βα- Β 
σιλέως, άνήρ δ ενπρεπής καϊ μεγέθει και ρώμη σώ- 
ματος προνχων, αρθείς τη ταραχή τών πραγμάτων 

3ο ετολμησε περιθέσθαι διάδημα, καϊ πλήθονς σνστάν- 
τος περί αντόν, βασιλενς καϊ αντός άναρρηθεϊς το 
εν Ιεριχονντι βασίλειον πίμπρησι, καϊ άλλονς δε τών 

1* 



4 Ι,ΙΒ.νΐ. Ο ΑΡ. Ι. II. 

βασιλικών οίκων, διαρπάβας τά εν αύτοΐς. άλλα 
τούτω Γράτος μάχην ΰυνάψας τό τε πολύ του μετ 
αυτού πλή&ους διέφθειρε και αυτού τον Σίμωνος 
την κεφαλήν κρατηΰας άπέτειιε. καϊ άλλοι δε ΰτα- 
ΰιαΰταί κατά τον καιρόν εκείνον εγένοντο , κακούν- 5 
τες καϊ "Ρωμαίους καϊ τους βαβιλικούς. 

% Ουαρος δ' εν Συρία μα&ών τά κατά τον Σαβΐ- 
νον, ηπείγετο τοις εν Ιουδαία πολιορκουμένοις άλέ- 
ζαβ&αι. ά&ροιΰ&είΰης δε εν Πτολεμαί'δι της αυτόν 
δυνάμεως πάύης , μέρος τι ταύτης τω νίω παραδους ίο 
Γαλιλαίους εξέπεμψε πολεμεϊν' ος βυμβαλών εκεί- 
νοις έκράτηβεν. Ουαρος δε τω λοιπώ του Στρατεύ- 
ματος προΰιών εις ( Ιεροβόλυμα, εις δειλίαν τους πο- 
λιορκουντας των Ιουδαίων ένέβαλε' καϊ λιποντες 
την πολιορκίαν ημίεργον ωχοντο. Ουαρου δε τοΐς 15 
"Ιεροβολνμίταις εγκαλούντος δια τον τίολεμον, εκβϊνοι 
την του πλη&ους <?ι;νο<ϊον διά την εορτην ελεγον γε- 
γονεναι, τον δε πόλεμον παρά των επηλύδων. καϊ 

1)6 Ουαρος πέμψας κατά την χωράν επεζητει τους αί- 
τιους της βτάβεως, καϊ εύρων ένίους εκόλαΰε ' διΰχί- 20 
λιοι γάρ εΰταυρώ&ηΰαν. καϊ έτεροι δε περί μνρίονζ 
Ουάρω κατ 9 αυτών ωρμηκότι παρέδωκαν εαυτούς" ο 
δε προς Καίΰαρα πέμπει τους ηγεμόνας αυτών ' Καΐ- 
ϋαρ δε μόνους εκόλαΰεν ούοι βυγγενεΐς όντες Ηρώ- 
δου ΰυνεΰτρατεύοντο τοΐς ΰταοιαΰταις. 25 

Εις δε *Ρώμην ε% Ιουδαίας πρέόβεις άφίκοντο, 
καϊ του Καίΰαρος 6υ6τη6αμένου βυνεδριον οί πρεΰ- 
βεις βυνιβταμένους έχοντες τών επι ( Ρωμης Ιουδαίων 
περί οκτακιβχιλίους αύτονομίαν ητουν. καϊ επι κα- 
τηγορίαν τών Ήρώδου τρέπονται παρανομημάτοιν ' 30 



Ο&ρ, 2. Ιοδβρίιί Αηΐ. 17, 10, § 9—13, § 4. 



ίλβ. νι. οαρ. ιι. 5 

ου γαρ βαΰιλέα, τνραννον δ' εκείνον εκάλονν. πτολ-ΡΙ263 
λών γαρ πολλάκις κακώΰεων τω έ&νει εφηβαν 6νμ- 
βεβηκνιών ονδεμίαν εζιΰονό&αι ταΐς αντψ έπενη- 
νεγμέναις παρ* εκείνον κακώΰεβιν. οίόμενοι ονν 
5 πάντα της βασιλείας κρατηΰοντα *Ηρώδον $6ε6%αι 
μετριώτερον, αβμένως τον 'Λρχέλαον προΰειπεΐν βα- 
ΰιλέα. 6 δε δείΰας μη ώβπερ ονχ Ηρώδον νομίζοιτο 
παις, ει τοις Ίονδαίοις ηπιώτερος φαίνοιτο, τριβχι- 
λίων ανδρών κατά το τέμενος ϋφαγην εποιηΰατο, 

ίο καϊ ταϋτα μηδέπω ΰον, Καΐΰαρ^ την αρχήν αντψ 
βεβαιώΰαντος. και ταντα λέγοντες η\ίονν βαΰιλείας 
καϊ τοιώνδε αρχών άπηλλάχ&αι, προΰ%•ηκην δε γε-Β 
γονέναι Σνρίας καϊ τοΪ£? εκεί ΰτελλομένοις ^Ρωμαίων 
βτρατηγοίς νποκεΐΰ&αι. 

ΐ5 Οι μεν ονν ταντα γ^τοϋντο, οι δε περί τον Άρχέ- 
λαον άπολογονμενοι τονς τε βαόιλεΐς, τον πατέρα 
λέγω καϊ τον νιόν, των εγκλημάτων άπέλνον^ και 
Ιονδαίοις έπενεκάλονν ΰτάΰεις καϊ νεωτεριΰμονς. ο 
μέντοι Καΐβαρ βαβιλέα μεν ονκ άποδείκννΰι τον Άρ- 

2οχέλαον, το δ' ημιΰν δίδωΰι της πατρικής άρχης^ΨΙί88 
απαγγελλόμενος ονομάύειν και βαβιλέα αντον , εί 
καλώς αρχοί^' ην δ\ 6 της αντψ νεμη&είόης χωράς 
δαΰμος ο έτηβιος εζακόΰια τάλαντα, την δ 9 έτέραν 
ημίΰειαν μοΐραν διχή διελών Άντίπα καϊ Φιλίππψ 

25 παιΰϊν ετέροις ^Ηρώδον διένειμε" και τω μεν '4ντί-0 
πα η νεμη&εΐ6α χώρα είΰψοράν έποιεϊτο διακόΰια 
τάλαντα , Φιλίππψ δε η παραδο&εΐβα μερϊς εκατόν 
εΐβ έφερε τάλαντα, τγι δε Σαλώμη έφ' οίς 6 *Ηρώ- 
δης κατέλιπε καϊ το εν Άβκάλωνι βαΰίλειον δίδωβιν ' 

3ο εκ πάντων δ* είβηγετο τανττ] δαΰμος έζήκοντα τά- 
λαντα. 

Και ταντα μεν όντως διωκητο' νεανίας δέ τις 



6 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. II. 

Ιουδαίος είβωκιβεν εαυτόν εις την Ήρώδου ΰυγγέ- 
νειαν, έπεϊ την μορφην ώμοίωτο Άλεζάνδρω τω άνη- 
ρημένω Ήρώδου υίφ. και τίνα παραλαβών όμόφυ- 
λον άνδρα πονηρόν τε καϊ ΰυγχέαι δυνάμενον πράγ- 
ματα, Άλέζανδρον ώνόμαζεν εαυτόν τον Ηρώδου 5 
ϊ>υίόν, ώς υπό τόνων των άνελεΐν αμφω τους αδελ- 
φούς έΰταλμένων άλλων άνηρημένων, αυτών δε 
περιύω^έντων καϊ διακεκλεμμένων. καϊ λογοις τοι- 
ούτοις ηπάτα τους εντυγχάνοντας , καντεϋ&εν πλεϊ- 
6τα ΰυναγαγών χρήματα εις ( Ρωμην ηπείγετο. Καϊ- ίο 
ΰαρ δε ηπίΰτει μεν ραδίως άπατη&ήναι *Ηρώδην, 
άγαγών δ' εις όψιν αυτόν τον ψευδαλέζανδρον ουκ 
ηπάτητο. το μεν γαρ είδος είχεν έμφερες προς τον 
Ήρώδου Άλε%ανδρον, υπ αυτουργίας δ ετετρύχωτο, 
καϊ προς το βκληρότερον αύτω έπεφυκει το ΰώμα, 15 
αλλ 9 ούχ ώς το εκείνου υπό τρυφης μεμαλάκιΰτο, 
έζήταζεν ούν 6 Καϊβαρ περί ^Αριΰτοβούλου ποϊ αν 
εί'η' φαμένου δ' εκείνου εν Κύπρω καταλελεϊφ&αι, 
ΡΙ264ί,ν εΐ τι περί εμε ΰυμβαίη δεινόν, μη πάντη το της 
Μαριάμ έπιλίπη γένος , κατά μόνας 6 Καϊβαρ τον 2ο 
ψευδαλέζανδρον απολαβών τάλη&ες ερεϊν αυτω προε- 
τρέπετο έπϊ μιβ&ω του τυχεϊν βωτηρίας. 6 δε εκφαί- 
νει τω Καίβαρι το βκαιώρημα. 6 Καϊβαρ δε έρρω- 
μίνον αυτόν προς αύτουργίαν όρων, τοις ερέταις 
βυνέταζε ' τον δ' έπϊ τούτοις εκείνω βυμπνέοντα 25 
εκτεινεν. 

Αρχέλαος δε την έδναρχίαν παραλαβών αφαι- 
ρείται την αρχιερωβύνην έ% Ίωαζάρου του Βοη&οϋ, 
καϊ αντικα&ίβτηβιν Ελεάζαρ τον εκείνου αδελφον. 
και Γλαφύραν άγεται προς γάμον την Αρχέλαου 3ο 
παϊδα, Αλεξάνδρου δε του αδελφού αύτοϋ γαμετην, 
α,φ ου καϊ τέκνα ην αύτη, άπειρημένου τω νομω 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. Π. 7 

αδελφών άγεΰ&αι γυναίκας παϊδας εκ των τε&νεώ- Β 
των εχονϋας. καϊ τον Ελεάζαρ δε μετά μικρόν έκ- 
βαλών Ίηβούν άντειβήγαγε τον παΐδα Σεέ. άνύων 
δ' έτος εν τη αρχή δέκατον κατηγορή&η παρά Καί- 

δ βαρι προς των υπηκόων ως ώμώς καϊ το όλον τυ- 
ραννικώς κεχρημένος τοΐς πράγμαβιν. ρ τοίννν Καΐ- 
6αρ μετακαλείται ταχέως αυτόν, και άκροαβάμενος 
των κατηγόρων κακείνου, εκείνον μεν φυγαδείαν 
καταψηφίζεται, τα δε χρήματα άπηνέγκατο. 

ίο Όνείρψ δε το μέλλον έδηλώ&η τω Άρχελάω. 
έδόκει γαρ άβτάχυας όράν δέκα ακμαίους και πλή- 
ρεις βίτον βιβρωύκομένονς υπό βοών. άλλοι μεν 
ούν άλλως ε%ηγούντο τον ονειρον , Σίμων δε το γέ- 
νος Εΰΰαΐος μεταβολήν πραγμάτων έλεγε φέρειν Άρ- 

15 χελάω την όψιν, ου μέντοι έπ' άγα&ω. τους μεν γαρ Ο 
βόας κακοπα&είας βύμβολον είναι, ζώα έπ 'έργοις 
ταλαιπωρούμενα καϊ δηλωτικά πραγμάτων μεταβο- 
λής οτι δι αυτών αρουμένη η γη ουκ έάται μένειν 
ακίνητος, τους δε δέκα βτάχυας ΰημαίνειν ετών 

20 αρι&μόν ' περιόδω γαρ ενιαυτοϋ πληρούμαι τούτους 
καϊ απαρτίζεσαι %•έρος , και τον της ηγεμονίας χρό- 
νον ε%ηκειν τω 'Αρχελάω. 

Καϊ τ\ι γυναικι δε του Αρχελάου Γλαφυρά όνει- 
ρος τε&έαται έτερος, αυτή γάρ, ως ιβτόρηται, Άλε- 

25 ζάνδρω πρότερον βννωκει Αρχελάου όμαίμονι' άναι-νΐΙ189 
ρε&έντος δ εκείνου Ίόβα τω Λιβύων γεγάμητο βα- 
ΰιλεΐ' κάκείνον δε την ζωήν μεταλλάζαντος ΆρχελάωΌ 
γίνεται την 6υνοικον6αν αύτω Μαριάμ άποπεμψα- 
μένω, και ταύτα παιδας ί| Αλεξάνδρου εχουβα. 

3ο εδοκει γονν η γυνή τον Αλέζανδρον αύτη έπιβτάντα 
μεμφεΰ&αί τε αύτη καϊ λέγειν "Γλαφυρά, άλη&εύειν 
αρα τον λυ^ον απέδειζας ός άπίΰτονς είναι τάς γυ~ 



8 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. II. III. 

ναΐκας τοις άνδράΰι φη6ί. παρ&ένος γάρ μοι 6ννοι- 
%η6α6α, καϊ παϊδας γεννηΰαΰα έξ έμον, λή&η των 
εμών ερωτών δεντεροις γάμοις ώμίληΰας' καϊ ούδ' 
όντως 6οι κόρος της εις ημάς εγενετο ύβρεως, άλλα 
καϊ τρίτον 6αυτη νυμψίον παρακατέκλινας, καϊ ταύτα 5 
έμον άδελφόν. άλλ' εγώ 6 ε αύ&ις ε μην ποιηΰάμενος 
της έπϊ τούτω απαλλάξω αΐ6χύνης" ταύτα διηγη- 
¥Ι2656αμένη προς τάς 6υνη$εις των γυναικών μετά μι- 
κρόν τελευτα. 

3 ( Η δε Άρχελάω υπήκοος χώρα τη Συρία προ6ενε- ι» 
μή&η. ετΐέμφ&η δε καϊ Κυρηνιος απογραφόμενος την 
Σνρίαν καϊ αυτήν Ιουδαίαν προΰ&ηκην εκείνης γε- 
γενημένην. Ιουδαίοι δε, καίπερ πρότερον καϊ μέχρις 
άκοης την άπογραφην δνΰχεραίνοντες , τότε τον αρ- 
χιερέως Ίωαζάρου πείΰαντος αυτούς ένεδοβαν. Ταυ- « 
λανίτης δε τις άνηρ , Σαδώκ Φαρι6αΐον προΰεταιρι- 
6αμενος, πολέμων καϊ λη6τηρίων το ε&νος ενεπλη- 
6αν, λέγοντες ουδέν έτερον είναι την των ου6ιών 
άτΐοτίμη6ιν η δουλείαν άντικρυς' καϊ έδόκουν μεν 

Β έπϊ διορ&ώΰει των κοινών κεκινη6&αι , τη δ* άλψ 2» 
&εία δι οικείων ε6πευδον κερδών άφορμάς. έ% ών 
6τα6εις έφνηΰαν καϊ φόνος πολλών καϊ αυτών των 
πρώτων ανδρών, 6 μεν έμφνλίοις 6φαγαις, 6 δε των 
πολεμίων, λιμός τε και πόλεων άλώΰεις καϊ κατα- 
6καφαϊ καϊ τον ί*£ροι5 έμπρηΰμός. 2 & 

Τριών γάρ ούΰών εκ παλαιού τοις Ίονδαίοις φι- 
λο6οφίας οδών, ώς και πρ06&εν εϊρηται, της των 
Ε66ηνών, της των Φαρι6αίων, καϊ της των Σαδδον- 
καίων, τετάρτη αύτη έπείΰακτος παρά Σαδώκ καϊ 



Οίΐρ. 3. ΙοββρΜ Αηί. 17, 13, §. 5 — 18, 2, §. 2. 
27 πρόΰ&εν] 5, ρ. 217, Ό. 



υΒ. VI. ΟΑΡ. III. 9 

Ιούδα κεκαίνιβται. οι μεν γαρ Φαριΰαΐοι εντελώς 
διαιτώνται, ούδ' έπικλίνονται προς το μαλακώτερον, 
περί τε την τών νομίμων φυλακην είύιν ακριβείς, Ο 
και τοις εν γηρα παραχωρούΰι τιμής, ονδ αντιλέ- 

5 γουβι θρααέως τοις παρ* εκείνων είβηγουμένοις. 
ειμαρμένων τε δογματίζοντες και τοΓ? ανθρώποις 
διδόαβι μη εί'κειν ταΐς ταύτης δρμαΐς μετά βπουδης 
άντιπράττονΰιν. άθαναόίαν τε ταΐς ψνχαΐς άπονέ- 
μονύι, καϊ δικαιώΰεις ύποχθονίους τών βεβιωμένων 

ίο δοξάζουϋι. δι 9 α τοις τε δημοις είβϊ πιθανώτατοι 
καϊ εν ενχαΐς καϊ ποιηΰεβιν ιερών εκείνοις χρώνται 
έ\ηγηταις. 

ΣαδδονκαΙοι δε θνητάς $οξα£οι><?£ τας φυχάς, 
και ταύτας τοις ύώμαβι Ουνδιαφθείρεόθαι λέγουΰι. 

15 καϊ η τών νόμων αντοΐς ον παρατηρείται παράβαύις, 
και το προς τους γεραιτέρονς καϊ τονς διδασκάλους Ί> 
αυτούς αντιλέγειν αρετην οί'ονται. ει δε τίνες αυ- 
τών εις αρχάς £λθοιεν, προΰχωρονβι τοις τών Φαρι- 
βαίων λόγοις καϊ άκοντες ' ου γάρ άλλως ανεκτοί δο- 

20 κονΰι τοΓ? πληθεΰιν. 

Εΰΰηνοϊ δε επί θεώ τα πάντα πεποίηνται' αθά- 
νατους ηγηνται τάς ψυχάς ' του δικαίου αντέχονται, 
αναθήματα μεν είς το ΐ,ερον ύτέλλουΰιν , ου μην γε 
και θύουαι, διαψερομενοι τοϊ& άλλοις περί άγνιβμών ' 

25 διο καϊ είργομενοι του κοινού τεμενίΰματος, εφ' εαυ- 
τών θυουΰι. καϊ επί λοι/οί^ γεωργικούς τρέπονται, 
κοινά τά χρήματα εχουβιν' όθεν ουδέν τι πλέον ΟΡΙ266 
πλονΰιος τών οίκείων απολαύει παρά τον πάνυ πε- 
νεβτατον. καϊ ούτε γαμετάς είΰάγονται ούτε δούλους 

3ο κτώνται, το μεν αδικίαν οίόμενοι, την δε τών γυναι- 
κών έπειΰαγωγην ύτάόεως άφορμην' καθ* εαυτούς 
δε βιονντες άλληλοις ύπηρετοϋβι. καϊ άποδέκτας 



10 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. III. 

των της γης καρπών καϊ των άλλοθεν κομισμένων 
αυτοΐς προχειρίξονται. 

( Η δε τίζάρτ:^, ης ο Γαλιλαίος Ιούδας γέγονεν 

ηγεμών, τα μεν άλλα τοις Φαριΰαίοις ομογνώμων 

Τ$Ί19θΑϊτ&, της δ' ελευθερίας αυτή δριμύς έ'ρως έντέτηκεν, 5 

ης οι τρόφιμοι μόνον ηγεμόνα και δεβποτην τον θεον 

όνομάξουόιν , άνθρώπω των ονομάτων τούτων μετα- 

Β διδόναι μη άνεχόμενοι, άλλα καϊ θανάτους και τιμω- 
ρίας ποικίλας τε καϊ δεινάς νφίβταβθαι μη απαναι- 
νόμενοι, ίνα μη της ΰφετέρας έκΰταΐεν ενβτάβεως. ίο 

Εντεύθεν ούν ηρζατο το των Ιουδαίων έθνος 
νοΰεΐν «| άνοιας απόνοιαν, Γεββίον Φλώρου του 
ηγεμόνος εις ταυτην αυτούς ερεθίΰαντος υβρεΰιν. ο 
μέντοι Κνρήνιος, της απογραφής και των άποτιμη- 
ϋεων περαιωθειβών , αϊ έγένοντο εν ετει τριακοΰτώ 15 
καϊ έβδόμω μετά την εν Ακτίω ητταν του Αντωνίου 
υπο του" Καίΰαρος, Ιωάζαρον τον αρχιερέα καταβτα- 
ΰιαΰθέντα υπο του πλήθους αφελόμενος την τιμήν, 
"Ανναν τον Σεθι αρχιερέα καθίΰτηΰι. Κυρηνίου δε 
εις 'Ρώμην άπάραντος Κοπώνιος την Ίουδαίαν διεΐπε. 2ο 
τούτω δε διάδοχος γίνεται Μάρκος Άμβιβοϋχος. καϊ 

€ τον Μάρκον Ροΰφος διαδέχεται 'Άννινος. εφ' ου δη 
τελευτα Καΐόαρ αυτοκράτωρ ^Ρωμαίων , άρ%ας ετη 
επτά καϊ πεντήκοντα μηνάς τ ε £ξ εφ' ημέραιν δυοΐν, 
αφ ων τεύΰαρεΰκαίδεκα £τη αύτώ βυνήρξεν Αντω- 25 
νιος, ως είναι τον της μοναρχίας αυτού χρονον ένι- 
αυτους τεββαράκοντα προς τριβί, κατά δε τινας τέΰ- 
ϋαρΰιν. εβίω δε ετη εβδομηκοντα καϊ επτά. 

Η δε μοναρχία μετηνεκτο εις Τιβέριον της του 
Καίΰαρος γυναικός Ιουλίας υιόν. νφ ου Γρατος 30 
Ούαλλέριος εις Ίουδαίαν εΰταλτο ηγεμών' ος παύ- 
ύας τον Άνναν της άρχιερωβυνης Ίόμαηλ αποδεί- 



Ι,ΙΒ. VI. Ο ΑΡ. III. IV. Π 

κννβι τον τον Φαβί, καϊ τοντον δε μεταΰτηβας μετ 
ον πολν Ελεάζαρ τω τον "Αννα νιω απονέμει την τον 
ιεράΰΟ-αι τιμήν, καϊ μετ ένιαντον αντειΰάγει Σί- 
μωνα τον Καμί&ον. καϊ τοντω τον ί'6ον χρόνον ίε-Ώ 
5 ραΰαμένω Ίωΰήφ 6 Καϊάφας (^ά^οχο^ ην. 

Καϊ Γράτος έπϊ ένδεκα ετη της Ίονδαίας άρζας, 4 
καϊ ταντα πράζας, εις 'Ρωμην νπανεχώρηβε' Πόν- 
τιος δ' ήκε Πιλάτος την ηγεμονίαν άναδεζάμενος. 6 
δε τετράρχης Ηρώδης φίλος τω Τιβερίω χρηματικών 

ίο προ της άρχης , οικοδομεί μετά την μοναρχίαν πόλιν 
αντω έπώννμον εν τη Γαλιλαία έπϊ τη λίμνη Γεννη- 
6αρέτ 9 Τιβεριάδα καλέΰας αντην. Πιλάτος δε ύτρα- 
τιάν έκ Καιΰαρείας με&ιδρνΰας χειμαδιονΰαν εν 
*Ιεροΰολνμοις , όημαίας εις την πόλιν νπο ννκτα 

15 είΰηγαγεν εικόνας έχον 6 ας Καίσαρος, άπαγορενον- 
τος Ίονδαίοις τον νόμον εικόνας έχειν. έπει δ εγνω-ΡΙΖδΊ 
6&η το πεπραγμένον , πλή&ος ωρμηΰεν εις Καιΰά- 
ρειαν αίτονμενον την των εικόνων μετά&εΰιν , καϊ 
πεν&ημέρονς ίκετείας δια τοντο πεποίηντο. μη 6νγ- 

2ο χωρονντος δε Πιλάτον, ώς εντεν&εν δη&εν νβριζο- 
μένον τον Καίβαρος, έπει το πλή&ος ονκ άνίει δεό- 
μενον, κατά την εκτην ημέραν περιύτηβας ύτρατιώτας 
ένόπλονς ύφίύιν ηπείλει θάνατον, εί μη πανβοιντο 
δορνβεϊν. οι δε πρηνεΐς καταβαλόντες εαντονς 6νν 

5 ηδονή δέ£α6&αι τον θάνατον έλεγον. και &ανμάΰας 
Πιλάτος το γενναϊον αντών καϊ πρό&νμον έπϊ τηρη- 
ύει των νόμων, παραχρήμα τάς εικόνας έπανεκόμιΰεν 
εις Καιΰάρειαν. 



Οαρ. 4. Ιοδβρίιί Αηΐ. 81, 2, §. 2—3, §. 3, Ιί&βΓ <1β τχηί- 
νβΓβίίίΐίβ Γβηιιη, οπίιΐΒ ίΓ&^ιηθηίηϊη οάίάίί Όανίά Ηοββοΐιβίίτΐδ 
ίη ηοίίβ α<1 Ρΐιοίϋ ΒΜίοίΙιβοίίπι 1601, ρ. 923 (Ιοδβρίιί Ορ. &ά. 
Ηευθγο. Π, 2, ρ. 146.) 



12 ΙΛΒ. VI. ΟΑΓ. IV. 

'Τδάτων δ' είύαγωγήν ποιονμενος εις Ίεροβολν- 
Β μα τά ιερά προς ταντην άνήλιβκε χρήματα, βννελ- 
%6ντες ονν πολλοί κατεβόων Πιλάτον , πανύαβ&αι 
ά%ιονντες , τίνες δ\ καϊ λοιδορίαις εκεχρηντο κατ 
αυτοί», ό άέ ύτολαϊς Ίονδαϊκαΐς πλή&ος Στρατιωτών ι 
κεχρημενον ύκντάλας τ ε νπό ταίς βτολαΐς έχον πε- 
ριελ&εΐν κνκλω των &ορνβονντων εκέλενβε, καϊ όν- 
τως αναχωρεϊν τοΓ<? Ίονδαίοις επεταττεν. ως δ ηρ- 
%,αντο λοιδορεΐν, τοις ύτρατιώταις δίδωύι όνν&ημα' 
οί #£ πληγαΐς τονς %Όρνβονντας έκολαζον. εκείνοι ίο 
ό*ε άοπλοι οντες και πληττόμενοι ονδεν ένδοΰιμον 
εφρόνονν, αλλά πολλοί μεν επιπτον, οί δ άλλοι 
τρανματίαι απηεύαν. 

"\νΐΐ9ΐ Κατά τοντον τον καιρόν κα\ 6 κι;ρ<.θί? ημών καϊ 
Ο &εος Ίηΰονς Χρ«7το£ εν Ίονδαία εφάνη, περϊ ον 15 
ταντα κατά λε\ιν φηβϊν ο Ιωΰηπος εν τω οκτωκαι- 
δεκάτω λόγω της Αρχαιολογίας, "γίνεται δη κατά 
τοντον τον χρόνον Ιηύονς, ο*οφο<? ανηρ, εί'γε άνδρα 
ανχόν λέγειν χρη' ην γάρ παραδόξων έργων ποιητής, 
διδαΰκαλος άν&ρώπων των ύνν ηδονή ταλη&ή δε- 20 
χομενων' καϊ ίτολ/ΐον^ μεν Ίονδαίονς, 3Τολλοι)§ ό*£ 
καϊ τον Ελληνικον έπηγάγετο. ο Χριβτος οντος ην. 
καϊ αντον ένδείζει των πρώτων ανδρών παρ ημϊν 
ΰτανρω επιτετιμηκοτος ΤΙιλάτον, ονκ επαν6αντο οί 
το πρώτον αντον αγαπήβαντες. έφάνη γάρ αντοΐς 25 
τρίτην ίχων ημεραν πάλιν ζών, τών &είων προφη- 
τών ταντά τε καϊ άλλα μνρία περϊ αντον &ανμα6ια 
Β είρηκότων. είβέτι ννν τών Χριστιανών άπο τονδε 
ώνομαόμένων ονκ έπελιπε το φνλονϊ' 

Καϊ ταντα μεν αρχαιολόγων 6 Ίώΰηπος §γραψε 30 
περϊ τον Χριβτον εν δε τω προς "Ελληνας αυτοΰ 



ΙιΙΒ. VI. ΟΑΡ. IV. V. 13 

λόγω, ος κατά Πλάτωνος έπιγέγραπται περϊ της του 
παντός αίτιας, ου καϊ ο άγιος Ιωάννης ο Άαμαύκη- 
νός μνείαν πεποίηται εν τη πονη&είΰη αύτώ βίβλω 
τη καλούμενη Παράλληλα, ταϋτά φηΰι. πάντες γαρ 

5 δίκαιοι τ ε καϊ άδικοι ενώπιον του &εού λόγου άγβϊη- 
αονται. τοιίτω γαρ 6 πατήρ την κρίόιν δ έδωκε, καϊ 
αυτός βουλην πατρός επιτελών κριτής παραγίνεται, 
ον Χριΰτόν προΰαγορεύομεν. ούδε γαρ Μίνως καϊ 
( Ραδάμαν&υς κριταϊ κα& υμάς, "Ελληνες, αλλ ον ο Ρ 1268 

ίο %•εος καϊ πατήρ εδόζαΰε ' περί ου εν ετέροις λεπτο- 
μερέβτερον διεληλύ&αμεν προς τους ζητοϋντας την 
άλη&ειαν. ούτος την πατρός εκάΰτω δικαιοκριΰίαν 
ποιούμενος, πάόι κατά τα έργα παραβκευαβει το δί- 
καιον. ού κρίβει παραβτάντες πάντες άν&ρωποί τε 

15 καϊ άγγελοι καϊ δαίμονες μίαν αποφ$έγ%ονται φωνην 
ούτω λέγοντες, δικαία ΰου η κρίΰις. ης φωνής το 
άνταπόδομα επ άμφοτέροις επάγει το δίκαιον, τοις 
μεν ευ πράζααι δικαίως την άΐδιον άπόλαυΰιν παρά- 
σχοντος, τοΪ5 άέ τών φαύλων εραΰταις την αίωνιον 

20 κόλαΰιν απονείμαντος. καϊ τούτοις μεν το πυρ άΰβε- Β 
6τον διαμένει καϊ άτελεύτητον, 6κώλη% δέ τις εμπυ- 
ρος μή τελευτών μηδέ ΰώμα διαφ&είρων, άπαύΰτω 
δ οδύνη εκ ΰώματος εκβράόΰων παραμένει." καϊ 
άλλα δ επϊ τούτοις φηβίν. 

25 Ούτω μεν ούν περϊ Χριΰτοϋ γέγραφεν 6 Ίώΰη- 
πος. εν δε *Ρώμη τότε Παυλϊνά τις ην καϊ γένους 5 
περιφανεία καϊ τρόπων ΰεμνυνομένη χρηοτότητι καϊ 



1 %ατά Πλάτωνα αριιά Ηοβδοΐιβίίυιη βί ίη Ιο&ηηίβ Ό&ώιά,- 
βοβηί οοάΐοί1)ΐΐ8, βά. Ιιβφΐίβη. ί. II, ρ. 789. 3 Παράλληλα] 

Ιοοο ίηάίοβ,ίο, &ί ΐτΆ£ΐαΐ6ηίπϊΏ. φΐοά ΒβφΐϊίιΐΓ ηοη Ιοββρίιο, 8βά 
Μβίβίίο Αηΐΐοο1ιΐ&6 βρίβοορο ίΐΊβαΐηπι Ιβ^ίίιΐΓ ρ. 755, ηοηηιιΐϋβ 

Οαρ. 5. Ιοδβρίιί Αηΐ. 18, 3, §. 4—4, §. 5. 



14 ΜΒ• VI. ΟΑΡ. V. 

ηλουτον περιττώς εχουΰα' ούβα δε καϊ την όψιν χα- 
ρίεύΰα καϊ της ηλικίας έν η γυναίκες άγάλλονται, 
βωφροΰύνη κεκόΰμητο. βυνωκει δε Σατορνίνω, άν- 
δρϊ μηδέν αυτής εις εκαβτον των κάλων αποδέοντι. 
Ο ταύτης εάλω τω ερωτι Αέκιος Μούνδος, έν άζιώματι 5 
ων μεγάλω των τότε Ιππέων, καϊ επείρα δωροις' εΐ- 
κοΰι γαρ μυριάδας δραχμών Αττικών ευνής έδίδον 
μιας. η δε ουκ ήνείχετο. κακεΐνος ε'ξήπτο πλέον εις 
έρωτα, ώύτε βρώΰεως αποχή έαυτώ μνηβτεύεΰ&αι 
θάνατον, ην δε τούτω άπελευ&έρα πατρώα Ίδη κα- ίο 
λουμένη, παντοίων Ι'δρις κακών, αύτη ούτως έχοντα 
τον νεανίαν ορώΰα άνα&αρόύνει λο^ο<.§ και αναζωπν- 
ρει ύποβχέβεΰι, πέντε μυριάδων αυτή δεηΰειν λέ- 
γουόα μόνων ωΰτε την πράζιν αυτω κατεργαβαο&αι. 
καϊ λαβοϋΰα το αίτη&εν άργύριον , επεϊ ονχ άλωτήν ΐ5 
έώρα την Παυλιναν τοΓ^ χρημαόι , τη δε θεραπεία 
Β της "ΐΰιδος, &εός δ αυτή τοΓ{? *Ρωμαίοις τότε νενό- 
μιβτο, ήδει ταύτην προΰκειμένην θερμότατα, πρόΰ^ 
ει0ι τών της -ψευδούς εκείνης &εού ιερέων τιϋί, καϊ 
χρημαύιν άναπεί&ει την Παυλιναν ε\απατήβαι αίς 20 
δυναιντο μηχαναΐς καϊ τω Μούνδω ύυγκατακλΐναι. 
οί #£ &ελχ&έντες τοις χρήμαοΊ τη πράξει έπέβαλον. 
καϊ αυτών 6 γεραίτατος προς την Παυλιναν ελ%•ών, 

"ννΐ192καΙ ιδία αύτη έντυχών , £λεγεν ηκειν πέμπτος υπό 
του Αννουβιδος , κελευοντος του &εοϋ προς αυτόν 25 
ηκειν αυτής έρώντα. τη δε 6 λόγος εδοζεν ευκταιό- 
τατος , ει ερώτο υπό &εού' καϊ τω άνδρϊ κοινοϋται 

Ρ 1 269 το αγγελ%έν , κάκεΐνος ϋυνεχώρει, την ΰωφροόύνην 
γινωβκων τής γυναικός, άπήλ&εν ούν εις το τέμε- 
νος" καϊ ως ύπνου καιρός ην , ένδον εν τω ναω τη 3α 
γυναικϊ κα&ευδη6αι ητοίμαΰτο , καϊ τα λύχνα κατέ- 
ΰβεβτο. 6 γούν Μούνδος, εκέκρυπτο γαρ έκεΐ, παν 



1ΛΒ. VI. ΟΑΡ. V. 15 

νύχιον ενεφορή&η αυτής , ώ<? Αννουβις αυτή προσ- 
φερόμενος, είτα 6 μεν άπήλ&εν, η δε προς τον άν- 
δρα φοιτηβαΰα διηγεΐτο την επιφάνειαν τον Αννού- 
βιδος, καϊ προς τάς ΰυνή&εις ένελαμπρύνετο ως 
5 ομιλίας άζιω&εΐΰα &εοϋ. τρίτη δε μετά την πράζιν 
ήμερα βνναντήβας ο Μοννδος αυτή* Παυλΐνα", φηΰί, 
"καϊ τάς εί'κοΰι μυριάδας εχω, καϊ 6υ ^ο^ τούτων 
διηκονήΰω χωρίς, ά δε προς Μοΰνδον εξύβριζες, 
τούτων ουδέν μοι προΰηπτετο , "Αννουβιν όνομα &ε- Β 

ίο μένω αντω." εκ τούτων εις 'έννοιαν έλ&ονβα του 
τολμήματος η γυνή περιρρήγννται την βτολήν, καϊ 
τω άνδρϊ εδηλον το έπιβούλενμα' ο δε τω Τιβερίω 
προΰήλ&ε. καϊ 6 αυτοκράτωρ εζετάόας το γεγονός, 
τους μεν ιερείς άνεΰταύρωΰε καϊ την Ίδην, τον τε 

ΐ5 ναον κα&εΐλε, καϊ το της "ΐύιδος άγαλμα είς'τον Θύ- 
βριν ποταμον κατεπόντιΰε, τον δε Μοΰνδον φυγή 
έδικαίωβε, ΰνγγνώμην νείμας αυτω ωΰτε μη ^δΡξον 
κολαΰ&ήναι δια την βίαν του έρωτος. 

Αλλά ταύτα μεν εν τή *Ρώμτ] επέπρακτο , εν δε 

2ο Σαμαρεία ύυμβέβηκε θόρυβος, άνήρ γάρ τις εκε- 
λευε τους Σαμαρεϊς έπϊ το Γαριζϊν ορός αυτω 6υν- 
ελ&εΐν' άγνότατον δ\ τούτο αύτοϊς ύπείληπται των 
ορών ' καϊ άφικομένοις επηγγέλλετο ιερά ΰκεύη έμ- Ο 
φανίΰαι κατορωρυγμενα εκεί νπο Μωυΰεως' οί άδ 

25 η&ροίζοντο καϊ εν οπλοις ηΰαν. Πιλάτος δε 6τρα- 
τιωτας πέμψας τους μεν έκτεινε, τους δε έτρέψατο 
εις φυγην, καϊ των ζωγρη&έντων τους κορυφαίους 
διέφ&ειρεν. οί άδ Σαμαρεΐς προς Ουιτέλλιον ηλ&ον 
Συρίας ηγεμονεύοντα, Πιλάτου κατηγορούντες έπϊ 

30 ιγι των ομοφύλων βφαγή. καϊ Ούιτέλλιος Μάρκελ- 
λον πέμ-ψας των Ιουδαίων προνοηβόμενον , έπϊ ( Ρω- 
μην απιέναι τον Πιλάτον εκέλευεν έπϊ τον αύτοκρά- 



16 ΟΒ. VI. ΟΑΡ. V. 

τορο£ άπολογηΰόμενον £φ' οϊς εγκαλείται, καϊ ο μ\ν 
άπήει έπϊ δέκα 'έτεβιν ήγεμονεύΰας της Ιουδαίας, 
πρϊν δε τή 'Ρώμτβ έγγίβαι αυτόν, εφ&η Τιβέριος με- 
ταβτας. 
Ό Ουιτέλλιος δε ε(ς Ίεροβόλυμα έλ&ών της του 5 
πάΰχα εορτής τελούμενης υπεδέχ&η μεγαλοπρεπώς, 
καϊ τα τέλη των γεωργουμένων καρπών τοις Ιεροβο- 
λυμίταις άνίηβι, καϊ την ΰτολην του άρχιερέως εις 
το ιερόν ΰυνεχώρηΰε κεΐΰ&αι καϊ πάρα τοις ίερενβιν 
είναι κα&άπερ καϊ πρότερον' τότε δε εν τή Λντωνίαιο 
άπέκειτο. τών γαρ αρχιερέων τις, ο πρώτος δηλαδή 
'Τρκανός, εγγιΰτα του ιερού βάριν έγείρας, καϊ εν 
αυτή διαιτώμενος, έκεΐ καϊ την αρχιερατικην ΰτολην 
αύτω άνήκουΰαν ειχεν , ως αρχιερεΐ. τα αυτά δε 
έκείνω καϊ τοϊ§ μετ' εκείνον έπράΰΰετο. ^Ηρώδης δε 15 
την βαριν έκείνην έπικαταΰκευαΰας επί το πολυτε- 
λέΰτερον, φίλος ων Αντωνίου, έπι τω εκείνου ταυ- 

ΫΙΉΟτην ονόματι μετωνόμαΰε' κα\ την ΰτολην εν αυτή 
ευρηκώς κατεΐχεν εκεί. τοΰτο δ' έποίει και 6 Αρχέ- 
λαος , και μετ εκείνον οι 'Ρωμαΐοι τα αυτά έπϊ τή 2ο 
ΰτολή επραττον, άποκειμένγι έκεΐ υπό ΰφραγΐΰι τα ν 
ιερέων και τών γαζοφυλάκων. εορτής δ' έφεοτώβης 
απεδίδοτο τοις άρχιερεϋΰιν υπό του φρουράρχου, καϊ 
μετά μίαν της εορτής ήμέραν αύ&ις έκεΐ άπετί&ετο. 
Ουιτέλλιος δε παραχωρεί τής ΰτολής τω ε&νει. τον 25 
$δ αρχιερέα Ιωΰήφ τον καϊ Καϊάφαν άφγιρηκως την 
ιερωβυνην , Ίωνά&ΐ] δίδωΰι ταύτην τω Αννα του 
άρχιερέως υίώ. 

1^1193 Κατ έντολάς δε Τιβερίου ΰπένδεται Ουιτέλλιος 
Άρταβάνω τω Πάρ&ων βαΰιλεΐ, πέμ'φαντι τον υίόν 30 
ΑαρεΙον μετά δώρων πολλών ομηρεύΰοντα. παρών 
δ' εν ταΐς ΰπονδαϊς καϊ ο τετράρχης Ηρώδης έκ- 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. V. VI. 17 

πέμπει προς Καίΰαρα παραχρήμα γράψας τα γεγο- 
νότα, είτα τον Ουιτελλίον περί τούτων έπιβτείλαν- 
τος Τιβερίφ, εκείνος αντέγραφε μα&εΐν πάντα παρά 
*Ηρώδον. τοντο εις όργήν τον Ουιτελλίον κατά τον 

^Ηρωδον κεκίνηκεν' έβνΰβοδόμενε δε τον θνμόν, καϊ 
μετήλ&εν αντον Γαΐον κρατήϋαντος. 

Τότε και Φίλιππος *Ηρώδον τοντον ών αδελφός 6 
τετελεντηκεν , είκοΰτω ένιαντω της Τιβερίον αρχής, 
άρξας επτά και τριάκοντα ετη. ην δε τον τρόπον 

ίο άπράγμων καϊ μέτριος τοις αρχομένοις , προόδους ο 
6νν ολίγοις των επίλεκτων ποιουμενος' και προϊόντι 
ει τις προβ'ηει δεόμενος βοηθείας, ενθνς αντω κατά 
τον τόπον τον θρόνον τιθεμένου, εΐποντο γαρ οι 
τοντον φέροντες, καθήμενος ηκροάτο καϊ έποινηλατει 

15 τους αδικονντας και τονς αδίκως αίτιωμένονς απέ- 
λνε. την δε αρχήν 6 Τιβέριος, παίδες γάρ Φιλίππω 
ουκ ήΰαν, τη των Σνρων επαρχία προΰέθετο. 

^Ηρώδης δε 6 τετράρχης έπϊ ( Ρωμην ΰτελλόμενος 
κατέλυΰεν εν Ήρώδου τον αδελφού αντον , ον η τον 

2ο Σίμωνος τον άρχιερέως θυγάτηρ τω βαΰιλεΐ Ήρώδΐ] 
εγείνατο. εραϋθεις δε 'Ηρωδιάδος της τον άδελφον 
γυναικός, θυγατρός Άριΰτοβούλου του άδελφον αυ-Ό 
των, αδελφής δε του μεγάλου Άγρίππα, λόγους περί 
γάμων προς αυτήν εποιήβατο. και δεξαμενή ΰυν- 

25 έθετο μετοικίβαΰθαι προς αυτόν, ει την Άρέτα θυ- 
γατέρα εκβάλοι. καϊ ό μεν έπϊ 'Ρωμην επλει έπϊ τοι- 
αυταις ΰυνθηκαις' ως δ επανήλθε, γνοϋΰα ή γυνή 
αντον, τον δε Άρέτα θυγάτηρ, τάς προς ^Ηρωδιάδα 
βννθηκας, ήτει προς Μαχαιρονντα πεμφθήναι το 

Βοφρονριον' μεθόριον δε τοντο ην τής *Αρέτα και τής 



ϋβρ. 6. ΙοββρΜ Αηί. 18, 4, §. 6 — 5, §. 3. 

ΖΟΝΔΚΔ8 II, 



18 ΙΛΒ. VI. Ο ΑΡ. VI. 

Ήρώδου αρχής, καϊ 6 Ηρώδης εξέπεμψε, μη γινώ- 
ΰκων ο,τι έΰτϊν αυτή το βουλόμενον' ή δε έκεΐ&εν 
προς Άραβίαν προς τον πατέρα εζώρμηβε, καϊ την 
νΐ2ΊΙ*ΙΙροόδον διηγεΐτο γνώμην περί αυτήν, κακεϊνος %ΰχε 
τοΰτο εχ&ρας ύπό&εΰιν' κα\ μάχη μέβον άμφοΐν 6νγ-5 
κεκρότητο δια βτρατηγών, καϊ οί Ηρώδου ηττή&ηΰαν 
καϊ άπαν το εκείνον ΰτράτενμα πέπτωκε. ταύτα δια 
γραφής Ηρώδης μηνύει τω Τιβερίω' 6 δε γράφει 
προς Ονιτέλλιον , πόλεμον προς Άρέταν ποιήβαβ&άι 
καϊ ή ζωγρη&έντα δέΰμιον άναπέμψαι είς 'Ρώμην ή ίο 
άνηρημένον βτεΐλαι την κεφαλήν. 

Τιβϊ δε νπο &εον την Ήρώδου βτρατιάν ολέβ&αι 
εδοκει, δίκας τιννύντος δια τον φονον τον προφήτου 
καϊ βαπτιβτού Ιωάννου, ταύτα γαρ καϊ περί τούτον 
Β κατά λε%ιν ο Ιωβηπος έγραφε, "κτείνει γαρ τούτον 15 
Ηρώδης αγα&ον άνδρα καϊ τους Ιουδαίους κελεύοντα 
αρετην έπαβκούντας καϊ τα προς αλλήλους δικαιο- 
ΰύνη και τα προς &ε6ν ενβεβεία χρωμένους βαπτι- 
ΰμω ΰυνιέναι' ούτω γαρ καϊ την βάπτιΰιν αύτώ 
φανεϊβ&αι άποδεκτήν. δείΰας δε ^Ηρώδης το επί 20 
τοΰούτον πι&ανον αυτού τοις άν&ρώποις μη έπϊ <3τά~ 
6 ει φέροι τινί, πάντα γαρ εοίκαΰι Συμβουλή τη εκεί- 
νου πράζοντες , πολύ κρεϊττον ηγείται, πρίν τι νεώ- 
τερον έξ αυτού γενέΰ&αι, πρόλαβαν άνελεϊν , του 
μεταβολής γενομένης μη εις πράγματα έμπεύών με- 25 
τανοεϊν. και 6 μεν υποψία τού Ήρώδου δέβμιος εις 
Μαχαιρούντα πεμφ&εϊς ταύτη κτίνννται , τοις δε 
Ο Ιονδαίοις δοζαν επί τιμωρία τη εκείνον τον ολε&ρον 
τού ΰτρατού γενέΰ&αι, τού &εού κακώόαι Ήρώδην 
δέλοντοςϊ' 3ο 



15 Ίώΰηπος] Αηΐ;. 18, 5, §. 2. Ρ&ηοα άί£ΡθΓυη1;. 



ΜΒ; VI. ΟΑΡ. VI. VII. 19 

Ουιτέλλιος δε προς Άρέταν πολεμήβων ήπείγετο. 
ώρμημένψ δε δια της Ιουδαίων διέρχεΰ&αι παργ]- 
τούντο οι πρώτοι αυτών την δια της χώρας όδον' ου 
γαρ πάτριον είναι αύτοϊς εικόνας φέρεβ&αι δια της 

δ χώρας αυτών, πολλάς δ' επικεΐΰϋ•αι ταϊς ΰημαίαις 
εικόνας, πειΰ&εϊς ούν δια του μεγάλου πεδίου διε- 
βίβαζε το ύτρατόπεδον , αυτός δε μετά ( Ηρώδου είς 
( Ιερο60λυμα άνήει %"ύΰων τω &εώ. και τρεις «π.-"ννΊ 194 
μείνας ημέρας εκεί, Ίωνά&ην μεν της άρχιερωΰύνης 

ίο με&ίότηΰι, τον δ\ άδελφόν αυτού Θεόφιλον εγκα&ί- 
ΰτηΰιν εις αυτήν, τη τετάρττι σ*£ γραμμάτων αυτωΌ 
κομιΰ&έντων περί της Τιβερίου τελευτής, ώρκιΰε το 
πλήθος ευνοεϊν τω Γαΐω, άνεκάλει δε καϊ το ΰτρά- 
τευμα. λέγεται δε καϊ τον Άρέταν οίωνοβκοπηβάμε- 

ΐδνον φάναι άμήχανον είναι τω ύτρατώ πολεμήύαι' 
τε&νή%ε6&αι γαρ των ηγεμόνων η τον κελεύβαντα 
πολεμεϊν η τον κελευΟ&έντα η καθ* ου το κέλευϋμα 
γέγονε. 

Καϊ Ουιτέλλιος μεν εις Άντιόχειαν άνεχώρηβεν, 7 

2ο Αγρίππας δε ο Αριστοβούλου υιός επί "Ρώμης ετυχεν 
ών τοΰ Τιβερίου θνήΰκοντος. ούτος γαρ προ μικρού 
της Ηρωδου το£> μεγάλου τού πάππου αυτού τελευ- 
τής εν τή Ρώμ?] τρεφόμενος βυνή&ης εγενετο Λρού- 
6ω τω Τιβερίου υίω, καϊ Άντωνία τή Λρούόου ττουΡΙ272 

25 μεγάλου γυναικϊ γνωΰτος γέγονε , Βερνίκης της αυ- 
τού μητρός τιμώμενης παρ' αυτής, μεγαλοπρεπής 
δε ων Αγρίππας και δωρεΐΰ&αι πολυτελής , της μη- 
τρός αυτού θανουΟης τα μεν τών χρημάτων είς εαυ- 
τόν αναλωΰε πολυτελώς διαιτώμενος, τα δε είς 

3ο δωρεάς , τα πλείω δ 1 είς τους απελεύθερους τού 



Ο&ρ. 7. Ιοββρίιϊ Αηί. 18, 5, §. 3 — 6, §. 5. 

2* 



20 ΙΛΒ. VI. Ο ΑΡ. VII. 

Καίΰαρος. καϊ ταχν εν ένδεια εγ ενετό, θανόντος δε 
τον νίον Τιβερίον , άπείρηκεν είς όψιν αντον φοιτάν 
τονς βννη&εις τους τον παιδός, ίνα μη δι αντών είς 
άνάμνηΰιν εκείνον ιών είς λνπην άνερε&ίζηται. δια 
τε γονν τοντο καϊ οτι χρημάτων ηπορηβεν είς Ιον 5 
δαίαν έπανήλ&ε κακοπραγών. αποτΐΰαι δε καϊ τοϊς 
δανειΰταΐς τάς όφειλάς βιαζόμενος πολλοίς ονβι, καϊ 

Β μη έχων, είς εννοιαν ηλ&εν αυτοχειρίας, ΰννηκε δε 
το εννόημα η γννη αντον Κύπρος, η &νγάτηρ ην 
Φαβαηλον τον άδελφόπαιδος τον βαόιλέως ^Ηρώδορ, ίο 
εκ Σαλαμψιονς αντω γεννη&εΐΰα της *Ηρώδον &ν~ 
γατρός, ην εΰχεν εκ Μαριάμ της νπ εκείνον άνηρη- 
μενης, ως δεδιηγηται. αντη γονν η Κνπρος ΰννοι- 
κονΰα τω Αγρίππα, καϊ αίΰ&ομένη το βονλενμα, 
απεϊργε τούτον αντον, διαπεμπεται δε προς Ηρωδιά- 15 
δα την τω τετράρχη ΰννοικονύαν ( Ηρώδΐ] , * Αγρίππα 
τνγχανονΰαν αδελφην, δηλονΰα την εννοιαν τον 6νγ• 
γονον , καϊ βοη&εϊν αζιονΰα καϊ τον οίκεΐον άνδρα 
προς επικονρίαν παρακαλεΐν. οι δε μετεπίμψαντό τε 
αντον καϊ οίκητηριον την Τιβεριάδα δεδώκαΰι, καί20 

Οτι και ^γνρων άπετα%αν αύτω είς την δίαιταν. 
μετά καιρόν δε διαφοράς γενομένης Ήρώδγι τε και 
Αγρίππα, προς Φλακκον Σνρίας ηγονμενον 6 'Αγρίπ- 
πας με&ίΰταται , φιλίως εκ 'Ρώμης προς αντον διά- 
κε ίμ ενόν , κάκεΐ διέτριβε δεξαμένον τον Φλάκκον.^ 
ων δε εκεί καϊ 6 Άγρίππα αδελφός Άριύτόβονλος, 
διαφερόμενός τε τω άδελφφ, διαβολαΐς αντον προς 
τον Φλάκκον εζεπολέμωΰε' καϊ εζω&εΐται εκεΐ&εν 
Αγρίππας. 6 δε είς εΰχάτην περιΰτάς άπορίαν είς 
Ιταλίαν εκπλεΐν εβονλετο , καϊ η%ίον Μαρΰναν αν- 3ο 
τον απελεν&ερον χρήματα οΓ πορίβαι πο&εν δανει- 
ΰάμενον. εκείνος δε Πετρω πρόΰεωιν άπελεν&έρω 



υε. VI. Ο ΑΡ. VII. 21 

Βερνίκης της Άγρίππ® μητρός , και 6 Πέτρος ΰυμ- 
βόλαιον $λεγε ποιηΰάμενον δύο μυριάδων Άτ$ίδωντ> 
λαβείν τάς μυριάδας πεντακοΰίαις καϊ διύχιλίαις 
ελαύβουμίνας. καϊ 6 Άγρίππας ΰυνε&ετο, καϊ λα- 
ό βών το δάνειΰμα άποπλεΐν έ'μελλεν. Έρρένιος δε 
Καπίτων Ίαμνείας επίτροπος τριάκοντα μυριάδας 
αργυρίου όφειλομένας τω Καίΰαρι επραττεν απ αυ- 
τού , καϊ δια τοΰτο μενειν έκέλευεν. Άγρίππας δε 
προΰποιηόάμενος πεί&•ε6&αι, νυκτός φχετο. και κα- 

ιο ταπλεύβας εις Άλεξάνδρειαν Αλεξάνδρου δείται του 
άλαβάρχου μυριάδας «ΓκοΟΥ δάνειον αυτω παραΰχειν. 
6 δ εκείνω μεν ουκ αν εφη παραΰχεΐν^ Κύπρω δε 
τγι αυτού γυναικι παρείχε διά τε την φιλανδρίαν 
αυτής καϊ την λοιπην άρετην. δεξαμενής δ' έκείνηςΈΊ27Β 

ΐ5 το δάνειον 6 μεν Άγρίππας εις Ίταλίαν απεπλευΰε, 
Κύπρος δε μετά των τέκνων εις Ίουδαίαν άνέζευξε.Υ11195 
και Καίΰαρι Τιβερίω προ6ελ%•ών φιλαν&ρώπως εδέ- 
χθη, γραφής δε Καπίτωνος Έρρενίου κομια&εί- 
6ης τω Καίΰαρι ως άπέδρα Αγρίππας τριάκοντα 

2ο μυριάδας πραττόμενος δάνειον , ώργίϋ&η , και μη 
ΰυγχωρεΐΰ&αι αυτω την προς αυτόν έκέλευβεν εί'ΰο- 
δον άχρι δη το χρέος καταβαλεϊ. ο δε δανειΰάμενος 
απεδοτο το όφείλημα , και αύθις είΰηει προς τον 
Τιβεριον. καϊ ο Καΐΰαρ εκέλευε τω υιωνω αυτού 

25 παρατυγχάνειν καϊ θεραπεύειν αυτόν. Άγρίππας δ\ Β 
προς Ταιον μάλλον απενευεν, Αντωνίας τυγχάνοντα 
υίωνον της Γερμανικού μητρός και Κλαυδίου του 
μετά Γαιον μοναρχηβαντος. τοντον θεραπεύων πε~ 
φίληχο υπ αυτού, καί ποτέ ΰυμπροϊούΰιν άμφοΐν 

3ο περί Τιβερίου^ λόγος έγενετο. καϊ 6 Άγρίππας θεο- 
κλυτών τάχος ύπεκΰτηναι Τιβεριον της άρχης Γαΐω 
έπηυχετο. Ευτυχος δε απελεύθερος Άγρίππου των 



22 ΙΊΒ. VI. ΟΑΡ. VII. VIII. 

λόγων άκροαΰάμενος Καίβαρι πρόΰειΰιν ως δη τι 
λε\ων αντω ύωτηριον. 6 δε βραδύς εις πάντα γενό- 
μενος, καϊ των νπερ αυτόν τι προβαγγελλοντων κα- 
τ εφρόν ει. οντε γαρ πρέαβεΰι τάχιδτα εχρημάτιζε, 
λέγων , ϊνα μη επανιόντων βυντόμως προΰίοιεν ετε- 5 

Οροι καϊ όχλος αντω γένοιτο, οντε μην ήγεμό&ι καϊ 
έπιτρόποις παρ* αυτού 6ταλεϊ6ι διαδοχονς αντικα- 
$ί<5τα, ει μη φ&άβαιεν τελευτηβαντες. τούτο δε ποι- 
εϊν εφαΰκε προμη&εία των νκηκόων , ίνα αντάρκως 
τώ χρόνω βχόντες κερδών άμβλντεροι προς άδικη- ίο 
ματα είεν. παράδειγμα τε τρανματίαν π^ττο^το ω 
μνϊαι περιεκά&ηντο τάς πληγάς, και τις οίκτείρων 
αντον άποδιώκειν αύτάς επεχείρει, αποτρέψαντος δε 
εκείνον ηρετο την αίτίαν ο διωκειν τας μνίας πειρω- 
μενος, ο δε γε τραυματίας "αύται μεν" άπεκρίνατο ΐδ 
Γ τον αίματος εμπληβ&εΐΰαι ον πάνυ μοι δι όχλου 
είΰίν, ει $' άποΰοβη&εΐεν αύται, ηζονΰι νεαλείς καϊ 
λιμώττονΰαι μάλλον με όδννηΰονοι" της δε προς 

Ό ταύτα βραδντήτος τον Τιβερίον καϊ τόδε μαρτύρων 
οτί- δυο και εΐκοΰιν έπϊ της αυταρχίας άνύΰας ενιαν- 2ο 
τους δυο τοις Ιουδαίοις εζέπεμψεν άρχοντας τον 
ε&νους αυτών, Γράτον τε καϊ Πιλάτον. τοκ)ΰτο§ 
ονν τνγχανων εν άπαΰιν ονδε τον Εντνχον η%ίον 
ακροάβεως. 

8 Αγρίππας δ\ την Άντωνίαν ικετενε παραοκενά- 25 
6αι τον Καίΰαρα άκροάΰαβ&αι τον Εντνχον. η δ' 
Αντωνία δια τιμής ην Τιβερίω καϊ ως γαμέτη γενο- 
μένη Αρονΰον τον αδελφού αυτού καϊ δια το ϋώφρον 
ως μαλιΰτα. νέα γαρ χηρενβαύα ττ[ χηρεία παρέ- 
ΤΙ274:μεινε καϊ γάμον άπείπατο δεύτερον, καίπερ του αν- 30 



ϋ&ρ. 8. ΙοδβρΜ Αηί. 18, 6, §. 6 — §. 10. 



ΙτΙΒ. VI. Ο ΑΡ. VIII. 23 

τοκρατορο<? αυτόν Ιπιτ ρέποντος, και οντω τον βίον 
διηνυ6εν ως καϊ λοιδοριών ανωτέρω γενέΰ&αι. διά 
δη ταύτα τω Τιβερίω τετίμητο καϊ ότι καϊ ευεργέτις 
αυτόν γέγονεν, έπιβουλην πάρα πολλών καϊ δυνα- 

5 των 6υ6τα6αν μηνν6α6α. υπό ταύτης ουν άξιούμε- 
νος έ%ετα6αι τον Ευτυχον, εφη * ί'ΰτωΰαν οΐ #εοί, 
Άντωνία, οτι ου κατά γνώμην έμην τα πραχ&η6ο- 
μενα λύονται , εκ δέ γε 6ης παρακλη6εως! καϊ τον 
Ευτυχον αχ&ηναι κελεύει, καϊ παρα6τάς ελεγεν ως 

ίο" Γάιός τ ε και Άγρίππας , ώ δέόποτα, 6υνωμίλουν, 
καϊ Άγρίππας εφη , ει γαρ άφίκοιτό ποτέ ημέρα % Β 
μεταβτας ούτος 6 γέρων χειροτονοίη 6ε ηγεμόνα της 
οικουμένης" ούδεν γαρ 'έΰται ημΐν εμποδών Τιβέριος 
ο αυτού υίωνός, υπό 6οϋ τελευτών. καϊ η τε οίκον- 

15 μένη γένοιτ αν μακάρια, καϊ προ ταύτης εγώ." Τι- 
βερίω δε οί λόγοι ηγηντο αλη&εΐς ' αμα δε καϊ μηνιν 
^Αγρίππα τηρών οτι μη τον νίωνόν αυτού δεραπεύ- 
ειν εΐλετο, όλος δε μετέπεΰε προς τον Τάιον, ένϊ των 
παρεϋτηκότων δήΰαι αυτόν εκέλευΰε. καϊ ηγετο δέ- 

2ο 6μιος εν πορφυρίΰιν ων ετι, καϊ προ τού βα6ιλείουΨ119& 
ειΰτηκει δένδρω υπ* ά&υμίας επικλινείς, η6αν δ 
έκει καϊ έτ^ρο^ έν δεβμοις. και όρνέου προς το δέν- Ο 
δρον εκείνο καταπταμένου , βουβώνα τον όρνιν 'Ρω- 
μαΐοι καλούΰι, τών δεβμωτών τις δεαΰάμενος ηρετο 

25 τον αυτόν τηρούντα ΰτρατιώτην όΰτις εί'η ο έν τή 
πορφνρίδι' καϊ μα&ών ήζίωΰε τον αυνδεδεμένον 
αυτω ΰτρατιώτην πληΰίον έλ&εΐν. καϊ τυχών Γ ώ 
νεανία φηόίν, ( άπαλλαγην τέ 6οι τών δεΰμών τα- 
χίΰτην ευαγγελίζομαι καϊ προκοπην έπϊ μηκι6τον 

3ο αξιώματος καϊ δυνάμεως, καϊ ως ζηλωτός ε6γι τοις 
άρτι οικτιξομένοις 6ε, καϊ έν ευδαιμονία τελεντηΰεις, 
παιοΛ τον όλβον λιπών, ότε δ' εΐ6αν$ις τον όρνιν 



24 ΜΒ. VI. ΟΑΡ. VIII. 

ττονττον θεάβαιο, ί'ΰθι 6ου τηνικαντα μετά πέντε ημέ* 
ρας ε6ομένην την τελεντην. ενδαιμονήΰας μέντοι 
Β κατά την ημετέραν πρόρρηΰιν," μνήμην ποιον καϊ 
ημών, ως διαφενζόμεθα την δνβτνχίαν Ύ{ ταννν 
ΰννεΰμενΓ καϊ 6 μεν ταύτα ειπών τότε μεν γέλωτα% 
ώφλεν, νβτερον $' έφάνη θαύματος αζιος. 

ΈΙν ονν εν τοϊς δεβμοΐς 6 Άγρίππας επί μήνας 
£'ξ. Τιβέριος δε μαλακιξόμενος της νόΰον κραταιον- 
μένης Ενοδον κελεύει, 6ς των απελεύθερων ην αντφ 
τιμιώτατος, τα τέκνα προβαγαγεΐν αντφ διαλεζομένω ίο 
6φί6ι πριν τελεντης. ουκ ηΰαν δε παίδες αντώ' 6 
γαρ νιος αντον Λρονΰος ετνχε τεθνεώς' νίωνος δ 
ίξ εκείνον αντφ ην Τιβέριος Γέμελλος, καϊ αδελφι- 
~ΡΙ2Ί5δονς Γαιος Γερμανικού παις ΰνγγόνον αντον, νεα- 
νίας ηδη καϊ παιδεία έΰχολακώς καϊ παρά τού δη- 15 
μον ψιλονμενος καϊ τιμώμενος διά την τού πατρός 
άρετην. κελενΰας ονν ο Τιβέριος εωθεν τονς παΐδας 
είΰαγαγεΐν εις την ανριον' ην δ' αντφ το βονλόμε- 
νον τω νιώνω μάλιΰτα καταλιπεϊν την άρχην , τέως 
δ ονν οίώνιΰμα εθετο εις εκείνον βονλεβθαι το θείον 2ο 
περιελθεϊν την αρχήν ος αν προς αντον αφίκοιτο 
πρότερος, πέμπει κελενων τω παιδαγωγό τού νίω- 
νού πρωιαίτερον αγειν τον παϊδα. καϊ ηδη γεγοννίας 
ημέρας πέμπει τον Ενοδον είΰκαλεΐν τον παρόντα 
των παίδων ' εκείνος δε τον Γάιον προ δωματίου 25 
καταλαβών ειΰήγαγε προς Τιβέριον. 6 δε της τού 
Β θείον δννάμεως εις εννοιαν έλθών κατωλοφνρατο 
ως έπ απολωλότι τω νίωνώ. καίπερ δε διά τούτο 
τεταραγμένος , φηβϊ προς τον Γάιον "ω παϊ, ει καϊ 
Τιβέριος ύνγγενέβτερός μοί έΰτιν η 6ν , αλλ 7 αντος 30 
και κατά γνωμην έμην καϊ κατά ψήφον θεών 6οι την 
τών*Ρωμαίων εγχειρίζω άρχην, καϊ άζιώ μη άμνημο- 



Χ,ΙΒ. VI. ΟΑΡ. VIII. IX. 25 

νήβαι της ΰυγγενείας της προς Τιβέριον, κηδεϋθαι 
δε τοιίτου ως ύυγγενούς' ου γάρ ατιμώρητα τή θεία 
προνοία ο6α πάρα δίκην πράΰΰοιτοΓ 

Τιβέριος μεν ούν τον Γάιον άποδεί\ας της ηγε- 

5 μονίας διάδοχον, ολίγας έπιβιούς ημέρας θνήβκει, 
αρ$ας έπϊ ένιαυτοΐς δυο καϊ εί'κοΰι μήνας επτά καϊ 
ημέρας 'ίΰας, Ράιος δε αυτοκράτωρ περιελέλειπτο.^ 
ηγγέλλετο δε 'Ρωμαίοις του Τιβερίου η άποβίωδις' 
οι δε ηπίβτουν τω λόγω υπό του πάνυ το πράγμα 

ίο βούλεόθαι. πλεΐότα γαρ εκείνος δεινά "Ρωμαίων τους 
εύπατρίδας είργάΰατο , δυύοργος ων καϊ θανάτω καϊ 
τα κουφότατα των πταισμάτων τιμώμενος. 

Μαρβυας δε του Άγρίππου απελεύθερος, πυθό- 
μενος του Τιβερίου την τελευτην, εδραμε προς αύ- 

15 τον καϊ *Εβραΐδι φωνή "τέθνηκεν ο λέων" φηΰίν. ο 
δε χάριτας ώμολόγει αύτω, εί κατηγγειλεν αληθή, και 
ο εκατόνταρχος ορών τον Άγρίππαν εν χάρματι, υπε- 
τόπηΰέ τι γεγονέναι καινόν, καϊ ηρετο τί αν εί'η το 
άγγελθέν' και 6 Άγρίππας ηδη ΰυνηθης γενόμενος Ό 

2ο τω ανδρϊ το απόρρητον απεκάλυψεν' 6 δε έκοινούτο 
την ηδονήν, και προυτίθει δεΐπνον. εύωχουμένων 
δε παρην τις περιεϊναι λέγων Τιβέριον. και 6 «κα-^1197 
τονταρχος δείΰας οτ^ ΰυνδιητάτο δεΰμώτη του αυτό- 
κρατορος, κελεύει δηααι αυτόν, λελυκώς ηδη. τή δ' 

25 ύΰτεραία λόγος τε ην πλατύς περί της τελευτης Τι- 
βερίου, καϊ έπιβτολαϊ παρά Γαΐου έπέμφθηΰαν, η 
μεν προς την ύύγκλητον, τον Τιβερίου θάνατον κα- 
ταγγέλλουΰα και την αυτού της ηγεμονίας διαδοχην, 
η δε προς Πείύωνα τον της πόλεως φύλακα, έπιτρέ- 



6 μήνας επτά καϊ ημέρας ΐαας~\ Ιι&θο βχ ϋίοηβ 58, 28, 5: 
Ιοδβρίιηδ ημέρας τρεις καϊ πέντε μήνας. 

Οαρ. 9. ΙοΒβρΜ Αηΐ. 18, 6, §. 10 — 8, §. 1. 



26 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. IX. 

πονύα τον Άγρίππαν εκ τον βτρατοπέδον μεταγαγεΐν 
ΡΙ276ί^5 την οίκίαν ίν γι προ τον δε&ήναι ην. Γάιος δε 
εις 'Ρωμην τον τον Τιβερίον νεκρον άγαγών καϊ <&■«- 
φας πολντελώς , αντίκα λνΰαν τον Άγρίππαν εβον- 
λετο' η δ' Άντωνία κεκώλνκεν, ον μίΰει τον λν&η-ζ 
ύομένον, φροντίδα δε γε τον λνΰοντος, ϊνα μη δοκγι 
τη μεταΰτάΰει τον αντοκράτορος εφηδόμενος εκ τον 
λνΰαι τον εκείνον δεΰμίον ταχιβτα. ημερών δε με- 
τρίων παρελ&ονΰών μεταπεμπεται τον Αγρίππαν, 
κείρει τε το Λεριττον της τριχος καϊ μεταμφιένννΰιν, ίο 
είτα καϊ το διάδημα περιτί&ηΰι καϊ βαΰιλέα της Φι~ 
λίππον τετραρχίας κα&ί<5τη6ι , προοδεμένος καϊ την 
Ανόανίον τετραρχίαν εις αν%η6ιν , καϊ χρνΰεα χαλ- 

Β κείων άλλάττει , άντϊ της ΰιδηράς άλνΰεως με^ ης 
εδέδετο χρνΰην ίΰόρροπον αντω παραύχόμενος. ιβ 

Τω δε δεντερω ενιαντώ της μοναρχίας Γαΐον 
η%ίον Άγρίππας έκχωρη&ήναυ αντω άφικεΰ&αι προς 
τα οικεία, καϊ αν&ις επανελ&εΐν κατετί&ετο, οίκονο- 
μηβαμενος εις δέον τα της αρχής ' καϊ εν δόντος Γαΐον 
έζεπλενβεν. Ηρωδιάς δε η αντον αδελφή εφ&όνει 2ο 
της ενπραγίας τω αδελφω., καϊ μάλιύτα οπότε μετά 
των της βαΰιλείας παραβημων εώρα αντον τοις πλη- 
&εΰι χρηματίξοντα, εζηρέ&ιζέ τε τον άνδρα έπϊ Ρώ- 
μης πλεΐν καϊ ί'ύην αρχήν μνηβτενβαβ&αι εαντώ' ο 
δ\ ηανχαζειν εβονλετο. καϊ η γννη ΰφοδρότερον 25 
ηνώχλει τάνδρί, πάντα πράβΰειν έπϊ τή βασιλεία 

Ο κελενονβα, καϊ ονκ ανηκεν εως καϊ άκοντα τον ( Ηρώ- 
δην έαντγι πεποίηκεν ομογνώμονα. άνηγετο ονν 6νν 
τή γνναικϊ επϊ 'Ρωμης. Άγρίππας δ\ καϊ αντος εις 
την Ρωμην παρεβκενάζετο , προνπεμφε δε των άπε- 30 
λεν&ερων ενα δώρα τω αντοκράτορι κομίζοντα καϊ 
επιΰτολάς κατά τον *Ηρώδον. καϊ καταλαμβάνονόι 



ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. IX. χ. 27 

τον Γάιον εν Βαίαις πολιχνίω τής Καμπάνιας, άμα 
τε τω Ηρώδη εις όψιν ηκεν δ Γάιος καϊ άμα τάς 
Άγρίππον έπιβτολάς έπήει, κατηγορονΰας εκείνον 
Λρος Σηιανον ομολογίαν κατά της Τιβερίον αρχής, 

5 καϊ προς Άρτάβανον αν&ις τον Πάρ&ον τότε κατά 
της αντον Γα'ιον. τεκμηριον δ έποιεΐτο τον λογον 
οπλών άπό&εΰιν εν ταις οπλο&ήκαις 'Ηρώδον, μνριά- Τ> 
ΰιν οτίλιτών αρκονντων επτά. έκινεϊτο ά' νπο των 
επεβταλμενων ο Γάιος, και ήρώτα τον *Ηρώδην ει 

ίο άλη&ής ο περί των οπλών λόγος, τον δε κατα&εμέ- 
νον, πιβτενύας τη αποΰτάβει αντον την τετραρχίαν 
αφαιρείται και τη βαβιλεία τον Αγρίππον προΰτί- 
&η6ι, και τα χρήματα αντω ομοίως δωρεϊται, τον δε 
Ήρώδην αειφνγία κατεκρινεν. Ήρωδιάδι δε ώς *Αγρίπ- 

15 πον ομαίμονι τά τε χρήματα ο6α εκείνη διέφερεν εδί- 
δον , και μηδέ κοινωνεΐν έκέλενε της φνγής τω αν- 
δρί, δια τον Αγρίππαν. η δ\ χαριτας μεν ωμολόγει 
Γαί'ω, ον δίκαιον δ ελεγεν είναι της ενδαιμονίας 
τω ανδρϊ κοινωνήόαύαν έγκαταλιπείν επί ταΐς δν6-Ί?Ι2Ί7 

2ο πραγίαις αντόν. 

Ό μεντοι Γάιος τον μεν πρώτον ενιαντον και 
τον εφεξής μετριώτερον έχρήτο τοις πράγμαύι, προϊών 
δε εξε&είαξεν εαντόν καϊ &εονν έπεχείρει. και δη 
ότάύεως γεγοννίας τοις εν Αλεξάνδρεια Ίονδαίοις 

25 και Ελληΰι τρεις αφ εκατέρον μερονς παρήύαν 
προς τον Γάιον πρεββενταί. Άπίων δε των Άλε%αν- 10 
δρ&ων πρέσβεων εις άλλα τε κατηγορεί των Ίονδάίων 
καϊ ως πάντων των νπο 'Ρωμαίονς βωμούς τω Γαΐω 
καϊ ναονς ανιύτώντων καϊ ώς &εον τιμώντων οντοι 

3ο μονοί αδοξον ηγηνται άνδριάβι τιμάν αντον καϊ ορ- 



Οαρ. 10. Ιοδβρίιϊ Αη*. 18, 8, §. 1—19, 5, §. 1. 



28 ΙΛΒ• VI. ΟΑΡ. Χ. 

^ Ι198 3Μον αυτού ποιείΰ&αι το όνομα, επί τούτοις Φίλων 
της των Ιουδαίων πρεββείας προεύτηκώς, ανήρ έν- 
δοξος καϊ φιλοσοφίας ονκ άπειρος , έτοιμος ην ύπερ- 
απολογήΰαβ&αι των ομοεθνών. 6 δε Γάιος ονκ ήν- 
έβχετο, κελεύοας εκποδών άπελεύΰεό&αι, δήλος τε ην 5 
κακώβων αυτούς, καϊ 6 Φίλων έζελ&ων περιυβρι- 
σμένος φησϊ προς τους περί αντον Ιουδαίους ως χρή 
δαρρεΐν ού γαρ εις αυτούς 6 Γάιος πεπαρωνηκεν, 
εις δε το &εΐον αυτό. 

Ό δ' αυτοκράτωρ δεινον ηγούμενος νπο ίου- ίο 
δαίων μη ώς &εος σεβασ&ήναι, Πετρώνιον εκπέμπει 
διάδοχον της Ουιτελλίου αρχής, κελεύΰας χειρϊ πολλή 

Ο έμβαλεΐν εις την Ίουδαίαν καϊ ίστάν αυτού ανδριάν- 
τα εν τω ναω του &εού' ει δε μη εκόντες παραχω- 
ροϊεν , πολεμώ κρατήσαντα τούτο ποιειν. και ο Πε- 15 
τρωι/105 την τής Συρίας παρειληφώς άρχην ηπείγετο 
πληρώσων τάς του Καίσαρος έντολας. και εις Πτο- 
λεμαΐδα γενομενω προΰήλ&ον Ιουδαίων πολλαι μυ- 
ριάδες δεόμεναι μη βιάξεσ&αι 6φάς επί παραβαΰει 
των πατρίων, ' Ει $' απαραίτητος ει', ελεγον, "ημάς 20 
πρότερον διαχειριΰάμενος ούτως ϊστα το άγαλμα. 
Πετρώνιος δ* άπεκρίνατο ώς εί μεν αφ* ίαυτού ταύτ 

Ώ επραττον , δίκαιος ήν προς με ύμΐν 6 λόγος' Καίσα- 
ρος δε κελεύσαντος πάσα ανάγκη τα έκείνφ δεδογ- 
μένα πληρούν, ταύτα ειπών έπϊ Τιβεριάδα άφίκετο, 25 
κατανοησων ως γνώμης εχουΰιν Ιουδαίοι, καϊ πολ- 
λαι" μυριάδες συνήντων αύτω ίκετεύουβαι μη εις 
αναγκας αυτούς κα&ι6τάν μηδέ μιαίνειν άνδριάντι 
την 3Τολ«/. καϊ 6 Πετρώνιος εφη "πολεμήσετε άρα;" 
οί 5 "ου πολεμήσομεν" εφασαν , "τε&νηζόμε&α δε 
πρότερον η παραβήναι τα πάτρια" και παρεΐχον εαυ- 
τούς αποΰφαττεβ&αι. και ταύτα εφ ημέρας έπρατ- 



ιλβ. νι. οαρ. χ. 29 

τετο τε66αράκοντα. Άρΐ6τόβονλος δε ο 'Αγρίππον 
αδελφός καϊ άλλοι των εκκρίτων έδέοντο ΠετρωνίονΡΙ278 
μηδέν εις άπόνοιαν το πλήθος παρακινεΐν, άλλα γρά~ 
φειν προς Γαιον το άνηκεύτον αυτών προς την τον 

5 άνδριάντος υποδοχήν ' ί'ΰως γαρ μαλαχ&έντα αυτόν 
άποΰτήναι τον δόζαντος' ει ά' έμμενοι καϊ αν&ις τή 
ψηφώ, τότε καϊ αντόν τον πράγματος άπτε6&αι. 
Πετρώνιος δε πει6&εϊς έπε6τειλε τω Γαΐω περί της 
πράξεως. 

ίο Άγρίππας δε ο βαΰιλενς εν 'Ρωμη διάγων προ- 
έκοπτε τη προς Τάιον οίκειώΰει. &αυμαΰ&είς τε έν 
τψ δειπνίζειν τον αντοκράτορα της πολυτελείας χά- 
ριν καϊ τον μεγαλόπρεπους, αίτη6α6&αι προετρέπετο 
6 αν αντω προς βονλης. 6 δε ~' αΐτήύομαί 6ε" εφη 

15 των μεν ολβον περιποιονντων ονδέν, 6 δ αν 6οίΒ 
τε προς δοζαν ενΰεβείας κάμοϊ προς ενκλειαν γένη- 
ται, αζιώ α ε γαρ την τον ανδριάντος άνά&εβιν , ην 
ποιηύαβ&αί κελεύεις Πετρώνιον εις το Ίονδαίων ιε- 
ρόν, δι έμε καταλείψειν." Γάιος δε αίΰχνν&εϊς έπϊ 

2οτο6ωνδε μαρτνρων δόζαι ψευδόμενος, ΰννεχώρει. 
καϊ γράφει προς τον Πετρώνιον, ει μεν ηδη τον αν- 
δριάντα εφ&αΰε 6τη6αι, μη κα&ελεϊν , εί δ\ μηπω 
πεποίηται την ανά&εΰιν, μηκέτι π£ΐρά6$αι ποιηΰα- 
6&αι' ου γαρ ετι τουττον βονλομαι 6τηναι, δια τον 

25 Αγρίππαν, άνδρα τιμώμενον παρ* έμοίϊ' Γάιος μβν 
ονν ταντα προς Πετρώνιον γράφει πρϊν εντνχειν 
ταΐς εκείνον έπιΟτολαις έμφαινονΰαις προς άποβτα- 
ΰίαν τους Ιουδαίους δια τον ανδριάντα επείγεΰ&αι' Ο 
περιαλγηΰας δε δια ταύτα γράφει τω Πετρωνίφ 

3ο Έπεί 6οι τα, των Ιουδαίων δώρα έν μείζονι γε- 
γοναΰι λόγω τών εμών εντολών, 6ν περί τών 6εαυ- 
του το ποιητεον ΰυλλόγιβαι. παράδειγμα γάρ 6ε 



30 ιλβ. VI. ΟΑΡ. Χ. XI. 

ποιήΰομαι τοις τε νυν καϊ τοις έπειτα μή ακυρούν 
έντολάς αύτοκράτορος. ' ταυτην την επιβτολην ουκ 
Ηφ&η ζώντος Γαΐου δεδεγμένος Πετρώνιος, άλλα 
πρότερον τα περϊ της εκείνου τελευτής έδεΊς,άτο 
γράμματα, καϊ ούτω τα προς αυτόν του Γαΐου. 5 
κ Ο μεν ουν Τάιος κάκιβτος γεγονώς ώλετο «ξ έπι•* 

Μ7Ι199 βουλής άνηρημένος' τον δε τρόπον της κατ εκείνου 
Τ> επιβουλής, καϊ παρά τίνων άνηρηται, οτε τα περί 
των αυτοκρατόρων 6 λόγος διέζειΰι διηγήβεται. ήδη 
δε φ&αρέντος, Κλαύδιος κρυπτόμενος δια φόβον ύπο ίο 
των ΰτρατιωτών εξάγεται καϊ αυτοκράτωρ ανακηρύτ- 
τεται, πολλά προς την άνάρρηΰιν αυτού καϊ τον 
Αγρίππα βπουδάΰαντος. άρτι δε βεβαιωθείΰης της 
αυταρχίας αύτω, την τε αρχήν εκύρωαε τφ Άγρίππα 
καϊ δι εγκωμίων εποιεΐτο αυτόν, προβ&ήκην τε αύτω 15 
'έ&ετο πάβαν ης ήρζεν "Ηρώδης 6 βαΰιλεύς καϊ πάπ- 
πος αυτού. 6 δε καϊ τω άδελφω Ηρώδη τήν βαβι- 
λείαν Χαλκίδος παρά Κλαυδίου ήτήΰατο' καϊ εδόθη 
εκείνω παρά τού Καίσαρος. 
11 Κατά τοΰτον τον χρονον ΰταΰιάζουΰιν προς τους 2ο 

ΡΙ279 ΑλεζανδρεΖς οί εκεί Ιουδαίοι, ον γαρ εί'ρηται τρό- 
πον κακώς προς αυτούς Γαΐου διατεθέντος, έκακούντο 
μοναρχούντος εκείνου παρά των έν τη πόλει Ελλή- 
νων, Γαΐου δε τελευτήϋαντος άνεθάρβηόαν καϊ ήΰαν 
εν οπλοις. Κλαύδιος δε τω ίππαρχούντι κατά τήν 25 
Αϊγυπτον επέβτειλε καταβτεΐλαι τήν ΰτάΰιν, έπεμψε 
δε καϊ διάταγμα εκ παρακλήΰεως τοΐν βαύιλέοιν 
Αγρίππου τε καϊ Ήρώδου εις Συρίαν καϊ εις Άλε- 
ξανδρειαν καϊ εις τήν άλλην οίκουμένην οΰη 'Ρωμαί- 
οις υπήκοος, φράζον οτι "των Ιουδαίων ανέκαθεν 30 



Ο&ρ. 11. ΙοδβρΜ Αηί. 19, 5, §. 2 — 8, §. 2. 



Ι,ΙΒ.νΐ. ΟΑΡ.ΧΙ. 31 

Ι'ΰης πολιτείας τοϊς Άλεζανδρεύΰι καϊ τοις των λοι- 
πών πόλεων πολίταις άζιω&εντων , ο Γάιος δ| απο- 
νοίας οτι μη %~εον προΰαγορεύειν αύτον το Ιουδαίων 
§&νος ήνέβχετο αυτούς εταπείνωβεν. έγω δε μηδέ- Β 

5 νος δια την εκείνου παραφροβυνην των παλαιών δι- 
καίων το ε&νος εκπεβειν διατάττομαι, βυντηρεΐό&αι 
δε ύφίβι τα πρότερον δίκαια τοϊ§ Ιουδαίων νομίμ,οΐξ 
έμμένουβί) ταύτα με αίτηβαμένων τών βαβιλεων 
Άγρίππου καϊ Ήρώδου τών φιλτάτων μοι.' έ%4- 

ίο πέμψε δε καϊ Άγρίππαν επί την βαΰιλείαν αυτού, 
λαμπροτέραν γεγενημένην. κάκεϊνος έλ&ών εις Ιε- 
ροσόλυμα χαριΰτήρια ε&υόε, καϊ την χρυόήν αλυόιν 
την υπο Γαΐου δο&εΐΰαν αύτώ υπέρ το γαζοφυλα- 
κιον άπηώρη6ε, δείγμα της του &εού δυναστείας και 

15 της τών πραγμάτων μεταβολής , και οτι καϊ τα με- 
γάλα πίπτει ποτέ και υψούται τα ταπεινά. %"ύΰας Ο 
ουν πολυτελώς , Θεόφιλον μεν τον "Αννα της άρχιε- 
ρωβύνης με&ίβτηΰι, τω δε Βοη&ού Σίμωνι, ω Καν- 
&ηράς ή έπίκληΰις, απένειμε την τιμήν, δύο δ ήΰαν 

2ο τω Σίμωνι αδελφοί, και πατήρ 6 Βοηθός, ου τη &υ- 
^ατρί ό βαβιλευς ^Ηρώδης 6υνωκηόεν 9 ως ίβτόρηται. 
τους ά' ϊεροβολυμίτας της προς αύτον εύνοιας ήμεί- 
ψατο, αφεις αυτοΓ^ τα ύπερ εκάΰτης οικίας, ΐππαρ- 
χον δε παντός του Στρατεύματος τον Σίλαν άπεδειζεν, 

25 άνδρα πόνων αυτώ ΰυμμεταβχόντα πολλών. 

Νεανίΰκοι μεντοι Αωρϊται παράβολοι καϊ &ρα- 
ΰεις Καίΰαρος ανδριάντα εις την τών Ιουδαίων ΰυν- Ό 
αγωγην κομίΰαντες εβτηΰαν. τούτο τον Άγρίππαν 
ετάραζε" καϊ αυτίκα προς τον της Συρίας ήγεμονεύ- 

3ο οντά Πουπλιον Πετρώνιον παραγίνεται καϊ κατηγο- 
ρεί τών Αωριτών. ο δ εκατόνταρχον ΰτείλας, τους 
μεν το τόλμημα πρά%αντας επ αύτον άχ&ήναι προΰ- 



32 Ι^Β. VI. ΟΑΡ. XI. 

έταζε, τοις δε των Λωριτών αρχονΰιν έπιδείζαι τψ 
έκατοντάρχω τονς αίτίονς έπέβτειλεν, ει μη βον- 
Λοινττο δοκεΐν ΰννεργάται της πράξεως. 

Άγρίππας δε άφελόμενος την ιερωΰννην τον 
Καν&ηράν Σίμωνα, Ίωνά&ην αν&ις έπ αντήν ήγε% 
τον Άνανίον. 6 δε παρητεΐτο, άρκεϊΰΰαι λέγων απα\ 
την άρχιερωΰννην λαχών, τον δε αδελφον Ματ$ίαν 

ΡΙ280#ρο<; ταντην ή%ίον προάγεο%αι ως α\ιον της τιμής, 
πειΰ&εϊς ονν 6 βαΰιλενς τω Ματ&ία την άρχιερω- 
ΰννην απένειμε. ίο 

Σίλας δ\ 6 Άγρίππον ίππαρχος, πεποι&ώς οίς 
νπερ αντον κεκινδννενκεν, άκαίρον παρρηΰίας άντε- 
ποιεϊτο , και ην φορτικός , τα ΰτνγνά της τύχης είς 
μνήμην άγων αντω και έαντον ΰεμνννων εκ της τότε 

Υΐ12006πονδής τε καϊ πίστεως, άηδώς ονν προς την άτα-'Ά 
μίεντον αντον παρρηΰίαν ο Αγρίππας διέκειτο. τον 
δε Σίλα μη ενδιδόντος είς όργήν 6 βαβιλενς άνηρέ- 
0•ι6το, καϊ ον μόνον της ίππαρχίας αντον μετέΰτη- 
6 εν, άλλα μέντοι καϊ δέδεκε. χρόνω δε τον %~νμόν 
αμβλνν&είς , καϊ λογιΰάμενος οόονς νπερ εκείνον 20 
Β ανέτλη πόνονς, ημέραν εορτάξων έαντον γενέ&λιον 
έκαλει τον Σίλαν αντω βννεΰτια&ηΰόμενον. 6 δε 
ονκ έπεί&ετό ( έπϊ τίνα" λέγων "6 βαοιλενς ανακα- 
λεί με τιμήν την οΰον ηδη άπολονμένην, η πεπαν- 
6&αί με νομίζει της παρρηύίας ; ννν βοηΰομαι μάλ- 25 
λον ούων αντον έζερρνβάμην δεινών, οΰονς ηνεγκα 
πονονς έκείνω πορίζων βωτηρίαν καϊ τιμήν ' ων γέ- 
ρας μοι δεΰμά καϊ ακότιος ειρκτη, ων ονποτε ληβο- 
μαι. ο δε βαβιλενς ταύτα μα&ών, καϊ άνιάτως 
βννιδων ^ακεψβνον, αν&ις εί'αΰεν εν φρονρα. 30 

Ηι/ ά£ ενεργετικός ουτο& 6 βασ£λ£ΐ)& έν δωρεαϊς 
ονδεν ήττον Ήρώδον τον πάππον ' εκείνον μέντοι είς 



ΙιΙΒ. VI. ΟΑΡ. XI. 33 

αλλοφύλους το φιλότιμον έπιδεικνυμένου, ου μην και 
είς τους Ιουδαίους, ούτος προς πάντας ομοίως ην 
ευεργετικός καϊ τον τρόπον πραύς. ηδεία γοΰν αυτω Ο 
δίαιτα συνεχής εν τοις Ίεροΰολύμοις ην, καϊ τα πά- 

5 τρία κα&αρώς έτήρει. καϊ δη τις Σίμων ην εν Ίερο- 
σολύμοις ακριβής δοκών τα νόμιμα ' ούτος πλή&ος 
ά&ροίσας έτόλμηΰε του βασιλέως κατειπεΐν άποδη- 
μηϋαντος εις Καισάρειαν. τούτο τον ' Αγρίππαν ουκ 
ελα&ε. μεταπέμπεται ούν τον Σίμωνα καί φηΰιν 

ίο" είπε μοι τί των γινομένων έΰτϊ παράνομον; ο #£ 
μη έχων ειπείν έδεΐτο συγγνώμης τυχεϊν. και ο βα- 
σιλεύς παρά προσδοκίαν αυτω διηλλάττετο, και εξ- 
έπεμψε δωρησάμενος. την άρχιερωσύνην δε Ματ- Ο 
%ίαν άψελόμενος Έλιωναίω τω του Κι&αίρου παιδί 

15 παρέσχεν αυτήν ^ 

Βαΰιλεύόας ούν έπϊ τρεις ένιαυτούς της όλης 
Ιουδαίας , είς πόλιν Καισάρειαν , η πρότερον Στρά- 
τωνος έκαλεϊτο πύργος, θεωρίας ετέλει. δευτέρα δε 
των θεωριών ημέρα στολήν ενδύς έ% αργύρου πε- 

20 ποιημένην παρήλ&εν είς το δέατρον αρχομένης ημέ- 
ρας, και ταΐς πρώταις των ηλιακών άκτίνων έπιτο- 
λαΐς ο άργυρος καταυγάζεις Φαυμασίως άπέστιλβε, 
μαρμαίρων τι φοβερόν τοις είς αύτον άτενίζουσιν. 
ευ&υς τε οι κόλακες άλλος αλλο&εν άνεβόων, %•εόν 

25 προσ αγορεύοντες , ευμενής τε,εί'ης, έπιλέγοντες' ει 
γαρ και μέχρι νυν ώς άν&ρωπον έφοβή&ημεν , άλλαΡ128ί 
τουντεύ&εν ομολογούμεν θνητής 6ε φύσεως κρείτ- 
τονα, ουκ επέπληξε τούτοις 6 βασιλεύς, ούδε την 
κολακείαν ασεβούσαν απετρίφατο. άνακύψας ούν 

30 μετ ολίγον ορα τον βουβώνα τον όρνιν της εαυτού 
κεφαλής υπερ%•εν, αγγελόν τ ε κακών τούτον ένενόησε 
τότε, ως ποτέ των άγα&ών μηνυτήν. και διακάρδιον 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 3 



34 ΙΛΒ. VI. ΑΡ. XI. XII. 

δΰχεν όδύνην, καϊ της κοιλίας αθροον έπιγέγονεν 
αλγημα. καϊ προς τους φίλους φησίν "ο θεός ύμϊν 
εγώ ηδη καταστρέφω τον βίον, καϊ ο κληθεϊς αθά- 
νατος παρ* υμών θανεϊν επείγομαι" ταύτα λέγων 
της οδύνης έπιτεινομένης κατεπονεϊτο , καϊ μετά 5 
Β σπουδής άνεκομίσθη προς το βασίλειον. λογον δε 
γενομένου θνήσκειν αυτόν, ή πληθύς αυτίκα συν 
γυναιϊ,ϊ καϊ παισϊν έτά σάκκου καθεσθεΐσα τω πα- 
τρίφ νόμω τον θεόν ύπερ του βασιλέως ικέτευε, και 
πάντες έθρήνουν. εν ύψηλω δε 6 ^Αγρίππας κατα-ιο 
κείμενος δωματίω, καϊ κάτω βλέπων αυτούς πρηνείς 
προσπίπτοντας, ουδέ αυτός άδακρυς ην. εφ ημέρας 
δε πέντε τω της γαστρος άλγήματι κατεργασθεϊς κα- 
τέστρεψε την ζωήν, βιώσας ετη τέσσαρα καϊ πεντή- 
κοντα , βασιλεύσας δ επτά , έπϊ Γα&ου μεν τέσσαρα, ΐ5 
12 τρία δ έπϊ Κλαυδίου, αγνοουμένης γε μην έτι τοΐς 
πληθεσι της αυτού τελευτής, συμφρονήσαντες Ηρω- 
α δης 6 αδελφός αυτού 6 της Χαλκίδος άρχων καϊ 
ν?Ι20Ϊ Ελκίας 6 ίππαρχος, πέμψαντες τον Σίλαν ,έχθρον 
αυτοϊς οντά κατέΰφαζαν, ως τάχα τού βασιλέως κε- 2ο 
λεύσαντος. 

Ούτω μεν ούν 6 Άγρίππας άπεβίω, υιόν ^Αγρίπ- 
παν καταλιπών ετών έπτακαίδεκα, τρεις δε θυγατέ- 
ρας " ων η μεν 'Ηρώδΐ] τού πατρός άδελφω γεγάμητο, 
Βερνίκη δ 9 εκέκλητο, παρθένοι δ' ήσαν αί δύο Μα- 25 
ριαμ καϊ Λρούσιλλα. γνωσθέντος δε τού θανάτου 
τού βασιλέως, Καισαρεϊς καϊ Σεβαστηνοϊ έπιλελη- 
(7μδνο^ των αυτού εύποιιών εβλασφημουν τε εις 
αυτόν καϊ τα των τού βασιλέως θυγατέρων αγάλ- 
ματα αρπασαντες εις τα πορνεία εκόμισαν καϊ άφύ- 3ο 
βριξον εις αυτά, καϊ πάνδημους εστιάσεις έποίουν 

Οαρ. 12. ΙοββρΜ Αηΐ. 19, 8, §. 3 — 20, 1, §. 3. 



ΊΛΒ. VI. ΟΑΡ. XIII. 35 

ύτεφανονμενοι και μνριζόμενοι και ΰπένδοντες τωΌ 
Χάρονι:ι. ο #ε τον τε&νεώτος νιος Άγρίππας εν 
'Ρωμ,ΐ] τότε διήγε παρά Κλανδίω τρεφόμενος Καίβαρι. 
ου αντίκα πέμπειν ωρμητο την βαΰιλείαν διαδεζόμε- 

5 νον ' άπήγαγον ά' αντον τον βκοπον οι περί αντον, 
βφαλερόν είναι λέγοντες κομιδη νέω βαΰιλείας έπι- 
τρέπειν μέγεθος τόΰον. απέύτειλεν ονν Κονΰπιον 
Φάδον της Ίονδαίας καϊ της βαΰιλείας απάΰης έπι- 
τροπενόοντα, εντειλάμενος αντω Καιΰαρενύι καϊ Σε- 

ιο βαΰτηνοΐς έπιπλή%αι της είς τον κατόιχόμενον νβρεως. 
άφικόμενος δε Φάδος εις την Ίονδαίαν, ΰταόιν τε 
γενομένην κατέΰτειλε, και ληότηρίων την χωράν «κά-ΡΙ282 
&ηρε, και την τον άρχιερέως ΰτολην εις την Αντω- 
νίαν το φρονριον άποτε%ήναι προΰέταζεν ως καϊ 

ΐ5 πρότερον. οί $' ιερείς καϊ οι πρώτοι των εν Ιερο- 
ΰολνμοις άντιλέγειν μεν ουκ ετόλμων, παρεκαλονν δε 
όμως επιτρέψαι αντοΐς πρέββεις πέμψαι προς τον 
Καίύαρα τους αιτηύομενονς την ιεράν βτολήν παρ 9 
αντοΐς εϊναι' καϊ έπετράπηΰαν. παραγενομένων δε 

2ο εις την ( Ρωμην των πρέββεων , ό τον ^Αγρίππον 
παις δ νεώτερος Άγρίππας εκεί διάγων, ως εί'ρηται, 
παρεκάλεύε τον Καίύαρα <5νγχωρη$ήναι τοϊς Ιον- 
δαίοις εχειν την ιεράν ΰτολην. καϊ ο Κλαύδιος 6νν- 
εχώρηΰε, και τω Φάδω περί τοντων επεΰτειλε. και 

25 'Ηρώδης δε 6 τον Άγρίππον αδελφός, της δε Χαλκί- 
δος άρχων, ητήΰατο παρά Καίΰαρος την τον νεωΒ 
έ^ουβίαν καϊ των ιερών χρημάτων και την των αρ- 
χιερέων χειροτονίαν. και ετνχε της αίτήΰεως, και 
«ξ εκείνον πάόι τοις άπογόνοίς αντον η εζονόία παρ- 

3ο έμεινε μέχρι της των Ίερο6ολνμων άλώύεως. και δη 
μεχϊίύτηβι της άρχιερωόννης τον Καν&ηράν, Ίωβηφ 
αντειύαγαγών τον τον Καμεί. 

3* 



36 ΜΒ. VI. Ο ΑΡ. XIII. 

13 Έν τούτω τω χρόνω ή των Άδιαβηνών βαβιλϊς 
' Ελένη καϊ 6 παις αυτής Ίζάτης εις τά Ιουδαίων την 
διαγωγήν μετέβαλον νόμιμα. Μονόβαζος γαρ 6 των 
Άδιαβηνών βαΰιλεύς, ω καϊ Βαζαϊος έπίκληβις ην, 
της αδελφής "Ελένης άλούς ερωτι, άγεται ταύτην.ι 
καί ποτέ βυγκα&εύδων αυτή οϋΰτ} έγκύμονι τή εκεί- 
νης γαΰτρι την χείρα έπέ&ετο, καϊ υπνώΰας εδο$εν 
ακουειν φωνής άραι κελευουΰης εκ τής νηδύος τή% 
Ο χείρα καϊ μη %λίβειν το εν αυτή βρέφος, &εον πρό- 
νοια καϊ αρζον και τέλους τευ%όμενον ευτυχούς, τα-ιο 
ραχ&είς ούν υπό τής φωνής έφραζε ταϋτα τή γν- 
ναικί. καϊ τον υίόν τεχ&έντα Ίζάτην ωνόμαβεν. ήν 
δ' έτερος τούτου πρεσβύτερος εκ τής Ελένης αύτψ 
γεννηθείς άλλοι τε παίδες εκ γυναικών ετέρων, 
εβτεργε δε τον Ίζάτην ώΰπερ μονογενή. έφΟ'όνουνΜ 
τοίνυν οί αδελφοί, ο δε πατήρ <5^θί<κώί? περί τούτψ, 
εκπέμπει προς Άβεννήριγον τον Σπαβίνου χάρακος 
βασιλέα, καϊ ός ασμένως τον Ίζάτην έδε%ατο καϊ 
κηδεστήν επί &υγατρ\ έποιήσατο καϊ χωράν αύτψ 
παρέΰχε. γεγηρακώς δε 6 Μονόβαζος ίδεΐν έπε&ύ- 20 
μει τον Ίζάτην προ του &ανεΐν. μεταπεμψάμενος 
ούν αυτόν φιλοφρόνως ασπάζεται, και χώραν αυτώ 
Ώ απεκληρωσεν , εν τ\ καϊ διέτριβε μέχρι τελευτής του 
πατρός. 

Εκλιπόντος δε Μονό βάζου ή βαΰιλϊς "Ελένη με- 25 
τεπέμψατο τους μεγιστάνας καί τους σατράπας' οις 
αφικομένοις ου λέλη&εν" εϊπεν "'ύμάς ότι ο άνήρ ο 
ν^Ι202φο5 τον Ίζάτην ή&ελε τής βασιλείας γενέσθαι διά- 
(5οχον. είδυΐα δε μακάριον τον μη παρ ενός, άλλα των 
πλειόνων καϊ τούτων ακόντων την βαΰιλείαν λαμ- 3ο 



Οαρ. 13. Ιοδβρίιί Δηί. 20, §. 2 — 4. 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XIII. 37 

βάνοντα, και υπό την υμών το πράγμα κρίσιν πε- 
ποίημαι!' οι δε καϊ την τον βασιλέως κρίσιν βεβαι- 
ούν ελεγον, και ύπεί^ειν έκόντες Ίζάττ] δικαίως προ- 
κεκριμένψ των αδελφών κατά τάς απάντων εύχάς, 

5 και δεΐν προαποκτ είναι τους αδελφούς αυτού και 
τους συγγενείς, ϊν ασφαλώς εκείνος άρχοι, ή δε /3α- Ρ 1 283 
ΰιλϊς την περί της αναιρέσεως τών προσηκόντων 
τω Ίζάτγ] γνώμην επιΰχεΐν συνεβούλευε μέχρις αν 
εκείνος συνδοκιμάση παραγενόμενος. οί <5δ δεσμεΐν 

ιοτέως αυτούς παρηνουν μέχρι της εκείνου επιδημίας, 
κα&ίστησι δε τον πρεΰβύτατον υίον η βασίλισσα επί 
τών πραγμάτων, εως αν έπανέλ&τι 6 αδελφός, δί- 
δωσι δε καϊ τον του πατρός σημαι/τηρα δακτύλων, 
ήκεν ούν ο Ιξάτης, και 6 αδελφός ύπεδέζατο και 

ΐ5 υπε%έστη αντώ της άρχης. 

"Οντι δ' αντώ εν τη αποδημία Ιουδαίος τις Άνα- 
νίας καλούμενος γνωστός γεγονώς έδίδασκεν αυτόν 
τον &εον και τα τών Ιουδαίων νόμιμα, συνέβη δε Β 
καϊ την Έλένην υφ' έτερου Ιουδαίου κατηχη%εϊσαν 

20 εις τα Ιουδαϊκά ε$η μετατε%•ηναι. ελ&ών ούν 6 Ίζά- 
της και δεδεμένους τους συγγενείς εύρηκώς έδυσχέ- 
ράνε, καϊ έλυσε μεν, έπεμψε δε, ίνα μη ύποπτοι πα- 
ρόντες εΐεν, τους μεν εις *Ρώμην όμηρεύσοντας, τους 
δε προς Παρ&ους. γνούς δ$ την μητέρα τα Ιουδαίων 

25 ασπασαμένην, έσπευσε και αυτός εις εκείνα μετατε- 
%ηναι, καϊ περιτμη&ήναι έτοιμος ην. η δε μητηρ 
έκωλυε, λέγουσα εις δυσμένειαν τους υπηκόους ΰιά 
τούτο ελ&εΐν, ουκ άνε%εσ%αί τε υπό ίονδαΐξοντος 
βασιλευεσ&αι. 6 δε εις τον Άνανίαν παρόντα τους 

30 Λό^οι>5 ανέφερε, τού δε τα αυτά συμβουλεύσαντος Ο 
έπείσδη μεν τότε ό βασιλεύς ' έτερος δ' αυ&ις. Ιου- 
δαίος εκ Γαλιλαίας Ελεάζαρ άφικόμενος , καϊ κατά- 



38 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XIII. 

λαβών αυτόν τον Μωυΰέως νόμον άναγινώβκοντα. 
Ου λόγους μόνον άναγινώβκειν βε δει, βαΰιλεϋ, εφη, 
άλλα καϊ τα νπ αυτών διατεταγμένα ποιειν. μέχρι 
τίνος άπερίτμητος μένεις ; 6 ά« ουχ υπερεβάλετο την 
πράζιν, αλλά περιετμή&η ' και τή μητρϊ και τω Άνα- 1 
νια πεπράχ&αι το έργον έδηλου. οι δ εις φόβον 
ένέπεΰον μη καϊ 6 βαΰιλεύς και αυτοί κινδυνεύβω* 
6ιν. 6 δε &εός τον φόβον έλ&εϊν εις τέλος ου 6υνε- 
χώρηβεν. 

Ελένη δε έπι&υμίαν εΰχεν εις Ίεροΰόλυμα άφι-ιν 
κέΰ&αι καϊ προβκυνηύαι το του &εοϋ ιερόν, καϊ τον 
Ώ υίοϋ έπιτρέψαντος καϊ χρήματα π,λεϊΰτα δοντος απει- 
6ιν εις Ιεροΰόλυμα. καϊ λιμώ φ&ειρομένους υζολλούι; 
ευροϋΰα εκεί, βΐτόν τε ε% Αλεξανδρείας έκόμιΰε 
καϊ ίβχάδων φόρτον εκ Κύπρου πολλών χρημάτων % 
πριαμένη τοις άπορουμένοις διένειμε, καϊ 6 παις δε 
αυτής πολλά χρήματα τοις πρώτοις τών Ίεροβολυμι- 
τών έ'πεμψεν, ϊν οι λιμώττοντες δια τούτων ώς ενόν 
έπικουρη&ώΰι. 

Καϊ ταΰτα μεν ούτως ' Άρταβάνης δε ο τών Παρ- 20- 
&ων /5α<74.λ£ν§ , έπιβουλην γνους τους ΰατράπας κατ 
αυτοϋ μελετηΰαντας , άφικνεΐται προς Ίζάτην, Συγ- 
γενών τε καϊ οίκετών περϊ χίλιους επαγόμενος, καϊ 
κα& οδόν τω Ιζάττ] ένέτυχε, καί φηΰι Μη με παρί- 
ΡΙ284^5 5 ώ βαβιλεύ, ταπεινόν εκ μεταβολής γεγονότα καϊ$ 
ίδιωτην εκ βαΰιλέως, αλλ* έπικούρηβον. ταΰτα 6υν 
δακρυσιν ελεγεν. 6 δε Ίζάτης άκούΰας το όνομα, 
κατεπηδηΰε του ίππου καϊ Θάρΰει, εφη, ώ βαΰιλεύ' 
η γαρ εις την Παρ&ων βαΰιλείαν 6ε καταΰτηΰω η 
της έμης (706 έκΰτηβομαι. ταύτα είπε καϊ επί τοι/30 
ϊππον αυτόν άνεβίβαβεν, αυτός δε πεζός παρείπετο. 
και ο Αρταβανης ώμοΰεν, ει μη κάκεϊνος άναβαίη 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XIII. 39 

τον ΪΛΛον και τίροηγοϊτο, άποβήΰεΰ&αι καϊ αυτός. 
ΛειΟδεΙς δ' ο Ίζάτης έχϊ τον ΐππον ήλατο, καϊ πά-ΦΙΖ^ 
ΰαν τιμήν απένειμε τω Πάρ&ω, εις τα βαΰίλεια άγα- 
γων. γράφει τε προς τους Πάρ&ονς τον Άρταβάνην Β 

5 δ^αύ&αι. των δε Πάρ&ων δέ%α6&αι μεν ΰνντι&ε- 
μενων, μή δύναβ&αι δ\ και την αρχήν άπον είμαι 
ήδη ετέρω πεπιΰτενμένην , 6 Κινάμωνος, τούτο γαρ 
ώνόμαΰτο 6 τήν βαΰιλείαν παρειληφως, γράφει τω 
Άρταβάνω, νπ αυτού γαρ έτέ&ραπτο καϊ ην αγα&ός, 

ίο παρακαλών αντον άφικέΰ&αι πιΰτεύΰαντα καϊ την 
αρχήν παραλής ε6%αι. καϊ 6 Άρτάβανος πιΰτεύΰας 
άπήει. ύπήντα ονν αυτω ο Κινάμωμος' οξ δη προβ- 
κυνήΰας και βαΰιλέα προβαγορεύύας περιτί&ηβιν αυ- 
τόν τή κεφαλή το διάδημα , της εαυτού αφελόμενος. 

15 ούτω δε χρόνφ έζαετεΐ εις τήν αρχήν αποκαταύτάς ο 
Άρτάβανος ουκ ήμνημόνηΰε των Ιξάτου καλών, αλλ 
αμείβεται τούτον. 

Μετά δε τίνα χρόνον Άρταβάνον θανόντος Ον- Ο 
αρδάνης 6 παις εκείνον τήν βαΰιλείαν περιεζώΰατο. 

20 καϊ προς Ιζάτην έλ&ών ύνμμαχήύαι αντω η%ίον κατά 
*Ρωμαίων' ο δε ονκ έπεί&ετο, άλλα και ΰννεβονλενε 
παύβαβ&αι της έπ εκείνους ΰτρατείας και μή αδν- 
νάτο^ έπιχειρεϊν. 6 δε πόλεμον τω Ίζάττ] μή πει- 
&ομένω κατήγγειλεν. άλλ' οι Πάρ&οι μα&όντες ώς 

25 έπϊ Ρωμαίονς ΰτρατενβειν βούλεται, αντον μεν αναι- 
ρούΰΐ) τήν δε βαΰιλείαν τω αδελφω Ίκοτάρδη διδόα- 
6ιν' ον έ% επιβουλής τελεντήΰαντα διαδέχεται Ονο- 
λογέΰης 6 αδελφός. 

Ο δε τού Ιζάτου αδελφός Μονόβαζος καϊ οι 6νγ- 

3ο γενείς ίονδαΐΰαι καϊ αυτοί έπε&ύμηΰαν, καϊ τήν έφε- 
ΰιν εις έργον έ%ήνεγκαν. γίνεται ά' ή πρά%ις αυτών 
τοις υπηκόοις κατάφωρος, καϊ γράφονΰι προς *Αβίαν Ο 



40 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XIII. 

τον Αράβων βαϋιλέα, ει ύτρατενΰοιτο κατά τον αφε- 
τέρου βαΰιλεως, χρήματα πολλά παραΰχεϊν αντψ, 
εξαγγελλόμενοι περί την πρώτην ΰνμβολην καϊ αυ- 
τοί καταλείψειν αυτόν. πείθεται τούτοις 6 'Άραψ, 
και πολλήν επαγόμενος δνναμιν ήκεν έπϊ τον Ιζά- 5 
την. καϊ ΰνμβολης γενομένης καταλείπονβι τον Ίζά- 
την οι αυτού εκ ύννθηματος καϊ νώτα τρέψαντες 
εφενγον. γνονς δε την προδοΰίαν Ιζατης γενομενην 
νπό των μεγιστάνων, εις το ύτρατοπεδον νπεχωρηΰε, 
και ευρών τους αιτίους εκόλαΰε. τή δ έπιονΰη ίο 
βυμβαλών νικά, και εις φυγην τους "Αραβας έτρεψε, 
Ρ 1 285 τον άέ βαϋιλέα αυτών εές φρούριόν τι ΰυνηλαΰε διω- 
κόμενον. καϊ 6 μεν εαυτόν άνεΐλεν αλιΰκόμενος ηδη, 
το δε φρουρών έάλω και τά εν αύτω διηρπάγη. καϊ 
Ίζάτης εις τά οικεία νπέΰτρεψεν. 15 

Οι δε των Άδιαβηνών μεγιστάνες Ονολογέβτ] τω 
Πάρθων γράφονύι βαβιλεϊ, άΐ,ιονντες άποκτ είναι 
μεν τον Ιζάτην, καταΰτηβαι δε ΰφίΰι δννάΰτην εκ 
Πάρθων ' μιύεΐν γάρ τον εαυτών βασιλέα %έντ] θρη- 
σκεία προσηλντεύσαντα. ο γοϋν Πάρθος αντίκα μετά 2ο 
πλείστης δυνάμεως ώρμηβε , καϊ 6 Ίζάτης άντεβτρα- 
τοπεδεύσατο. σταλείς δε τις εκ του Πάρθου §λεγε 
τω Ιζαττ] οπόση έστϊ των Πάρθων η δύναμις, καϊ 
ως Ουολογέσης απειλεί δίκας είσπρά%ειν αυτόν, άχά- 
ριβτον περί δέσποτας γενόμενον ' ρύσασθαι γάρ αν- 25 
Β ττον των αυτού χειρών ούδε τον θεόν ον σέβει δυνη- 
σεσθαι. προς ταύτα ο Ίζάτης την μεν δύναμιν των 
Πάρθων γινώσκειν άνταπεκρίνατο , ειδέναι δ' αν- 
θρώπων τον θεόν δυνατώτερον. ταύτα είπε και 
ικετενε τον θεον. κατ εκείνην ούν την νύκτα επι- 3ο 
στολας ο Ουολογέΰης δεξάμενος πολεμίους εμβαλόν- 
τας τή Παρθυηνγι ταύτην πορθεϊν, αυτίκα σπενδων 



ΜΕ. VI. ΟΑΡ. XIII. XIV. 41 

άνέζενξεν άπρακτος, καϊ όντως Ιζάτης προμη&εία 
&εον τάς άπειλάς τον Πάρ&ον διέφνγε. μετά δε τίνα 
χρόνον Φνήϋκει, πεντήκοντα καϊ πέντε ζήβας ενιαν- 
τονς, εϊκοΰι δε καϊ τέβΰαρας αννβας εν τη άρχγι' 

5 ΰνήΰκει δ' επί παιοϊν εϊκοΰι καϊ τέΰβαρβιν άρρεβι 
και τοΰανταις δηλείαις. την <$' αρχήν τω άδελφω 
Μονοβάζω κατέλιπεν. \ντ204 

Φάδον μέντοι της Ιονδαίας έπιτροπενοντος ανήρ ο 
τις γόης Θενδάς όνομα πεί&ει τον πλεΐΰτον δχλον 14 

ίο άναλαβόντα τάς κτήβεις επε(5%•αι προς τον Ίορδάνην 
αντω ' προφήτης γαρ ελεγεν είναι και ΰχίβαι τον πο- 
ταμον προΰτάγματι δνναΰ&αι' καϊ πλείΰτονς ήπά- 
τηαε. πέμψας δ έπ αντονς ΐλην ιππέων ο Φάδος 
Λολλοι>5 μεν άνεϊλεν^ ον μείονς δ εξωγρηύε, και 

15 αντον τον Θενδάν, ον την κεφαλήν εκτεμόντες εκό- 
μιΰαν εις Ιεροΰόλνμα. Φάδον δε Τιβέριος Αλέξαν- 
δρος διεδέξατο, Άλεξάνδρον τον άλαβαρχήΰαντος εν 
Αλεξάνδρεια νιος. καϊ οί παίδες δε τον Γαλιλαίον 
Ίονδα Ιάκωβος και Σίμων , τον τον λαόν άποβτή- 

2ο ΰαντος Κνρηνίον τ ιμητ ενόντος , άνηρέ&ηΰαν, ονςΌ 
άνεΰτανρωΰεν ο Αλέξανδρος, ο δε της Χαλκίδος βα- 
βιλενων Ηρώδης μεταΰτήΰας της άρχιερωβννης '/ω- 
ύήφ τον τον Κεμεδή, Άνανία τω τον Νεδεβαίον 
παρέβχεν αντήν. Τιβερίω δε Άλεξάνδρω Κονμανος 

2δ ήλ&ε διάδοχος, εν δγδόω δ' ετει της Κλανδίον μον- 
αρχίας Ηρώδης 6 τον μεγάλον Άγρίππον αδελφός 
τελεντα «φ' νίέΰι τριΰί' τήν δ' αρχήν αντον τω 
νεωτέρω Αγρίππα δέδωκε Κλανδιος. 

Κονμάνον δε της Ίονδαίας έπιτροπενοντος πλή- 

3ο <9ό§ κατά τήν έορτήν τον πάβχα εις Ίεροΰόλνμα 



Οαρ. 14. Ιοδβρίιί Αηί. 20, 5. 



42 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XIV. 

ηδροιστο. ίνα γονν μη τι νεωτερισ&είη παρά τον 
πλη&ονς όντος πολλού, στρατιώτας ενόπλους επί 
των τον ιερόν βτοών ο Κούμανος έστησε καταΰτε- 
ΡΙ286 λονντας τον δόρνβον, εάν γένηται' τούτο ΰε και 
οι προ αυτόν έποίουν. τετάρτη δ ημέρα της εορ- *> 
της στρατιώτης των εν ταΐς στοαΐς άνακαλυψάμενος 
την αιδώ τοΓ? πλή&εΰιν έπεδείκνυεν. οι δ έ$ν- 
μούντο ώς εις τον &εόν τον Στρατιώτου ησεβηκότος, 
και οι &ρασύτεροι τον Κούμανον έβλασφημουν. καϊ 
ος προς τάς βλασφημίας ήρέ&ιΰτο, και κελενει το ίο 
στράτευμα πάν ηκειν εις την Αντωνίαν το φρουροί/ 
τω ιερώ έπικείμενον. το πλή&ος ούν τονς οπλίτας 
%εασάμενον εις φνγην ώρμησε, και των εξόδων ΰτε- 
νών ονύών σννω&ούμενοι κατά την φνγην πολλοί 
υπ αλλήλων σνν&λιβόμενοι και ΰυμπατούμενοι διε- 15 
φ&άρησαν , ως δυο μυριάδας άρι&μη&ήναι τους τότε 
διαφ&αρέντας' και πέν&ος ην αντί πανηγύρεως. 
Β Ουπω το πέν&ος τούτο κατηύναστο και κακόν 
προστίθεται έτερον, τίνες γάρ των επί νεωτερισμούς 
ηδομένων Στέφανον τίνα δούλον του Καίσαρος οδοί- 2ο 
πορούντα ληβτευβαντες άπασαν αυτού την κτήΰιν 
αρπαζουΟι. διό πέμπει στρατιώτας 6 Κούμανος , κέ- 
λευα ας αύτοΐς τάς πλησίον χώρας ληίβαΰ&αι και 
τους επιφανέστατους αυτών δέσμιους έπ αυτόν άγα- 
γεΐν. της δε των χωρίων εκείνων πορ&ήσεως γινο- 25 
μένης νεανίας τις των στρατιωτών &ρασύς και άτά- 
σ&αλος τοΐρ Μωυσέως έντυχών νόμοις εν τινι κώμη 
σεβασμίως κειμένοις έπ' όψεσι πολλών διέρρηζεν αυ- 
τούς βλάσφημων καϊ κατακερτομών. προσίασιν ούν 
τω Κουμάνω οί Ιουδαίοι, ίκετεύοντες μη αυτούς, 3ο 
άλλα τον %•εόν, ούπερ οί νόμοι κα&υβρίσ&ησαν έκδι- 
κησαι. και ο Κούμανος δείσας μη το πλή&ος πάλιν 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XV. 43 

νεωτερίβειε, τον ένυβρίΰαντα χοΐς νόμοις πελεκίΰας 
την ΰτάΰιν κατέπαυβεν. 

Άλλα και Σαμαρείταις εχ&ρά προς Ιουδαίους 15 
εγενετο' η δ' αιτία ην αυτή. Γαλιλαίοι εις Ίεροΰό- 

5 λύμα πορευόμενοι διά τίνος κώμης ώδευον των Σα- 
μαρειτών, και τίνες αύτοϊς επι&έμενοι πολλούς ανεΐ- 
λον. οι π;ρώτο^ τοίνυν των Γαλιλαίων τω Κουμανω 
προδίαΰι, παρακαλούντες τους άνηρημένους έκδικη- 
&ήναι. 6 δε δωροδοκη&εϊς της έκδικηύεως ουκ εφρόν- 

ιο τιΰεν. άγανακτηΰαντες ούν οι Γαλιλαίοι προς όπλα 
έχώρηΰαν, και κώμας τινας των Σαμαρέων έμπρή- 
ααντες διαρπάζουΰι. Κούμανος δε ούν δυνάμει τοις Ό 
Γαλιλαίοις επήλ&ε, και ΛΟ/Ιλου^ μεν αυτών απέκτεινέ^ 
Ίίλείους δε ζώντας ειλεν. οί πρώτοι $£ γε τών ϊερο- 

15 ΰολύμων μεταμφιαβάμενοι ΰάκκους καϊ τας κεφάλας 
ΰποδώ καταπάβαντες παρεκάλουν τους άφεότώτας 
μετα&έύ&αι τον λογιΰμον και τα όπλα ρίψαντας ηρε- 
μεϊν' και έπειθαν, οι μεν ούν διελυ&ηΰαν, η χώρα 
ό' ε% εκείνου λΐ]6τηρίων πεπληρωτο. Σαμαρεΐς δε ν{ 1205 

20 προς Κουαδράτον της Συρίας ηγεμονεύοντα κατηγο- 
ρούν τών Ιουδαίων ως εμπρηΰάντων κώμας αυτών. 
Ιουδαίοι δε Σαμαρεϊς ητιώντο ως αιτίους της ΰτά~ 
ΰεως, καϊ προ αυτών Κούμανον, δώροις διεφ&αρμέ- 
νον καϊ τους ανηρημενους μη έκδικηΰαντα. Κουα- 

25 δράτος δε ύπερέ&ετο την κρίΰιν, ειπών ηζειν εις τήνΊ?128Ί 
Ιουδαίαν κακεΐ την αλή&ειαν γνούς άποφηναΰ&αι. 
ηκεν ούν εις Σαμάρειαν, καϊ έ\ετάβας τα πεπραγμένα^ 
αιτίους της ταραχής διέγνω τους Σαμαρεΐς ' Ιουδαί- 
ους δε ους δεδεμένους είχεν ο Κούμανος, άνεϋταύ- 

3ο ρωΰεν ως νεωτερίΰαντας. τους δε περϊ Άνανίαν τον 



Οαρ* 15. Ιοδβρίιί Αηΐ. 20, 6, §. 1—8, §. 3. 



44 Ι^ΙΒ. VI. ΟΑΡ. XV. 

αρχιερέα καϊ τον βτρατηγόν "Ανανον δηβας εις 'Ρώ- 
μην άπέΰτειλε, λόγον περί των πεπραγμένων Κλαυ- 
δίω ύφε%οντας. κελεύει β* καϊ τοις Σαμαρέων καϊ 
"Ιουδαίων πρώτοις καϊ Κουμάνω τω ηγεμόνι καϊ τω 
χιλιάρχω Κέλερι άφικέβ&αι καϊ αυτούς προς τον αν- 5 

Β τοκράτορα, κρι&ηβομένους περί των προς αλλήλους 
ζητηβεων. απελθόντων δέ, δικαβτής καθίβας ο Κλαύ- 
διος, καϊ γνούς τους Σαμαρεις των κακών αρχηγούς, 
τους άναβάντας προς αυτόν άναιρε&ηναι εκέλευΰε, 
φυγην δε του Κουμάνου κατεψηφίβατο , τον μι-Ί/τοΜο 
Κέλερα τον χιλίαρχον εις Ίεροβόλυμα άπαχ&ηναι 
εκέλευΰε καϊ ύυρέντα πάντων δρώντων δια της πό- 
λεως ούτως αναιρε&ήναι. 

Πέμπει δε ο Καΐΰαρ Φηλικα των Ιουδαίων έπι- 
τροπεύβοντα' Άγρίππα δε δωρεΐται την Φιλίππου ΐ5 
τετραρχίαν και Βαταναίαν καϊ την Τραχωνΐτιν 6νν 
Αβέλλα, αύται δε Αυΰανίου ηΰαν τετραρχίαι, την δε 
Χαλκίδα αφαιρείται αυτόν, ετη τέΰΰαρα ταύτης άρ- 
ζαντα. 6 δ' Άγρίππας έκδίδωΰι προς γάμον Αξίζω 
τω Εμέαων βαϋιλεϊ, περιτμη&ήναι θεληΰαντι, Αρον- 2ο 

Ο 6ιλλαν την άδελφην, του Επιφανούς Άντιόχου πα- 
ραιτηύαμένου τον γάμον, ότι μη Ιουδαΐΰαι έβούλετο. 
καϊ Μαριάμ κατηγγύηβεν Άρχελάω τω Έλκίου παιδί, 
υπ Αγρίππα του πατρός πρώην μνηΰτευθεΐβαν αύτω. 
Φήλιζ δε της Ιουδαίας έπιτροπεύων, καϊ την Αρού- 30 
(ίιλλαν ίδών κάλλους περιττώς εχουβαν, εάλω τω 
ταύτης ερωτι, και πείθει κατωλιποϋβαν τον άνδρα 
αύτω γαμηθηναι. τεκούβα δ' έ% αυτού παΐδα Άγρίπ- 
παν αυτόν ώνόμαβε. λέγεται δε κατά τους Τίτου 
χρόνους η γυνή βύν τω παίδι νεανία γεγενημένωκ 
άφανιβ&ήναι κατά το Βέββιον όρος, πυρφόρον όν 
και τότε μάλλον εκπυρω&έν* Βερνίκη δε ετέρα 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XV. XVI. 45 

αδελφή τον Άγρίπιίου, ΰυνοικούβα *Ηρώδΐ] τω &είφ, 
θανόντος εκείνον Πολέμωνι ύυνηρμόβ&η , περιτμη-Ό 
&ήναι θελήβαντι, δια τήν φήμην την λέγονβαν αυτήν 
τω άδελφω ύννιέναι κατ έρωτα, Χν οντω την δια- 

5 βολήν άποφήνη ψευδή, ου μην εμεινεν ο γάμος επί 
πολύ, της Βερνίκης καταλιπούΰης τον Πολέμωνα. 

Τελεντα δε Κλαύδιος ΚαΙβαρ βαΰιλενΰας ετη 
τριύκαίδεκα και μήνας οκτώ εφ' ήμέραις εί'κοΰι. λό- 
γος δε ην ως νπό της γυναικός Αγριππίνης φαρμα- 

ιο κοις άνγιρητο ' ης πατήρ ην Γερμανικός 6 Καίΰαρος 
αδελφός, άνήρ δε Λομέτιος Αίνόβαρβος των επιΰή- 
μων εν 'Ρώμη, ου τελευτήΰαντος χηρεύονΰαν αυτήν 
6 Κλαύδιος άγεται εχονβαν καϊ παϊδα Λομέτιον ομώ- 
νυμον τω πατρί. προανβρήκει γαρ την γυναίκα Με6-ΡΙ2ΒΒ 

15 ΰαλΐναν δια ζηλοτνπίαν , «'ξ ης παΐδας είχε Βρεττα- 
νικόν και Όκτάβιον. και Όκταβίαν δε πρεόβυτάτην 
των αδελφών εκ προτέρας ετέρας γυναικός είχεν, ην 
τω Νέρων ι ήρμοΰε' τούτο γαρ τον της Άγριππίνης 
υίόν τον Λομέτιον μετωνόμαβεν ύΰτερον 6 Καΐ6αρ^ 

20 είΰποιηΰαμενος αυτόν, ίνα τοίνυν τούτω την αυταρ- 
χίαν περιποιήΰηται ή μήτηρ Άγριππϊνα, κτείνει φαρ- 
μακω τον Κλαύδιον. άλλα ταύτα μεν εν τοις οικεί- 
οις καιροΐς καϊ τότιοις είρήβεται, 6 δε λόγος της ακο- 
λουθίας εχέβ&ω. 

25 Είχε μεν ούν 6 Νέρων μετά Κλαύδιον την των Β 
Ρωμαίων αρχήν, τά δε κατά τήν'ΐουδαίαν επεδίδουΊΫ1206 
προς το χείρον διηνεκώς, και ληΰτηρίων ή χώρα εμ- 
πέπληΰτο καϊ γοήτων άιιατώντων τον όχλον, ων πολ- 
λούς δ Φήλιζ βυλλαμβάνων άνήρει. έχων δε άπε- 

3ο χ&ώς προς Ιωνά&ην τον αρχιερέα 6 Φήλιξ, πολλάκις 



Οίΐρ. 16. Ιο^ρΜ Αηΐ. 20, 8, §. 5 — 9. 



46 ΙΊΒ. VI. Ο ΑΡ. XVI. 

αυτόν νου&ετούντα περϊ του κρειττόνως προΐβταΰ&αι 
των κατά την Ίουδαίαν , πρόφαβιν έζητει δι' ην τον 
ένοχλούντα βυνεχώς μεταβτήΰεται' καϊ δια των λη- 
στών αυτόν αναιρεί, οϊ εν τω ναω παραγεγονότες ως 
προβκυνηβοντες καϊ ξιφίδια φέροντες υπό τας εβ&ψ 5 
τας άνεμίχ&η6αν τω πλήξει καϊ τον Ίωνά&ην άνεϊλον. 

Ο άνεκδικητου δ\ τον τολμήματος μείναντος , αδεώς οι 
ληβταϊ άναβαίνοντες ους μεν οίκείονς εχ&ρούς άνη- 
ρουν, ονς δ' ετέρων έπϊ μιΰ&ώ. γόητες δε καϊ απα- 
τεώνες αν&ρωποι τον όχλον ανέπει%Όν επεΰ&αι βψί- ίο 
βιν εις την έρημίαν , δείζουΰιν εναργή ΰημεΐα καϊ 
τέρατα γινόμενα εκ &εού' ων πολλούς ο Φηλι% έκό- 
λαζεν. οί δέ γε ληΰταϊ τον δημον εις τον προς ( Ρω- 
μαίονς ηρέ&ιζον πόλεμον, &έλοντες μη υπακούειν 
αυτών , καϊ τάς των μη πει&ομένων κώμας εμίίΐ- 15 
πρώντες διέφ&ειρον. 

Σύρων δε καϊ Ιουδαίων την Καιΰάρειαν οίχονν- 
των οί μεν Ιονδαΐοι πρωτενειν η%ίουν ως Ηρώδον 

Ώτον 6φών βαβιλέως την πόλιν έγείραντος, Σνροι δε 
τα μεν περί τον Ηρώδην ωμολόγουν, εφαΰαν δε καϊ 20 
πρώην πόλιν είναι Στράτωνος καλονμένην πύργον, 
καϊ μηδένα τότε την πόλιν Ίονδαιον οίχεϊν. διά 
ταύτα τοίννν των Καιόαρέων ΰταβιαξόντων , οί της 
χωράς έπιμελούμενοι πληγαϊς τονς αιτίους ήκιόαντο, 
καϊ προς ολίγον τον &όρνβον κατεκοίμιΰαν. πλούτω 25 
#ε των Σύρων οί Ιουδαίοι προέχοντες, καϊ δια τοϋτο 
καταφρονούντες αντών, εβλαόφήμουν αυτούς, οί δε 
χρημαΰι μεν ηττώμενοι , %αρρούντες δε ότι πλειβτοι 
των νπο Ρωμαίους Στρατευομένων Καιΰαρεΐς ηΰαν, 
μέχρι μεν τίνος καϊ αύτοϊ λόγοις τονς Ιουδαίους αν- 3ο 
&νβριξον' είτα λί&οις αλλήλους εβαλλον, εως πολλοϊ 
ΡΙ289 ετρώ&η6αν τε καϊ επεβον άμφοτέρω&εν' νικώΰι δε 



ΙιΙΒ. VI. ΟΑΡ. XVI. XVII. 47 

Ιουδαίοι. 6 μέντοι Φήλιζ παύάαβ&αι τους Ιουδαίους 
έκέλευε, κάί μη Λεγόμενους τους ΰτρατιώτας έπα- 
φίηβι' καϊ πολλούς μεν άνεΐλε, πλείους δ\ ζώντας 
βυνέβχε, καϊ οικίας διαρπάζειν τοΐς βτρατιώταις έπέ- 
5 τρεψεν. οί #ε των Ιουδαίων επιεικέστεροι καϊ οί 
προύχοντες παρεκάλουν τον Φηλικα τους ΰτρατιώτας 
άνακαλέΰαΰ%αι καϊ φείΰαΰ&αι αυτών, δούναι τ ε επί 
τοΐς πεπραγμένοις ^δίτοίνο^αι/. καϊ ο Φήλιξ έπείΰ&η. 
Ο δε βαΰιλεύς Άγρίππας δίδωΰι την αρχιερω- 
ιο ΰύνην Ίΰμαήλ υίω του Φαβεί. εΰχον δε προς αλλή- 
λους ΰτάΰιν οϊ τε αρχιερείς κάί ιερείς ΰύν τοΐς πρώ- 
τοις των ( Ιεροΰολυμιτών , και έκακολόγουν αλλήλους 
και λί%Όΐς έβαλλον, καϊ ο έπιπλήξων καϊ την ΰτάΰιν 
κωλύβων ουκ ην. ες το^οΰτον #ε ο£ αρχιερείς ηναι- Β 
15 δεύΰαντο ώς καϊ πέμπειν επϊ τάς αλωνας και βία 
λαμβάνειν τάς τοΐς ίερεύΰιν όφειλομένας δεκατας, 
ο&εν οι άποροι τών ιερέων υπ ένδειας άπέ%•νηΰκον. 
Πορκίου δε Φηΰτου ύπο Νέρωνος ΰταλέντος δια- 
δόχου τω Φηλικι, οί Καιΰαρεΐς Ιουδαίοι κατηγόρη- 
μα Οαν τού Φηλικος παρά Νέρωνι ' καϊ τάχα αν έτιΰε 
δίκας τών εις αυτούς αδικημάτων , ει μη Πάλλας 6 
αδελφός αυτού μέγα δυνάμενος πάρα Νέρωνι την 
αυτού οργην παρητήΰατο. κάί οί εν Καιΰαρεία δε 
Σύροι Βηρυλλον τον Νέρωνος παιδαγωγόν δεζιωΰά- 
25 μενοι χρημαΰιν , έπιΰτολην κομίζονται Καίΰαρος δι 
αυτού την Ίουδαίαν ίΰοπολιτείαν τοΐς εν Καιΰαρεία 
Συροις ακυρον άποφαίνουΰαν. ί| ης τα μετά ταύτα Ο 
κακά τω ε&νει έφύηΰαν' διά ταύτην γάρ την έπι- 
ΰτολην Ιουδαίοι προς τους Συρους μάλλον ΰτάΰεως 
3ο εί'χοντο, μέχρις αν άνήφ&η 6 πόλεμος. 

Φηΰτος δε εις την Ίουδαίαν ελ&ών κακουμένην*;* 

Οαρ. 17. ΙοββρΜ Αη*. 20, 8, §. 10 — 11, §. 1. 



48 ιλβ. VI. ΟΑΡ. XVII. 

δΰρε ταύτην υπό ληπτών, καϊ οί βικαριοι γαρ κα- 
λούμενοι , ληΰταί δε και ούτοι ήΰαν, τότε μάλλον εις 
πλή&ος όυνέβτηβαν , χρώμενοι ζιφιδίοις επικαμπέΰι 
και όμοίοις ταΐς υπό "Ρωμαίων καλουμέναις αίκαις, 
άφ' ων και βικαριοι ωνομάύ&ηΰαν' οϊ κατά τάξ εορ-<ά 
τάς τω πλήξει άναμιγνύμενοι ονς έβουλοντο ραδίως 
άπέΰφαττον, και τάς κώμας δε διηρπαζον τε καϊ ένε- 
πίμπραύαν. πέμπει δε Φήβτος δνναμιν έπϊ τονς 
άπατη%έντας υπό τίνος γοητος, βωτηρίαν έπαγγελ- 
Ό λομ-ενοι» τοΓ? επεβ&αι &έλον6ι μέχρι της ερημιάς ίο 
αντω ' κακεϊνόν τε τον απατεώνα καϊ τονς ακολον- 
%"ηύαντας οι πεμφ&έντες διέφ&ειραν. 

Ο μέντοι βαόιλενς Αγρίππας οίκημα τι μέγα δο- 
μηΰάμενος εν τοις βαΰιλείοις , έκεΐ&εν έ&εάτο τά εν 
τω ιερω ενεργούμενα, προς τούτο $' έχαλέπαινον οι 15 
της πόλεως, τοΐχον ούν εγείρουΰιν , ός ου της βασι- 
λικής οικίας μόνης την αποψιν ύπετέμνετο, άλλα καϊ 
της προς δνΰιν 6τοάς, εν&α τάς φνλακάς οι'Ρωμαΐοι 
ταϊς έορταΐς εποιονντο δια το ιερόν, έπϊ τούτοις 
ηγανακτηΰεν ο * Αγρίππας , καϊ πλέον 6 Φήΰτος, και 20 
κα&ελεϊν τον τοϊχον έβονλετο. οί δε παρεκάλεβαν 
ένδο&ήναι αύτοΐς δεη&ήναι του Καίΰαρος. και ΰνγ- 
ΡΙ290χωρήΰαντος Φήβτον, πέμπονβι δέκα εκ των πρώτων 
προς Νέρωνα καϊ Ίόμαήλ τον αρχιερέα καϊ Έλκίαν 
τον γαζοφνλακα. και 6 Νέρων τη γυναικι Ποππαία%% 
νπερ Ιουδαίων ά\ιού<5τι χωριζόμενος έκέλευβεν εάν 
την οίτιοδομην. και η Ποππαία τους μεν άλλους 
άφήκεν έπανελ&εΐν, τον δε Ίβμαηλ και τον Έλκίαν 
κατεβχε παρ εαυτή όμηρεύΰοντας. καϊ 6 βαΰιλενς 
Αγρίππας ταύτα πυ&όμενος δίδωΰι την άρχιερω- 30 
ΰύνην Ίωΰήφ τω καλουμένω Λεκαβί^ υίω τού άρ- 
χιερατεύΰαντος Σίμωνος' είτα τω "Αννα υΐψ τον 



ΧΙΒ. VI. ΟΑΡ. XVII. 49 

"Αννα ταύχην «ξ Ίωύή'φ άφελόμενος προΰεκλή- 
ρωΰεν. 

Οντος ούν ο νέος Αννας την αρχιερωΰύνην 
παρειληφώς τολμητίας ην καϊ &ραβύς. Φήΰτου τοί- Β 

5 νυν θανόντος , καϊ Άλβίνου μήπω καταλαβόντος την 
Ίουδαίαν, ός αντί Φηΰτον παρά Νέρωνος έΰτάλη της 
Ιουδαίας επίτροπος , κα&ίΰας ΰυνέδριον , ΐν αυτοΐς 
τοίς Ίωΰήπου χρήΰωμαι ρημαΰι, παράγει τον αδελ- 
ψον Ίηβοϋ του λεγομένου Χριΰτού , Ιάκωβος όνομα 

ιοαυταϊ, καί τινας ετέρους, ώς παρανομηβάντων κα- 
τηγορών αυτών, καϊ παρέδωκε λευα&ηοΌ μένους, οϋοι 
δε των κατά την πόλιν έδόκουν επιεικέστατοι και 
περί τους νόμους ακριβείς, βαρέως ηνεγκαν έπϊ τού- 
τω, και κατεϊτίον αύτοΰ και προς Αλβΐνον καϊ προς 

15 Αγρίπ,παν. διό την άρχιερωβύνην αφελόμενος 6 βα- 
ΰιλευς «ξ αυτοϋ, μήνας άρζαντος τρεις, Ίηοοϋν τον 
του Μναόέα κατέότηοεν. Ο 

Άλβίνος δ' ελ&ών εις Ίεροΰόλυμα ΰπουδήν εία- 
ηνεγκεν είρηνεύειν την χωράν, καϊ ΛολΑου^ των 

2ο ΰικαρίων διέφ&ειρεν. Άγρίππας δε την αρχιερωβύ- 
νην δίδωΰι Ίηόοΰ" τω του Γαμαλιήλ, παύΰας τον του 
Μναΰέα Ίηΰούν. ότάΰις ούν τών αρχιερέων εγένετο, 
προΰεταιριΰαμένων τους &ραΰυτάτους, καϊ μέχρι λί- 
&ων η ΰτάΰις εξ ύβρεων τών προς αλλήλους πρου- 

25 χωρηΰεν. ο&εν ε% εκείνου του χρόνου μάλιύτα κα- 
κώς εχειν την τών Ιεροσολύμων πόλιν όυμβέβηκε, 
καϊ πάντα έπϊ το χείρον προέκοπτον. Άλβΐνος δε 
Γέΰΰιον Φλώρον μα&ών άφικνεΐα&αί ο£ διάδοχον, 
προαγαγων τους δεβμώτας, οΰοι ή<3αν αύτω προδή- 

3ο λως %ανεϊν άξιοι , τούτους μεν άναιρεδήναι προ(ΐ- 



8 Ίωβήπον] Αηΐίς. 20, 9, 1. 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 



50 ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XVII. XVIII. 

έτα%ε, τους δ' εκ μικρών αίτιων χα&ειργμένους χρή- 
Τ>ματα λαμβάνων απέλυε, και όντως ή μεν είρκτή 
των δεβμωτών έκενώ&η, ή χώρα δε λ^ΰτών έπλη- 
ρώ&η. 6 δ' Άγρίππας τον τον Γαμαλιήλ Ίηΰοϋν της 
άρχιερωΰύνης έκβαλών Ματθία τω Θεοφίλου προβέ- 5 
νειμεν, εφ 1 ου ο προς ( Ρωμαίους ήρζατο πόλεμος. 

"Ηρζατο μεν ούν ή άρχιερωύύνη ε'ξ Ααρών, τε- 
λευτήΰαντος δε εκείνου οί παίδες αυτού αυτήν διε~ 
^εξαντο, και εξ εκείνων το?§ απ αυτών διέμεινεν ή 

νΐ1208τιμή. ο&εν πάτριον ην Ίουδαίοις μηδένα τήναρχιε-ιο 
ρωβννην λαμβάνειν, καν βαΰιλεύς ην αυτής έφιέμε- 
νος , ει μή τους ε'ξ αίματος Ααρών ' ει καϊ ου μέχρι 
παντός το ε&ος τονιτο τετήρητο. έγένοντο ούν πάν- 
τες άπο Ααρών μέχρι Φινεες του κατά, τον Λολε^οι/ 

Ρ 1 291 υπό τών 6τα6ιαβάντων άναδειχ&έντος ογδοηκοντα 15 
και τρεις. 

Γέΰβιος δε Φλώρος εις Ίουδαίαν Άλβίνου διάδο- 
χος άφικόμενος πολλών ένέπληβεν Ιουδαίους κακών, 
τοΰούτον δε γέγονε κάκιΰτος ώΰτε δια την υπερβο- 
λήν της αυτού κακίας επαινείσαι τον Άλβΐνον ως 2ο 
ευεργέτην. ο μεν γαρ την πονηρίαν επέκρυπτε και 
αδικών μή γίνεβ&αι κατάφωρος εΰπευδε, Φλώρος δε. 
άπαρακαλυπτως και αναιδώς τάς εις το ε&νος παρα- 
νομίας έποίει, ώΰπερ έπιδεικνυμενος. και τι δει τών 
εκείνου κακών απαρίχϊμεϊν το κα& εκαοτον ; τοβου- 25 
τον δ ειπών δηλώϋω το πάν, οτι ο τους Ιουδαίους 
τον προς Ρωμαίονς άραβ&αι πόλεμον βιαοάμενος 
Φλώρος ην. έλαβε δε τήν αρχήν 6 πόλεμος δευ- 
Β τερω μεν ετει της Φλώρον επιτροπής , δωδεκάτω δε 
της μοναρχίας τον Νέρωνος. 30 

18 Έντεϋ&εν ονν ή τών Ιουδαίων άποβταΰία εις 

Ο&ρ. 18. ΙοΒβρΙιί ΒβΙΗ Ιιιά&ίοΐ 1ίΙ)π 3 βί 4. 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XVIII. 51 

ίτροίϊίϊτον ανερράγη καϊ ο πόλεμος ηρξατο. διηγη- 
ϋαΰ&αι δε τούτου εκαΰτα πλείονος αν γένοιτο πραγ- 
ματείας η κατά την παροΰΰαν έγχείρηβιν. αλλά τά 
μεν άλλα εάβαί μοι κέκριται, μονά δ' έπιτεμεϊν τά 
5 περί της άλώβεως των *Ιεροβολύμων αυτών. Ούε- 
ΰπαβιανος γαρ πάρα Νέρωνος , μα&όντος την Ιου- 
δαίων άποόταοίαν, την του πολέμου διοίκηοΊν πι- 
βνευ&είς, ου πρώτοις το?5 Ιεροΰολύμοις προΰέβαλεν, 
αλλά τάς υπό την μητρόπολιν εβπευβε πρότερον 

ίο ίλεΐν πόλεις , και ούτως αυτήν χειρώβαβ&αι την μη- 
τρόπολιν. καταλαβων ονν την Πτολεμαΐδα, και ενω- 
θείς εν αυτή τω υίώ Τίτω ε% Αλεξανδρείας άφικο- Ο 
μένω και το πεντεκαιδέκατον τάγμα κομίζοντι, βτα- 
λέντι παρ' αυτοϋ «| Αχαΐας, οπού του πολέμου 

15 βτρατηγος κεχειροτόνητο παρά Νέρωνος , εν Αχαΐα 
γαρ έτύγχανεν ων εκείνος οτε η τών Ιουδαίων άπο- 
βταοία κατηγγέλ&η αυτώ, κατά της Γαλιλαίας πρό- 
τερον ωρμηΰε, καϊ τη πόλει τών ^Ιωταπάτων πρώτη 
προββαλων , και επι τεβΰαράκοντα πολιορκηΰας ημέ- 

2ορας 9 πορ&εΐ μεν αυτήν, αίρει δε καϊ τον ΐώΰηπον 
ύτρατηγοϋντα της Γαλιλαίας και της είρημένης υπερ- 
μαχούντα πόλεως, έκεϊ&εν δε κα& ετέρων εχώρει 
φρουρίων και πολιΰμάτων , καϊ τά μεν ομολογία , τά 
δε πολιορκία υπο Ρωμαίους πεποίητο. καϊ ταϋταΌ 

25 ηδη κατεργαΰάμενος ήτο^άζίτο καϊ αύτη προ6μί%αι 
τη μητροπόλει , διακείμενη κακώς εκ του προς αλλή- 
λους (ϊταΰιάζειν τους εν αύτη, καϊ εις εμφυλίους εκ- 
κυλιΰ&ήναι μάχας καϊ αλλήλων ΰφαγάς , καντεϋ&εν 
το μάχιμον διαφ&είρεύ&αι. έπέβχε δε τω Ουεβπα- 

30 βιανω την όρμην άγγελ&εϊς 6 Νέρων της αύταρχίας 
έκπεπτωκώς καϊ της 'Ρώμης λα&ραίως έκδράς καϊ 
εαυτόν ανελών. είτα Γάλβαν μα&ών γενόμενον αύ- 

4* 



52 ΙΛΒ. VI. Ο ΑΡ. XVIII. 

τοκράτορα, Τίτον πέμπει προς αυτόν, προΰεροννηά 
ΡΙ292Τ5 καϊ ο, τι περί Ιουδαίων κελεύει πευΰομενον. ετι 
δε κα%* Όδον όντος Τίτου καϊ ο Γάλβας ανίατο. 
όπερ άκούΰας 6 Τίτος προς τον πάτερα παλινοΰτεΐ. 
καϊ διά το περϊ της "Ρωμαίων αρχής άμφίβολον ουκ 5 
επεχείρουν τη κατά της * Ιερουσαλήμ προΰβολή, αλλ* 
ηρεμούν εν Καισαρεία. Γάλβου δε άνΐ}ρημένου 'Ό&ων 
την αρχήν διεδε%ατο. τα $' εν Γερμανία τυγχανοντα 
τάγματα Ουιτέλλιον ανηγόρευΰαν αυτοκράτορα, ατεί- 
λας ούν "Ο&ων έπολεμει Ουι,τελλίω. ηττημένων δ\ ίο 
\νΐ209τών άπεΰταλμενων "θ$ων εαυτόν διεχρήβατο. καϊ 
Ουιτελλιος εις 'Ρώμην απήει ΰνν τοις ΰτρατεύμαΰιν 
ήδη γαρ αύτώ καϊ οί του "Ο&ωνος προΰεχώρηΰαν 
Ουεβπαΰιανος δε, εί' τίνα ήΰαν περίλοιπα των Ίου- 

Β δαίων πολίχνια μήπω εαλωκότα, ΰτείλας επόρ&ει καϊ 15 
ταύτα, ως μόνην ήδη την των 'ίεροΰολύμων πόλιν 
ΰκοπον Ρωμαίοις περιλιμπάνεβ&αι. ενόύει δ\ δεινώς, 
ως εί'ρηται, τα της πόλεως, εξω&εν μεν γαρ 6 Σι- 
μών και οί περί αυτόν τοις Ίουδαίοις ' Ρωμαίων 
ετύγχανον φοβερώτεροι, ένδον δ' οί ζηλωταϊ κάλου- 20 
μ£ϊ;(Μ καϊ ο τούτων έπαρχων Ιωάννης καϊ "Ρωμαίων 
ήβαν καϊ του Σίμωνος χαλεπωτεροι. ΰφοδρότατα δε 
βιαζομενων τους εν τή πόλει των ζηλωτών, ήναγκά- 
ΰ&ηβαν οί του δήμου τον Σίμωνα μετά του περϊ αυ- 
τόν πλη&ους εις τήν πόλιν παρακαλούντες εΐΰαγα-% 
γεΐν, ως τάχα της των ζηλωτών τυραννίδος αυτούς 
απαλλαξοντα' ελα&ον δε χείρονα κα&' εαυτών είΰ- 

δεζαμενοι τύραννον. τούτων δ' εν Ίεροόολύμοις 
πραττομενων Ουιτέλλιος τήν 'Ρωμην κατέλαβεν αυ- 
τοκράτωρ αναρρήσεις. Ουεβπαβιανώ δε μα&όντι ταυ- 30 
τα ουκ ήρεΰκε, καϊ άπη\ίου δεβπότην εχειν τον Ουι- 
τελλιον. οί δ ηγεμόνες των ΰύν αύτψ ταγμάτων, 



ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XIX. 53 

άλλα μην και οι ύτρατιώται 6υνελ%Όντες αναγορεύ- 
ουν ι τον Ονεβπαβιανον αυτοκράτορα. 

Ό δε μέλλων ηδη έκπλειν τω υίω Τίτω την των 19 
Ίεροΰολύμων πολιορκίαν άνέ&ετο. ος τάς δυνάμεις 

5 ΰυναγαγών άπ^ει προς τα Ίεροΰόλυμα, και προ τριά- 
κοντα ΰταδίων έϋτρατοπεδευκώς, έκεΐ&εν εζακοβίους 
των επίλεκτων ιππέων παραλαβών ηει την πόλιν 
καταβκεψόμενος καϊ τα φρονήματα των εντός, επεκ- 
Ο'έονΰί: δε της πόλεως άπειροι ' καϊ οι μεν πλεΐΰτοι Ώ 

ίο των μετά Τίτου μανιώδη την όρμην των Ιουδαίων 
ορώντες ανεκόπηΰαν του πρόοω χωρεΐν, ο Τίτος δε 
μετ ολίγων των άλλων άποτμη&είς εις μέΰους τους 
πολεμίους έμπεριείληπτο. και γνούς εν κινδύνω τα 
κατ" αυτόν, έπιβτρέφει τον ϊππον, και τοις περί αύ- 

ΐ5 τον εμβοηΰας επεΰ&αι εμβάλλει τοις Ίουδαίοις, καϊ 
τω %ίφει τους έπιόντας άναβτέλλων επί το βτρατό- 
πεδον διαΰωξεται, δύο πεσόντων εκ των επομένων 



αυτώ. 



Με& ημέραν ούν επί τον ΰκοπόν έλ&ών, τόπος 
2ο $' έΰτϊν οϋτω καλούμενος διέχων της πόλεως οτα- 
δίους επτά, ο&εν η τε πόλις καϊ 6 ναός καταφαίνε- 
ται , περιβαλέα&αι κελεύει βτρατόπεδον. των δ' «1/ΡΙ293 
ττ\ ?τολ« ΰυρρηγνυμένων αλληλοις αεί, τότε πολύς 
επελ%ων ο έ%ω&εν πόλεμος την εριν άνέπαυύεν. 
25 φάχοντο ούν τοις βαλλομένοις ΰτρατόπεδον οι Ιου- 
δαίοι της πόλεως εκτρέχοντες και εκάκουν τους εναν- 
τίους, μάλλον $' εκακούντο αυτοί, λωφηΰαντος δε 
προς βραχύ του ΰύρα&εν πολέμου, πάλιν τοις ένδον 
η ΰταόις ηγείρετο. καϊ δόλω το ιερόν 6 Ιωάννης 
3ο βυν τοις ζηλωταΐς καταοχών, πολλών άναιρε&έντων • 9 
κατε&άρρει του Σίμωνος. 

Οαρ. 19. Ιοδθρίιί Ββΐϋ Ιηά&ίοί 5, §. 1 — 7, §. 4. 



54 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XIX. 

Ό δε Τίτος έζομαλίΰαι προΰέταζε το άπο τον 
ΰκοπον μέχρι τον τείχονς διάύτημα. καϊ το μεν εγί- 
νετο , Ίονδαίοις δε κατά 'Ρωμαίων ενέδρα τις μεμη- 
χάνητο. οι γάρ τολμηρότεροι των ΰταΰιαότών προ- 
ελ&όντες της πόλεως , ώς έκβεβλημένοι δή&εν νπο ι 
Β των τα ειρηνικά φρονονντων , περϊ το τείχος ηΰαν 
είλονμενοι' άλλοι δε βτάντες έπϊ τον τείχονς, ώς εκ 
τον δημον τνγχάνοντες , είρηνην έβοων καϊ δεζιάν 
^τοΰντο, καλούντες τονς 'Ρωμαίονς ως τάς πνλας 
ανοίοντες, τοίς μεν ονν ΰτρατιώταις ονδεν νπω-ιο 
πτενετο, καϊ έχωρονν έπϊ το έργον, Τίτω δε δι νπο~ 
ψίας ην της έπικληβεως το παράλογον. προ μιας γά$ 
ημέρας δια τον Ίωβηπον έπϊ ΰνμβαβεις αντονς προ- 
καλούμενος, ονδεν φρονονντας ενριβκε μέτριον. μέ- 
νειν ονν κατά χωράν τονς ΰτρατιωτας έκελενε. φθα- 1\ 
βάντων δέ τίνων προς τάς πνλας δραμεϊν, το μεν 
πρώτον οί έκβεβλήΰ&αι δοκονντες νπέφενγον, ως δε 
μεταξν των της πόλεως έγένοντο πνργων, έζέ&εον 
^"1210 καϊ εκνκλονν αντονς. και ου επί τον τείχονς βέλη 
κατ αντών ηφίεβαν καϊ λί&ονς ηκόντιζον καϊ ανεΐ-ζν 
λον βνχνονς καϊ πλείονς κατέτρωΰαν. καϊ οί μεν 
Ιονδαΐοι έόκίρτων τονς δνρεονς αναύείοντες, τοις δε 
ύτρατιωταις ο Τίτος ηπείλει καϊ οι ταξίαρχοι. 

Ηδη δε τον προ των τειχών χώρον έζιΰω&έντος, 
εκεί μετα&εΐναι βονλόμενος το ότρατόπεδον, το καρ- 28 
τερωτατον της δννάμεως άντιπαρ ενέτεινε τω τείχει, 
καϊ οντω πεφραγμένων Ίονδαίοις των εκδρομών, 
έΰτρατοπεδενΰαντο οι 'Ρωμαΐοι εκεί. τρι6Ϊ δε τείχε- 
6ιν η πόλις περιεβέβλητο ' οπον δ 1 η φνβις τον τό- 
πον ταντην ώχνρον , ένϊ περιβάλω διέξωβτο. οντω 30 
$ έχονΰης της πόλεως άπορος έδόκει τω Τίτω η 
Όπροόβολη. τέως δ' ονν εδοζε κατά το Ίωάννον τον 



ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XIX. 55 

άρχιερεως μνημεΐον προΰβαλλειν. καϊ τοις ταγμαΰι 
δηούν τα προ της πόλεως εγκελεύεται, βυμψορεΐν τε 
την υλην, %ν εγείροιεν χώματα, καϊ ο£ μεν εις έρ- 
γον" ηγον το κελενΟμα, των δε χωμάτων έγηγερμέ- 

5 νων προβάγειν τους κριούς 6 Τίτος προβέταττε και 
τύπτειν το τείχος. 

"Ηδη των κριών ηργμένων τριχό&εν, έζαιΰίου 
τε κτύπου την πόλιν περιηχηβαντος , κραυγή παρά 
τών ένδον ηρ&η, και οι ΰταΰιαΰται δείβαντες ωμο- 

ιο νοηΰαν , κοινην την άμυναν προς τους πολεμίους 
ποιεΐύ&αι Ουν&έμενοι. τών γε μην κριών τυπτόντων 
ούχ ύπεδίδου το τείχος πληττόμενου , γωνία δε τί§ΡΙ294 
μόνον ενός τών πύργων παρακεκίνητο , το δε τείχος 
άκεραιον ην. Ιουδαίοι δε τους 'Ρωμαίους εΰκεδαΰμέ- 

15 νους παρατηρηύαντες κατά το ΰτρατόπεδον, εκ&έουβι 
πάντες , πυρ ταΐς μηχαναΐς επιφέροντες. δεινή δε 
περί τάς έλεπολεις μάχη ΰυνέπεΰε, τών μεν ύποπιμ- 
πράν, τών δε κωλυειν βιαξομένων ' Ιουδαίοι δε ύπερ- 
εΐχον εξ άπονοίας. καϊ το πύρ τών ελεπόλεων ηπτετο, 

2ο και ει μη ό Τίτος ΰύν τοις ίππεύβιν επεβοή&ηβε, και 
κατεφλέγηΰαν αν. νυν δε τών προμάχων τών Ιου- 
δαίων πεσόντων ως δώδεκα, οί λοιποί εν έκλιναν και 
όυνηλα&ηβαν εις την πόλιν. ζωγρη&εϊς δ% τών Ιου- 
δαίων είς προ του τείχους άνεαταυρώ&η , ει προς 

25 την όψιν οί λοιποί καταπλαγεντες ενάοΓβν. πύργους 
δε πεντήκοντα πήχεων εκαΰτον εκ %ύλων του Τίτου Β 
καταβκευαΰαντος καϊ τοις χώμαβιν αντούς επιΰτη- 
βαντος ούκέτι εκώλνον Ιουδαίοι τάς εμβολάς τών 
κριών, εκ τών πύργων βαλλόμενοι και κακούμενοι. 

3ο ηδη δε τω Νίκωνι του τείχους ενδιδόντος, αυτοί γάρ 
Ιουδαίοι την μεγίΰτην ελέπολιν τών ^Ρωμαίων ούτως 
εκαλεΰαν, μαλακιΰ&έντες άνεχώρουν οΐ πολλοί, καϊ 



56 ΙΛΒ. VI. Ο ΑΡ. XIX. XX. 

των 'Ρωμαίων επιβάντων αντον , πάντες είς το δεύ- 
τερον άναφεύγουΰι τείχος. 

Καϊ όντως ο£ "Ρωμαίοι του πρώτον τείχους εν 
πεντεκαίδεκα ημέραις έκράτηΰαν. εντεύθεν αντοΐς 
κατά τον δεντερον τείχονς έγένοντο προΰβολαί. καϊ 6 
προσάγεται η ελέπολις ' ΰαλενομένον δε τον πύργου 

Ο καθ 1 ον τάς εμβολάς εποιεΐτο, οι μεν άλλοι πεφεν- 
20 γαβι , Κάΰτωρ δε τις άνηρ γόης μεθ' ετέρων δέκα 
προτείνων τάς χείρας ώς ίκετεύων έκαλει τον Τίχον. 
ο δε πιβτεύΰας επέχει την έμβολην τον κριού, καϊ ίο 
6 Κάβτωρ καταβηναι βούλεΰθαι επί δεζια έλεγε , καϊ 
των ύνν αντω δέκα οι μεν την ΐ,κεΰίαν ΰνννπεκρί- 
νοντο, οί" $' ονκ αν ποτέ δονλεύαειν Ρωμαίοις εβόων. 
τριβομένης δ 1 εν τούτοις της ώρας, 6 Κάΰτωρ έδη- 
λον τω Σίμωνι περί των επειγόντων βονλενεβθαι, ΐ5 
ως εμπαίζοντος 'Ρωμαίοις αντον καϊ το υφών επέ- 
χοντος όρμημα. τέλος δε γνωαθεϊς απάτη τον και- 
ρόν παρέλκων , παρώ%ννε τονς'Ρωμαίονς τάς εμβολάς 

ϋ τον κριού ποιειΰθαι δυνατωτέρας. έάλω τοίννν καϊ 
το δεντερον τείχος ημέρα πέμπτη μετά το πρώτον. 2ο 
παρελθών $' εντός ο Τίτος κτείνειν τε τονς κατα- 
λαμβανομένονς έκώλνβε^ καϊ μηδέ τάς οικίας υπο- 
πιμπράν τοις βτρατιώταις έκέλενΰεν , αλλ* ονδε του 
τείχους πολν μέρος καθαιρεθηναι ηθέληβε' περί 
πλείονος γαρ έποιεϊτο την μεν πόλιν έαντω περι6ώ-%> 
τνΐ2ΐΐ<7«£ 5 τη πόλει δε τον ναόν. επιτίθενται τοίννν οι 
όταΰιαόταϊ τοις επελθούΰιν είς την πόλιν 'Ρωμαίοις, 
καϊ οί μεν κατά τους στενωπούς , ο£ δ' εκ των οι- 
κιών , οί δ εκ του τείχονς αντονς εβαλλον. καϊ οί 
τοντον φρουροί Ρωμαίοι καθαλλόμενοι των πύργων 3ο 



Ο&ρ. 20. Ιο8βρ1ιί Ββΐϋ Ιαάαίοί 5, 7, §. 4—10, §. 5. 



Ι,ΙΒ. VI. Ο ΑΡ. XX. 57 

άνεχώρουν εις το βτρατόπεδον. Ιουδαίοι, δε κατ 
έμπειρίαν των στενωπών έτίτρωβκόν τ ε ποίλονζ καΙρΐ295 
προσπίπτοντες ενωθούν. ^Ρωμαίοι μεν ονν κρατή- 
ΰαντες καϊ τον δεύτερον τείχους, αύθις έξ,ωΰθηβαν, 

5 επηρτο δε τοις ΰταβιαβταΐς τα φρονήματα, ηδη δε 
και ο λιμός υφέρπων την πολιν πΌλλου^ των άγα- 
μων ανδρών ένδεια των επιτηδείων διέφθειρε, τούτο 
δε τοΓ? ΰταΰιαΰταΐς καταθνμιον ην , μόνους αζιούβι 
όώζεβθαι τους την είρηνην μη θέλοντας, την δε των 

ίο άλλων φθοράν οίομένοις κονφιΰμον εαυτών. Ρωμαίοι 
δε αύθις απεπειρώντο καταΰχειν το τείχος το δεύ- 
τερον, οί άβ διεκώλνον' καϊ έπι τριΰϊ μεν ημεραις 
αντέΰχον , τη δε τέταρτη μη ένεγκόντες την προββο- Β 
λην είς το ενδότερον μετεχωρηΰαν. 

15 Και πάλιν 6 Τίτος του τείχους κρατηΰας αντίκα 
τούτον καθηρηΰε το προΰάρκτιον ' τω λοιπφ $' εγκα- 
ταβτηβας φρουραν , τω τρίτω προΰβαλεΐν ητοιμάζετο. 
καϊ διχη τα τάγματα διελών έγείρειν ηρχετο χώματα, 
των δ' εντός οι μεν ΰταβιαΰταϊ ηααν άτεγκτοι και 

20 ανένδοτοι , ο $£ δήμος προς αύτομολίαν κεκίνητο, 
καϊ πολλοί λανθάνοντες ηύτομόλουν. ους δε τούτο 
/?ουλομ,ενοι>£? οί βταΰιάζοντες εύριΰκον, η και μονην 
εΰχον υπόνοιας σκιάν , ευθέως άπέΰφαττον' τοις δ 
ευποροις και ψευδή την της αυτομολίας κατηγορίαν 

25 προΰαπτοντες τους μεν αυτίκα διέφθειρον, τάς δ ε Ο 
Ικείνων ουσίας διήρπαζον. 6 λιμός δ' ακμάζων την 
των στασιαστών ωμότητα ηύ%ανε. δι ενδειαν γαρ 
των τροφών είσπηδώντες τάς οικίας ηρεύνων, καϊ 
τους οίκοϋντας αρνούμενους εχειν, ει μεν ευρισκον, 

3ο^κιξον, ει δε ούχ ευρισκον, ως κρύψαντας έπιμελέ- 
ΰτερον ηταζον. έποιούντο μέντοι του εχειν τροφάς η 
μη τα σώματα τών αθλίων τεκμηριον. οις μεν γαρ 



58 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XX. XXI. 

ετι μετην ίΰχύος, εχειν εδόκουν, οίς δ' εζετάκη 
τά ύώματα, παρωδεύοντο. ει δε τις ευπόρηΰε πυ- 
ρών η κρι&ής, κατακλείδας την οίκίαν ηΰ&ιε' τίνες 

Ό δ' υπό βίας της τον λιμοΰ καϊ άνέργαΰτον τον 61- 
τον προΰίεντο' και άφήρπαζον «ξ αυτόν τον 6τό-% 
ματος τας τροφάς μητέρες βρεφών, παίδες πατέρων, 
γυναίκες ανδρών, και ούτω δ έβ&ίοντες, όμως 
τους 6τα6ια6τάς ουκ έλάν&ανον. οπού δε κεκλει- 
ΰμένην οίκίαν κατίδοιεν η καπνον απο&ρωΰκοντα, 
οημεΐον ταύτ εποιοΰντο του τους εντός εΰ&ίειν,ΐϋ 
και ρηββοντες τας δυρας εκ τών φαρυγων αυτών 
άνέφερον τας τροφάς ' ουδέ τις ην οίκτος η πο- 
λιάς η νεότητος. τοις δε φ&άΰαβι προβεβρωκέναι 
το εβ&ιόμενον δεινάς επηγον ώς αδικοΰόι και απψ 
ΡΙ296νεΐς τιμωρίας , όρόβοις τους αιδοίων πόρους εμφράτ-Μ 
τοντες καϊ τάς έδρας ράβδοις όζείαις ώμώς άνα- 
πείροντες. τα φρικτά δε καϊ άκοαϊς επαΰχέ τις εις 
ενός άρτου εζομολόγηΰιν , η ίνα δράκα μίαν αλφί- 
των τοις ληΰταϊς καταπρόηται. κα&' εκαβτον μεν 
ούν επε%ιέναι τα τότε γενόμενα δνβχερες η καϊ αδν- 2ο 
νατον, ΰυνελόντα δ' ειπείν, μήτε πόλιν άλλην τοι- 
αύτα πα&εϊν μήτε γένος έτερον εξ αιώνος γενέΰ&αι 
κακίας γονιμώτερον. 
21 Τοιαύτα μεν ούν επαΰχον Ιουδαίοι , Τίτω δε τα, 
χώματα προυκοπτε, καίτοι κακονμένων από τον τεί-% 
χους τών στρατιωτών, ο Γ #£ προς αυλλογην εξιόντες 

Β τροφής ένηδρεύοντο, ηΰαν δ\ ου δημόται μόνον, άλλα 
καϊ τών μαχίμων τίνες ουκέτι ταΐς άρπαγαΐς άρκού- 
μενοι , καϊ ΰνλλαμβανόμενοι υπό τών 'Ρωμαίων μετά 
πάΰαν βαΰανον προ του τείχους άνεύταυροϋντο. ΤίτψΜ 



Οαρ. 21. ΙοΒβρΜ Ββΐϋ Ιιιά&ίοί 5, 11—13. 



ΙιΙΒ. VI. Ο ΑΡ. XXI. 59 

μέντοι οίκχρόν το πάθος εδόκει, πεντακοσίων εκά-\νΊ2ΐ2 
ΰτης ημέρας η καϊ πλειόνων άλιβκομένων. ούτε δε 
φυλάττειν αυτούς ουτ αφιεναι εκρινεν αΰφαλές, και 
άμα προς την όψιν ενδονναι τους λοιπούς ηλπιζεν. 
5 οί ΰταΰιαΰται δε τους των αυτομόλων οικείους επί 
το τείχος ελκοντες, και των δημοτών τους επί πύβτιν 
ώρμημένους, οία πάβχουβιν οί 'Ρωμαίοις προσφεύ- 
γοντες επεδείκνυον, καταφευδόμενοι καϊ των πόλε- Ο 
μίων και των οίκείων. 

ίο "Ηδη δε των χωμάτων βυντελεΰθεντων αϊ ελε- 
πολεις προΰηγοντο. υπορύ%αντες δ* ενδοθεν Ιου- 
δαίοι το κατά την Αντωνίαν μέχρι των χωμάτων 
διαβτημα, καϊ τους υπονόμους ζύλοις ύπο6τηρί%αν- 
τες, μετέωρα τα χώματα πεποιηκαβιν. είτα ύλης το 

15 όρυγμα πληβαντες, πυρ τη ύλη ενέβαλον, και των 
υποΰτηριξοντων ζυλων καυθέντων η διώρυ$ αθρόον 
ενεδωκε καϊ ,κατεβείΰθη τά χώματα" και τοις 'Ρω- 
μαίοις εκπληζις καϊ αθυμία προς την επίνοιαν γίνε- 
ται, κατά δ\ τα λοιπά τάς ελεπόλεις οί ( Ρωμαιοι 

2ο προΰάγοντες διεΰειον το τείχος, άλλα τίνες παραβό- Ό 
λως ορμηβαντες πυρ κατ αυτών ένηκαν και πάντα 
κατεπρηβαν. διεφθαρμένων δε τών χωμάτων *Ρω- 
μαιοι μεν ήθύμουν, Τίτος δε μετά τών ηγεμόνων 
έβουλευετο. καϊ οί μεν αύθις έτερα εγείρειν έκέ- 

25 λευον , οί δε χωμάτων άνευ προβκαθεζεΰθαι και φυ- 
λαττειν τάς εξόδους αυτών και τάς τών επιτηδείων 
είβαγωγας , καϊ ούτως ελεγον λιμώ την πόλιν Ιβεύθαι 
αλωτην, τοις δε πάύαν εδόκει προΰάγειν την δυνα- 
μιν και άποπειράΰθαι του τείχους ' μηδέ γάρ οί'ΰειν 

30 Ιουδαίους την εφοδον. τω γε μην Τίτω τούτων ούδεν 
ηρεΰκεν, εδόκει δε περιβόλω την πόλιν κυκλώβαι,ΡΙ29Ί 
ΐν ούτω πάύαν έμφράζγ] τοις ένδον διέξοδον. καϊ το 



60 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XXI. 

έργον τγι ΰτρατια κατεμέριΰε. τοις δε τις ερις εμ- 
πίπτει επί την έργαβίαν καϊ ορμή τις δαιμόνιος, ταχν 
τε το έργον έζωκοδόμητο. περικλείβας δε τω τείχει 
την πόλιν, την μεν πρώτην φνλακην της νυκτός πε- 
ριιών αυτός έπεΰκέπτετο , τάς δε λοιπας ετέροις έπέ- 5 
τρέψε ' δίεκληρονντο #£ τον νπνον οΐ φυλακές. 

Ίουδαίοις δε μετά των εξόδων άπεκλείβ^η πάβα 
Σωτηρίας έλπίς , καϊ 6 λιμός κατ οί'κονς και γενεάς 
τον δημον εβόΰκετο , καϊ τα μεν τέγη γυναικών καϊ 
βρεφών εκλελυμένων πεπληρωτο , οι βτενωποϊ δδ ίο 
γερόντων νεκρών ' παίδες δε καϊ νεανίαι διωδηκοτες 
ως είδωλα κατά τ ας αγοράς περιηεΰαν , και κατεπι- 

Β πτον όπτ] εκαβτος άτονηΰας έτυχε, &άπτειν δε τονς 
προΟηκοντας οί έτι ζώντες ουκ ί'ΰχυον ' πολλοί δε καϊ 
%•άπτειν όρμηΰαντες τοις &απτομένοις έπαπέ%•νηβκον. ί5 
οι #ε ΰταΰιαΰται καϊ τών εκ τον λιμον κακών έγί- 
ί/οντο χαλεπώτεροι , τυμβωρυχονντες και τάς οικίας 
βυλώντες. καϊ το μεν πρώτον εκ τον δημοΰίου &η- 
ΰαυροϋ &άπτειν έκελευον τους νεκρούς, την δυβω- 
δίαν μη φέροντες, είτ έρρίπτονν αυτούς εκ τών% 
τειχών εις τάς φάραγγας. περιιών δ 6 Τίτος καϊ 
&εαΰάμενος νεκρών πεπληρωμένας αυτάς καϊ βα#υν 
ίχώρα μνδώντων ΰωμάτων έκρέοντα, εϋτέναζε καϊ 
τάς χείρας ανατείνας έμαρτνρετο τον &εον ως ουκ 
εϊη το έργον αυτώ προς βουλής, καϊ τίαλιν ηπτετο 25 

Ο χωμάτων, χαλεπώς αυτώ της ύλης ποριζομένης' προ 
γάρ ΰταδίων κεκόμιβτο ενενηκοντα. 

Πολλοί δ' ηύτομόλονν τον δήμου, οί μεν εκ τών 
τειχών κρημνίζοντες εαυτούς, οί $£ προϊόντες ως επί 
μάχην μετά χερμάδων προς ( Ρωμαίους κατέφευγαν. 30 
και ούτω ά' οί πλείους άπώλλυντο ' λιμώττοντες γαρ 
καϊ αφ&ονία τροφών εντυγχάνοντες απληβτως τε κο- 



ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XXI. XXII. 61 

ρεννύμενοι διερρηγνυντο. βυνεβη δε τι καϊ έτερον 
τους αυτομόλους φθειρον. τίνες γαρ αυτών κεκτη- 
μένοι χρυβοΰς εν τω μέλλειν προς 'Ρωμαίους αύτο- 
μολεΐν κατέπινον ΰφάς, ϊνα μη άλόντες αφαιρεθώΰιν 

5 α^τοι^. πάρα δε τοις 'Ρωμαίοις γενόμενοι τοις της 
γαΰτρος ΰκυβάλοις τους χρυΰοϋς ΰυνεζέκρινον , καϊ -^ 
εκλέγοντες αυτούς ελάμβανον. φωράται τοίνυν των 
αυτομόλων τις τούτο ποιών ' καϊ φήμης γεγονυίας εις 
το ότρατόπεδον ας μεΰτοϊ χρνόίου προΰίαβιν οι αύτό- 

ιομολο^, άνετεμνοντο τάς γαΰτερας οΓ άθλιοι, ως εν- 
τεύθεν πολλην γενεΰθαι των Ιουδαίων φθοραν ' μια 
γαρ νυκτϊ υπέρ τριΰχιλίους άνα<5χι6θηναι βυνεβη. 
6 γνούς 6 Τίτος ηπείληΰε τω ΰτρατευματι ' αλλά μι- 
κρόν η ου δ εν τοις αύτομόλοις έπημυνεν η του Τίτου 

15 οργή. εν ολίγοις δ' εύρίΰκετο τα αργύρια , τους δε 
λοιπούς ελπίδες μόναι άπώλλυον. λέγεται δ\ τους 
εκ της πόλεως δια των πυλών έκκομιΰθεντας καϊ 
ριφεντας νεκρούς τών απόρων γενεβθαι μυριάδας Ρ 1 298 
ε%ηκοντα, τών δ' άλλων άνε%εύρετον είναι τον άριθ- 

2ο μόν, τού μέντοι ϋίτον το μέδιμνον πραθηναι ταλάν- 
του, περιτειχιβθείΰης δε της πόλεως παρά τών ( Ρω- 22 
μαίων, ως άνω μ.(Η είρηται , ουδέ ποηλογεϊν οίον τ ε 
ην' όθεν τάς τών ζωών κόπρους τας παλαιάς ανερευ- 
νώντες εποιούντο τροφην. 

25 *Ρωμαίοις δε ηδη ηγέρθη τά χώματα, και ταΐς 
ελεπόλεΰι το τείχος της Άντωνίας ετύπτετο, ού μην 
καθηρεΐτο τυπτόμενον. τίνες δε τών Στρατιωτών 
ύπερ τών Σωμάτων τους θυρεούς οροφώΰαντες , μο- 
χλοΐς τους θεμέλιους υπώρνττον . και τέβΰαρας τών 

3ο λίθων έ%έβει6αν. νύζ δ επελθούΰα τους πολέμους 



Ο&ρ. 22, ΙοββρΜ ΒβΙΚ Ιαά&ίοί 5, 13, §. 7—6, 4, §. 1. 



62 ιλβ. νι. ο&ρ. χχ. 

Β εκατέρωθεν Ιπαυβε' και το τείχος υπό τ ων, κριών 
ΰαλευθεν κατ αυτήν αίφνίδιον κατερείπεται. ^ωφθη 
δ ' άλλο τείχος άνωκοδομημένον εντός , ο την έπϊ τφ 
πεβόντι χαράν τοις "Ρωμαίους εις άθυμίαν μετέβαλεν. 
ο Τίτος δε τοις ύτρατιώταις διαλεχθείς έπήγειρεν* 
αυτών τα φρονήματα, καί τις από Συρίας άνήρ 
Σαβίνος το όνομα, ύπερ της κεφαλής τή λαια τον 
θυρεόν έπανατεινάμενος , τή δεξιά δε το ξίφος ΰπα~ 
6α μένος , έπϊ το τείχος έχώρηβεν ' εΐποντο δε αντω 
και έ'τβροί. ένδεκα, την άνδρείαν ξηλώΰαντες. οί ά' εν ίο 
τω τείχει κατηκόντιζόν τε αυτούς και βέλεΰιν εβαλ- 
λον, καϊ λίθους υπερμεγέθεις εκύλιον, δι' ων των 
ένδεκα παρεΰύρηΰαν ενιοι. ο δε Σαβίνος ου προτε- 
ρον έπέδχε την ορμην η ανελθεϊν εις το τείχος καϊ 
τρέψαΰθαι τους πολεμίους, οτε γοϋν έκράτηΰε της ι§ 
επιχειρήσεως , εβφαλη προΰπταίοας πέτρα τινί, καϊ 
πρηνής εν αυτή μετά ψόφου των οπλών κατεπεβε. 

Ο προς γοϋν τον ψόφον έπιΰτραφέντες οι Ιουδαίοι, καϊ 
μόνον αυτόν ίδόντες και κείμενον, εβαλλον παντο*- 
θεν. ο ά' εις γόνυ διαναβτάς ημυνετο, υπό δε πλη-% 
θους τραυμάτων παρείθη την δεξιάν καϊ κατεχωβθη 
τοΓ§ βέλεΰι. των δε λοιπών τρεις μεν ήδη προς τοϊς 
ακροις γενομένους τοί^ λίθοις απέκτειναν , οι δ οκτώ 
τραϋματίαι προς το βτρατόπεδον έκομίύθηβαν. 

Μετά δε δυο ημέρας νυκτός τίνες ηβυχή δια των % 
ερειπίων εις τήν Άντωνίαν προββαίνουβι, καϊ τους 
εκεί φρουρούντας άποβφάξαντες κοιμωμένους , εοάλ- 
πιβαν. καϊ φυγή τών άλλων φρουρών ήν, Τίτος δ\ 

Ώ μετά τών επίλεκτων ανέβη, καϊ τα τάγματα εϊπετο* 
τών Ιουδαίων δε καταπεφευγότων εις το ιερόν , καϊ 3ο 
οί του Τίτου εΐΰέπιπτον δια της διώρυγος, ην υπο 
τα χώματα τών "Ρωμαίων ύπώρυξαν. ΰυρρήγνυται 



ΙΛΒ. VI, ΟΑΡ. XXII. 63 

#£ περϊ τάς είύόδονς μάχη καρτερά, καϊ τα ξίφη 
βπαβάμενοι βυνεπλέκοντο , φόνος δε ην πολύς εκα- 
τέρωθεν, κλινομένης δε ηδη της Ρωμαϊκής παρα- 
τάξεως, Ιουλιανός τις εκατοντάρχης , άριΰτος άνηρ, 
5 προπηδα καϊ νικώντας τους Ιουδαίους τρέπεται μό- 
νος, έφευγε δε το πλήθος και διεβκέδαβτο. κατα- 
διώκων ούν τους βκεδαννυμένους 6 γενναίος εκείνος 
ανηρ κατολιβθαίνει κατά του λι&οβτρώτου , ήλους 
πυκνούς εν τοις υποδημαΰιν έχων, ως και οι λθί.ποιΡΙ299 

ίο βτρατιώται. και Ιουδαίοι περιϋτάντες αυτόν έτίτρω- 
0κον πάντο&εν. 6 δε καϊ κείμενος ημύνετο, μέχρι 
κατατρώγεις ενέδωκε, και τοΓ& πολεμίοις αύτοΐς &αυ- 
μαζόμενος. 

'ΐουδαϊοι μεν ουν τους Ρωμαίους ω(3ίφ£ΐ/θί- κατα- 

15 κλείουβιν εις τηνΆντωνίαν, ο Τίτος δε πολλά και νί 1214 
δια Ιωΰηπου παρακαλέβας τους αταβιαβτας κα\ δι 
εαυτού, ως αμείλικτους εώρα, πάλιν εχωρει καϊ άκων 
προς πόλεμον. καϊ τους αρίβτους έπιλεξάμενος περί 
ωραν της νυκτός ένάτην ταΐς φυλακαΐς έπι&έβ&αι 

2ο προΰέταξεν. ου μην κοιμωμένους εύρον τους φύλα- 
κας, αλλά γνόντες την επί&εΰιν βυνεπλέκοντο , καϊ 
προς την βοην καϊ οι αλλ(Η ΰυνηεΰαν. «ξ ενάτης δε 
της νυκτός ώρας είς πέμπτην της ημέρας του πολέ- Β 
μου ΰυνιΰταμένου άγχώμαλος ην η μάχη, μηδενϊ της 

25 νίκης έπιβριύάβης. καϊ ούτω τότε διελύ&ηβαν οι 
μαχόμενοι, το δε λο«τόν της των * Ρωμαίων δυνά- 
μεως ημέραις επτά τους της Άντωνίας θεμελίους 
καταΰτρεψάμενον πλατεΐαν προς το ιερόν ηύτρέπι- 
6αν ανοδον. ίιαϊ πληβιάβαντα τω πρώτω περιβάλω 

3ο τα τάγματα χωμάτων κατηρχετο. καϊ ταυ" τα μεν ηγεί- 
ρετο Ουν μόχθω πολλω' Ιουδαίοι δε της βορείου και 
κατά δυΰιν βτοάς το βυνεχες προς την Αντωνίαν 



64 ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XXII. 

εμπρήύαντες άπέρρηζαν οΰον πήχεις εί'κοΰί, ταϊς εαυ- 
τών χερβίν άρζάμενοι καίειν τά άγια. ύποπιμπράβι 
δε καϊ 'Ρωμαΐοι την πληβίον ΰτοάν ' καϊ μέχρι πέντε- 

Ο καίδεκα πήχεων προκόψαντος τον πυρός, άποκόπτον- 
βιν Ίονδαΐοι την όροφήν. ο£ ά ανα το ίερον βταβια- 5 
όταϊ και φανερώς τοις επί των χωμάτων έπετί&εντο 
ΰτρατιώταις, καϊ μετά δόλων ήμυνοντο. νπο δε τον 
λιμού άπειρον τι πλήθος ήΰαν οί %νή<5κοντες. πά%ϊ\ 
δε τοίς περιούβιν ετι όυνεβαινε καϊ φρικτά διηγήΰα- 
6&αι καϊ δύΰπιβτα τοις άκούονΰιν' αν %ν διηγήΰομαι. ίο 

Γυνή τις ύπερ τόν'ίορδανην δια γένος και πλοϋ- 
τον ουκ άβημος είς τά Ιεροΰόλυμα καταφυγούβα 
ύυνεπολιορκεϊτο. ταύτης πολλάκις εαυτή τροφάς 
ποριζομενης οι ληΰτεύοντες εν τή πόλει ταύτας διήρ- 

Ώ παζον. η δε προς ταύτα αγανακτούσα , &υμώ τε και 15 
λιμώ ΰτρατηγουμενη , ο ην αυτή νπομάζιον τέκνον 
κατα&υΰαΰα καϊ οπτηΰαϋα, το μεν έφαγε, το δε λοι- 
πόν είς δευτεραν ετήρει τροφήν. οί $£ ΰταΰιαΰταί, 
της κνίΰης προΰβαλλούβης αύτοΐς, παρήΰαν εύ&νς, 
καϊ ει μή δοίη το παραΰκευαβ&έν, άποβφάζειν ήπεί- 2ο ; 
λουν αυτήν, η δε τά τού παιδός άνεκάλνψε λείψανα" 
κάκεϊνοι ε\ε6τη6αν τε προς την &έαν καϊ άφριζαν, 
και τρέμοντες ύπεχώρηΰαν, μόλις ταύτης τέως της, 
τροφής παραχωρήβαντες τή μητρί. 

Ηδη δε των χωμάτων τετελεσμένων προΰήγοντο® 
οί κριοί ' ήνυον δ ουδέν διά την τού τείχους ότερ- 
ΡΙΒΟΟροτητα. έτίροί- #£ τους δεμελίονς ύπώρυττον' καϊ 
ου δ ούτως το τείχος κατααέΰειΰτο. άπογνόντες ούν 
των άλλων, κλίμακας προΰεφερον ταϊς ΰτοαις. οί <5Ί 
Ιουδαίοι κωλύΰαι μεν ουκ ϊφ&αβαν, τοΓ? ά' άναβαβι® 
όυμπεβοντες εμάχοντο' και ην ουκ ολίγος αυτών 
φόνος. 



ΊΛΒ. VI. ΟΑΡ. ΧΧΪΠ. 65 

Ό δέ γε Τίτος ως έώρα την έπϊ τω ιερω φειδώ 23 
προς βλάβην γινομένην τους ΰτρατιώταις, τάς πνλας 
νφάπτειν προόέταζε. προόαχ&έντος <5' ανταϊς τον 
πνρός, τηκόμενος 6 άργνρος ω ένεδέδνντο παρεχώ- 

5 ρει τη φλογϊ των %νλων έφάπτε<5%αι, κάντεν&εν έπε- 
λαμβάνετο των Οτοών. τοις δ 1 Ίονδαίοις Όρώΰι το 
πνρ εν κνκλω μετά των βωμάτων παρεί&ηΰαν αί 
ψνχαί. έκείνην μεν ονν την ημέραν κάί την έπιον-Β 
ύαν ννκτα το πνρ έπεκράτει' παρά μέρος δε, ονχ 

ίο ομοΌ παντο&εν ϋόχνΰαν νφάφαι τάς ύτοάς ' τη δ 
ετΐίονΰη μέρει της δυνάμεως 6 Τίτος το πυρ ββεν- 
ννειν κελενΰας καϊ παρά τάς πνλας Όδοποιεΐν είς 
ευμαρεΰτέραν των ταγμάτων άνοδον, αντος £ξ τους 
κορνφαιοτάτονς των ηγεμόνων προΰκαλεόάμενος περί 

15 τον ναού εβονλενετο. τοις μεν ονν έδόκει τω τον 
πολέμον κεχρήΰ&αι νόμω καϊ μη τίνος φείδεΰ&αι, 
τίνες δε παρηνονν, ει μεν πολεμοΐεν έπιβάντες αν- 
τον Ιονδαΐοι, καταφλέγειν , φρονριον γαρ καταφλε- 
γηΰεβ&αι, ονκέτι ναόν, ει δε μη τοΰτο, ύώζειν. ο 

2ο $δ Τίτος ονδ' αν έπιβάντες έπ αντον πολεμώόιν^ΙΖίά 
Ιονδαΐοι εφηβεν άντϊ των ανδρών τοΓ^ άψνχοις έπά- Ο 
γειν την αμνναν ονδε καταφλέγειν τηλικοντον έρ- 
γον ' 'Ρωμαίοις γάρ έύεβ&αι προς βλάβην φ&αρέν, 
ωύπερ καϊ κόβμον της ηγεμονίας , ει αώζοιτο. 

25 Τω μεν ονν Τίτω ύκοπός ην τη έπιονβη ημέρα 

μετά παβης έμβαλεΐν της δννάμεως καϊ τον ναον 
περικαταΰχεΐν , τον δε άρα πάλαι 6 &εος φ&οράν 
κατεψήφιΰτο. οι γάρ αταύιαβταϊ επιτίθενται τοις 
φνλαζι τον έ'|α> ιερόν, οί δε πληθει τε των έκτρε- 

3ο χοντων καϊ &νμοΐς ηττώμενοι ένεδίδοβαν. καϊ Όρων 



Οαρ. 23. ΙοδβρΜ ΒβΙΠ Ιηάαίοί 6, 4. 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 



50 ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XXIII. 

ταύτα Τίτος άνωθεν έκ της Άντωνίας, επαμύνει μετά 
των επίλεκτων ιππέων, καϊ Ιουδαίοι την έ'φοίον ουχ 
Β υπ έμειναν, άλλ' εις το ένδον συνεκλείσθησαν ιερόν, 
αποχωρήσαντος δε Τίτου προς ολίγον λωφήσαντε% 
ο£ στασιασταϊ πάλιν Ρωμαίοις επιτίθενται, καϊ τρε- 5 
ψάμενοι αυτούς οι'Ρωμαΐοι μέχρι του ι»αο£> παρήλθον. 
καί τις των στρατιωτών εκ της φλεγόμενης ύλης με^ 
ρος άρπάσας, καϊ ύφ' έτερου ανακουφισθείς στρα- 
τιώτου, ένίησι το πύρ θυρίδι χρυσή, αίρομένης δε 
της φλογός Ιουδαίων μεν εγείρεται κραυγή, καΙιο 
συνέθεον προς την άμυναν , Τίτος δε γνους ε$ει 
προς τον ναον κωλύσων το πυρ, και τή φωνή καϊ 
τη δεξιά διεσήμαινε τοις μαχομένοις το πυρ σβεν- 
νύειν. ούτε δε βοώντος ηκονον ούτε της χί^θς 
προσείχον τοΓί? νεύμασι. τα δ\ τάγματα είσιόντα καΐΐδ 
ΡΐδΟΙτώ ναω πλησιάζοντα τών μεν τού Τίτου παραγγελ- 
μάτων προσεποιούντο μηδέ ακούειν, τοις προ αυτών 
δε πύρ ενιέναι παρεκελεύοντο. αμηχανία δ' ην τοις 
στασιασταις, απειρηκόσι προς άμυναν, καϊ φόνος 
πανταχού καϊ τροπή. Τίτος γ ε μην ώς ούτε τάς ορ-2ο 
μας τών στρατιωτών ενθουσιώντων οιός τε ην κατα- 
σχεϊν καϊ το πύρ έπεκράτει, παρελθών μετά τών 
ηγεμόνων έθεασατο τού θεού το άγιον καϊ τα εν 
αυτώ. της δ\ φλογός ουδεπω διικνουμενης εί'σω, 
τους δε περϊ τον ναον νεμομενης οίκους, ετι δύνα-% 
σθαι σωθήναι το έργον οίόμενος, αυτός τε παρακα- 
λειν εΛδί-ρατο τους στρατιώτας το πύρ σβεννύειν καί 
τίνα τών περϊ αυτόν ζύλοις παίοντα τους άπειθούν- 
Β τας έκέλευσεν εϊργειν. οί όε νικώμενοι τω θυμώ καϊ 
τω προς Ιουδαίους μίσει, οντε τη προς Τίτον αιδοία 
ανεκοπτοντο ούτε φόβω τω τού κωλύοντος. τους δε 
λοΗοί^ καϊ ελπϊς παρεθηγεν αρπαγής, μεστά χρη- 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XXIII. XXIV. 67 

μάτων είναι τα ένδον δοξάζοντας, εφ&η δε τις και 
εις τους βτροφέας της πύλης πυρ εμβαλών ' και φλο- 
γός ενδο&εν έκφανείβης εζάπινα, οί' τε ηγεμόνες ανε- 
χώρόνν καϊ 6 Τίτος αυτός, καϊ τους ύφάπτοντας 

5 ουδείς ετι έκώλυεν. 

Ό μεν ούν ναός ούτως το πύρ εδέξατο, των εν 
αύτω τελουμένων εναγώς κα$αρτηριον η των τε- 
λούντων αυτά κολαβτήριον. &αυμάΰειε δ' αν τις ότι 
και μ,ην 6 αυτός καϊ ήμερα ΰυνέπεύε τω εμπρηΰμω Ο 

ίο τού ναού , κα& ην και ο πρότερος υπό Βαβυλωνίων 
κατεφλέγη ναός. και από μεν της πρώτης οικοδο- 
μής ην Σολομών εποιήΰατο μέχρι της ίΰτορουμενης 
νυν κα&αιρέΰεως , η γεγονεν ετει δευτερω της Ουε- 
ύπαύιανού μοναρχίας, ετη γίνεται χίλια εκατόν καϊ 

ΐ5 τριάκοντα καϊ μήνες επτά ημεραι τε πεντεκαίδεκα ' 
από δε της ύΰτερον, ήτις ετει δευτερω της Κυρου 
βαΰιλείας ηρζατο γίνεΰ&αι, μ^χρι της τελευταίας 
αλωβεως ετη έζακόΰια και τριάκοντα και εννέα και 
ημεραι πέντε και τεΰΰαράκοντα. 

2ο Καιομενου δε του ναού των μεν προΰπιπτόντων ~^ 
ην αρπαγή, των δε καταλαμβανόμενων βφαγή. ου- 
δαμού" δε η γη εκ των νεκρών διεφαίνετο, άλλα 6ω- 
ροΐς οΐ ύτρατιώται ΰωμάτων επεμβαίνοντες έπι τους 
φεύγοντας ε&εον. το μεν ούν ληβτρικόν πλήθος 

25 ωΰαμενοι τους Ρωμαίους διεζέπεβον εις την πόλιν, 
τού δημοτικού δε το περιλειφ&εν είς την ε\ω βτοαν 
κατέφυγε, των δ* ιερέων τίνες επί τον τοϊχον <π/α-"ννΐ216 
χωρηύαντες , οντά το εύρος όκτάπηχυν, εμενον. δύο 
γε μην των έπιβημων ρίψαντες εαυτούς είς το πυρ 

3ο βυγκατεφλεγηβαν τω ναω. "Ρωμαίοι δε ματαίαν την 



Ο&ρ. 24. ΙοδΘρΙιΐ ΒβΠί Ιαάαίοί- 6, 5, §. 1 — §. 3. 



£8 ΙΙΒ. VI. ΟΑΡ. XXIV. 

επί τοις πέριζ του ναού φειδώ κρίναντες, ήδη αυτού 
ΡΙ302 φλεγομένου , πάΰιν έπήγον το πύρ' το δε καϊ των 
γαζοφνλακίων επιλαμβάνεται, εν οις άπειρον μεν 
πλήθος τεθηΰαύριΰτο χρημάτων, αττ^ροί. $' έΰθήτες 
πολυτελείς κα\ άλλα κειμήλια, άπας γαρ 6 "Ιουδαίων 5 
πλούτος πανταχόθεν εκεί βεΰωρευτο , των κεκτημέ- 
νων άποτιθεμένων ταΰτα εκεί ως επ αβφαλούς τα- 
μιείον. 

"Απειρον δε τι πλήθος διεφθάρη δημοτικόν, οϊξ 
αίτιος απώλειας έγένετό τις ψενδοπροφήτης, κηρύ^αξ ίο 
τοΓ£ εν τϊ[ πόλει ως ο θεός επί το ίδρον αναβήναι 
κελεύει, δεδομένους τα ΰημεΐα της ΰωτηρίας. πολλά 
δε τοιούτοι παρά των τυράννων ταύτα λέγειν καδί- 

Β εντο, %ν ήττον αυτομολοϊεν ' δι ων ο δείλαιος όχλος 
πάρα βονκολού μένος τοις έναργέύι ύημείοις ως εμ-$ 
βρόντητοι ουκ έπίΰτενον. πολλά δε ΰημεϊα γεγόνά- 
6ιν. εΰτη μεν γαρ νπερ την πόλιν αβτρον ρομφαία 
παραπληΰιον, και κομήτης φανείς παρετάθη έπ ενι- 
αυτόν. και φως προ του πολέμου ποτέ τον ναον χαι 
τον βωμον περιέλαμψεν, ώς δοκεΐν ήμέραν είναι λαμ- 2ο 
πραν, παραμείναν έπι ήμίϋειαν ώραν. και βονς εΐξ 
θνΰίαν αναχθεΐΰα ετεκεν άρνα. ή δε ανατολική πύλη 
του ένδοτέρω ναού χαλκή ούβα και βτιβαρά, ώς μό- 
λις υπο ανδρών είκούιν άνοίγννΰθαί τε καϊ κλείε- 
ΰθαι, καϊ μοχλούς καϊ καταπήγας εχουβα βαθντά-^ 
τους, ωφθη νυκτωρ αυτομάτως ήνεωγμένη. έδηλον 

Ο #£ λυομένην τήν τού ναον άΰφάλειαν , και τοις Λο- 
λεμίοις έΰομένην τήν εΐ'ΰοδον εύμαρή. και φάΰμα τι 
δαιμονίου άλλοτε ώφθη προ ηλίου δυΰμών, άρματα 
κατά πάύαν τήν χώραν διιόντα μετέωρα, καϊ φάλαγ-® 
γες ένοπλοι διάττονΰαι των νεφών, κατά δε τήν της 
πεντηκοατής εορτήν είς το ένδον ίερον οι ιερείς παρ- 



ΜΒ. VI. Ο ΑΡ. XXIV. XXV. 69 

ελ&όντες κινήΰεως τβ&οντο καϊ κτύπου ' είτα φωνής 
ήκουβαν λεγούόης Μεταβαίνωμεν έντεΰ&εν. προ δε 
τεΰβάρων ένιαυτών τον πολέμου , εν τή της ΰκηνο- 
πηγίας εορτής Ιηβούς τις αγροϊκος ανήρ έλ&ών εις 

5 την έορτήν βοάν ήρξατο Φωνή από ανατολής , φωνή 
από δύΰεως, φωνή από των τεΰΰάρων ανέμων, φωνή Ό 
επί ϊεροΰόλνμα καϊ τον ναόν, φωνή έπϊ νυμφίονς 
καϊ ννμφας, φωνή έπϊ πάντα τον λαόν. και περι/βει 
τήν πόλιν ταντα κεκραγώς με&' ήμέραν καϊ ννκτωρ. 

ίο παιόμενος δε δια το κακόφημον , ό $£ ονδεν έτερον 
η τας αντάς εβόα φωνάς. άναχ&είς δε καϊ προς τον 
νήζ %ωρ«5 έπιτροπενοντα τότε Ρωμαΐον, καϊ κατα- 
ζαν&είς μάατιξιν , ον& ικέτενΰεν οντ εδάκρνΰεν, 
άλλα τήν φωνήν όλοφνρτικώς παρακλίνοαν προς έκά- 

15 ότην πληγήν Αίαΐ Ίεροΰολνμοις εβόα , μέχρι κατα- 
γνονς μανίαν αυτού 6 Άλβΐνος , ούτος γαρ έπετρό- 
πενε τότε, άπέλυβεν αυτόν. 6 δ' έκτοτε μέχρι τοΰΡΐ303 
πολέμου Αίαΐ Ιεροΰολύμοις έ&ρήνει. εν δε ταις έορ- 
ταϊς μάλιΰτα τήν 6κυ&ρωπην έκεκράγει κλήδονα, και 

2ο τοντ' έποίει επι ετη επτά καϊ μήνας πέντε, μέχρις ου 
κατά τήν πολιορκίαν περιιών έπϊ τον τείχους Αίαι 
πάλιν τη πόλει καϊ τω ναω καϊ τω λαω διαπρυΰίως 
εβόα. ως δε τελευταιον προΰέ&ηκεν Αίαΐ κάμοί, λί- 
%ος εκ τον πετροβόλον πλήζας αντον έκτεινε. 

25 Ρωμαίοι δε των μεν βταύιαΰτών καταπεφενγό- 25 
των εις την πόλιν , καιομένον δε του ναού και των 
πέριξ απάντων, κομίβαντες τάς ΰημαίας εις το ΐ£^οι/Β 
μετά * μεγίΰτων εύφημιών τον Τίτον άπέφηναν αυ- 
τοκράτορα, ούτω δε ταΐς αρπαγαΐς οι ΰτρατιώται 

30 πάντες εχρηματίΰαντο ωΰτε κατά τήν Συρίαν προςΨΙζνΐ 



Οαρ. 25. Ιοδβρίιί Ββΐΐΐ Ιαάαΐοί 6, 6, §. 1-8, §. 2. 



70 ΙΊΒ. VI. ΟΑΡ. XXV. 

ημιΰυ της πάλαι τιμής τον βτα&μον τού χρυΰίου πι- 
πράβκεβ&αι. 

Οί δε άνά τον τοΐχον τον ναού, ως εί'ρηται, άνελ- 
&όντες ιερείς, επι πέντε ήμεραις προβκαρτερήβαντες 
καϊ λιμώζαντες, κατέβηβαν ίκετεύοντες τυχεϊν ΰωτη- 5 
ρίας. 6 #£ Τίτος καϊ τον της ΰυγγνώμης καιρόν 
παρελ&εΐν έφηβε , καϊ τον ναον οίχομενου και τους 
ιερείς βυναπολέβ&αι αντω δεΐν ειπών κολαβ&ηναι 
τους άνδρας εκέλευΰεν. 

Οί δε περί τους τυράννους διαδράναι μη Ϊ6χν- ίο 
Ο οντες προΰκαλούνται τον Ύίτον εις λο^ουρ. και ός 
ήκε, και την άπόνοιαν αυτοϊς εζωνείδιβε, καϊ ρίψαβι 
τα όπλα και παραδοΰβι τα βωματα χαρίζεβ&αι την 
ζωην έπηγγελλετο. καϊ οί ληβταϊ δεζιάν μεν μη δν- 
ναβ&αι παρ* αυτού λαβείν εφηβαν , ομωμοκότες μη-ιά<: 
δεποτε τούτο ποιήόειν , ε'ξοδον δε ι^τούντο μετά γυ- 
ναικών και τέκνων, και καταλείψειν την πολιν αντω. 
ηγανακτηβε προς ταύτα ο Τίτος, καϊ μήτε αντομο- 
λεϊν ετι τινά υφών εκελευβε μήτε δεξιάς ελπίζειν 
τυχεϊν, φείΰεΰ&αι γάρ ουδενός, μάχεΰ&αι δε καϊ 6ω- 2ο 
ζειν ως δυναιντο εαυτούς, τοις δε ΰτρατιώταις εμ- 
Ό πιπράν την πολιν καϊ διαρπάζειν έκέλευΰεν ' οί δε το 
πυρ ενίεύαν πανταχού, οί 6ταο~ια6ταΙ δε επι την βα- 
βιλικήν οίκίαν ορμήΰαντες, είς ην δι όχυρότητα πολ- 
λοί τας κτήύεις άπέ&εντο, τους τε 'Ρωμαίονς απ αν- % 
της τρέπονται καϊ το ύυνη&ροιΰμένον αύτό&ι τον 
δήμου πάν φονεύΰαντες , είς όκτακιΰχιλίους και τε- 
τρακόσιους αρι&μουμένους , τά χρήματα διήρπαβαν. 
τ ν & ^δίί Ρωμαίοι τρεψάμενοι τους ληΰτάς εκ της 
κάτω πόλεως, τα μέχρι του Σιλωάμ πάντα ενέπρηΰαν. 30 
καιομένην δε την πάλιν ορώντες οί 6τα6ιαΰταί, ίλα- 
ροϊς τοις προΰώποις εϋ&υμοι την τελευτήν προΰδε- 



Ι,ΙΒ. VI. ΟΑΡ. XXV. XXVI. 71 

χεβ&αι ελεγον. οντε δε παραδονναι εαυτούς νπέμε- 
νον οντε πολεμεΐν Ρωμαίοις οιοί τ ε ήΰαν, 6κιδνά-ν 1304 
μενοι δε κατά τα εμπροβ&εν της πόλεως, εί' τινας 
αντομολεΐν έ&έλοντας ενριβκον, απέΰφαττον. καϊ 

δ ουδείς εν τη πόλει τόπος γεγνμνωτο , άλλ' άπας η 
λιμού νεκρόν είχεν η ότάΰεως. ε&αλπε δε τους τ ε 
τυράννους καϊ το 6νν αυτούς ληΰτρικόν έλπϊς έύχάτη 
των υπονόμων, εις ους εΐ καταφνγοιεν , ου προβεδό- 
κων έρευνη&ηύεβ&αι' άνάζεν%άντων δε τών*Ρωμαίων 

ίο έ&αρρονν προελ&εϊν τε και άποδράναι. το δε ην άρα 
ονειρος οντε γαρ τον &εόν ούτε ^Ρωμαίους ληβειν 
εμελλον. ην δε καϊ προς αλλήλους εν ταΐς αρπαγαΐς 
πόλεμος αύτοΐς. Καΐΰαρ δε, ώς άμηχανον ην την 
άνω πόλιν έλειν χωμάτων άτερ, ούβαν περίκρημνον, 

ΐδ διανέμει τοις £ργοις την δύναμιν. Β 

Κατά ταύτας ουν τάς ημέρας οι των Ιδονμαίων 26 
ηγεμόνες πέμψαντες άνδρας πέντε προς Τίτον ίκέ- 
τενον δούναι αντοίς δεζιάν. ο δε καϊ τους τυράν- 
νους ένδώβειν ελπίΰας άποβπαβ&έντων των Ίδον- 

2ο μαίων κατανενει την βωτηρίαν αντοΐς. καϊ ο Σίμων 
γνούς την γνώμην αυτών , τους μεν πέντε τονς έν- 
τνχόντας τω Τίτω αντίκα αναιρεί, τους <$' ηγεμόνας 
βνλλαβων εϊργννβιν ' Ίδονμαίονς δε ονκ αφνλάκτονς 
είχε, καϊ το τείχος φρονραΐς έπιμελεΰτέραις διελαμ- 

25 βάνε διά τονς αυτομολοϋντας. πολλών δε φονενο- 
μένων, πλείονς ήΰαν οι διαφεύγοντες, εδέχοντο δ ε Ο 
οΓ ^Ρωμαίοι πάντας κόρω τον κτείνειν και κέρδονς 
έλπίδι. τονς γαρ δημοτικούς εώντες μόνονς τονς 
αλλονς επωλονν 6νν γνναιζι και τέκνοις, έλαχίΰτης 

30 τιμής εκαΰτον, διά πλή&ος των πωλονμένων και όλι- 



0»ρ. 26. ΙοδβρΜ ΒθΙΗ Ιΐκί&ίοί 6, 8, §. 2 — 7, 2, §.5. 



72 ιλβ. VI. Ο ΑΡ. XXVI. 

γότητα τών ώνουμένων. καϊ τών μεν απεμπολη&έν- 
των άπειρον τι πλη&ος ην, οι δημοτικοί δε διεβώ&ψ 
βαν νπερ τετρακιΰμνρίους. των ιερέων δε τις όνομα 
Ιηβούς, λαβών περί Σωτηρίας ορκον ωΰτε τινά παρα- 
δονναι των κειμηλίων, εζειΰι καϊ παραδίδωόι λυχνίας* 
δυο τράπεζάν τε καϊ κρατήρας καϊ φιαλας, πάντα 

Ίνΐ218ολόχρυΰα, καϊ τα καταπετάΰματα καϊ τα. των αρχιε- 
ρέων ενδύματα καϊ πολλά των βκευών έτερα, ο δε 
Ό γε γαζοφύλαζ τον ιερού Φινεες ουλληφ&εις τους τε 
χιτώνας καϊ τάς ζώνας των αρχιερέων υπέδειξε καϊ ίο 
των άλλων κειμηλίων πολλά. 

Συντετελεβ μένων δε ηδη των χωμάτων προβψ 
γον οι "Ρωμαίοι τω τείχει τάς μηχανάς. των δε ΰτα- 
ύιαύτών οί μεν άνεχώρουν είς την άκραν, οί δ έγ- 
κατίάνοντο ττο^ ύπονομοις , ΛολλοΙ όέ καϊ ημυνοντο. 15 
ώς δε περιερράγη μέρος τον τείχους , δέος καϊ τοις 
τυράννοις εμπίπτει, καϊ μετέωροι προς φυγην ηΰαν. 
επεϊ δε τους μεν πάλαι πι<3τούς ουκ είχον, εΰκεδά* 
ύ&ηβαν γάρ , οί άέ πολέμιοι πληαίον είναι ηγγέλ- 
λοντο, επί ΰτόμα πεύόντες ανωμωξαν την εαυτών 2ο 
φρενοβλάβειαν, κάκ τών πύργων εκόντες κατέβηΰαν, 

Ρ 1 305 «ςε> ών βία μεν ουδέποτε άλώναι ηδύναντο, λιμώ δε 
μονω, καϊ είς την Σιλωάμ φάραγγα καταφεύγουΰιν, 
είτα κατέδυοαν είς τους υπονόμους. "Ρωμαίοι δε τών 
τειχών κρατηΰαντες άναιμωτί, τους καταλαμβανομέ- 25 
νους β'φονίυον και τάς οικίας νφηπτον. έπανΰαντο 
δε προς εβπέραν. τη δ' έπιούβη παρελθών ο Τίτος 
είΰω , της τε δχυρότητος την πόλιν και τών πύργων 
έ&αυμαβε, καϊ Συν &εώ έπολεμηΰαμεν, εφη, καϊ &εός 
ην ο τώνδε τών έρυμάτων Ιουδαίους κα&ελών. την 3ο 
άλλην τε ττολί-ν άφανίζων καϊ τα τείχη καταΰκάπτων 
τούτους τους πύργους κατέλιπε μνημείον είναι της 



ΙΛΒ. VI. ΟΑΡ. XXVI. 73 

αυτού τύχης, γ] ύυβτρατιώτιδι χρηβάμενος έκράτηβε 
τών άλώναι μη δυνάμενων. 

Των μεν ονν αιχμαλώτων πάντων, όΐ δι όλου Β 
του πολέμου ελήφ&ηΰαν, 6 άρι&μος είς εννέα μυριά- 

δ δας καϊ έπτακιβ χίλιους 6υνηχ&η , των δε άπολλυμέ- 
νων κατά πάβαν την πολιορκίαν μυριάδες εκατόν και 
δέκα. τούτων το πλέον ο^ιόφι>λον μέν, αλλ ουκ έπι- 
χώριον ' από γαρ της χώρας όλης επι την των άζύ- 
μων έορτην βυνεληλυ&ότες εζαπίνης τω πολέμω πε- 

ιο ριεοχέ&ηΰαν , καϊ μεΰτην 6 πόλεμος την πόλιν αν- 
δρών έκυκλώΰατο. 

Έπεϊ δβ των φανερών ους μεν ανειλον, ους δ 
γίχμαλώτιβαν ^Ρωμαίοι , τους εν τοί<? υπονόμοις άνη- 
ρεύνων, καϊ άναρρηγνύντες το έδαφος, οΰοις ένετύγ- 

15 χανον, εκτεινον. εύρέ&ηβαν δε κάκεϊ νεκροί διΰχι- Ο 
λίων έπέκεινα. δεινή δε ύπηντα τοις έπικύπτουβι 
τών βωμάτων οδμή, ώς 3Τολλοι>& ευ&έως αναχωρεΐν. 
άλλοι δ' υπό πλεονεξίας είβεδύοντο , βωρείαις έμπα- 
τοϋντες νεκρών ' εϋριΰκον γαρ πολλά τών κειμηλίων 

2ο εν ταΐς διώρυζιν. άνηγοντο δε και πολλοί υπο τών 
τυράννων κατεχόμενοι δεΰμώται καϊ άπελύοντο. 

Τούτων δε τών άλαβτόρων ο μεν Ιωάννης εν 
το?5 νπονομοις μετά τών αδελφών λιμώττων δεζιαν 
παρά ( Ρωμαίων λαβείν ικέτευε, Σίμων δε μετέπειτα 

25 ΰυνεληφ&η , του Τίτου διάγοντος είς την Φιλίππου 
λεγομένην Καιΰάρειαν. πολιορκουμένων γαρ Ίερο- 
ΰολύμων έπϊ της άνω πόλεως ών, τών ^Ρωμαίων εν- 
τός γενομένων της πόλεως, 6 Σίμων τους πι6τοτά-Ώ 
τους παραλαβών τών φίλων, και 6υν αύτοΐς λι&ο- 

3ο τόμους καϊ τον προς την έργαβίαν έπιτηδειον τούτοις 
ΰίδηρον, εί'ς τίνα τών υπονόμων <5υν έκείνοις κα&ί- 
ηβιν εαυτόν, και το παλαιόν όρυγμα διελ&ών την 



74 ΙΊΒ. VI. ΟΑΡ. XXVI. XXVII. 

γήν υπενόμευεν , ίνα πορρωτερω προελ&όντες εν 
άβφαλεία ποιηΰωνται την άνάδυβιν. ολίγον μεντοι 
των μεταλλευοντων προχωρηύάντων η τροφή αντοϊς 
επιλέλοιπε. τότε δη λευκούς ενδύεται χιτωνίΰκονς, 
και χλαμύδα πορφνράν εμπερονηΰάμενος ανέδν της 5 
γης κατ εκείνον τον τόπον εν φ πρόβ%•εν το ιερόν 
ην. πρώτον μεν ούν θάμβος το£ί? ιδονΰι προβεπεΰεν, 

ΡΙ306ειτα ό^ εγγντερω προΰιοντες όΰτις εί'η ηρωτων. Σι- 
μών δε καλεϊν τον άρχοντα υφών προβέταττε. και 

"ννΐ219^κ£ κλη&εϊς Τερέντιος 'Ρονφος, 6ς άρχων της 6τρα-ιο 
τιάς κατελελειπτο. ω γνωρίΰας ο6τις ην 6 Σίμων 
ϋυνεληφ&η και δε&εϊς εφυλαττετο. τω δε γε Τίτω 
η ΰύλληψις αυτού έδηλούτο. καϊ ο μεν εις τον &ρί- 
αμβον έτηρεΐτο, κα& όν καϊ άνηρέ&η άγχόντ} βυρεϊς 
εν τή κατά την 'Ρωμην αγορά , οπού κτείνειν Ρωμαί- 15 
οις εί'&ιβται τους επί κακουργία &ανατονμένονς. 

Τούτο μεν ονν γεγονε τέλος τω τον Τιώρα Σί- 
μωνι' Ιωάννης δε, η λοιπή των Ιουδαίων ερινυς, 
δεαμά κατεκρί&η διηνεκή, το δε των αιχμάλωτων 
Β πλή&ος το μεν εις τα κατ Αϊγνπτον έργα εβτάλη, 2ο 
το $ε εν ταΐς κατά πόλεις τελονμεναις &εωρίαις 
εφ&είρετο η &ηριομαχίαις εκδιδόμενον η άλληλοκτο- 
νονμενον. η δε του Σίμωνος γή&εν άνάδνύις πολύ 
καϊ των άλλων ΰταΰιαΰτών πλή&ος ενρίΰκεβ&αι κατά 
τους υπονόμους έποίηΰεν, ως έντεΰ&εν καϊ τα τον 25 
ναού ανορνχ&ήναι θεμέλια. 
27 Ον μόνον δε τοις εν *Ιερο6ολύμοις Ίουδαίοις επή- 
κτο κίνδυνος, άλλα καϊ τοις εν ταΐς άλλαις πόλε6ι. 
πάντα δε διηγήααβ&αι δύο* έργον ' τά δ' επ Αντι- 
οχείας τοΓ^ εκείνην οίκοϋβιν Ίουδαίοις ύυμβεβηκότα 30 



Ο&ρ. 27. ΙοββρΜ ΒβΙΠ Ιηά&ΐοί 7, §. 3—5, §. 2. 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XXVII. 75 

διηγητέον. πολύ μεν γάρ ανά πάΰαν την οικούμε- Ο 
νην το Ιουδαίων ε&νος κατεβπαρται, πολλάκις αίχμα- 
λωτιΰ&έν, ώς ηδη ιβτόρηται, και 6κεδαΰ&εν παντα- 
χού" πλεΐΰτον δε τη Συρία εγκαταμέμικται κατά την 

5 γειτνίαΰιν , μάλλον δε των άλλων ταύτης πόλεων η 
Αντιόχεια κατοίκους Ιουδαίους εκεκτητο διά τε το 
της πόλεως μέγε&ος καϊ οτι αδεά την κατοίκηβιν εν 
αύτη παρεβχον αύτοΐς οι μετ Άντίοχον βαβιλεΐς. 
ο μεν γάρ Επιφανής Άντίοχος τά τ ε Ιεροβόλυμα εζε- 

ιο πόρ&ηύε και τον ναόν έβύληβεν, οί $£ μετ* αυτόν 

βαΰιλεΐς ε\ ί'βου τοΓ^ "Ελληβι μετεχειν της πόλεως 

αύτοΐς ΰυνεχώρηΰαν. διο και εις πλή&ος επεδωκαν, Ό 

πολύ πλή&ος Ελλήνων προβαγόμενοι τη &ρη6κεία. 

Κα&' ον δε καιρόν ο των ( Ιερο6ολύμων πόλεμος 

15 εξερράγη καϊ εις την Συρίαν κατέπλευβεν Ούεβπα- 
βιανός, το δε μΐΰος κατά του ε&νους παρά πάΰιν 
ήκμαζε , τότε δη τις Ιουδαίος Αντίοχος, υιός των επ 
Αντιοχείας Ιουδαίων του πρώτου, εις τον δημον των 
Άντιοχέων παρελθών κατηγορεί μεν του πατρός, κα- 

2ο τηγόρει δε καϊ των λοιπών Ιουδαίων, οτι κατα- 
πρηύαι την πόλιν άπαΰαν έβουλεύΰαντο , καϊ παρε- 
δίδου ξένους Ιουδαίους τινάς ως του βουλεύματος 
κοινωνούς, το δε τών Άντιοχέων δημοτικον τους 
μεν παραδο&έντας αύτίκα κατεκαυβαν , κατά δ\ τών 

25 αύ&ιγενών Ιουδαίων ώρμηντο κάκείνους τιμωρη-ΡίΒΟΊ 
ΰόμενοι. 6 δε τών ομοφύλων κατήγορος * Αντίοχος, 
αποΰτηναι της πατρίου λέγων &ρηόκείας, ε&υεν 
ως νόμος τοις "Ελληβι, παρηνει δε και τους άλλους 
ποιεϊν ομοίως βιάζεΰ&αι' ε0ε6&αι γάρ φανερούς 

3ο τους έπιβουλεύΰαντας τω μη την ΰφετε'ραν &ρη- 
βκείαν άπόμνυ6&αι. χρωμένων δε τη πείρα τών 
Αντιοχέων, ολίγοι μεν υπέκυψαν, οι δε μη ελληνί- 



76 ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XXVII. 

ύαι άναΰχόμενοι διεφ&άρηβαν. 6 δ 9 είρημενος Αντί- 
οχος καϊ ύτρατιώτας παρά τον Ρωμαίων ηγεμόνος 
λαβών, χαλεπός ην τοις ομοφνλοις, άργεΐν την εβδό- 
μην ονκ επιτρέπων" οντω τετην ανάγκην ε&ετο ίβχυ- 

Β ράν ως μη μόνον επ Αντιοχείας την τον ΰαββάτον 5 
άργίαν καταλελνΰ&αι , αλλά καν ταΐς άλλαις πόλεΰιν 
επί τίνα χρόνον τοντο επικρατηΰαι. 

Ον ταντα δε μόνα τοις εν Αντιόχεια ΰνμβέβηκεν 
Ίονδαίοις, άλλα καϊ δεντέρα προβεγένετο 6νμφορά. 
ΰννεβη μεν γαρ καταπρηΰ&ήναι την της πόλεως τε- να 
τράγωνον άγοράν, αρχεία τε καϊ χαρτοψνλάκια. 6 $' 
είρημένος Άντίοχος τοις Ίονδαίοις προαηπτε τον εμ- 
^ΙΊΖΟπρηβμόν, και τονς'Αντιοχεΐς νπόπτονς έχοντας ηδη 

Ο αντονς ηρε&ιΰε κατ αντών' και ώοπερ έμμανεΐς 
προς τονς διαβεβλημενονς άπαντες ώρμηντο. μόλις 15 
δ' αντονς κατεΰχον τίνες, ύνμβονλενΰαντες Τίτω 
την νπο&εΰιν ανα&εΐναι. εν τω με6ω δε τίνες ποι- 
ονμενοι επιμελή τον π^ί^ιατο^ ζητηΰιν ενρον το 
μεν των Ιονδαίων γένος αν αίτιον , πονηρονς δ' άν- 
ΰρωπονς το έργον τολμηόαντας διά χρεών άνάγκας, 20 
οίη&έντας, ει την άγοράν και τα ^μ-ό(?ί.α γραμματεία 
έμπρηΰειαν, εζειν απαλλαγην της είΰπράζεως. 

Εν τοντοις δε καϊ 6 Τίτος άφικνεΐτο εις Άντι- 
οχειαν. και 6 των Άντιοχέων δήμος προνπηντα αντω 
και ενφημει, ταΐς δ' ενφημίαις ΰννεΐρε καϊ δεηΰινϊϊ 
εκβαλεϊν άζιονβαν τονς Ίονδαίονς της πόλεως. 6 δϊ 

Β τότε των λεγομένων ηΰνχτ] κατακονων παρθεί, νΰτε- 
ρον δ αν&ις ϋφόδρα λιπαρώς εγκειμένων τών "Αντι- 
οχέων εζελα&ήναι τονς Ίονδαίονς της πόλεως, "άλλ' 
η γ ε πατρίς αντών' έ'φη, "εις ην άναχωρεΐν αντονς 3ο 
εχρην, άνχιρηται, καϊ δέζαιτ' αν αντονς ονδεϊς ετι 
τόπος, αποτνχόντες ονν της αίτηΰεως ταύτης, έπϊ 



υΒ. νι. οαρ. χχνϊι. χχνιπ. 77 

δεντεραν ετραποντο, και τάς χαλκάς ήζίονν δέλτονς 
άναιρε&ήναι, αίς τά δίκαια των Ιουδαίων εγέγραπτο. 
αλλ 1 ονδε προς τούτο Τίτος έπένευβε, πάντα δε τοΓ§ 
έπ Αντιοχείας Ιονδαίοις εί'αΰεν ώς πρότερον εϊχον 

δ αντά. αυτός ά' είς Αλε%άνδρειαν άτΐιών, καϊ κατά 
την πορείαν τα Ιεροΰόλυμα Φεαΰάμενος, ωκτειρε τον 
της πόλεως ολε&ρον, επαρώμενος τοις αίτίοις της 
άποΰτάΰεως, ώς αίτίοις της της πόλεως έρημώΰεως,ΡΙΒΟΒ 
πόλεως αρχαίας τε καϊ ευδαίμονος. ευρίΰκοντο δ' 

ίο ετι καν τοις έρειπίοις αντοις μέρη τον βα&υτάτου 
πλούτου αυτής, πολλά μεν γαρ οι ^Ρωμαίοι ανέΰκα- 
πτον, τα πλείω δ\ οΓ αιχμάλωτοι υπεδείκνυον , άπερ 
οι κεκτημένοι προς τάς άδηλους τον πολέμου ροπάς 
κατά γης έ&ηΰαύριζον. 

15 Τίτος δ' ετι Αϊγυπτον πορεν&εϊς και κατάντη- 28 
6ας είς Άλεξάνδρειαν , κάκεΐ&εν πλεΐν έπι την Ίτα- 
λίαν μέλλων, των αιχμαλώτων τονς ηγεμόνας Ιωάν- 
νην καϊ Σίμωνα, καϊ άλλονς άνδρας επτακοΰίονς 
μεγέ&ει τε καϊ κάλλει ύώματος διαπρέποντας εις την 

2ο Ιταλίαν αυτίκα μάλα εκέλευΰεν άγεΰ^αι , ΐν εν τω Β 
δριάμβω πληρώϋωβι την πομπην. 

Μετά δε την εις Ρωμην του Τίτου άφιζιν πεμ- 
φ&εϊς ύτρατηγός είς Ίουδαίαν Αούκιος Βάόΰος το 
μεν εν τω *Ηρωδίω «ρρον^ον μετά των κατεχόντων 

25 αυτό προΰηγάγετο' είτα πάν όύον ην έκει ότρατιωτι- 
κόν ΰνναγαγών έπι Μαχαιρονντα βτρατεύει. ην δε 
το φρονριον τούτο λίαν δυΰάλωτον, πετρώδης ών 
οχ%Ός τετειχιΰμένος' ούτω ά' υπό της φύβεως κατε- 
6κευα6το ως μηδέ προΰιτός είναι ' φαρα^ γαρ πάν- 

3ο το&εν βα&είαις . έτετάφρευτο. ούτω δ' όχνρότητος 



Οαρ. 28. Ιοδβρίχί ΒβΙΗ ΙιιέΙωοΐ 7, 5, §. 3 — 6, §. 6. 



78 ιίβ. VI. ΟΑΡ. χχνιπ. 

έχον και βαΰίλειον εϊχεν εντός μεγέ&ει τε και κάλ- 
λει των οικηΰεων Φαυμαΰτό ν , πολλάς δε και δεξα- 
μενάς εις ύποδοχην ύδατος εν τοις έπιτηδ ειοτάτοις 
Ο των τόπων έκέκτητο. προς δε τοις άλλοις εν τοις 
βαΰιλείοις και πηγανον ην άξιον δια το μέγε&ος %αύ~ 5 
ματος' ύυκης γαρ ουδεμιάς ύφους και πάχους έλεί- 
πετο' λόγος δ' ην από των Ηρώδον χρόνων αυτό 
διαρκέδαι , και επι πλεΐβτον Ϊ6ως εμεινεν άν, ει μη 
υπό των παραλαβόντων τον τόπον Ιουδαίων έκκέ- 
κοπτο. εν δε τη κατά την άρκτον του φρουρίου φά- ίο 
ραγγι ονομάζεται τις τόπος Βαάρ, και φύει ρίξαν 
ομωνύμως καλουμένην αύτω. αυτή φλογϊ μεν εοικε 
την χροιάν, περί δε τάς εΰπέρας ΰέλας απαστράπτει 
τοις δε βουλομένοις λαβείν αυτήν ουκ εβτιν εύχεί- 
ρωτος^ αλλ υποφευγει καϊ ου πρότερον ΐβταται πρΪΦ 15 
Ώ αν τις ούρον γυναικός η το εμμηνον αίμα καταχέη 

^1221 αυτής, καϊ τότε δε τοις άφαμένοις θάνατος εΰτι προ- 
φανής, ει μη τύχη τις αύτην εκείνην άπενεγκάμενος 
την ρίζαν άπηρτημένην εκ της χειρός, άλίύκεται δε 
και καθ 1 έτερον τρόπον ακινδύνως, κύκλω γαρ αν- 20 
την περιορυ66ου6ιν, ως είναι το τη γη κρυπτόμενον 
τ ηξ §ίζης βραχύτατον , είτ' εξ αύτης άποδούβι κννα, 
κακείνου τω δηΰαντι 6υνακολου&ειν όρμηΰαντος, η 
μεν αναβπάται ραδίως, &νη6κει δ' ευθύς 6 κύων' 
φο/3θδ δ' ουδείς τοις μετά ταύτα λαμβάνουΰιν. 'έΰτι 25 
0£ διά μίαν ίβχύν περιύπούδαβτος. τά γαρ καλού- 
μενα δαιμόνια καί τιβιν είβδυόμενα αύτη ταχέως 
εξελαυνει, καν μόνον τοις νοβούΰι προβενεχθη. 

Ρ 1 301 Τούτο το φρούριον ό Βάύβος παραβτήβαβ&αι %•4* 
λων 9 την προς ανατολάς αυτού φάραγγα χώβαι άπε- μ 
πειράτο. οί δ' έναπειλημμένοι των Ιουδαίων ένδον 
απο των ξένων διακριθέντες εκείνους μεν ηνάγκαβαν 



ΜΒ. VI. ΟΑΡ. XXVIII. 79 

εν τη κάτω πολει παραμένειν , το ά' άνω φρούριον 
εϊχον αυτοί, έποιούντο μέντοι τάς εξόδους προ&ύ~ 
μως άνά πάβαν ημεραν , καν τοις ζνχονϋι όυμπλεκό- 
μενοι πολλοί μεν 'έ&νηβκον, πολλούς δε των 'Ρωμαίων 

5 άνηρουν πονούντας επί τοίς χωμαΰιν. 

Εκ δε τίνος ΰυντυχίας ή του φρουρίου παράδο- 
0ις γεγονε καϊ των χωμάτων χωρίς, νεανίας τις ην 
εν τοις πολιορκουμενοις τόλμη &ραβύς καϊ κατά χείρα 
δραΰτηριος Ελεάζαρ καλούμενος , ος έδεναν καϊ κω- 

ιολύειν την χώΰιν %αρακαλών τους πολλούς, εν ταΐςΒ 
μάχαις επιφανέστατος γεγονε, πολλά δεινά τους 'Ρω- 
μαίους διατι&είς. καί ποτέ της μάχης διακρι&είβης 
αυτός μείνας εξω των πυλών τοις επί του τείχους 
ώμίλει. *Ροϋφος δε τις του Ρωμαϊκού βτρατοπεδου, 

15 το γένος Αιγύπτιος, εξαίφνης επιδραμών, ΰύν οπλοις 
αύτοΐς τον Ελεάζαρ άράμενος φ&άνει μετα&εϊς εις 
το ^Ρωμαίων βτρατόπεδον. του δε Στρατηγού γυμνοί- 
&ηναι κελεύβαντος αυτόν καϊ μαβτίζεΰ&αι βλεπόντων 
των εκ της πόλεως , αθρόα η πόλις άνωμωζε. τοι5το 

2ο κατά των πολεμίων ο Βά<56ος Στρατήγημα εποιηΰατο, 
και Σταυρόν προΣεταξε καταπήγνυΣ&αι , ως αυτίκα 
κρεμάΰων τον Έλεάζαρον. οί ό*' από του φρουρίου Ο 
ορώντες ωδυνώντο μάλλον καϊ άνωμωζον διωλυγιον. 
καϊ ο Ελεάζαρ ικέτευε 6φάς μητ αύτον περιΐδεϊν 

25 ούτω θνηΣκοντα καϊ εαυτοΐς την Σωτηρίαν προμη- 
θευΣαΣθαι, εΙξαΣι τγ} Ρωμαίων ιΣχύϊ καϊ τύχη. οί 
δε καϊ προς τους εκείνου κατακλώμενοι λόγους, καϊ 
πολλών ένδον υπέρ αυτού δεομενων, ην γαρ εκ με- 
γάλης και Σφόδρα πολυάνθρωπου Συγγενείας, εις 

3ο οικτον ένεδωκαν. και Στείλαντες την του φρουρίου 
παραδοΣιν επηγγελλοντο , ϊνα αδεεΐς απαλλάττωνται, 
τον ^Ελεάζαρ λαβόντες. 



80 ιλβ. VI. ΟΑΡ. XXVIII. 

Αε\αμένου δε τον στρατηγού ταύτα, οι εν τή 
κάτω πόλει την γινομένην ίδια τοις Ιουδαίοις πυ&ό- 
Ό μενού βύμβαΰιν, αποδράναι νυκτός αυτοί έβουλεύ- 
ύαντο. καϊ τάς πύλας αυτών άνοι%άντων, παρά των 
την ομολογίαν πεποιημένων προς τον Βαΰΰον ηκε 5 
μηνυΰις. οι μεν ούν των ενόντων ερρωμενέΰτατοι 
εφ&αααν διεκπεβεΐν , των $' ένδον καταληφ&ε'ντων 
άνδρες μεν άνηρέ&ηΰαν επι χιλίοις επτακόσιοι, γύ- 
ναια δ\ καϊ παίδες ήνδραποδίΰ&ηΰαν. τας δε προς 
τους παραδόντας το φρούριον ομολογίας φυλααβωνιο 
6 Βάΰβος αυτούς τε άφηκε και τον Ελεάζαρ απέ- 
δωκε. 

Ταύτα διαπραζάμενος ηπείγετο επι τον λεγομε- 
νον Ίάρδην δρυμόν' πολλοί γαρ προς αυτόν ήΰαν 
των κατά τας πολιορκίας προτερον αποδ ράντων, ελ- 15 

ΡΙδΙΟ^ών ούν επι τον τόπον, κυκλούται αυτόν τοις [%-> 
πεύΰιν άπαντα, τους δε πεζούς δενδροτομειν την 
υλην εκέλευσεν. οί δ εκεί προΰπεφενγότες Ιουδαίοι 
α&ρόοι μετά βοής άπαντες ένέπιπτον τοΓ§ κυκλωόα- 
μένοις αυτούς, ως δε καρτερώς αυτούς εκείνοι έδέ- 2ο 

λνΊ222%θϊ/το, χρόνος μεν ου βραχύς τγι μάχΐ] ετρίβη, τέλος 
δε αυτή ονχ ομοιον τοΓ^ έναντίοις απέβη μέρεΰι. 
Ρωμαίων μεν γαρ επεβον δώδεκα, ο/Ιί/οι $' έτρώ&ψ 
6αν, των δε Ιουδαίων εκ της μάχης ταύτης ουδείς 
διέφυγεν , άλόντες δε καϊ τριβχιλίων ούχ ηττονς® 
πάντες άπέ&ανον. 

Βάόΰος μέντοι καϊ Αεβέριος Μάξιμος, ος ην επί- 
τροπος, πάύαν την γην άποδόΰ&αι τών Ιουδαίων 
Β παρά Καίσαρος έκελεύσ&ησαν. όκτακοσίοις δε μό- 
νοις απο της στρατείας διαφειμένοις χωρίον 'έδωκεν® 
είς κατοίκησιν , ο καλείται μεν ^Αμαούς, απέχει δ\ 
τών Ιεροσολύμων σταδίους τριάκοντα, φόρον δε τοις 



Ι,ΙΒ. VI. ΟΑΡ. XXVIII. XXIX. 81 

οπουδήποτε ουβιν Ιουδαίοις επέταξε δυο δραχμάς 
εκαύτον έτηβίως ειΰφέρειν εις το Καπιτώλιον, ώβπερ 
πρότερον είξ τον εν Ιεροΰολύμοις ναόν ύυνετέλουν. 
Βάΰύον δε τελευτήόαντος Φλάβιος Σίλβας δια- 29 

5 δέχεται την ηγεμονίαν. ος επί Μαύάδαν το φρου- 
ρών έΰτράτευΰε , μόνον ετι των άφεΰτηκότων περι- 
λειφ&έν. κατεϊχον δε τοϋτο βικαρωι, ων προειΰτήκει 
δυνατός άνήρ Ελεάζαρ, απόγονος Ιούδα του πείΰαν- 
τος Λολ/Ιοι)§ Ιουδαίων μη πεί&εΰ&αι ταΐς απογρα- ο 

ίο φαϊς επί Κυρηνίου. καϊ της μεν χωράς εύ&ύς εκρά- 
τει, το δ\ φρουρών τείχει περιεκύκλωβε, την εις 
φυγήν εξοδον τοις ένδον άποφραγνύς. είτα προς 
πολωρκίαν έτράπετο, καϊ χώμα χώΰας ενδα δυνατόν 
ην, έπι πέτρας γαρ υψηλής το φρουρών φκοδόμητο, 

15 φάραγξι βά&ος εχούΰαις άπειρον έότεφανωμένης, 
έπήγαγε την ελέπολιν καϊ διέρρηξε μέρος του τείχους, 
ωφ&η $' έτερον εντός υπό των ΰικαρίων αντοικοδο- 
μη&\ν τοιούτον οίον μηδέ ταΐς έμβολαϊς εί'ξειν μέλ- 
λον των ελεπόλεων. εκ ξύλων γαρ ήν δυο Στίχους 

2ο παραλλήλους εχόντων, ων μέΰον ύυνεφορουν τον 
χϋύν. αϊ γοϋν των μηχανημάτων έμβολαϊ ου μόνον Ό 
ου διερρήγνυον τοϋτο, άλλα και ΰτερροτερον τω 
6αλω ΰυνιζάνον είργαζοντο' δω τοις ΰτρατιωταις ο 
Σίλβας λαμπάδας καωμένας άκοντίζειν α&ροους παρ- 

25 εκελεύόατο. το δε πεποιημένον εκ ξύλων του πυρός 
αντελαβετο και φλόγα πολλήν ανήκε, το μεν ούν 
πρώτον πνέων βορράς άνω&εν εις τους ^Ρωμαίους 
την φλόγα έπήλαυνε, και μικρού των μηχανημάτων 
ηψατο αν ' έπειτα νότος άντιπνεύΰας πολύς τω τείχει 

Οαρ. 29. ΙοββρΜ ΒβΠί Ιιιάαίοί 7, 8 — 11, άβ Ιικίαβίβ 8ΐι1) 
ΗαάΓίαηο άβνΐοίίβ ΏΊο 69, 12. ΕχίΓβιηο οαρίΐβ ΓΘρβίϊίιΐΓ ραπ5 
ρΓαβίαϋοηϊβ ρ. 10, ν. 5 8β€[. 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 6 



82 Ι^ΙΒ. VI. Ο ΑΡ. XXIX. 

ταύτην προσέβαλε, καϊ άπαν ηδη κατέφλεκτο. έπϊ 
τούτοις οι μεν 'Ρωμαΐοι κατά την έπιούβαν τοΐς πο- 

Ρ 1311 λεμίοις έπιχειρεΐν εμελλον, "Ελεάζαρ δε τοις εν τω 
φρουρίω διαλεχτείς επειΰε παντας τας τε γυναίκας 
εαυτών καϊ τα τέκνα άνηρηκότας έκείνοις έπαπελ&εϊνζ 
ί'καστοι/. καϊ δη τούτου δόξαντος, ομού τε τας γυ- 
ναίκας ηΰπάζοντο καϊ τά τέκνα προόηγκαλίζοντο, τοις 
φιλημαΰιν εμφυόμενοι καϊ δακρυοντες, καϊ διεχειρί- 
^οιίγο τά φίλτατα ταΐς χερβίν, ως μη τι 6φί6ι προΰ- 
ηκοντα. είτα την κτηΰιν απαύαν ΰυνα&ροίΰαντεςιο 
πύρ ένέβαλλον εις αυτήν, κληρω δ έλόμενοι δέκα 
Β τους εΰομένους ΰφαγεΐς απάντων , υπ αυτών εκα- 
ϋτος έπϊ τοις φιλτάτοις έκτίννυτο. ειτ αύ&ις ο κλη- 
ρω λαχών τους εννέα διαχειριΰάμενος, καϊ κύκλω ίιβ- 
ρια&ρη6ας μήπου τις ζωός περιλέλειπται, ως έγνωιζ 
πάντας άνηρημένους , πύρ μεν τοΓ§ βαΰιλείοις ένίψ 
ϋιν, όλοι/ #£ το ξίφος έλαΰας δι εαυτού πληΰίον των 
οικείων κατέπεΰε. καϊ οί μεν έτε&νηκεΰαν ύπειλη- 
φοτες μη τίνα ζώντα καταλειφ&ήναι, ελα&εν δε γυνή 
πρεΰβύτις και τις ετέρα καϊ πέντε παιδία τοις νπο- 20 
νόμοις κατακρυφ&έντα. ην δε το των ΰφαγέντων Λλη- 
<0ό§ 6υν γυναιξί καϊ παιΰϊ διακόβιοι προς έξηκοντα. 

1771223 Οι δε ( Ρωμαΐοι προββολην εω&εν έποιούντο' 
Ο βλέποντες δ' ούδένα τών πολεμίων, πολλην δ έν- 
δον ηρεμίαν καϊ πύρ αν απτό μεν ον , διηπόρουν. καϊ% 
τέλος ηλαλα\αν , ει τίνα τών έντος προΰκαλέΰαιντο. 
της δε βοής αΐΰ&ηΰις ττοΓ^ γνναίοις έγένετο, κάκ τών 
υπονόμων άναδύΰαι τά πραχ&έντα τοις 'Ρωμαίόις 
εμηνυον οι $' ηπίΰτουν. ως δε τών βασιλείων 
παρήλ&ον ένδον καϊ τοις άνγιρημένοις ένέτυχον, 30 
ε&αυμαζον την γενναιότητα τών ανδρών καϊ τον 
θανάτου την καταφρόνηοιν. 



ΧΙΒ.νΐ. Ο ΑΡ. XXIX. §3 

Τοιαύτη μεν ούν η της Μαΰάδας εγενετο άλωΰις ' 
και κατά την εν Αίγύπτω Άλεζάνδρειαν τιολλους 
άποθανεϊν Ιουδαίους ΰυμβεβηκεν. οι γαρ εκ της 
ΰτάΰεως των ΰικαρίων καταφυγόντες εκεί ττολλου^ 
5 των υποδεζαμένων επειθον της ελευθερίας άντιποι-Ό 
εϊΰθαι. ει δε τίνες αυτούς των ουκ αφανών Ιου- 
δαίων άντεβαινον, τους μεν εκτεινον, τους δ' άλλους 
προς άποΰταΰίαν προεκαλούντο. οί ά& της γερουΰίας 
πρωτεύοντες εις εκκληΰίαν τους Ιουδαίους άθροί- 

ιο ΰαντες ηλεγχον την των ΰικαρίων άπόνοιαν, και φυ- 
λα%αΰθαι το πλήθος παρεκάλουν τον έ% αυτών ολε- 
θρον , παραδούναι δε 'Ρωμαίοις αυτούς, επείΰθη 
τοίνυν το πλήθος τοις λεγομένοις , καϊ προς τους ΰι- 
καρίους άπαντες ΰυνηρπαξον αυτούς, και έάλωΰαν 

15 μεν περί ε%ακοΰίους , ο<?θ£ $έ τότε διεφυγον ουκ εις 
μακράν Συλληφθέντες έπανηχθηΰαν. και πάΰης αύ- 
το?5 έπενεχθείΰης βαΰάνου, όπως Καίΰαρα δεΰπότηνΡΙ312 
όμολογήΰωΰιν, ονάβις ενέδωκεν , αλλά πάντες την 
γνώμην ύπερτέραν της ανάγκης ετηρηΰαν. μάλιΰτα 

2ο $' η τών παίδων ηλικία τους θεωμενους ε%έπλη%εν ' 
ουδέ γαρ εκείνων τις εζενικηθη Καίΰαρα δεΰποτην 
ζονομάΰαι. 

Ηψατο δε και τών περί Κυρηνην πόλεων η τών 
ΰικαρίων απονοια. διεκπεΰων γαρ είς αυτήν Ιωνα- 

25 θης πονηρότατος άνθρωπος, την τεχνην ύφάντης, τι- 
νάς τών απόρων άνεπειΰε προΰεχειν αυτω , και προ- 
ηγαγεν εις την ερημον, ΰημεϊα δεί^,ειν καϊ τέρατα 
υπιΰχνούμενος. οΓ $£ τών έπϊ Κυρηνης Ιουδαίων 
πρωτεύοντες Κατύλλω τω της Κυρηνης ηγεμονι ταύτα 

3ο αγγέλλουΰιν. 6 δε ΰτρατιώτας άποΰτείλας ΰννεΰχε Β 
τους μετά Ίωνάθου. αύτος δε 6 Ίωνάθης τότε μεν 
διέφυγεν, επιμελώς δε ζητηθείς ηλω, και αναχθείς 

6* 



84 ιλβ. VI. ΟΑΡ. XXIX. 

προς τον ηγεμόνα εαυτω μεν εμηχανάτο της τιμω- 
ρίας ε\άλυ%ιν, τφ Κατύλλω δε άφορμάς αδίκων κερ- 
δών περιεποιήΰατο. τους γαρ πλουβιωτατους των 
Ιουδαίων έλεγε, κατ αψενδό μένος αυτών, διδαΰκά- 
λους αύτώ τών δρωμένων γενεΰ^αι' καϊ ο ήγεμών 6 
προ&ύμως έδέχετο τάς διαβολας. προς δε τω πι- 
βτεύειν ραδίως καϊ την ψευδή κατηγορίαν τους 6ι- 
καρίους εδίδαΰκε' καϊ πολλών κατεϊπον υπ εκείνον 
υποβαλλόμενοι. 

Ένταϋ&α μεν ούν τότε τα τών Ιουδαίων έτελεν- ίο 

Ο τηΰε πά&η , υπό ( Ρωμαίων της ^Ιερουσαλήμ την τε- 
λευταίαν ύποΰτάόης άλωΰιν. καϊ αύ&ις δε Αίλίον 
τών ^Ρωμαίων κρατούντος Αδριανού εΰταΰίαΰαν Ιου- 
δαίοι και κατά 'Ρωμαίων ώπλίΰ&ηΰαν. αλλά καϊ τότε 
ήττή&ηύάν τε καϊ εζετρίβηΰαν, πολλών φ&αρειΰών® 
μυριάδων, ως λίαν περιλειφ&ήναι βραχείς , περί ων 
εν τοις ιδίοις τόποις ίΰτορη&ήύεται. 
"ννΐΙ3 Ρωμαίων δε μνη6&είΰης της ιΰτορίας καϊ τού- 
τοις κράτος αναδεμένης άήττητον, άναγκαΐον πάν- 
τως ειπείν καϊ διδάξαν η άναμνήΰαι τους εντεν^ομε-2ο 

Ώ νους τούτω δη τω ύυγγράμματι τίνες τ ε οί ' Ρωμαίοι 
καϊ ο&εν το τούτων ε&νος ΰυνέΰτη το εξ αρχής, καϊ 
πό%•εν την κλήβιν εβχε, καϊ τίΰι πολιτείαις έχρήΰατο, 
καϊ οΐαις τυχαις ένέκυρΰε, καϊ όπως προύκοψεν είς 
ευδαιμονίας ακρότητα ώς μικρού κυριεύΰαι της οί- 25 
κουμενης άπάΰης καϊ το κράτος κατά πάντων 6χε- 
δον αναδηβαβ&αι , καϊ όπως βαόιλευ&εν ε'| αρχής 
εις αρι6τοκρατίαν ήτοι δικτατωρείας καϊ ύπατείας 
μετέπεΰε, καϊ είς δημοκρατίαν αύ&ις μετήνεκτο, 
είτα είς μοναρχίαν επανελήλυ&εν. ρητέον μοι τοί- 30 



17 ίβτορη&ήσεται] Ιίβ. 11, ο. 23, ρ. 589. 



ΐ,ΙΒ. VI. Ο ΑΡ. XXIX. ΜΒ. VII. ΟΑΡ. Ι. 85 

νυν καϊ περί τούτων καϊ διηγητέον ως ενόν έπι- 
τέμνοντι το πλάτος της διηγήΰεως καϊ την μακρη- 
γορίαν 6ν6τέλλοντι, ΐν' είεν ευσύνοπτα τα της 
ιβτορίας καϊ την των έπιόντων μνήμην μη δια- 
5 φεύγοιεν. 

Αινείας μετά τον Τρωικόν πόλεμον άφΐκτο πρός^ 
Αβορίγινας , οι πρώην την χωράν ωκουν κα& ην η 
Ρώμη πεπόλιΰται , Λατίνου τον Φαύνου τότε την 
τούτων αρχήν έχοντος, καϊ προΰέΰχε Ααυρεντω κατά 

ίο τον Νονμίκιον ποταμόν, ένθα κατά τι δη θεοπρόπιον 
λέγεται παραόκευαζεΰθαι ποιηΰαθθαι την κατοίκηΰιν. 
6 δε της χωράς άρχων Λατίνος άπείργε τω Αινεία 
την εν τη χώρα καθίδρυβιν. καϊ βυμβαλών ήττάται' 
είτα δι όνειρατων φανέντων αμφοΐν καταλλάττονται ' 

15 καϊ της κατοικίας αντω παραχωρεί, καϊ την θυγα- 
τέρα Λαουινίαν είς γάμον έκδίδωβιν. ένθα πόλιν ο 
Αινείας οίκοδομηβας ώνόμαΰε Λαουίνιον' η τε χώρα 

* Λάτιον έπεκλήθη καϊ οι άνθρωποι οι εκεί Λατίνοι 
προόηγορεύθηΰαν. 

2ο "Ροντονλοι δε ομορονντ^' τη χώρα εκ πόλεως Β 
Άρδέας ορμώμενοι , και πρόόθεν δυΰμενώς έχοντες 
προς Λατίνους, κα\ τότε πόλεμον ηραντο, επαρηγον- 
τος αυτοΐς και Τούρνου ανδρός επιφανούς καϊ τω 
Λατίνω προσήκοντος, ος δι* οργής τον Λατΐνον πε- 

25 ποίητο δια τον Λαουινίας γάμον ' έκείνω γαρ η κόρη 
προωμολόγητο. μάχης ούν γενομένης πίπτουΰιν ο τε 
Τοϋρνος και 6 Λατίνος, την δε νίκην 6 Αινείας κε- 
κόμιΰτο κα\ την του πενθερον βαβιλείαν. μετά δε 



Οαρ. 1. ϋίοηΐδ Ηϊβίοήαβ Εοιηαηαβ 1ί1)Γί ρβΓάίίί: ίτα^ιηοη- 
ίαπι 4, 1*>, βχ Τζβίζ&β δοΐιοΐ. ίη Ιι^οορΙίΓοηίδ ΑΙβχαηάΓ&ε ν. 1232, 
ΡΙαίΕΓοΗ Εοιηηΐτΐδ ο. 3 — 6. 



86 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. Ι. 

τίνα χρόνον ΰυμμαχίας έκ Τνρβηνών ο£ Ροντονλοι 
τυχόντες έπήλ%ον τω Αινεία , καϊ τον πόλεμον νενι- 
κήκαΰιν' αφανής δε 6 Αινείας γενόμενος , οντε γαρ 
ζών ώφ&η ετι οντε μην τε&νεώς, ώς &εός πάρα Αα~ 
Ο τίνοις τετίμητο. εντεν&εν καϊ τοις 'Ρωμαίοις τον 5 
6φετέρον γένους αρχηγέτης νενόμιΰται, καϊ Αίνεια- 
δαι καλεΐβ&αι ανχονϋι. την δε των Αατίνων αρχήν 
6 εκείνου υιός Αΰκάνιος διεδέζάτο, ός ο'ίκο&εν βυνεί- 
πετο τω πατρί' ουδέπω γαρ εκ της Ααονινίας παϊδα 
έγείνατο, εγκυον δ* αυτήν καταλέλοιπε. τον δε Αβκα- ίο 
νιον κατακλείβαντες οι πολέμιοι έπολιορκουν ' νυκτός 
δ' οι Αατϊνοι αυτοις έπιΰεμενοι την τε πολιορκίαν 
ελυβαν και τον πολεμον. 

Χρόνου δε διεληλυ&ότος πλη%υν%εντες οι Αατϊ- 
νοι την μεν πόλιν τό Ααουίνιον οι πλείονες εκλελοί- 15 
παΰιν^ έτέραν δ εν αμείνονι χωρά αντωκοδόμηΰαν, 

ν?ΙΙίήν 'Άλβαν εκ της λευκότητος καϊ από του μήκους 
Αόγγαν έπωνόμαϋαν' ει'ποιεν αν "Ελληνες λενκήν 
Ό και μακράν. Άΰκανίου δε τελευτήΰαντος οί Αατϊνοι 
τον έκ της Ααουινίας τεχ&έντα τω Αινεία υίόν εις 20 
τήν βαΰιλείαν προετιμήΰαντο του Άΰκανίου παιδός, 
δια τον παππον τον Αατϊνον τούτον προκρίναντες, 
Σιλονιον κεκλημένον. εκ Σιλουίου δ\ Αινείας έτέ- 
χ&η, έ% Αινείου δε Αατϊνος εγενετο, Αατϊνον δε 
διεδέξατο Πάβτις. Τιβερϊνος δ' αρζας μετέπειτα εν <& 
ποταμω καλουμένω Άλβουλω πεΰών διεφδάρη' ός 
δη ποταμός Τίβερις 4% εκείνου μετωνομάΰ&η, ρέων 
δια της Ρώμης καϊ ων τη πόλει πολυαρκέΰτατος και 
Ρωμαίοις ές τα μάλιβτα χρηβιμωτατος. εκγονος δε 
τον Τιβερίνου Αμουλιος, ος νπερφρονήύας καϊ &εονν 30 

ΡΙ314 εαυτόν τολμήΰας, ώς βροντάς τε ταϊς βρονταϊς έκ 
μηχανής αντεπάγειν καϊ άνταβτράπτειν ταϊς άότρα- 



Ι,ΙΒ. VII. ΟΑΡ. ι. 87 

παις ένύκήπτειν τε κεραυνούς, διεφ&άρη, της λί- 
μνης παρ ή τα αντον βαβίλεια ΐδρντο επιρρυείΰης 
αίφνίδιον καϊ καταποντιΰαβης κακεϊνον καϊ τα βα- 
σίλεια. Αονεντΐνος δε 6 νιος αντον εν πολεμώ άπέ- 
5 ϋτανε. 

Καϊ ταντα μεν περί Ααονινίον καϊ Αλβανών ' τα 
δ} των 'Ρωμαίων αρχήν εΰχήκαΰι τον Νομίτωρά τε 
καϊ τον Αμονλιον, οΓ Αονεντίνον μεν έγένοντο νίω- 
νοί, τον δ Αίνειου απόγονοι, της γονν εν Άλβη 

ίο βασιλείας κατά διαδοχήν περιελ$ονβης αύτοΐς , νεί- 
μαΰ&αι ταύτην ή&έληοαν καϊ τα χρήματα, του Άμου- 
λίου τοίνυν ιδία μεν τα χρήματα & εντός , ίδια δε γ ε 
την βαΰιλείαν , καϊ ε% άμφοΐν τον άδελφόν προτρε- 
'φαμένον ο προς βουλής αντώ έπιλέ^αΰ^αι , την βα- Β 

15 βιλείαν εϊλετο ο Νομίτωρ, ατε καϊ πρεσβύτερος αδελ- 
φός" λαβών δε τα χρήματα 6 Άμούλιος, καϊ δύναμιν 
εκ τούτων περιβαλλόμενος, και την βαΰιλείαν αφεί- 
λετο. &υγατρός δε τω Νομίτωρι ούβης, δεδιως μή 
παίδες ε% αυτής γένοιντο και κατεζαναβταΐεν αυτού, 

2ο ίέρειαν τής ( Εΰτίας έκείνην απεδει%εν , αγαμον δια 
τοντο καϊ παρ&ένον δια βίου μέλλονβαν ε6ε6&αι. η 
δε κνονΰα έφωρά&η μετέπειτα υπό "Αρεος, ως μυ- 
βεύεται, υπ ανθρώπων δ\ πάντως τινός, εΐρχ&η 
ονν δια τοντο, ίνα μή λάθ"τ\ τεκονΰα. καϊ ετεκε διδν- 

25 μονς παϊδας μεγάλονς τε και καλονς. μάλλον ονν 
φοβη&εϊς 6 Άμονλιος έκέλενΰε τα βρέφη ριφήναι. 
καϊ ο ταντα λαβών ΰκάφΐ] έν&έμενος εμβάλλει τω 
ποταμω τω Τιβέριδι. παραΰνραν δε τήν βκαφην το Ο 
ρενμα εί'ς τίνα χώρον κατήνεγκε μαλ&ακόν' εν%α 

3ο κειμένοις τοις βρέφεβι λνκαιναν ιότορονΰι προΰιον- 



9 της γονν — ρ. 88, 12 παρέσχετο ΡΙαίαΓοΙιΐ ΚοπιυΙιΐΒ. 



88 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. Ι. II. 

6αν θηλην παρέχειν αυτοΐς, καϊ όρνιν δρνοκολάπτην 
παρεϊναι ταύτα ψωμίζοντα καϊ φυλάττοντα. εκεί δε 
κείμενα τα. βρέφη λαθών άφείλετό τις Άμουλίον 6νο- 
φορβός Φαυβτοΰλος καλούμενος ' καϊ παρά της εκεί- 
νον έτράφηβαν γυναικός , η όνομα Λαρενχία' καϊ 6& 
μεν 'Ρωμύλος, ο ό*' έτερος 'Ρώμος έκληθηβαν. τινίς 
δε μη λνκαιναν είναι την των παίδων φαΰϊ τροφόν, 
ο και πιθανώτερον η άληθέβτερον μάλιΰτα, άρχην δε 
τον λόγον οντω λαβείν, λούπας καλονύι 'Ρωμαΐοι 
Ί) τας τε λνκαίνας καϊ τάς εταίρας ' πορνευομένη δ' η ίο 
Ααρεντία, η τους παΐδας έθρέψατο, και λοϋπα δια 
τοντο καλούμενη, χωράν τω μύθω παρέύχετο. 
2 Αυξανόμενοι δε θυμοειδεΐς ήΰαν καϊ άνδρωδεις 
αμφότεροι ' ο δε 'Ρωμυλος εδόκει ΰυνεΰει διαφορώτε- 
ρος καϊ ηγεμονικός μάλλον την φύΰιν η πειθαρχικός. 15 
γενομένης δε ποτέ προς τους Νομίτωρος βουκόλονς 
τοΓ<? του Αμουλίου διαφοράς, ΰυγκόπτουΰιν αυτούς 
οι δμαίμονες καϊ της αγέλης βυχνην άποτέμνονται 
μοΐραν. μόνω δε τω ( Ρώμω 6υν ολίγοις άλλοις βα- 
(^ξοντί- ο£ του Νομίτωρος βουκόλοι λοχηβαντες ΰνν- 2» 
έλαβον αυτόν και άπηγαγον προς Νομίτωρα' καϊ 
ός προς Άμούλιον έλθών έδεϊτο τυχεΐν δίκης, αδελ- 
φός ων καϊ υπό των οικείων αυτού υβρισμένος, ο 

Ρ 1315 <5« παραδίδωαι τω Νομίτωρι τον 'Ρώμον ως βον- 
λοιτο χρηΰαΰθαι. ος οίκοι έλθών καϊ τον νεανίΰκον 25 

νπΐ δορών υπερφέροντα μεγέθει καϊ ρώμη, καϊ το θαρ- 
ραλέον αυτοϋ και άδούλωτον της ψυχής θαυμά- 
ζων, ανέκρινεν όβτις εϊη καϊ όθεν γένοιτο, φωνή 
πραεία. ό δε θαρρών 'έλεγεν ως "δίδυμοι μέν εΰμεν 
αδελφοί, γοναϊ δε ημών απόρρητοι λέγονται καϊ τρο-&> α 



Οαρ. 2. ΡΙαίαΓοΙιί Εοπιιιΐιχδ ο. 6 — 8. 



ί,ΪΒ. VII. ΟΑΡ. II. 89 

φαΐ και τι&ηνήβεις δανμαβιώτεραι, &ηρίοις και οίω- 
νοΐς τραφέντων πάρα τον μέγαν ποταμον εν ύκάφγι 
χιν\ κείμενων , η ετι ΰώζεται, χαλκοΐς νποξώμαοΊ 
γραμμάτων αμυδρών εγκεγαραγμενωνΓ Β 

5 *0 μεν ονν Νομίτωρ τοις τε λόγοις τον 'Ρωμον 

και τγι όψει προς εννοιαν της £κ&ε6εως των της %•ν- 
γατρός ενήγετο παίδων, 6 δε Φανβτονλος την τον 
Ρωμον μα&ών ΰνλληψιν τον μεν 'Ρωμνλον βοη%•εΐν 
Λαρεκαλει, τότε βαφώς διδάζας αντον περί της γενέ- 

ιο 6εως, πρότερον γαρ νπψ>ίττετο, ω6τ αντονς μη μι- 
κροφρονεΐν, αντός δε την ΰκάφην κομίζων εχωρει 
προς τον Νομίτωρα βπονδης καϊ δεονς μεβτός. τοις 
δε περί τας πνλας τον Αμονλίον φρονροΐς νφορώ- 
μενος , , και ταραττόμενος περί τας αποκρίσεις , ονκ 

15 ελα&ε την βκάφην τω χλανιδίω περικαλνπτων. νπο- 
λαβόντες δε κλοπιμαΐόν τι φερειν αντόν, εις μέβον ς* 
την ΰκάφην προηγαγον. ετνχε δε τις πάρων εκεί 
των τα, παιδάρια έκ&εμένων' ός την ύκαφην γνωρί- 
6ας, δραμών φράξει τω Άμονλίω. καϊ 6 Φανΰτονλος 

20 άνακρινόμενος παρά τον βαβιλεως 6ωζε6&αι μεν τους 
παΐδας κατέ&ετο, πόρρω δε της "Λλβης νεμοντας ει- 
ναι' την δε βκάψην προς την Ίλίαν κομιζειν την των 
παίδων μητέρα, πο&ονβαν ίδεΐν. τεταραγμένος δε 
τούτοις Άμονλιος άνδρα προς τον Νομίτωρα πε- 

25 πομφέ πνν&ανόμενος εϊ τι μά&οι περί των παίδων 
ως περιόντων. ην δε των φίλων ο πεμφ&εϊς τον 
Νομίτωρος. άπελ&ών ονν καϊ εν περιπλοκαΐς τον ς» 
'Ρωμον ενρηκώς τον Νομίτωρα, παρε&αρρννέ τε καϊ 
μη μέλλειν αντοΐς όννεβονλενε, καϊ αντός δε 6ννέ~ 

30 πραττεν. άρτι δ\ καϊ 6 'Ρωμνλος έγγνς ην, χείρα 
ΰνχνην άγροικικην επαγόμενος" και των πολιτών 
δε αντω ονκ ολίγοι προόδευαν μίύει τον Αμονλίον. 



90 ΙΊΒ- VII. Οαρ. II. III. 

ο£ ούτω των πραγμάτων ύυνενεχ&εντων ου δ εν οντε 
πράζας οντε βονλενΰας βωτηριον ανβρέ&η. 

3 *Ρωμνλος μέντοι και Ρώμος την της "Αλβης ηγε- 
μονίαν τω μητροπάτορι νείμαντες, καϊ τη μητρϊ τι- 
ΡΙΒΙβμην πρέπονβαν , κα& εαυτούς είναι έκριναν ' οντε 5 
γάρ ηνείχοντο αρχεύ&αι και πολιν αναΰτήβαι εν&α 
προετράψηοαν η^ελον. ώρμημένοις δε προς την της 
πόλεως δόμηβιν διαφορά βννεβη τοις άδελφοΐς περί 
τε της αρχής και περί της πόλεως, καϊ δια μάχης 
εχώρηΰαν, εν γι 6 *Ρώμος απέ&ανεν. έτερος δ\ λόγος ίο 
έχει ως τον 'Ρωμνλου τάφρον ηδη όρνττοντος, η της 
πόλεως εμελλεν είναι προτείχιΟμα^ πτ\ μεν απεΐργε 
το έργον 6 'Ρώμος, πή δε γ ε εχλεναζε' και τέλος διαλ- 
λόμενον αντην ώς ενεπιχείρητον οι μεν Ρωμύλου 
πατά%αντος , ο£ (5 έτερον τινός ιύτορονβι πεΰεΐν. ΐ5 
ό&εν και ενομίΰ&η τον Στρατοπέδου ταφρον τολμή- 
ΰαντα διελ$εϊν παρά τάς ύννη&εις οδονς, %ανά- 
τον6&αι. 

Ό δε Ρωμνλος &άψας τον άδελφόν ωκιξε την 
Β πόλιν καϊ βονν άρρενα ΰνξενζας &ηλεία, καϊ αρότρω 20 
υννιν χαλκην εμβαλών, αυτός μεν αύλακα βα&εϊαν 
κυκλοτερή περιέγραψεν, οί <Γ επόμενοι τάς βώλους, 
ας ανίΰτη το αροτρον, εί'ΰω πάΰας της αύλακος περι- 
έΰτρεψον. καϊ όπου μεν έμελλε το τείχος άνίβτα- 
6&αι 9 κα&ώς εί'ρηται, η αυλα\ ετέτμητο, εν&α δε πν- 25 
λας βτήβαι διενοοϋντο, διάλειμμα εποιονντο της αύ- 
λακος , τό άροτρον άνέχοντες υπερ&εν. πάν μεν γάρ 
τείχος νομίζουΰιν ιερόν ' τάς δε πύλας εϋπερ ηγηντό 



Οαρ. 3. ΡΙαί&ΓοΙή Κοππιΐιΐδ ο. 9 — 17, ηοηηυΙΚδ βχ ϋίοηβ 
ροΐίβδίιηιιιη ίκϊάίΐίδ : Ιτ&^πιβηΙιιΐϊΐ 4 15 βχ ΤζβΙζ&β δβΐιοΐ. ίη Ιτρ- 
οορΙίΓοηίδ ΑΙβχ&ηάΓαβ ν. 1232. 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. III. 91 

ίβράς, ουκ ήν τα μεν δι αυτών είΰάγειν, τα δε άπο- 
πέμπειν των αναγκαίων καϊ μη καθαρών. 

Ή δε κτίβις της πόλεως ταύτης ήμερα τετέλεβτο 
τη προ ένδεκα καλανδών Μαΐων, η αν εί'η μάλλον 
5 είκοβτη Απριλλίου ' καϊ την ημέραν ταύτην έορτά- 
ζουΰι'Ρωμαΐοι, γενέ&λιον της πατρίδος όνομάξοντες.νίΐΐβ 
οκτωκαίδεκα δ είναι Ρωμύλος ένιαυτών άναγέγρα- 
πται οτε την 'Ρωμην βυνωκιΰεν. εκτιβε δε αντην 
περί την τον Φαυΰτούλον οί'κηόιν' ώνόμαΰτο δ 1 6 

ίο χώρος Παλάτιον. 

Κτιύ&είβης μεντοι της πόλεως , όβον μεν εν ηλι- 
κία ΰτρατενβίμω πλήθος ετύγχανεν, εις Στρατιωτικά 
διεϊλε βυντάγματα, εκαΰτον δε βννταγμα πεζών τριβ- 
χιλίων ην καϊ τριακοσίων ίππέων, εκλήθη δε λεγεών, 

15 ότι λογάδες ήβαν εκ πάντων οί μάχιμοι , τοις δ 1 άλ- 
λοις δήμω έκέχρητο. και τον δημον ποπονλονς ώνό- 
μαύεν' όθεν και παρά ταΐς βίβλοις ταϊς νομικαϊς 
ποπονλαρία κέκληται η ^μοτ^κ^ αγωγή, των μεντοι Ό 
περιφανέστερων γένει τε καϊ ύυνέβει καϊ βίου αιρέ- 

2ο ΰ ει εκατόν απέδειξε βουλευτάς , πατρικίους ονομά- 
ύας αυτούς ' το δε λοιπόν σύστημα σενατον προΰη- 
γόρευσεν, ο εότι γερουσία, πατρίκιοι μεντοι οί βου- 
λευταϊ έπεκλήθησαν η ότι παίδων ήσαν γνησίων 
πατέρες, η μάλλον ότι αυτοί πατέρας εαυτών απο- 

25 δεικνυειν ήδύναντο έκαστος εκ γένους οντες γνωρί- 
μου , η από της πατρωνίας ' οϋτω δ εκαλουν την 
προστασίαν' πάτρωνας γαρ τους κηδεμονικους και 
βοηθητικούς προΰηγόρευον. μάλιστα δ άν τις κατα- 
στοχάσαιτο της του ( Ρωμύλου διανοίας , ει οί'οιτο δια 

3ο. της κλήσεως ταύτης εμφαίνειν χρηναι τους πρώτους 



7 οκτωκαίδεκα — 10 Παλάτιον ϋίοηΐδ ΓΓα^ΐϊίβηΙιιιη 4, Ι 6 , 



92 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. III. 

ΤΐΒΠκαϊ δυνατότατους της πόλεως πατρική κηδεμονία 
κήδεΰ&αι των ταπεινότερων , αμα δε και τον δήμον 
ένάγειν δια της των πατρικίων προβηγορίας εις το 
μη αχ&εΰ&αι ταΐς των κρειττόνων τιμαΐς, αλλ 1 εύνοϊ- 
κώς διακεΐβ&αι , νομίζοντας πατέρας αυτούς κα\ 5 
προΰαγορεύοντας. 

Πολλών δε τη πόλει ενοικιό&έντων, ων ολίγοι 
γυναιξί ϋυνεζεύγνυντο, φροντϊς τω *Ρωμυλω ίγένετο 
ίνα κάκεϊνοι γυναίκας εαυτοις όυνοικίΰωβι. ύύγκλυ- 
δες γαρ και έ% απόρων οντες καϊ αφανών, υπερω- ι» 
ρώντο προς κήδος παρά τών γειτνιώντων ί&νών, 
βουλεύεται τοίνυν εξ αρπάγης λαβείν γυναίκας τους 
πολίτας αυτού, και κηρύβϋει δυβίαν κα\ αγώνα καϊ 
&έαν μέλλειν τελεΐν πανηγυρικήν , ώς βωμού εύρη- 

Β μένον &εού καινού, καϊ πολλοί 6υνήλ&ον. αυτός δ\ 15 
προυκα&ητο μετά τών άρίβτων, αλουργίδι κεκοΰμψ 
μένος' δέδωκε δε τω δήμω της επιχειρήσεως ΰύμβο- 
λον την της αλουργίδος διάπτυζιν καϊ αύ&ις ταύτης 
περιβολήν. ου γενομένου ΰπαΰάμενοι τα. %ίφη μετά 
βοής ωρμηΰαν καϊ ηρπαζον τάς θυγατέρας τών Σα- 2& 
βίνων παρθένους , ου μέντοι γυναικάς τίνων. 

Τολμη&εί6ης δε της αρπαγής οι Σαβίνοι, πολλοί 
και πολεμικοί οντες καϊ κώμας άτειχίβτους οίκονντες 
δια το μέγα φρονεΐν ώς Λακεδαιμονίων άποικοι, 
πρεΰβείαν προς τον 'Ρωμύλον πεποίηνται , λύβαι το 25 
της βίας έργον ζητούντες, πει&οΐ δε και νόμω πράτ- 
τειν το^ γένεοΊ φιλίαν και οικειότητα, του δε *Ρω- 

μύλου τάς μεν κόρας μη προϊεμενου , άζιούντος δε 
την κοινωνίαν δέχεβ&αι τους Σαβίνους, οί μεν άλλοι 
βουλευόμενοι διετριβον , "Ακρων δε 6 βαΰιλεύς τών 30 
Καινηνιτών, &υμοειδής άνήρ καϊ πολεμικώτατος, 
προεζανέΰτη καϊ μετά πολλής εχώρει δυνάμεως έιά 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. III. 93 

τον 'Ρωμυλον. ομοϋ δε γεγονότες αλλήλους προυκα- 
λοϋντο μάχεΰ&αι, ατρεμούντων των Στρατευμάτων, 
της γονν μονομαχίας άμψοιν γενομένης καταβάλλει 
μεν ο ( Ρωμύλος τον" Ακρωνα, τρέπεται δε καϊ το εκεί- 

5 νου βτρατευμα μάχης ΰυγκροτη&είΰης ' καϊ την πά- 
λιν αίρει , ου μέντοι τους εν αυτή κακόν τι διέ&ετο, 
αλλ η μόνον εκέλευΰε τας οικίας κα&ελόντας άκο- 
λου&εΐν εις Ρωμην αυτω, ως πολίτας έΰομένους καϊ Ό 
των ϊΰων αςιω&ηΰομενους. 

ίο Είτα και άλλοι των Σαβίνων τοις Ρωμαίοις εμα- 
χέΰαντο και ηττή&ηΰαν. έπϊ τούτοις οί λοιποί των 
Σαβίνων ΰτρατηγόν τον Τάτιον άποδεί%αντες επί 
την 'Ρωμην έΰτράτευΰαν καϊ το Καπιτώλιον ειλον 
προδεδομένον υπό Ταρπηίας της φυγατρός του φρου- 

15 ράρχου. εκείνη γαρ έφ' ύδωρ κατελ%οΰΰα ΰυνελή-ΊΨΙΙΊ 
φ&η και ηχ&η προς Τάτιον, καϊ άνεπείΰ&η προδοΰ- 
ναι το έρυμα, των χρυΰών βραχιονιΰτηρων εραΰ&εϊΰα, 
ους εν ταΐς αριΰτεραΐς έφορουν χερΰϊν οί Σαβίνοι, 
καϊ μιΰ#όν υπέρ της προδοΰίας λαβείν αυτούς απαι- 

2ο τήΰαΰα. ΰυν&εμένου δε του Τατίου νυκτωρ μίαν 
πυλην ανοί\αΰα τους Σαβίνους εδε%ατο. είΰελ&ών 
δε ο Τάτιος εκέλευΰε τους υπ αυτόν οΰα εν ταΐςΫΙΒΙΒ 
αριΰτεραΐς χερΰϊν εφερον διδόναι αυτή, καϊ πρώτος 
αυτός τον βραχιονιΰτήρα τβ Ταρπηία επέρριψε καϊ 

25 τον &υρεόν. πάντων δε ο/χο^'ω^ ποιουντων βαλλό- 
μενη τε τω χρυΰω καϊ καταχωΰ&εϊΰα τοις &υρεοΐς 
υπό πλή&ους καϊ βάρους άπέ&ανεν. 

"Εργω ουν ούτος εποίηΰεν ο λόγοις υΰτερον εί- 
πον 6 Καϊΰαρ καϊ ο Αντίγονος ' ο μεν γαρ προδοΰίαν 

30 έφη φιλεΐν , προδότην δε μιΰεΐν ' ό #ε Αντίγονος 
προδίδοντας μεν άΰπαΰίως είπε προΰίεΰ&αι, προδε- 
δωκοΰι δε άπεχ&άνεΰ&αι. 



94 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. IV. 



4 Ληφ&είΰης δε της άκρας υπο τών Σαβίνων, 
μάχη καρτερά ΰυνερράγη μέΰον αυτών καϊ Ρωμαίων, 

Β εν χι πολλοί μεν επεύον, ο δε ( Ρωμύλος επληγη λί&ω 
την κεφαλήν, ετι δ\ μάχεΰ&αι παρασκευαζόμενους 
τους Σαβίνους επέβχον αί ηρπαβμεναι θυγατέρες 5 
αυτών, άλλο%εν άλλαι μετά βοής καϊ ολολυγμοΰ 
όφ&εΐΰαι αυτοΐς, αί μεν νήπια προς ταΐς αγκάλαις 
κομίζουΰαι , αί δε την κόμην προΐΰχομεναι λελυμέ- 
νην, πάΰαι δε ανακαλούμεναι τοις φιλτατοις ονόμαΰι 
ποτέ μεν τους Σαβίνους , ποτέ δε τους "Ρωμαίους, ίο 
επεκλάΰ&ηοαν ούν οι εναντίον καϊ διεΰτηόαν αυταϊς 
εν μεβω ΰτηναι της παρατάξεως , καϊ κλαυ&μός αμα 
διά πάντων εχώρει. διαλεχ&έντων δε των γυναίων 
6υνηλ%ον εις λόγους οι ηγεμόνες καϊ βυνέ&έντο 
τών μεν γυναικών αϊ βοΰλονται τοις εχονβι ΰυνοι- 15 

Ο κεΐν , παντός έργου και πάσης λατρείας πλην ταλα- 
ϋίας αφειμένας, οίκεΐν δε την πάλιν 'Ρωμαίους καϊ 
Σαβίνους κοινή, και καλεϊ6%αι αυτήν Ρωμην επί 
Ρωμυλω, Κυρίτας δε*Ρωμαίους επι τη Τατίου πα- 
τρίδι Κυρίτα, βαβιλευειν δε κοινή καϊ ΰτρατηγείνη 
αμφότερους, ο δε τόπος εν ω τάς 6υν&ήκας ε&εντο 
καλείται κομίτιον , τόπος δηλαδή ΰυνελεύΰεως' κό- 
μιρε γαρ *Ρωμαίοις το ΰυνελ&εΐν λέγεται, προβ- 
κατελέχ&ηΰαν δε τοις πατρικίοις εκ τών Σαβίνων 
έ'τ^>θί. εκατόν, εβουλεύοντο δε οΓ βαόιλεΐς ουκ ευ- 25 
&υς εν κοινώ μετ αλλήλων, άλλ' εκάτερος πρότεφον 
ιδία μετά τών εκατόν ' είτα εις το αυτό πάντες ΰυν- 
ηγοντο. 

Ώ Ετει δε πέμπτω του Τατίου 'Ρωμύλω βυμβαΰι- 

Οαρ. 4. ΡΙηΐαΓοΙιί Κοππιΐιΐδ ο. 18 — 29. 
22 κομίτιον] Ιιαβο βΐιηΐΙίίβΓ ϋίο ίΓίΐ^πιβηΐο 5, 7, 8βά 8ΐιρ- 
ρΐβίιΐδ βχ ΡΙυίαΓοΙιο. 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. IV. 95 

λεύοντος βυγγενεΐς αυτόν πρέΰβεβι κα&' οδόν εν- 
τυχόντες εις *Ρωμην από Ααυρεντού βαδίζουΰιν επε- 
χείρουν αφαιρείσαι βία τα χρήματα α επήγοντο, καϊ 
μη προϊεμένους , αλλ αμυνόμενους άνεϊλον. 6 μεν 
δ ούν Ρωμύλος κολάζεΰ&αι τους άδικηύαντας εψηφί- 
ξετο, ο #£ Τάτιος εζέκρουε καϊ παρήγε ' καϊ τούτο 
μόνον νπήρζεν αίτιον ΰφίΰι διαφοράς εμφανούς, οί 
#£ των άνηρημένων οικίΐο^ μη τνγχάνοντες δίκης, εν 
Αλβανω 0"ύοντα μετά ( Ρωμύλου τον Τάτιον πρόβ- 
ιο Λεβάντες κτιννύουβι' τον δε Ρωμύλον ως δίκαιον 
άνδρα 6υν ενφημίαις προέπεμ'ψαν. ου μην ετάραζε 
τους Σαβίνους ο φόνος τον υφών άρχοντος, άλλ' ο£ΡΙ319 
μεν εύνοια τγ} προς ' Ρωμύλον, οι δε φόβω της δυνά- 
μεως εί'κοντες διετέλονν. είτα λοιμός εμπίπτει τγι 
15 πόλει θανάτους αιφνίδιους αν&ρωποις επιφερων νό- 
ΰων χωρίς , και άφορία καρπών καϊ θρεμμάτων άγο- 
νία ' ν<5%η δ\ καϊ όταγοΰιν αίματος ή πολις. όμοια 
δε και τοΓ^ Ααυρεντίοις βννέβαινεν. έδόκει τοίνυν 
δια τον Τατίου φόνον και τους πάρα των Σαβίνων 
2ό άνγιρημενονς πρέΰβεις ποινηλατειν τας πόλεις δαι- 
μονιον μηνιμα. εκδοθέντων δε των φονεων και κο- 
λαβ&έντων ελώφηΰαν τα δείνα. 

Ρωννυμένων δε των πραγμάτων ( Ρωμαίοις οί 
μεν αϋ&ενέύτεροι των προΰοίκων νπεκνπτον , οι δν- 
25 νατοϊ δε ουκ ωοντο δεΐν Λ^ί-ο^αν , άλλα κολούειν Β 
την αν%η6ιν. πρώτοι δε Τνρρηνών Ονηιοι αρχην^Νϊί^ 
έποιηΰαντο πολέμου, ΰνμβαλόντες ούν καϊ πτολλου^ 
άποβαλόντες ομολογίαν έποιηΰαντο καϊ φιλίαν έπϊ 
ενιαυτονς εκατόν, καϊ των παρ αυτοΐς αρίύτων παρ- 
δο εβχον εις ομηρείαν πεντήκοντα. 

Έ&ριάμβευύεν ούν τούτους νικήΰας ^Ρωμύλος, 
είτα έπαρ&εϊς ταΐς παραλόγοις ευτυχίαις καϊ βαρν- 



96 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. IV. 

τέρω φρονήματι χρώμενος εζίΰτατο τον δημοτικού 
καϊ παρηλλαττε καϊ εις επαχ&ή μοναρχίαν καϊ λν- 
πονΰαν άπο τον βχηματος εαντον εβχηματιζεν. αλοιφ- 
γή μεν γαρ ένεδνετο χιτώνα καϊ τηβεννον ημπίΰχετο 
περιπόρφνρον καϊ πεδίλοις εκέχρητο ερν&ροΐς καϊ 5 

Ο εν &ρόνω άνακλίτω κα&ημενος έχρηματιξεν' ηβαν δε 
περί αν τον άεϊ καϊ των νέων ΰνχνοί , ονς Κέλερας 
προβηγόρενεν , ο κατά την των ^Ρωμαίων διαλεκτον 
δηλοΐ τονς ταχείς , καϊ πρόΰ&εν εβάδιζον ίχτί^ βα- 
κτηρίαις τον οχλον άνείργοντες , νπεζωΰμένοι ίμάν- ίο 
τας, ώο~τε ύννδεϊν ονς κελενΰ&ώβιν. 

Έπεϊ δε Νομίτωρος τον πάππον αντον εν "Αλβη 
τελεντηΰαντος, Ρωμνλω προόηκονΰης της βαβιλείας, 
αντός εις μέΰον ε&ηκε την πολιτείαν δημαγωγών, και 
κατ ενιαντον απεδείκννεν άρχοντα τοΓ$ Σαβίνοις,ΐδ 
ηρε&ιΰε τονς εν ( Ρωμη δννατονς άβαύίλεντον ζητεΐν 

Ό καϊ αντονομον πολιτείαν. ονδε γαρ οί καλούμενοι 
πατρίκιοι πραγμάτων μετεΐχον, αλλ όνομα καϊ όχη- 
μα ην αντοΐς, ε&ονς ένεκα μάλλον η γνώμης α&ροι- 
ξομενοις εις το βονλεντηριον ' είτα *Ρωμνλον πράτ- 20 
τοντο^ ηκροώντο 0ιγη, καϊ το προ τών άλλων το 
δεδογμένον έκείνω μα&εϊν πλέον έχοντες τών λοιπών 
απηλλαττοντο. ο&εν εδόκει την γερονόίαν προπηλα- 
κίξειν ' διο αντη νποπτος εδοζεν αφανούς μετ ολίγον 
γενομένον Γ Ρωμνλον. λέγεται γαρ εκκληβίαν άγοντος 25 
αντον περί το καλόν μενον Λίγος έλος τον μεν ηλίου 
το φώς έπιλιπεΐν , ννκτα δε καταΰχεϊν βροντάς τε 
δεινας ΰνμβήναι καϊ πνοάς άνεμων ζάλην ελαννον- 
βας. εν δε τοντω τον μεν 'όχλον φενγειν, τονς δε 
ΡΙ320 δννατονς ΰνΰτραφηναι μετ αλλήλων, της δ* εν τω® 
αέρι ταραχής λωφηύάΰης καϊ αν&ις πολλών ομον γε- 
νομένων ξητείΰ&αι τον βαβιλέα' τονς δ\ δννατονς 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. IV- 97 

ουκ εάν εζεταζειν περί αυτού , τιμάν δε παρακελεύε- 
6&αι πάύι καϊ ΰεβεΰ&αι Ρωμύλον ώς άνηρπαύμενον 
εις &εούς, καϊ &εον έΰόμενον ΰφί6ιν αντί χρηότού 
βαΰιλεως. 
5 ΟΙ μεν ονν πολλοί πεπειύμένοι τοις λόγοις 
άπηλλάττοντο ελπίΰι χρηβταϊς αιωρούμενοι , ενιοι δε 
εν ύπονοίαις τους πατρικίους πεποίηντο καϊ ετάρατ- 
τον ώς τον δημον αβέλτερα πείθοντας , αυτούς τον 
βαΰιλέως γεγονοτας αύτόχειρας. καϊ πράγματα αν 

ίο παρέόχον τοις δννατοίς , ει μη τις των ιππέων Ίον- Β 
λιος Πρόκλος, γένει τε δοκιμώτατος καϊ η&ει χρηοτός 
κάί 'Ρωμνλω πιύτός, εις άγοράν έλ&ών ενόρκως εϊ- 
πεν ώς όφ&είη Ρωμύλος αντώ καλός καϊ μέγας ώς 
ονποτε πρόύ&εν καϊ όπλοις λαμπροΐς κεκοΰμημένος 

15 καϊ φλέγουΰι, καϊ ώς αυτός μεν πύ&οιτο "τί δη πα- 
&ών, ώ βαβιλεν, ημάς μεν εν αίτίαις πεποίηκας πο- 
νηραΐς, πάΰαν δε την πόλιν εν πεν&ει προλελοιπας" ; 
εκείνος δε προς ταύτα αμείψαιτο ( *&εοΐς εδοζεν, ω 
Πρόκλε, τοΰοντον ημάς μετ ανθρώπων γενέΰ&αι 

2ο χρόνον , αύ&ις δ' ονρανόν οικείν , εκεϊ&εν όντας, 
αλλά χαίρε καϊ φράζε 'Ρωμαίοις ότι βωφροβννην καϊ 
άνδρείαν άύκονντες έπϊ πλεΐβτον δυνάμεως αν&ρω- Ο 
πίνης αφίζονται. εγώ δε νμΐν ευμενής εόομαι Κν- 
ρΐνος. ' ταύτα δια τε τον όρκον του λέγοντος καϊ 

25 τον τρόπον πιΰτά *Ρωμαίοις έδόκει τοΰοντον ως μη 
τίνα άντειπεΐν, πάβης δε αφεμένους υποψίας τε καϊ 
διαβολής εϋχεΰ&αι Κνρίνω και &εοκλυτεϊν. ταύτην 
δε την έπωννμίαν φαΰϊ τω Ρωμύλω γενεΰ&αι η ότι 
τους πολίτας Κυρίτας ώνόμαζον η ότι χην αίχμην η 

3ο το δόρυ κνρϊνον εκάλουν οι παλαιοί" ώς ούν άρήιόν\γΐΐ9 
τίνα τον * Ρωμύλον η αίχμητην &εόν όνομαύ%ηναι Κν- 
ρϊνον. λέγεται δε τεΰΰαρα μεν ετη και πεντήκοντα 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 7 



98 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. IV. ν. 

Όβιώναι, ογδοον δ' έπϊ τριακοΰτώ βαΰιλεύων ένιαυ- 
τόν εξ ανθρώπων άφανιύ&ήναι. 

5 Τούτων δε περί τον 'Ρωμύλον ΰυμβεβηκότων 

βα<5ιλεύε6%,αι μεν έδόκει πάβιν, 'έρις δε τις καϊ ΰτά- 
ΰις εφνετο τοις εν 'Ρωμϊ] ονχ ύπερ ανδρός μόνον ήγε- 5 
μονενοοντος , άλλα καϊ πότερον των γενών παρέκει 
τον άρχοντα, τοις τ ε γαρ μετά * Ρωμύλου πρώτοις 
ύυνοικίΰαβι την πόλιν ονκ άνεκτον έδοκεί παρ αυ- 
τών προόληφ&έντας τους Σαβίνους εις πολιτείαν 
άρχειν των δεξαμενών βιαζεό&αι ' οι Σαβίνοι δε έτέ- ιο\ 
ρω&εν, οτι του Τατίου %ανοντος μόνον εί'αΰαν τον 
'Ρωμύλον άρχειν, έξ εαυτών ήξίουν αιρε&ήναι τον 
Ρ 1321 άρξοντα. 

"Ηριζον μεν ούν ούτω τα μέρη εκάτερα, μετεώ- 
ρου δ 1 έπϊ τούτοις όντος του πολιτεύματος οί πατρί-ιι 
κιοι πεντήκοντα καϊ εκατόν οντες έταζαν εκαβτον εν 
μέρει τοις βαόιλικοΐς παραΰήμοις κοΰμουμενον $νειν 
τε τοις &εοΐς καϊ χρηματίζειν, *έξ μεν της νυκτός 
ώρας , εξ δε της ημέρας, η γάρ διανομή τών καιρών 
κατά το ϊβον εκάστου και προς τους άρχοντας καλώς 2ο 
έχειν έδόκει και προς τους αρχόμενους αυτούς" άφψ 
ρει γάρ τον φ&όνον η ταχίΰτη της έξουβίας άπό&εβις, 
ορωντων τών αρχομένων της αυτής ημέρας τε καϊ 

Β νυκτός τον αυτόν ίδιώτην έκ βαΰιλέως γινόμενον. 
οιδα μεν ούν καϊ ετερά τίνα περί της τοιαύτης εΙρη-% 
μένα αρχής, άλλ' αυτός τω πι&ανωτέρω έ&έμην. το 
δε ϋχήμα τής αρχής τούτο μεΰοβαΰιλεία 'Ρωμαίοις 
ωνόμαβτο. 

Αλλα και ούτως εξ υπόνοιας έφύοντο θόρυβοι, 
υποπτευομένων τών πατρικίων εις όλιγαρχίαν την 3ο 



Οαρ. 5. ΡΙηΐ&ΓοΙιί Νήπια ο. 2—8 β* 14—21. 



ΪΑΒ. VII. ΟΑΡ. V. 99 

πολιτείαν περιιβτάν καί μη βούλεα&αι βαΰιλεύεβ&αι' 
εκ δε τούτου κατεβταΰίαζον. ομονοηύάντων δε πάν- 
των αιρε&ήναι τον βαΰιλεύΰοντα, οί Σαβίνοι τοις 
'Ρωμαίοις προτέροις την αΐρεΰιν εδούαν' οί δ' εκ 
5 Σαβίνων ίί'Λοζ/το Νόμαν Πομπίλιον , οντά άνδρα 
γνώριμον πάύι δι αρετην. στέλλονται γούν προς Ο 
εκείνον εκ Ρώμης πρέΰβεις ' ου γαρ εν τη 'Ρώμη με- 
τφκιΰτο, αλλ εν Σαβίνοις ην και πόλιν ώκει την 
Κνριτών, πατρός ών Πομπωνίου ανδρός ευδόκιμου, 

ίο πάβαν αρετην φυΰει τε και παιδεία εζηβκημένος. 
ο&εν καϊ όνομα μέγα και δό%αν είχεν, ώς και Τάτιον 
τον τω Ρωμύλω ύυμβαβιλεύόαντα κηδεβτην αυτόν 
επί Τατία &έ6&αι τη &υγατρί, ην μίαν εκείνος έγεί- 
νατο' η δέκα επί τριοΐν ένιαυτους τω Νόμα ΰυνοι- 

15 κηΰαΰα μετηλλαξε την ζωήν. ο δε Νόμας εκλιπών 
τάς εν άότει διατριβάς άγραυλεΐν τα πολλά καί δια- 
τρίβειν η&ελεν εν λειμώόι και αλϋεβιν. Ό 

Ήκον ούν άπό ( Ρώμης οί πρέββεις καλούντες επί 
την βαΰιλείαν αυτόν η δη τεύΰαρακούτόν έτος άνυ- 

2β οντα' ο δε άπείπατο. οιπρέΰβεις δ' ενέκειντο, πάντα 
τρόπον πείύειν αυτόν μηχανώμενοι, καί δεομενοι μη 
την πόλιν αύ&ις εις βτάβιν έμβαλεϊν καί εμφύλιον 
πόλεμον, ουκ όντος ετέρου προς όν αμφω τα μέρη 
όυννευβουΰιν. ιδία μει/τίΗ καί 6 πατήρ παρεκίνει 

25 τον Νόμαν δε%α6$αι την αρχήν ώς &εϊον δώρον καί 
υπηρεΰίαν &εοΰ" καί πράξεων καλών καί μεγάλων 
ανδρί φρονίμω τε καί χρηΰτω εΰομένην αίτίαν, 6υν- 
δεύμόν τε τη πατρίδι καί παντί τω Σαβίνων ε&νει 
εύνοιας τε καί φιλίας προς πόλιν δυνατην καί ακ- 

30 μάζουΰαν. 

Τούτοις ενδεδωκώς ο Νόμας δύΰας τοΓ? #£θ££,ΡΙ322 
προηγεν εις *Ρώμην ' ύπηντα δε η βουλή καί ο δη- 

7* 



100 ιίβ; VII. ΟΑΡ. ν. 

μος ενφημονντες καϊ χαίροντες, έπεϊ δε κατέστησαν 
εις την άγοράν, προσφερομένων αντω των βασιλι- 
κών παρασήμων, έπισχεΐν κελεύσας £φη δεΐσ&αι καϊ 
&εον την βασιλείαν εμπεδονντος αντω. ανεισιν ονν 
εις το Καπιτώλιον , καϊ &ύσας, οντω τε την βασιλι- 5 
κην άναλαβών εσ&ήτα, κατέβαινε. 
"ννΐΙΙΟ Παραλαβών δε την αρχήν πρώτον μεν το των 
τριακοσίων διέλνΰε σύστημα, ονς περί το αώμα Ρω- 
μύλος εϊχεν αεί' ον γαρ δεϊν απιστεϊν πιστενονσιν 
ελεγεν, ονδε βαβιλενειν άπιϋτονντων ηζίον' είτα ίο 
Β την πόλιν εκ σκληράς καϊ πολεμικής έπεχείρει μα- 
λακωτέραν ποιήσαι καϊ είρηνικωτέραν. ανθρωποειδή 
τε και ζωόμορφον εικόνα &εον ανιύτάν Ρωμαίοις 
άπείρηκεν' ο&εν ονδ' ην παρ' αντοΐς ούτε γραπτον 
οντε πλαστόν είδος &εον , εν εκατόν δε προς εβδο- 15 
μήκοντα ετεΰι ναών αντοΐς ανεγειρομένων ονδεν εμ- 
^ο^φον έποίονν αφίδρνμα, ως οντε οσιον αφομοι- 
ονν τοις χείροαι τα βελτίονα οντε έφάπτεσ&αι άλλως 
&εον δννατόν η νοήσει, καϊ τας &νσίας δε άναιμά- 
κτονς ποιεΐσ&αι ε&έσπισε δι άλφίτων τε και σπον- 2ο 
δής' δεΐν γαρ τονς θεούς, ειρήνης καϊ δικαιοσύνης 
φύλακας οντάς, φόνον καθαρούς εϊναι' μήτε δε 
Ο ακονειν τι των θείων μήτε οράν εν παρέργω καϊ 
αμελώς, άλλα ΰχολην αγοντας από των άλλων καϊ 
προσέχοντας την διάνοιαν ώς πράξει μεγίστη τή περϊ 25 
την ενσέβειαν. εκ δε τούτων καϊ άλλων πλειόνων, 
α δια το πλήθος παρήκαμεν, διάθεσιν προς το θείον 
τοις τότε άνθρώποις «ξ εθισμού 6 Νόμας ένεποίησεν. 
αντον δ\ οντω φασϊν εις το θείον ανηρτήσθαι ταΐς 
ελπίσιν ώστε προσαγγελίας αντω θνοντί ποτέ γινο- 3ο 
μένης ως επέρχονται πολέμιοι μειδίασαν καϊ είπεϊν 
εγω δε θνω. καϊ την χώραν δε ην αιχμή ^Ρωμύλος 



« > 



1ΛΒ. VII. Ο ΑΡ. V. 101 

εκτήΰατο διένειμεν ούτος τοΐς άπόροις των πολιτών, 
βψαιρών «ξ αυτών την απορίαν, ώς ανάγκην της ν 
αδικίας ποιητικήν, καϊ τρέπων εις γεωργίαν, ώς ταύ- 
της έζημερούύης τον δήμον καϊ δριμύν ειρήνης δυ- 

5 ναμένης φπτοΐΕίν έρωτα. 

Λέγεται δε καϊ τον Ίανουάριον καϊ τον Φεβρου- 
άριον παρ' αυτοϋ τοΐς μηΰϊ προΰτε&ήναι , δωδεκά- 
μηνον κατά τον της ΰελήνης δρόμον νομο&ετηβαντος 
λογίζεύ&αι τον ένιαντόν, δεκάμηνον πρόύ&εν οντά, 

ίο ώς ένίοις των βαρβάρων τρίμηνον, καϊ των *Ελλή- 
νων Άρκάΰι μεν τετράμηνον, τοΐς δε Άκαρνάσιν 
ε%άμηνον. Αίγνπτίοις δ\ μηνιαίος ην 6 ένιαντός, 
είτα τετράμηνος ' διό και αρχαιότατοι δοκονύιν £ΐί>ί«, 
καίτοι μη όντες, πλήθος άμηχανον ετών επϊ ταϊς γε- 

ϊδνεαλογίαις ειβάγοντες, άτε δη τονς μήνας εις έτώνρΐ32Β 
τιθέμενοι αριθμόν, καϊ τον Ίανονάριον δε Νόμας 
εΐ<ο αρχήν τον ετονς απένειμεν. 

Οντω δε δικαιοΰννη καϊ ενΰεβεία βννεθίΰαντος 
το νπηκοον, εζήρητο πάντη τα τον πολέμου, ον γαρ 

20 μόνον 6 ^Ρωμαίων δήμος ήμέρωτο τη τον βαβιλέως 
ευνομία καϊ πραότητι , άλλα καϊ τας κνκλω πόλεις 
αρχή μεταβολής έλαβε, καϊ πόθος είΰερρνη παντας 
ειρήνης καϊ τον δίκαιον, γην φυτευειν καϊ τέκνα 
τρέφειν εν ηύυχία καϊ ύέβεβθαι θεούς, ούτε γαρ 

25 πόλεμος οντε ΰτάΰις ούτε νεωτεριβμός περϊ πολιτείας 
ίβτόρψ,αι Νόμα βασιλεύοντος, ουδ έπ εκείνον έχθρα 
τις η φθόνος η 6υ6τα6ις ανδρών καϊ επίβουλη δι Β 
έρωτα βαΰιλείας γενέόθαι 3Το/. άναγέγραπται. θυγα- 
τέρα ο*' εόχηκώς Πομπιλίαν, Μαρκίω ταύτην ε'ξδ- 

30 δοτό ' ε'| ής Μάρκιος 'Άγκος <9•ι^ατρ^<5Όί>§ έτέχθη 
αύτω , ος μετά Τονλλον Όΰτίλλιον έβαδίλεϋόε. τού- 
τον πενταετή καταλιπών 6 Νόμας έτελεύτηΰεν, κατά 



102 ιλβ. VII. ΟΑΡ. V- VI. 

μικρόν νπο γήρως καϊ νόΰον μαλακής απομαραινό- 
μενος, χρόνον τριετή τοις ογδοηκοντα προΰβιώΰας, 
βαύιλενύας ετη επί τρ«>1 τεΰύαράκοντα. 

6 Τον δε Νόμα τελεντήύαντος κα\ μηδενα κατά- 

λιπόντος διάδοχου, Όΰτίλλιος Τονλλος 7]ρέ&η πάρα 5 
τον δήμον και της βονλής. ος τα πλειΰτα των τον 

Ο Νόμα χλενάβας ή&ών τον *Ρωμνλον εζηλωβε , καϊ 
προς μάχας αντός τε ώρμα καϊ τον δήμον ηρε&ιζεν. 
αρπαγής γονν γενομένης παρά ^Ρωμαίων «ξ Αλβανών, 
ΥϊΙΙΙΐώρμηβαν προς μάχην εκάτεροι' προ δε τον ΰνμβα- ίο 
λεΐν κατηλλάγηΰαν, καϊ ες μίαν πόλιν αμφοΐν εδόκεί 
ύννοικήΰαι τοις γενεβιν. έκαότον δε τής οικείας 
έχομενον καϊ το έτερον εις ταντην αξιονντος μετα- 
ναύτενβαι, άπεύτηΰαν τον ΰκοπον. είτα περί τής 
ηγεμονίας διηνέχ&ηύαν' ώς δε ονδεϊς τω ετερω παρ- 15 
εχώρει αντής, αγωνίύαΰ&αι ύννέ&εντο περί τής αρ- 
χής, οντε δε τοΓ? ατρατοπεδοις ολοις έδόκει μαχέ- 
6α6%•αι οντε μνν μονομαχία κρι&ήβεβ&αι. ήβαν δε 

Ό παρ αμφοΐν τρίδνμοι αδελφοί, εκ μητέρων γεγονό- 
τες διδνμων , ίοήλικές τε καϊ ιΰοπαλεΐς την Ιβχνν ' 20 
έκαλονντο δε οι μεν των 'Ρωμαίων Πονπλιοράτιοι, 
οί #£ των Αλβανών Κονριάται. τοιίτοι^ εις μάχην 
προεβαλοντο , παρ' ονδεν την προς άλλήλονς αντών 
ύνγγένειαν δεμένοι, οι δε οπλιύάμενοι καϊ εν τω 
μεταιχμίω τών βτρατοπεδων αντιπαραταγμένοι &ε- 25 
ονς τε ομογνίονς άνεκαλονντο καϊ βννεχώς άνέβλεπον 
προς τον ήλιον. ανμβαλόντες δε ποτέ μεν ά&ρόοι, 
ποτέ δε και κα&' ενα εμάχοντο. τέλος δε τών μεν 
Ρωμαίων τών δνο πεβόντων, τών δε Αλβανών άπάν- 
Ρΐ324των τρω&έντων, ο *Οράτιος 6 κατάλοιπος, οτι τοις μ 

Ο&ρ. 6. ϋίοηίδ ΗίδίοΓίαβ Εοπιαη&β 1Π>γϊ ρβηϋΐί: £γ&£Π1. 
7, 5. ΡΙιιΙίίΓοΙιί Νήπια ο. 22 βχΐι\ 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. VI. VII. 103 

τρίβϊν άμα, ει καϊ άτρωτος ην, ουκ ηδύνατο άντι- 
τάζαβ&αι, ενέκλινεν, ώς αν διώκοντες αυτόν ΰκεδα- 
ΰ&ώβι' καπειδη προς την δίωζιν διεΰπάρηΰαν , εκά- 
βτφ επιτιθέμενος απαντάς διεχρηΰατο. καντεν&εν 
5 τετίμητο ' οτι δε καϊ την αδελφην προΰαπέκτεινεν, 
ολοφνρομένην, επεϊ τα των ανεψιών ακνλα εωρα φέ- 
ροντα τον Οράτιον, φόνου εκρίθη" ες δε τον δημον 
εκκλητον αίτηβας άφεί&η. 

Οι δε Αλβανοί τότε μεν υπήκοοι των 'Ρωμαίων 

ίο έγένοντο, ϋύτερον δε τάς βυν&ηκας ά&ετηύαντες, καϊ 
ώς υπήκοοι προς ΰυμμαχίαν κλη&έντες , μετα&έΰ&αι 
δε προς τους πολεμίους εν τω καιρώ της μάχης επι- 
χειρήβαντες καϊ βυνεπι&έβ&αι 'Ρωμαίοις, γνω6θ•έν- 
τες έκολάύ&ηύαν ' και πολλοί μεν έκτάν&ηΰαν καϊ ό Β 

15 αυτών έζηγούμενος Μέττιος , οι άλλοι δε μετανάβτα- 
6ΐν §πα&ον, καϊ η πόλις αυτών "Αλβα κατεΰκάφη, 
πεντακόΰιά που ετη 'Ρωμαίοις νομι<5$εΐΰα μητρό- 
πολις. 

Προς μεν ούν τους πολεμίους 6 Τοΰλλος κρά- 

20 τιΰτος εδοζε , του &είου δε παρημέλει. νόΰου δ' έν- 
ύκηψάβης λοιμώδους καϊ αυτός νοΰηΰας εις δειόι- 
δαιμονίαν άπέκλινεν. έβχηκέναι μέντοι του βίου 
λέγεται τέλος καταφλεχ&εϊς υπό κεραυνών , η επι- 
βουλευτείς υπό Μαρκίου 'Άγκου, ός &υγατριδοϋς 

25 έτύγχανεν , ώς εΐρηται, του Νόμα. έβαύίλευβε δε 
^Ρωμαίων ετη δύο έπϊ τριάκοντα. 

ΈπεΙ #' Όβτίλλιος έτελεύτηόε, διεδέζατο την βα- 7 
ΰιλείαν 6 Μάρκιος, παρ 3 εκόντων τών ^Ρωμαίων ταυ- Ο 



19 Προς — 20 νοαήΰας Οίοηΐδ ίτα^πι. 7, 5. 21 εις δειοι- 
δαι,μονίαν — 23 κεραυνών ΡΙαίαΓοΙιί Ναιη» ο. 22 βχίι*. 

Οαρ. 7. Βίοηίβ Ηίβίοήαβ Κοπιαηαβ Ηβή ρβπϋϋ: ίτ&^πιβη- 
ίιιηι 8. 



104 ΙΛΒ. VII. Ο ΑΡ. VII. VIII. 

την λαβών, ην δε την χείρα ουκ άρτιος" την γαρ 
άγκυλην πεπηρωτο, όθεν καϊ Άγκος έπωνυμον ί$χη- 
κεν. επιεικής δε ων ηναγκάΰθη μεταβαλέόθαι, καϊ 
προς βτρατείας έτράπετο. οί γαρ λοίΛοΙ Λατίνοι 
διά τ ε τον της 'Άλβης ολεθρον καϊ περί εαυτών δε- 5 
δοικότες μη τι πάθωΰιν ομοιον δι οργής μεν εϊχον 
( Ρωμαίους, εως δε περιην Ό Τοϋλλος, δεδιότες εκεί- 
νον ώς μάχιμον, βυνεΰτέλλοντο. τον δε Μάρκιον 
ευεπίθετον ηγηΰάμενοι διά το είρηναιον της γνώμης, 
τη τε χώρα επηλθον και αυτήν έληίόαντο. βυνεϊς δ 1 ίο 
εκείνος ειρήνης είναι τον ηολεμον αίτιον, επιτίθεται 
τοις έπιθεμένοις καϊ άντημύνατο , καϊ πόλεις εϊλεν 
αυτών, ων μίαν κατέβκαψεν, καϊ πολλοίς των αλόν- 
Ώτων ως αίχμαλώτοις εχρηΰατο, και ες την Ρώμην δε 
ύυχνους έτερους μετώκιΰεν. αυξανομένων δε των 15 
Ρωμαίων και της χώρας ΰφίΰι προΰτιθεμένης οί πλη- 
ΰιόχωροι ηχθοντο και εαυτούς 'Ρωμαίοις έζεπολέμω- 
ΰαν' όθεν αυτών Φιδηνατας μεν πολιορκία έκράτη- 
6αν, Σαβίνους δ 1 έκάκωβαν, αυτοίς τε προόπεΰόντες 
εβκεδαΰμένοις καϊ το 6ψών έλόντες ΰτρατόπεδον, 2ο 
έτερους δ' έκφοβηΰαντες είρηνεΐν και άκοντας παρε- 
ϋκευαΰαν. καϊ επϊ τούτοις Μαρκίω έπέλιπε το βιώ- 
ΰιμον, εϊκοβιν ένιαυτους καϊ τέββαρας αρζαντι, καϊ 
πολλην του θείου κατά τον πάππον Νόμαν ποιον- 
μένω την έπιμέλειαν. 25 

ΎνΐΙ12 Λουκιος δ\ Ταρκύνιος την άρχην ωκειώΰατο , ος 
Ρ Ι 325Λημαράτου μεν ην παις Κορινθίου, φυγόντος δε καϊ 
εις πολιν Τυρβηνίδα Ταρκυνίαν έγκατοικηύαντος 
ε% αυθιγενοΰς γυναικός εκείνω ετέχθη, Λουκούμων 
ονομαΰθείς. πολλά μει/τοί- πατρόθεν διαδεζάμενος, 3ο 

Οαρ. 8. ϋϊοηίδ Ηΐδίοπαβ ΕοπιαιίΕβ Ηβη ρβΓάίίί: ίτ&^πιβη- 
ίιιιη 9. 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. VIII. 105 

οτι μη των πρωτείων παρά των Ταρκννηβίων ώς 
επηλνς κατηζίωτο, προς την 'Ρωμην μεταναστεύει, 
τη πόλει καϊ την κληύιν βνμμετα&έμενος, καϊ μετω- 
νομαβ&η Λονκιος Ταρκννιος έκ της πόλεως, εν η 
5 παρωκει. λέγεται δ\ μετοικιξομένον αετός καταπτάς 
αρπαΰαι τον πϊλον ον είχεν επί της κεφαλής, καϊ 
μετεωριύ&είς και κλάγζας έπϊ πολν αν&ις αντον 
έφαρμόόαι τη αντον κεφαλή , ώς έντεν&εν μηδέν έλ- 
πίΰαι μικρόν καϊ προ&νμως τη Ρώμη εγκατοικηβαι' 

ίο ο&εν τοις πρώτοις ον μετά πολν ΰννηρί&μητο. τω 
τε γαρ πλοντω χρώμενος άφειδέότερον , βννέύει τεΒ, 
καϊ εντραπελία τονς δννατονς οίκειονμενος , ες τονς 
ενπατρίδας καϊ την βονλην κατελέχ&η παρά Μαρ- 
κίον, καϊ οτρατηγος απεδείχθη, καϊ την των παίδων 

15 εκείνον έπιτροπείαν καϊ της βαβιλείας πεπίβτεντο. 
εδείκννε γαρ έαντον άγα&ον άνδρα, χρημάτων τε 
το?ί? δεομένοις μεταδιδονς και έαντον ετοιμον παρέ- 
χων ει τις δέοιτο αντον είς βοή&ειαν' φανλον δε τι 
οντ επραττεν οντ ελεγεν ονδενί. και εΐ τι προς 

2ο τίνων εν επαΟχεν, έζήρε το γινόμενον , ει δε τι και 
έπαχ&έύτερον αντω γένοιτο, η ονδ έλογίζετο το λν- 
πονν η και φανλίοας παρελογίζετο, ον μόνον τε ονκ 
ημννετο τον λελνπηκότα, άλλα και ενηργέτει. τον- 
τοις αντον τε τον Μάρκιον καϊ τονς περί αντον έχει- Ο 

25 ρώΰατο, καϊ δόξαν ανδρός εκτηύατο ΰοφον τε καϊ 
άγα&ον. 

Άλλ 9 ον προβέμεινε μέχρι τέλονς αντω η νπό- 
ληψις. τον Μαρκίον γάρ τελεντηύαντος κακώς περί 
τονς εκείνον διετέ&η δνο νίεϊς, καϊ την βαΰιλείαν 

3ο εβφετερίΰατο. της τ ε γάρ βονλης και τον δημον 
τονς τον Μαρκίον παΐδας χειροτονεϊν μελλόντων^ 
εκείνος των βονλεντών τε τονς δννατωτάτονς με- 



106 1ΊΒ• νπ. ΟΑΡ. VIII. 

τήλ&ε, καϊ τους ορφανούς πόρρω ποι πέμψας είς 
δήραν, οϊς τε είπε καϊ οΐς επρα\εν αντω τήν βαβι- 
λείαν ψηφίόαβ&αι παρεύκεναβεν , ως άνδρω&εΐβιν 
αυτήν δή&εν τοις παιβϊν αποδωβοντι. εγκρατής δε 
Ό καταύτάς των πραγμάτων οντω τονς Ρωμαίους διέ- 5 
&ετο ωΰτε μηδέποτε έ&ελήβειν αν&ελέβΐ&αι τονς πα%- 
δας εκείνον ' καϊ τα μειράκια δ\ προς ραβτώνην ε&ί- 
ζων τάς τε ψνχάς αυτών καϊ τα βωματα ΰυν χάριτι 
δη τινι έφθειρε, δεδιώς δε καϊ όντως έχων, ίύχύν 
εαντώ εν τω βννεδρίω περιεποιηβατο. τονς γαρ φι- ίο 
λίως αντω εκ τον δήμον διακεψένονς περί διακο- 
ΰίονς ες τονς εύπατρίδας ενέγραψε καϊ τονς βονλευ- 
τάς, καϊ οντω την τε γερονβίαν νφ έαντον καϊ τονς 
πολλούς έποιήβατο. καϊ τήν ΰτολήν προς το μεγαλο- 
πρεπέΰτερον ήμειψεν ' η δε ην ίμάτιον και χιτών ολο- 15 
πόρφνρα καϊ χρνΰόπαΰτα, ΰτέφανός τε λί&ων χρνΰο* 
ΡΙ326άεττων και ΰκήπτρον δίφρος τε έλεφάντινα, οις και 
μετά ταντα οι τε άλλοι και οι τήν αυτοκράτορα έχον- 
τες ηγεμονίαν εχρήΰαντο. καϊ τε&ρίππω εν τοις επι- 
νικίοις έπόμπενβε, καϊ ραβδούχονς δια βίον δώδεκα 2ο 
ε6χε. 

Πάντως δε καϊ άλλα πλείω έκαινοτόμηΰεν άν, ει 
μη τις Αττος Ναονιος τάς φνλάς αυτόν βονλη&έντα 
μετακοομήβαι κεκώλνκεν , ος οίωνιοτής ήν οίος ονχ 
έτερος γέγονε. τούτον νβρίΰαι, δια τήν έναντίωΰιν 25 
όργιβ&είς, καϊ τήν τέχνην έζονδενήοαι διεμελέτηΰεν 
ο Ταρκννιος. λαβών ονν εν τω κόλπω άκόνην τε 
καϊ ζνρόν ες τον δήμον παρήλ&εν, έχων εν νω τμη- 
%•ήναι τω %,νρώ την άκόνην, πράγμα των αδυνάτων ' 
Β είπων τε όύα εβονλετο , επεϊ "Αττος άντέλεγεν έντο- 3ο 
νωτατα, μηδέν νφιέμενος "ει μη φιλονείκως αντιλέ- 
γεις 9 εφη "αλλ' άλη&ή λέγεις, έπϊ πάντων τούτων 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. VIII. 107 

αποκριναί μοι ει ο κατά νουν εχω ποιήΰαι γενήύε- 
ται. ο δε Αττος αντού που οιωνιβάμενος παραυ- 
τίκα "καϊ πάνυ γε" είπεν "ω βαβιλεύ, ο διάνος 
'έβται επιτελές. ' ονκοϋν" εφη "την άκόνην ταύτηνΊΫ!Ι13 
5 λαβών τω %υρω τούτω διάτεμε ' τούτο γαρ γενέβ&αι 
διανενόημαι." 6 δε ϋλαβέ τ ε αυτήν εύ&ύς καϊ διέ- 
κοψε, δανμάΰας δε ο Ταρκύνιος αλλάς τε τιμάς 
εκείνφ παρέόχε καϊ χαλκής εικόνος ή%ίωύε, καϊ ου- 
δέν ετι της πολιτείας ηλλοίωόε, προς πάντα τε 0υμ~ 

ίο βούλω τω "Αττω εκέχρητο. Ο 

Μαχεβάμενος δε Λατίνοις άποβτατήΰαΰιν, έπειτα 

καϊ Σαβίνοις εις την "Ρωμαΐδα έμβαλούΰι Ουμμαχου- 

μένοις υπο Τυρΰηνών , απάντων εκράτηΰε. των δε 

της Εΰτίας ιερειών, ας παρδενεύειν δια βίου νενό- 

ΐδμιβται, φωράΰας τινά 6υμφ&αρεΐ6αν άνδρί, ύπό- 
γεών τίνα καταβκευάβας ύποδρομήν προμήκη, κλί- 
νην τε &εις εν αύττ] καϊ λύχνον καϊ τράπεξαν ΰιτίων 
ύπόπλεων, εκεί την φ&αρεϊβαν προπεμπομένην εκό- 
μιβε, καϊ ζώδαν είβαγαγων έγκατωκοδόμηΰε. και 

2ο ούτω τάς τήν παρ&ενίαν μη τηρηβάβας των ίδ^ων 
«| εκείνου τιμωρεΐΰ&αι κεκράτηκεν' οί $£ ταύτας 
αίβχύνοντες εις ξύλον τον αυχένα δίκρουν έμβάλλον- 
ται εν τγι αγορά, καϊ μετά τονιτο γυμνοί ^αίκιζόμενοι 
αποψυχουύιν. 

25 Έπέ&εντο μέντοι τω Ταρκννίω οι τού ΜαρκίουΌ 
παίδες, έπει μη της αρχής αύτοΐς παρεχωρει, αλλά 
τίνα Τούλλιον τεχ%έντα οι ε% αίχμαλωτίδος προήγε 
πάντων ' 6 δη μάλιΰτα τους εύπατρίδας ελύπει. ων 
τινας προβεταιριΰάμενοι αύτω έπεβούλευβαν , δύο 

3ο τινάς χωριτικώς έύταλμένους , ά\ίναις καϊ δρεπάνοις 
ωπλιΰμένους , αυτω έπι%έύ%αι παραβκευάΰαντες. οϊ 
επεϊ μη αγοράξοντι τω Ταρκυνίω ένέτυχον, έπϊ τας 



108 ΙΊΒ• VII. ΟΑΡ. VIII. IX. 

θύρας των βαύιλείων ήκον, άλλήλοις δήθεν διαμα- 
χόμενοι , καί οΓ έλθεΐν εις όψιν έδέοντο. και τυχόν- 
τες τούτον εις λόγους άλλήλοις αντικατέστησαν , καϊ 
δικαιολογουμένω τω ένι προσέχοντα τον Ταρκύνιον 
Ρ 1327 ο έτερος κατειργάσατο. 5 

Ό μεν ούν Ταρκννιος τοιούτον εΰχε τέλος, τριά- 

9 κοντά καϊ οκτώ βασιλεύσας ένιαυτούς, την δε της *Ρω- 
μης βασιλείαν ο Τούλλιος διεδέζατο, συνεργία της του 
Ταρκυνίου γυναικός Τανακυιλίδος. τούτον ό*£ γυνή 
τις Όκρισία καλούμενη , Σερουίου Τουλλίου ανδρός ίο 
Λατίνου εύνέτειρα εν τω πολεμώ αλοϋβα καϊ τω Ταρ- 
κυνίω εξαιρεθείσα, τέτοκεν, η έγκύμων οίκοθεν ούσα 
η συλλαβοϋσα μετά την αλωσιν ' λέγεται γαρ αμφό- 
τερα, ούτος ες παΐδας ήδη τελών επί δίφρου μεθ' 
ήμέραν κατέδαρθε, καϊ πυρ από της αύτοϋ κεφαλής & 
πολύ έδόκει εξάλλεσθαι. όπερ ίδών ο Ταρκύνιος δια 

Β σπουδής ήγε τον παίδα, καϊ εις ήλικίαν αφιγμένον 
τοις ευπατρίδαις καϊ τή γερουσία συνέταξε. 

Συλληφθέντων ούν των του Ταρκυνίου φονέων, 
μαδούσα η εκείνου γυνή και ο Τούλλιος τήν πάρα- 20 
ΰκευήν της επιβουλής ου φανερόν αύτίκα τον του 
Ταρκυνίου θάνατον εθεντο, αλλ' άνελόμενοι αυτόν 
ως ετι εμπνέοντα έθεράπευον δήθεν, καν τούτω πί- 
στεις άλλήλοις εδοσαν ώστε τον Τούλλιον την αρχήν 
είληφοτα τοις παισϊν αυτής άνδρωθεΐσιν έκστήναι%> 
ταύτης, επεϊ δε το πλήθος συνδραμόν έθορύβει, 
προκύψασα εκ τών νπερφων ή Τανακνιλϊς (( μή φο- 
βεΐσθε εφη " Γ ό γαρ άνήρ μου και ζή καϊ ύμϊν μετ 
ολ^/ον οφθησεται. ίνα δε αυτός τε σχολάξων υγια- 

Ο&ρ. 9. ϋίοηίβ Ηίδίοήαβ Εοιηαηαβ 1ϊΙ>γϊ ρβπΐίίΐ: ρ. 111, 11, 
Ατ&£ΐη. 11, αρηά ^ΐΆπαια. Ββΐ^βή ρ. 139, 17. Ρ. 109, 5, ΐν. 10 ϋ). 
ρ. 164, 19. 



Ι.ΙΒ. VII. ΟΑΡ. IX. 109 

<3$η καϊ μη τι τοις πράγμαβιν εκ της αντον άΰ&ε- 
νείας εΐη εμπόδιον , Τονλλίω κατά γε το παρόν την Ο 
των κοινών επιτρέπει διοίκηύιν! εϊπεν εκείνη ταντα ' 
οΓ<Ϊ£ τον Τονλλιον ουκ άκονβίως εδέξαντο' άγα&ός 
5 γαρ ανήρ έδόκει. 

Εγχειριΰ&εϊς ονν εκείνος την των κοινών οίκο- 
νομίαν, τα πλείω κατ εντολάς δή&εν διώκει τον 
Ταρκννίου. ως <5' εν πάόιν εώρα πειδαρχονντας 
αντώ, τονς αντόχειρας τον Ταρκννίον προς την γε- 

ιο ρονΰίαν παρήγαγε^ δια την επιβονλήν τάχα ' ετι γαρ 
ζην εκείνον προβεποιεΐτο. και οί μεν καταψηφι- 
0%•έντες άπέ&ανον , οι δε τον Μαρκίον νίοϊ φο/5^-\νΐΙ!4 
μέντες εις Ονολονΰκονς κατεφνγον. κακεΐνος τότε 
τον τε θάνατον τον Ταρκννίον έζεφηνε και φάνε- Ό 

15 ρώς της βαβιλείας έπείληπτο. και πρώτον μεν τονς 
τον Ταρκννίον παιδας προνβάλλετο ώς αντός την 
ήγεμονίαν έπιτροπενων , είτα προς &εραπείαν τον 
δημον ετράπετο, ώς ραβτα μάλλον τον ομιλον η τους 
ενπατρίδας νποποιηΰόμενος , χρήματα τε αντοΐς εδί- 

2ο δον και γήν εκάΰτω προΰένειμε και τονς άουλοι^ 
έλεν&ερονβ&αι και φνλετενεό&αι παρεΰκεναΰεν. 
άχ&ομένων δ 1 επί τούτοις τών δννατών^ έταζε τίνα 
τονς ελεν&ερω&έντας τοις ελεν&ερώύαβι ύφάς αν&ν- 
πονργειν. ώς δε χαλεπώς είχον οι ενπατρίδαι αντώ, 

25 και διε&ρόονν άλλα τε και ότι μηδενός αντον ελομε- 
νον την αρχήν έχει, ΰνναγαγών τον δημον εδημη-Ί>Ι328 
γόρηβε' καϊ πολλά επαγωγά διαλεχτείς αντώ οντω 
διέ&ετο ώς αντίκα πάΰαν αντώ την βαύιλείαν έπι- 
ψηφίβαβ&αι. ό #£ αντονς αμειβόμενος άλλα τε εφι- 

3ο λοτιμήύατο και ες τό βννέδριόν τινας αντών ενεγρα- 
ψεν' οϊ πάλαι μεν εν πλείύτοις ήττον εφερον τών 
ενπατριδών, τον χρόνον δε προϊόντος , πλην της με- 



110 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. IX. 

ΰοβαβιλείας καϊ τών ίερωΰυνών, τών ί'ΰων μετεϊχον 
τοις εύπατρίδαις , καϊ διέφερον άνευ των υποδημά- 
των ουδέν, τοις γαρ εύπατρίδαις τα υποδήματα 

Β άβτικά τη τε εναλλαγή των ιμάντων και τφ τύπώ 
του γράμματος εκεκόΰμηντο , ϊν εκ τούτων δοκοϊεν 5 
από των εκατόν ανδρών των κατ αρχάς βουλευΰάν- 
των κατιέναι. το γράμμα δ\ ρω ψαΰιν είναι , ή του 
άρι&μου των εκατόν εκείνων ανδρών δηλωτικον ον 
ή ως του τών ^Ρωμαίων κατάρχον ονόματος. 

Τον μεν ούν ομιλον ούτως ο Τουλλιος φκειώ- ίο 
6ατο , δείΰας δε μη τις ΰτάόις 6υμβγ} , τα πλεϊύτα 
καϊ ισχυρότατα τών κοινών τοις δυνατωτέροις επέ- 
τρεψε ' και οντω ύψίΰιν αυτοις 6υνεφρόνη6αν και το 
δημόΰιον διήγαγον άριΰτα. και πολέμους $£■ τινας 
προς τε τους Ουιέντας καϊ προς απαντάς τους Τνρ-ΐ5 
ΰηνούς έπολέμηΰεν^ εν οις ουδέν έπράχ#η ΰυγγράμ- 

Ο ματος άξιον, τους Λατίνους δ' επι μάλλον *Ρωμαίοις 
βουλήσεις οίκειώβαΰ^αι^ νεών τίνα εκ χρημάτων 
κοινών εν ττ} ( Ρωμη καταΰκευάΰαι πέπεικε. καϊ τού- 
τον ανέ&εβαν τη Αρτέμιδι. περί δε της νεωκορίας 20 
αυτού διεφέροντο. καν τούτω Σαβίνος άνηρ βούν 
ηγε περικαλλή προς την Ρώμην, ώς 'έκ τίνος χρη- 
6 μου &υΰων αυτήν τη Αρτέμιδι. 6 δε χρηΰμος τον 
έκείνην &υβαντα έλεγε την πατρίδα επαυζήΰειν. 
τοΰτο δε τις τών * Ρωμαίων μα%ών προβήλ&εν αύτω 25 
καϊ ΛροΐΓ£ζ)ον είπε δειν εν τω ποταμώ άγνι6&ήναι, 
και είπων επειΰε, και πείΰας έλαβε τήν βούν ώς φυ- 
λαζων, καϊ λαβών ε&υΰεν. έκφήναντος δε του Σα- 
βίνου το λογιον οί Λατίνοι και της του ίεροΰ προ•" 
βταΰίας τοΐς 'Ρωμαίοις έζέΰτηβαν καϊ ες τάλλα ώ$30 

Τ) κρείττονας υφών ετίμων αυτούς. 

Και ταύτα μεν ούτως ' 6 Τούλλιος δε τοις Ταρ- 



ΙίΙΒ. VII. ΟΑΡ. IX. 111 

κννίοις τάς θυγατέρας ύυνώκιβε, καϊ την βαΰιλείαν 
αντοίς αποδώβειν επαγγειλάμενος άλλοτε άλλο τι 
προφαΰιζο μένος άνεβάλλετο. οι δε ονδεν υγιές εφρό- 
νονν , άλλα ηχ&οντο. 6 δ εν ούδενϊ λόγω τούτους 

δπεποίητο, καϊ τους Ρωμαίους προς το δημοκρατικόν 
ένηγε καϊ το ελεύθερον, ετι δε μάλλον επι τούτοις 
ηβχαλλον οί Ταρκύνιοι. αλλ* ο μεν νεώτερος , καν 
έχαλεπαινεν, £φερεν, τω δε τω χρόνω προηκοντι ούκ- 
έτι του Τουλλίου έδόκει ανέχε6&αι. έπεϊ δε μή αυν- 

ιο ενδοκούΰαν ενριύκε την γυναίκα καϊ τον ομαίμονα, 
αυτός μεν την γυναίκα, τον δ' άδελφόν δια της ^υ-ΡΙ329 
ναικός εκείνου φαρμάκοις διέφ&ειρε, καϊ ΰυναφ&εϊς 
τη ΰυνεύνω τον αδελφού τω Τουλλίω 6νν αύτη επε- 
βούλευε. και τίολλούς των τε βουλευτών καϊ τών 

15 ευπατριδών αιτίας έχοντας κατά του Τουλλίου πεί- 
ΰας ΰυνάραβ&αί οι, εζαπιναίως μετ αυτών εις το 
ΰυνεδριον παραγέγονεν , επομένης αύτώ και της γυ- 
ναικός Τουλλίας' και πολλά μεν είπε της τού πα- 
τρός αξίας τους παρόντας άναμιμνηβκων , πολλά δ 

2ο άπεΰκωψε προς τον Τούλλιον. έπεϊ δ εκείνος ταύτα 
μαδών επεβτη βπονδη, καί τι δη καϊ έφ&έγζατο,νΐΙΙΙΖ 
βυνήρπαβεν αυτόν καϊ εξάρας ώΰε κατά των προ του 
βουλευτηρίου αναβαθμών, καϊ ο μεν, ταραχτείς Β 
προς την τού Ταρκυνίου τόλμαν και οττί. ουδέ τις 

25 αντω επεκούρηΰεν, ούτ εϊπεν ετι ούδεν οντ εποίηΰε' 
Ταρκννιος δε την τε βαΰιλείαν ευ&ύς πάρα της βου- 
λής έλαβε και πέμψας τινάς τον Τούλλιον κομιξό- 
μενον ο'ίκαδε διεχρηΰατο. η δε &υγάτηρ εκείνου εν 
τω βουλευτηρίω τον άνδρα καταφιληΰαΰα και βαβι- 

3ο λέα προΰαγορεύβαβα και άπιούΰα προς τα βαΰίλεια 
τό όχημα κατά τού νεκρού τού πατρός ως είχεν επη- 
λαΰεν. 



112 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. Χ. 

Ούτω μεν ούν ο Τούλλιος ήρζε καϊ όντως άπέ- 
&ανε βαΰιλεύΰας τέΰόαρας ενιαυτους επί τεβΰαρά- 
10 κοντά , ό Ταρκύνιος δε την βαβιλείαν παρειληφως 
δορυφόρους κατά 'Ρωμύλον εαντώ περιέΰτηΰεν, και 
νύκτωρ και με&' ημέραν αύτοϊς καϊ οίκουρών καϊ ε 
αγοράζων εκέχρητο. ε% ων γαρ αυτός εις τον κηδε- 
ΰτην καϊ η γυνή προς τον πατέρα εποίησαν, καϊ τους 
λοιπούς έδεδίεΰαν. επεϊ δε ώς τυραννήβων παρε- 
6κευα6ατο, τους δυνατωτάτους των βουλευτών καϊ 
των άλλων Συλλαμβάνων έκτίννυεν, οίς μεν αίτίαν ίο 
εΐχεν επενεγκεϊν φανερώς αναιρών, ους δε λαϋ•ρα' 
ένίους δε γε καϊ ύπερώριξεν. ου γαρ τους τω Τονλ- 
Ό λίω προβκειμένους μόνους , αλλά καϊ τους προς την 
μοναρχίαν ΰυναραμενονς αυτω προβαπωλλυε, καϊ 
οϋτω το κράτιΰτον της βουλής καϊ της ίππάδος ανά- 15 
λωβε. μι<5εϊ6&αί τε υπό παντός του δήμου έπίβτενε ' 
διό ου δε άντικα&ίβτη το παράπαν αντί των απολλυ- 
μενων τινάς, αλλά καϊ την γερονβίαν καταλνύαι 
παντελώς επιχειρήβας ούτε άντειΰήγεν ες αυτήν ον- 
δένα οντε τοις ονΰιν επεκοίνον τι λόγου ά\ιον. ΰννε- 2ο 
καλεί μεν γαρ αυτούς, ου μην ώβτε τι των αναγκαίων 
βυνδιοικείν , αλλ ϊνα δήλη αυτών ή βραχύτης γί- 
νοιτο απαΰι, καντεύ&εν καταφρονοϊντο' τά δε πλεϊ- 
ΰτα κα%* εαυτόν η καϊ μετά των υιέων έπραττε, 
δυΰπροόιτός τε καϊ δυΰπροβήγορος ην, καϊ τη υπέρ- 25 
οψία καϊ τη ώμότητι ομοίως εχρητο προς απαντάς, 
ΡΙ330καΙ τυραννικώτερον αυτός τ ε καϊ ο ν παίδες αυτόν 
προβεφέροντο άπαβι. διά ταύτα δ\ καϊ τους δορυ- 
φόρους υπόπτους έχων, εκ των Λατίνων προβηται- 
ρίΰατο δορυφορικόν, καϊ ες τάς των ( Ρωμαίων τάζεις 30 

Οίΐρ. 10. Βίοηίβ ΗϊδίοΗαβ βοηα&ηαβ Ηβή ρβΓάΐϋ: ίΐΆ%- 
ηιβηίπιη 11, 2—6 β* ρ. 113, 9, £πΐ£ΐη. 7. 



Κ[Β. VII. ΟΑΡ. Χ. 113 

Λατίνους ένέμι%εν , ίνα οί μεν Λατίνοι ισομοιρίας 
τοις *Ρωμαίοις τυχόντες εύνοιαν αυτω εντεύθεν όφεί- 
λωσι, καϊ οί 'Ρωμαΐοι ήττον έκφοβώσιν αυτόν, μηκέτι 
κατά σφάς όντες, αλλά τοις Λατίνους συνοπλιτεύοντες. 

5 Ταουίνοις δ\ μάχην συνήψε, καϊ κακώς μεν ήγω- 
νίσατο, δολω δε αυτούς έχειρώσατο. αύτομολήσαι 
γαρ αύτοΐς Σεξ,τω ύπέ&ετο τω υίώ ' ίνα δ' ευπρόσω- 
πος αυτω της αυτομολίας πρόφασις γένηται, εκείνος 
μεν τον πάτερα φανερώς ώς τύραννον καϊ παρά- 

ιο σπονδον έλοιδόρησεν, ο δε τον υίόν έμαστίγωσέ τεΒ 
καϊ άντημύνατο. είτα κατά σνν&ήκας προς Γαουί- 
νους έψ ευ δ αυτομόλησε, χρήματα τε και εταίρους παρ- 
ειληφως. οί δε, πιστεύσαντες τή σκηνή δια τε την 
του Ταρκυνίου ωμότητα και ότι και τότε πολλά και 

15 αληθή τον πάτερα έκακηγόρει καντεύθεν έκπεπολε- 
μώσθαι αυτω έδοκει, έδε%αντο τε αυτόν ασμενέστατα 
και τινας επελεύσεις κατά της Ρωμαϊκής χώρας ΰύν 
αυτω εποιήοαντο καϊ ού μετρίως αυτή ελυμήναντο. 
δια ταύτα γούν, καϊ οτί. χρήματα ιδία τε τισι παρ- 

2ο είχε καϊ ες το κοινόν άνήλιΰκε δαψιλώς, ήρέθη παρ' 
αυτών στρατηγός καϊ τήν τών πολιτικών εν αυτοΐς Ο 
πραγμάτων επετράπη διοίκηοιν. έπϊ τούτοις λάθρα 
πέμψας τίνα τα συμβάντα τε εγνώρισε τω πατρϊ και 
προς το μέλλον γνωμην γιτησεν ε| αυτού. 6 δε είπε 

25 μεν τω πεμφθέντι ουδέν, ίνα μή ίσως γνωσθεϊς 
εκών τι ή άκων έ\είποι, εις δ\ κήπον είσαγαγών αυ- 
τόν, εν ω μήκωνες ήσαν, τας κωδύας αυτών ταςΥίΙΙίΒ 
υπερέχουσας ράβδω κατέκλασε και εις γήν κατεστό- 
ρε,σε, καϊ ούτω τον αγγελιαφορον απέπεμψε, καϊ ο 

3ο μεν το πραχθεν τω Σέζτω άπήγγειλεν , άσυνέτως 
έχων τής πράξεως, 6 δε τον νουν συνήκε της υπο- 
θέσεως, καϊ τους άζιολογωτέρους τών Ταουίνων τους 

ΖΟΝΑΕΑδ II. 8 



114 ^ ΙΒ • νπ • 0ΑΡ • χ • ΧΙ - 

μεν λά&ρα φαρμάκοις διέφ&ειρε , τους δε διά τίνων 
ϋ δή&εν λγ}ΰτών, άλλους δε καϊ εκ δικαστηρίων απέ- 
κτεινε, συκοφαντίας κατ αυτών προς τον πατέρα 
προδοσίας πλαττόμενος. 

"Ομοιον δε τι τούτω καϊ ο Ηρόδοτος ιστορεί. 5 
Περίανδρον γαρ τον Κυψέλου τύραννον Κορίνθου 
γενόμενόν φησι προς Θρασύβουλον τον Μιλήτου τύ- 
ραννον διαπέμψαΰ&αι πυνΰανομενον όπως αύτω τα 
της αρχής ασφαλώς ε%ει. τον δε Θραΰύβουλον τω 
άπαγγείλαντι ταύτα μηδέν αποκρίνασΰαι , απαγα-ιο 
γόντα δ' εις λήιον των ασταχυων τους υπερέχοντας 
εκτέμνειν τε καϊ ριπτεΐν , καϊ ούτως αποπέμψαι τον 
έσταλμένον . τον δε έπανελ&όντα καϊ την Θρασυ- 
βούλου συμβουλήν έρωτώμενον ειπείν εις παρα- 
ΤΙΒΒίπλήγα πεμφ&ήναι, καϊ διηγεϊσ&αι οσα εκείνος έποί-ιζ 
ησε, μη τι προς ο ηρωτή&η φ&εγζαμενος' τον δε 
Περίανδρον ΰυνεικέναι τον του Θρασυβούλου λο- 
γισμόν, καϊ τους υπερέχοντας των Κορινθίων απαν- 
τάς απολέΰαι. 

Καϊ 6 Σΐέζτος ούν ούτω τους Γαουίνους μετήλθε, 2ο 
και τους μεν κρείττους απωλλυε, τω πλη&ει δε τα 
υφών διένειμε χρήματα. κα\ μετά τούτο των μεν 
διαφ&αρέντων ήδη, τών δε λοιπών ήπατημένων καϊ 
πάντα πιστευόντων αυτω, μετά τών αιχμάλωτων 
Ρωμαίων καϊ τών αυτομόλων, ους πολλούς δια τούτο 25 
συνη&ροισε, κατέσχε την πόλιν καϊ τω πατρϊ παρα- 
δέδωκε. καϊ 6ς εκείνης τω υίώ παρεχώρηΰεν, αυτός 
Β $ε προς άλλα έπολέμηΰεν ε&νη. 

11 Τους δε της Σιβύλλης χρησμούς 'Ρωμαίοις καϊ 

άκων προσεποιήσατο. γυνή γάρ τις Ο'εόμαντις, ψ® 

5 Ηρόδοτος] 5 , 92 , 6. 

Οαρ. 11. ϋϊοηΐδ ίτ&^πι. 11, 8. 



ΜΒ. VII. Ο ΑΡ. XIII. 115 

Σίβνλλαν ώνόμαζον, ες την 'Ρωμην ελήλν&ε βιβλία 
τρία η εννέα φέρονΰα, καϊ ταύτα πρίαΰ&αι τω Ταρ- 
κννίω εδίδον καϊ την τιμήν των βιβλίων ώρίόατο. 
εκείνον δε μη προΰεβχηκότος αύτη, το $ν η τα τρία 
5 των βιβλίων κατέκανΰεν. ώς δ' αύ&ις ώλιγώρει αυ- 
τής 6 Ταρκύνιος, κάκ των λοιπών ομοίως διε'φ&ειρε. 
μελλονΰης δε και τα ετι λοιπά καταψλε%ειν, ηνάγκα- 
6αν αντον οί οίωνιΰται τα γούν ύωξόμενα πρία- 
0&αι. και ωνηΰατο ταύτα οΰον τα πάντα κτήΰαΰ&αι 

ίο $μελλε, και δύο βονλευταΐς άνδράΰι φνλάΰβειν παρ- Ο 
έδωκεν. ως δ ου πάνυ των γεγραμμένων ΰννίεΰαν* 
εις την Ελλάδα στείλαντες δύο άνδρας εκεΐ&εν μι- 
6&ού ηγαγον τους άναγνωΰομενονς ταύτα καϊ ερμη- 
νευΰοντας. οι δε περίοικοι μα&εΐν ε&εληβαντες ό\τι 

15 ποτέ το δια των βιβλίων εί'η δηλούμενον, τον έτερον 
των φνλαΰΰόντων αυτά Μάρκον Ακίλλιον χρημαϋιν 
αναπείόαντες μετεγράψαντό τίνα. γνωΰ&έντος δε τού 
έργον ο Μάρκος βύρΰαις δύο ΰνρραψείύαις έμβλη- 
&εϊς κατεποντώ&η, ο εξ εκείνον μετέπειτα κατά των 

2ο πατροκτόνων επεκράτησε γίνεύ&αι , ϊνα μήτε η γη 
μήτε τονδωρ μήτε ο ήλιος μιαν&τί αντον &νη6κοντος. 

Τον δε νεών τον εν τω Ταρπηίω ορει κατά την Ό 
τον πατρός ενχην ωκοδόμει. της δε γης εις την των 
θεμελίων καταβολην αναρρηγννμένης , ανδρός νεο- 

25 θνητός κεφαλή ανεφάνη εναιμος ετι. έπεμψαν ονν 
Ρωμαίοι προς άνδρα Τνρβηνον τερατούκόπον ερω- 
τώντες το διά τού φανέντος δηλούμενον. ο δε το 
ΰημεΐον εις την Τνρΰηνίδα μετα&είναι μηχανηΰάμε- 
νος, διάγραμμα επί της γης εποιηόατο, και εις αντο 

3ο την τε της 'Ρωμης &έΰιν εντείνας καϊ το Ταρπήιον 



23 της δε γης] Ώίοη'ΐΒ ϊι'ά^ϊά. 11, 8. 

8* 



1\β ί,ΙΒ. VII. ΟΑΡ. XI. 

ορός, ψελλέ τους πρέΰβεις άνερέα&αι "ή 'Ρωμη αντη 
έΰτί; το ορός τοντό εΰτιν; ή κεφαλή ένταν&α εν- 
ρέ&η-" ιν εκείνων μηδέν νποτοπηΰάντων καϊ αυμ- 
φηΰάντων η δνναμις τον ύημείον εις το χωρίον εν 

Ρ 1 332 ω διεγέγραπτο μεταΰταίη. καϊ ο μεν ταντα ετεχνά- 5 
ΰατο, οΓ #ε πρέσβεις παρά τον νίέος εκείνον μα&όν- 
τες το τέχνασμα, ερωτώμενοι ονκ ένταν^α' είπον 
"οικείται η 'Ρωμη, άλλ' εν τω Αατίω, καϊ το δρο§ εν 
τή 'Ρωμαίων εΰτί, καϊ η κεφαλή έν τω ορει έκείνω 
ενρέ&η." οντω δε τω τερατοβκόπω δ ιακρονΰ&έντος ιο 

"ΨΙΙΙΊτον μηχανήματος Λαβαν εκείνοι την αλή&ειαν εμα- 
%Όν και τοις πολίταις ανήγγειλαν οτί. κράτιΰτοι εβον- 
ται και πλείστων αρζονΰιν. ελπις ονν κακ τοντου 
αντοϊς προΰεγ ενετό, κάντεν&εν το ορός μετωνομάΰ&η 
παρ' αντών Καπιτώλιον ' κατίίτα γαρ τη Ρωμαίων 15 
διαλεκτω η κεφαλή ονομάζεται. 

Λεη&εϊς δε χρημάτων εις την οίκοδομήν τον 
ναον ο Ταρκννιος Άρδεάταις επήνεγκε πόλεμον' 
Β ο&εν οντε χρήματα προβεκτήβατο καϊ της βασιλείας 
εξέπεσε, γεγοναβι δ αντω και σημεία τίνα δηλω- 20 
τικα της εκπτώσεως, εκ τε γαρ τον κήπον αυτοΰ 
γνπες νδοσ(?οι;5 ε%ηλασαν αετών, καϊ ε% ανδρώνος, 
έν ω σννειστιάτο φίλοις, όφις μέγας επιφανείς αντον 
τ ε καϊ τον ς σνσσίτονς επέβαλε, διά τοι ταντα ες 
Αελφονς Τίτον τε και Άρρονντα τους νιονς έπεμψε. ® 
τον δε Απόλλωνος χρήόαντος τότε της αρχής έκπε- 
σεϊσ&αί αντον οτε κνων φωντ} άν&ρωπίνγ] χρήσαιτο, 
αγα&αΐς έλπίσιν ηώρητο , μη οίη&είς ποτέ γενεσΰαι 
το μαντενμα. 

Ην δε Αονκιος Ίοννιος αδελφής τον Ταρκννίον 30 

/ 15 Καπιτώλιον] ϋίοηίβ ίΓ&^ιηβηίαιη 11, 8. 29 Ήν <5ε 
Λονκιος Ιούνιος — ρ. 117, 19 κρίνας όρ&ώς] £γ&§ίτι. 11, 2. 



ΜΒ. VII. Ο ΑΡ. XI. 117 

υιός, ού τον πατέρα καϊ τον άδελφόν 6 Ταρκύνιος Ο 
εκτεινεν. ούτος ούν καϊ περϊ εαυτω δεδοικώς μω- 
ρίαν προΰεποιηβατο , ταυτην εαυτού προΰτηύάμενος 
ΰωτειραν' διο καϊ Βρούτος έπεκλη&η' τους γαρ εύη- 

5 &εις ούτω τοΐς Λατίνοις έ%ος καλεΐν. πλαττόμενος 
ούν τον μωραίνοντα , τοις τού Ταρκυνίου παιΰϊν εις 
Δελφούς άπίούβι 6υμπαρεληφ0•η ως ά&υρμα. 6 δε 
καϊ άνά&ημα φέρειν έλεγε τω &εώ ' το δ' ην βάκτρον 
τι μηδέν εκ τού φαινομένου έχον χρηΰτόν, ό&εν καϊ 

ίο επϊ τούτω ωφλίΰκανε γέλωτα, το δ' ην οίον είκών 
τις της κατ αυτόν προΰποιηΰεως ' κοιλάνας γαρ αυτό 
λά&ρα χρυβίον ενέχεεν, ενδεικνύμενος δι αυτού ώςΏ 
και το φρόνημα αύτώ τω της μωρίας άτίμω ύώον 
καϊ έντιμον κατακρύπτεται. ερομένων δε των Ταρ- 

ΐδ κυνίου υιών τις την βαβιλείαν τού πατρός διαδέχε- 
ται, έχρηΰεν 6 &εός τον πρώτον την μητέρα φιλη- 
ΰαντα το κράτος εζειν. και βυνεϊς ο Βρούτος ως τυ- 
χαίως καταπεΰών την γην κατεφίληόεν , αυτήν μη- 
τέρα πάντων ύπάρχειν κρίνας ορ&ώς. 

2ο Ούτος 6 Βρούτος τους Ταρκυνίους κατέλυβεν, 
αίτίαν το περί την Λουκρητίαν ΰυμβεβηκος προ- 
ΰτηΰάμενος, και άλλως μιμούμενους πάρα πάντων δια 
το τυραννικόν τε καϊ βίαιον. η δ\ Λουκρητία %υγα- 
τηρ μεν ην Λουκρητίου Σπουρίου , ανδρός τών της 

25 ΰυγκλήτου ενός, γαμέτη δε Κολλατίνου ΤαρκυνίουΤ?Ι3Β3 
τών επιφανών, επί τε κάλλει καϊ αωφροβυνγι τυγχα- 
νουΰα περιβόητος, ταύτην Σέζτος ο τού Ταρκυνίου 
υιός αίΰχύναι ΰπούδαΰμα έ&ετο, ούχ ούτω τού κάλ- 
λους αύτης έραΰ&εϊς ο6ον τή έπϊ τω ΰωφρονι δοξη 

3ο έπιβουλεύων αύτης. τηρηΰας ούν τον Κολλατΐνον 

26 επί τε ν,άλίει — ρ. 118, 20 κατέκτεινεν εαυτήν] ϋίοηίβ 
ΐχ&%τη. 11, 13—19. 



1 18 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XI. 

της οικίας άποδημοΰντα , νυκτός ελ&ων προς αυτήν 
ώς προς γαμετήν ΰυγγενοϋς κατέλυβε παρ αυτή. 
καϊ πρώτον μεν λόγοις έπείρα ΰνγγενέΰ&αι αυτή, 
είτα καϊ βίαν προύήγεν' ώς δ 9 ουδέν έπεραινεν, 
άποΰφάζειν ήπείληβεν ' ώς δε καϊ του θανάτου κα- 5 
τωλιγώρει, άοΰλον παρακατακλινεϊν αυτή έπηπείληΰε 

Β καϊ άμφω κτανεΐν καϊ λόγον διαδωΰειν ως ευρών 
αυτούς ΰυγκα&ευδοντας έκτεινε, τοΰττο την Λονκρη- 
τίαν ετάραζε, καϊ φοβη&εΐόα μη πιβτευ^είη ταν^ 
ούτω γενέΰ&αι , ένεδωκε. καϊ μοιχευ&εΐ6α 'ξιφίδιον ίο. 
υπο το προΰκεφάλαιον ε&ετο, καϊ μεταπεμψαμένη τον 
τε άνδρα καϊ τον πάτερα, ύυνεπομένων αυτοΐς τον 
τε Βρούτου καϊ Ποπλίου Οναλερίου, κατεδάκρνΰε 
καϊ βτενάξαΰα το δράμα πάν διηγήΰατο ' είτα επή- 
γαγε * καϊ εγώ μεν τα πρέποντα εμαυτή ποιήΰω,, 15 
υμεΐς δε εΐπερ άνδρες εύτε, τιμωρήσατε μεν εμοϊ, 
έλευ&ερώ&ητε δε αυτοί, καϊ δείξατε το^ τυράννοις 
οίων υμών όντων οΐαν γυναίκα ϋβριΰαν! τοιαύτα 
είποϋύα εύ&ύς το ζιφίδιον νφελκύβαβα κατέκτεινεν 
εαυτήν. 2ο 

Ο Άκονβαντες ό' εκείνοι ταΰτα καϊ &εαΰάμενοι 
υπερήλγηΰαν. καϊ τω Ποπλίω ΰυμβούλω καϊ προ- 
&υμω προς τοΰργον 6 Βρούτος χρηΰάμενος την τε 
γυναίκα πολλοίς των του δήμου κειμενην υπέδειξε, 
καϊ προς τους λο^τοι^ δημηγορήβας το προς τονς%> 
νϊΐΙ\%τυράννους μίΰος έκφήναι πεποίηκε' καϊ μηκέτι δε- 
ζαβ&αι 6υνε$εντο τον Ταρκννιον. ταντα δε πράζας, 
καϊ την ττοΑμ/ έπιτρεφας τοις άλλοις, αυτός προς το 
ΟΊτρατοττε^οι/ ε%ιππαΰατο, καϊ τα αυτά τω δήμω ΰνν- 
επειΰε καϊ τους ΰτρατιώτας ψηφίΰα6&αι. 6 δε γεζο 
Ταρκννιος τα ΰυμβεβηκότα μα&ών καϊ προς την πά- 
λιν έπειχ&εϊς άπεώβ&η, καϊ προς τους Ταρκυνη- 



υΒ. νπ. ο αρ. χι. χιι. 119 

βίους μετά των παίδων καϊ των άλλων όμοφρόνων 
κατέφυγε , μόνης της Τουλλίας , ώς λόγος , εαυτην Ό 
άνελούβης. 

Ό μεν ουν Ταρκύνιος πέντε και εΐκοβι τνραν- 

5 νήβας ενιαυτούς όντως έζέπεΰε της αρχής , οί Ρω- 12 
μαΐοι δ\ προς τον Βροντον απέκλιναν καϊ αντον 
εϊλοντο άρχοντα, ίνα δε μη η μοναρχία βαΰιλεία 
δοκη, και ΰννάρχοντα αυτω έψηφίααντο τον της 
Λουκρητίας εκείνης άνδρα τον Κολλατϊνον Ταρκυ- 

ιο νίον, ώς άπεχ%ώς προς τους τυράννους πιΰτευομε- 
νον εχειν δια την βίαν της γυναικός, εκ δε γε 
Ταρκυνίου πρέϋβεις εις ( Ρωμην ήκον περί κα&οδου 
διαλεγόμενοι' ώς δ' ουδέν ηνυον, έτεροι αύ&ις έπέ- 
ΰτηόαν . άφίΰταΰ&αι της βασιλείας και παυειν τον 

15 πόλεμον λέγοντες τον Ταρκύνιον, ει τα χρήματα δο- 
&εϊεν αυτω καϊ τοις φίλοις καϊ τοις οίκείοις^ αφ' ώνΡΙ334 
διαβιώύονται φεύγοντες. επικλωμένων δε πολλών 
και αύτοϋ Κολλατίνου του τω Βρούτω ϋυνάρχοντος, 
εις άγοράν δ Βρόντος εκ του βουλευτηρίου εζέδραμε, 

2ο προδότην τον Κολλατϊνον αποκαλών , Λολεμοι» και 
τυραννίδος άφορμάς χαριζόμενον. 

Οι πρέσβεις δε επϊ τη των χρημάτων προφάοει 
τη ( Ρώμη ένδιατρίβοντες ΐβχυΰαν διαφ&εΐραι των 
επιΰημων τινάς, με& ων καϊ δύο του Βρούτου παϊ- 

25 δ ας επειΰαν εν τη προδοσία γενέβ&αι. ως ουν 6υν- 
έπειύαν τα μειράκια, εδοζε καϊ όρκον προβήναι, και 
έπϊ τούτοις εις οίκίαν βυνηλ&ον. ην δε ο οίκος υπε- 
ρημος καϊ βκοτώδης. ελα&εν ουν ένδον ων ουκ εκ 
προνοίας^ αλλά τυχαίως οίκέτης όνομα Ουινδίκιος^ Β 

3ο καϊ κατακρυφ&εις εκεί &εατής τε των δρωμένων ην 

Οαρ. 12. ΡΙηί&ΓοΜ ΡιΛΚοοΙίΐ. ϋίοηίβ Ηίδίοηαβ Εοιη&η&β 
Ηβή ρθΓάίΐί. 



120 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ.ΧΙΙ. 

καϊ των βεβονλενμενων επηκοος' απερ ηΰαν τονς 
νπάτονς άνελεΐν καϊ την πόλιν προδονναι ' καϊ ταύ- 
τα τω Ταρκννίω δια των πρέσβεων επεσταλκασιν. 
απελθόντων δε τον οικήματος των σννωμοτών, εζελ- 
θών ο οίκετης άπαντα κατεμηννσε. καϊ οϊ τε την 5 
προδοσίαν μελετησαντες σννελήφθησαν^ καϊ τα γράμ- 
ματα έκομίσθησαν' καϊ είζ την αγοράν προαχθεντων 
αντών καϊ τον Ονίνδικα παρεστησαντο. τα τε γράμ- 
ματα ανεγνώσθησαν' καϊ ον μεν άλλοι εν κατηφεία 
ήσαν καϊ σιωπή, ο δε Βρούτος ονομαότϊ των νιεων ίο 
εκάτερον προσειπών Γ ουκ απολογεΐσθε ' εφη προς 

Ο την κατηγορίαν ;' των δ\ σιωπωντων στραφείς προς 
τους νπηρετας νμέτερον" είπεν "ηδη λοιπόν το ερ- 
γον.' οι δε σνλλαβόντες τους νεανίσκονς ρα/5<5Όί§ 
κατε%αινον. καϊ των άλλων επικλωμενων τοις πάσ- ΐ5 
χον<?Μ/ ο πατήρ οντ αλλαχόϋε τας όψεις απηγαγεν 
οντε μην οΓκτου τι ενεδείζατο μέχρι πελεκει τάς κε- 
φάλας των παίδων απέκοψαν, τοϋτο δε οντ επαι- 
νειν οντε ψεγειν έστϊ ράδιον' η γαρ αρετής νψος εις 
άπάθειαν ε%έστησεν αντον την ψνχήν η πάθονς 2ο 
μέγεθος εις άναλγησίαν' ονδέτερον δε μικρόν ονδ' 
άνθρώπινον, αλλ* η θείον η θηριώδες. 

Οντω δε τοντων θανόντων και περί των άλλων 
σννωμοτών ψηφον ενεγκειν ο Βρόντος απάτητο. 6 

Ό δε τοις μεν νίέσιν" είπεν ( αντός άποχρών είμι δι- 25 
καστης, περί δε των άλλων το^ πολίταις έλενθέροις 
ου<3ί- της ψηφον παραχωρώ! ψηφον τοίννν δοθεί- 
σης πάντες επελεκίσθησαν. ήσαν δε τοντων τίνες 
τω Κολλατίνω προσήκοντες ' δι ονς καϊ ωργίξετο. 
όθεν 6 Βρόντος οντω κατ αντον τον δημον παρώ- 30 
%ννεν ως μικρόν καϊ αυτοχειρία αντον άνελεΐν. άλλα 
τούτο μεν ονκ εποίησαν, την δ' άρχην ήναγκασαν 



υΒ. νπ. οαρ. χιι. 121 

αντον απειπεΐν. εΐλοντο δε αντ εκείνον βννάρχοντα 
Πόπλιον Οναλέριον , ος ΙΊοπλικόλας προβωνομάβθη ' 
δηλοΐ δ η κληΰις έζελληνιζομένη δημοκηδή η δημο- 
τικώτατον. 
5 Ταρκύνιος δε άπογνονς την εκ προδοΰίας τ^Ρΐ335 
βασιλείας άνάληψιν, προΰηει τοις Τνρΰηνοϊς. οί <5ελνΐΙΐ9 
δυνάμει, βαρεία κατηγον αυτόν, άντεξηγον δε καϊ 
τονς Ρωμαίους οί νπατοι. αρχομένης δε της μάχης 
Αρρων ο Ταρκυνίον παις καϊ Βρούτος 6 ^Ρωμαίων 

ίο νπατος αλλήλους περιπεοόντες έμάχοντο, καϊ άφειδή- 
ύαντες νπό θνμού εαυτών ύνναπέθανον. μεγάλης δε 
της μάχης γενομένης καϊ πολλών εκατέρωθεν πεΰόν- 
των ακοπτο^ ην η νίκη. νυκτός δ έπελθονΰης λέγεται 
ΰειΰθηναι το άλοος παρ ω εΰτρατοπεδενοντο, καϊ φω- 

ΐ5 νην έκπεΰεΐν εκείθεν μεγάλην φράξονΰαν ενϊ πλείονς 
τεθνάναι Τυρρηνών η 'Ρωμαίων. άμα δε τη φωνή Β 
'Ρωμαΐοι μεν μέγα καϊ θαρβαλέον ηλάλαζαν, πτοία ό*' 
ενέπεβε Τυρρηνοΐς' καϊ θορνβηθέντες τον ΰτρατο- 
πέδον εζέπεύον ' είλον δ' ον ^Ρωμαίοι τοϋτο καϊ διηρ- 

2ο πάκαΰιν. άριθμηθέντες δε οί νεκροί τών εν τη μάχη 
θανόντων ευρέθηκαν οί μεν τών Τυρρηνών επί μν- 
ρίοις χίλιοι τριακόΰιοι, οί δε Ρωμαίοι παρ ενα το6~ 
ούτοι, έθριάμβενύε δε Οναλέριος Ποπλικόλας πρώ- 
τος υπατεύων. 

25 ? <5ε Ταρκννιος μετά την μεγάλην μάχην, εν ή 
καϊ τον υίόν άπέβαλε μαχεαάμενον Βροντώ, κατα- 
φυγών εις το Κλονΰιον ίκέτενε Κλάραν Πορβίναν, 
άνδρα μεγίότην έχοντα δύναμιν τών Ιταλικών βα- Ο 
βιλέων' καϊ ός αντώ βοηθηύειν υπέΰχετο. καϊ πρώ- 

30 τον μεν έπεμψεν εις 'Ρωμην κελενων δέχεΰθαι τον 
Ταρκννιον, ώς δε ονχ νπηκονΰαν, αφίκετο μετά βα- 
ρείας δυνάμεως. Ποπλικόλας δε Ουαλέριος εις αρ- 



122 ιίβ. VII. ΟΑΡ. XII. 

χην το δεύτερον αιρε&εϊς καϊ μάχην ΰυναψας καϊ 
τραυματιΰ&εϊς φοράδην της μάχης εζεκομίΰ&η. επι- 
κείμενου δε τον Πορΰίνα τη πόλει λιμός ηπτετο των 
'Ρωμαίων. εκ τίνος δε ΰυμβεβηκότος η μάλλον έκ 
προνοίας γενομένου ο Πορΰίνας τον προς Ρωμαίους 5 
κατελνΰε πόλεμον. άνηρ γαρ τις Μουκιος Κορδος, 
εις πάΰαν αρετην αγαθός, εν δε τοις πολεμικοΐς άρι- 
Όΰτος, Σκαιόλας την επίκληΰιν, ο δηλοϊ τον μονό- 
χειρα η μη άρτιόχειρα, τον Πορΰίναν ανελειν βου- 
λευΰάμενος παρήλ&εν εις το εκείνου ΰτρατοπεδον, ίο 
Τυρΰηνίδα φορών έΰ&ήτα καϊ ομοία κεχρημένος 
φωνή. καϊ ΰαφώς μεν τον Πορΰίναν ουκ είδώς, 
έρέΰ&αι δε δεδιώς, τον γραμματέα αυτοϋ ΰυγκα&η- 
μενον αύτω και ομοίως έχοντα της ΰτολης ΰπαΰάμε- 
νος το ζίφος απεκτεινε. καϊ ΰυλληφ&εϊς ανεκρίνετο ' 15 
εΰχαρίδος δε τίνος τω Πορΰίνα μέλλοντι &ύειν τότε 
κεκοΰμημενης, υπεροχών την χείρα καιομενης της- 
ΰαρκός είΰτηκει προς τον Πορΰίναν αποβλέπων 
ατρεπτω προΰώπω , όθεν αντώ της χειρός φθαρεί- 
ΰης εγενετο η επίκληΰις , μέχρι θαυμάΰας εκείνος 20 
ΈΊ33$αφηκεν αυτόν, ο δε Σκαιόλας έτερον τρόπον εΰοφί- 
ΰατο τον εχθρον, καϊ είπε ( τον φόβον 6ου, Πορΰίνα, 
νενικηκώς ηττημαί ΰου της αρετής, καϊ χάριτι μη- 
νύω α προς ανάγκην ουκ αν εζηγόρευΰα. τριακο- 
ΰιοι Ρωμαίων την αυτήν εμοϊ γνώμην έχοντες εν τω 25 
ΰτρατοπεδω ΰου διατρίβουΰιν , ων εγώ προεπιχειρη- 
ΰας κληρω λαχών ουκ αχθομαι τη τύχη, διαμαρτών 
ανδρός αγαθόν καϊ φίλου μάλλον η πολεμίου 'Ρω- 
μαίοις είναι προΰηκοντος" εντεύθεν 6 Πορΰίνας 
προς τας ΰυμβάΰεις εγενετο προθυμότερος. 30 

Ο δε Ποπλικόλας το τρίτον νπατεύων τότε πρου- 
καλεΐτο ΰυνεχώς τον Ταρκύνιον £πι δίκη, ώς ε\ε- 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. XII. XIII. 123 

λέγζων κακιβτον καϊ έκπεπτωκότα της αρχής ενδι- 
κωτατα, τον Πορΰίνον δικάζοντος, άποκριναμένον 
δε Ταρκννίου μη αίρεΐΰ&αι Πορΰίναν διαιτητήν, ει Β 
βνμμαχος ων μεταβάλλεται , καταγνους 6 Πορύίνας 
5 τον πόλεμον κατελύΰατο. καϊ μετά ταύτα δε πολλά- 
κις μεν επεχείρησαν οι Ταρκύνιοι την βαΰιλείαν άνα- 
λαβεΐν, τοις ομορονΰι 'Ρωμαίοις ε&νεόι ΰνμμαχονμε- 
νοι, πάντες δε εν ταΐς μάχαις έφ&άρηΰαν, πλην τον 
γέροντος, ός καϊ Σονπερβος έκαλειτο' εί'ποι αν τις 

ίο Ελλην άνηρ , υπερήφανος, κάκεΐνος δ\ μετέπειτα 
εις Κνμην την εν Οπικία γενόμενος έτελεντηβεν. 

Ούτω μεν ονν τοΓ§ Ταρκννίοις τα πράγματα έπε- 13 
ραν&ηβαν' εκείνων δ έί*ω6&έντων της βαΰιλείας 
ύπατοι, ως εΐρηται, παρά των 'Ρωμαίων τιρέ&ηβαν. 

ΐ5ωι/ εις ην καϊ Ποπλιος Οναλέριος, ος,τετράκις νπά-^ 1 ^ 
τενΰεν, ο καϊ Ποπλικόλας επικλήσεις, οΰτο^ ονν μό- 
νος άρχων καϊ μη ονναρχοντα ειληφώς Ρωμαίοις 
προβεκρονΰε, λέγονύι μη της τον Βρόντου κληρονο- 
μον νπατείας είναι , της δε τον Ταρκννίον τνραννί- 

20 #0£ διάδοχον, υπό (5οί/?<?ο<^ ομον πάΰαις και πελέκεόι 
προϊόντα ε£ οικίας τοβαντης το μέγε&ος καϊ το κάλ- 
λος, καϊ γαρ πολντελεβτεραν είχεν οίκίαν επικειμε- 
νην τη άγορα. ταντα ο Ποπλικόλας μα&ων, τεχνίτας 
πλείΰτονς ύνναγαγών νυκτός κατέβαλε την οίκίαν 

25 καϊ ταντην κατέΰκαψεν, ω6τε με& ημέραν τονς Ρω- 
μαίους βλέποντας το γενόμενον την μεν τον ανδρός 
μεγαλοφροβύνην &αυμάξειν , άχ&εϋ&αι δ' υπέρ της 
οικίας δια το μέγε&ος καϊ το κάλλος, καϊ τονς πελε- 
κεις δε των ράβδων άπέλυΰεν, αντάς τε τάς ράβδους 

3ο εις έκκληΰίαν παριών αφήκε τω δήμω. καϊ την των Ό 

Ο&ρ. 13. ΡΙιιί&ΓοΙιί ΡιΛΚοοΙίΐ. Βίοηίβ ΗίδίοήεΐΘ Εοιη&ιΐίΐβ 
1ίΙ)Γί ρβΓάϊίί. 



124 ΙΛΒ• VII. ΟΑΡ. XIII. 

χρημάτων διοίκηβιν άλλοις απένειμεν , ίνα μη τού- 
των εγκρατείς όντες οι νπατενοντες μέγα δυνωνται. 
ότε πρώτον οι ταμίαι ηρξαντο γίνεβθαι ' κοιαίοτωρας 
$' εκάλονν αντονς. οϊ πρώτον μεν τας θανάσιμους 
δίκας έδίκαζον•, όθεν καϊ την προβηγορίαν ταύτην 5 
δια τάς ανακριβείς εβχηκαβι καϊ δια την της αλη- 
θείας εκ των ανακρίσεων ζητηβιν' νΰτερον δε καϊ 
την των κοινών χρημάτων διοίκηβιν ελαχον, καϊ τα- 
μίαι προΰωνομάΰθηΰαν. μετά ταντα $' ετέροις μεν 
επετράπη τα δικαστήρια , εκείνοι δε των χρημάτων ίο 
ήσαν διοικηταί. απέδειξε δε εαντώ σνναρχοντα τον 
της Λουκρητίας πατέρα Λονκρητιον. ταχύ δε τού- 
τον θανόντος ηρέθη Μάρκος Οράτιος ΰνναρχειν 
ΡίΒΒΊαντω τον νπολοιπον καιρόν τον ένιαντον. αιρεθεϊς 
δε και αύθις νπατος 6 Ποπλικόλας έσχε σνννπατεύ- 15 
οντά Τίτον Λονκρητιον . 

Μετά δε ταντα Σαβίνων έμβαλόντων εις την 
χώραν νπατος ανεδείχθη Μάρκος Οναλέριος αδελ- 
φός Ποπλικόλα καϊ Ποστούμιος Τούβερτος. πραττο- 
μένων δε τών πολέμων γνώμη καϊ παρονσία τον 2ο 
Ποπλικόλα , δνσϊ μάχαις ο Μάρκος ενίκηΰεν, ών εν 
τη δεντέρα μηδένα ^Ρωμαίων άποβαλών τριΰχιλίονς 
επι μνρίοις τών πολεμίων άνειλε. 

Τω ά' έξης έτει πάλιν νπάτενε Ποπλικόλας. και 
Β προσεδοκάτο Σαβίνων τε καϊ Λατίνων ομονόησαν- 25 
των κατά της 'Ρωμης προσέλασις. ην δ' εν Σαβίνοις 
άνηρ Άππιος Κλαύδιος εν τε χρημαβι καϊ ρώμη σώ- 
ματος πρωτενων, εν αρετής δε μάλιστα δόξη επιφα- 
νής καϊ λο^οι» δεινότητι' ός δια ταντα φθονούμενος 
έπεβονλενετο παρά τών ό^ο^ί^ών ότι σννεβονλενε 3<>* 
καταπαύειν τον πόλεμον. διό αυτός τε τη 'Ρωμη 
προσεληλύθει και πτοΑΑον? τΐν φίλων τε καϊ οικείων 



ΕΙΒ. VII. ΟΑΡ. XIII. 125 

6ννεπε<5$αί οι ΰυνεπειΰεν. ους 6 Ποπλικόλας φιλο- 
φρόνως εδέζατο, τη βουλή τον Κλαύδιον προβγραψά- 
μενος. ό&εν και εμφρόνως πολιτευόμενος άνέδραμεν 
εις το πρώτον αξίωμα, καϊ γένος μέγα το Κλαυδίων Ο 
5 χατελιπεν έπϊ πλεΐΰτον άν&ήβαν καϊ προεληλυ&ός 
εις δόξης ακρότητα, οί #ε Σαβίνοι και τοϋτο του 
πολέμου ποιηύαμενοι πρόφαΰιν ΰτρατω μεγάλω κατά 
της Ρώμης επηλαβαν. οίς τους Ρωμαίους ο Ποπλι- 
κολας αντεπαγαγων, καϊ βτρατηγηαας ως άριΰτα, μι- 

ιο κροϋ παντας απωλεΰε ' και τον δημον εκ των λαφύ- 
ρων και των αιχμαλώτων ώφεληβεν. άγαγών $' έπϊ 
τη νίκη &ρίαμβον, και τοις μετ' αυτόν νπάτοις παρα- 
δους την πολιν, ευ&υς ετελεύτηΰε , δημοϋία ταφεϊς 
καϊ &ρηνη%*ε\ς εφ Όλον ένιαυτόν. 

15 Οι ^εντοί- Σαβίνοι δι όργην ων επα%-ον ου δ ε 
τον χειμώνα ηρέμηβαν , αλλά την 'Ρωμαΐδα χώρανΌ 
κατεδραμον , και τον Ποΰτούμιον εκακωβαν το δεύ- 
τερον ύπατεύοντα' καϊ ειλον αν αυτόν πανβυδί, ει 
μη Μενηνιος Αγρίππας ο βυνάρχων αυτω επεκου- 

20 ρηβε. προΰπεΰόντες δε αύτοΐς πολλούς εφ&ειραν, 
ωΰτε τους λοιπούς άναχωρηβαι. μετά δε ταύτα Σπου- 
ριος τε Κάοαιος καϊ ^Οπιτώριος Ουεργίνιος ύπατευ- 
οντες τοις Σαβίνοις εΰπείΰαντο. Καμεριον δε το άΰτυΥίΙΙΖΙ 
έλοντες τους μεν πλείους άπέκτειναν, τους δε λοιπούς 

25 ζωγρηβαντες άπεδοντο , καϊ την πόλιν κατέόκαψαν. 
Ποβτούμιος δε Κομίνιος καϊ Τίτος Λάρκιος δού- 
λους τινας επί καταληψει του Καπιτωλίου 6υνωμο- 
ΰίαν δεμένους ΰυλλαβόντες εφ&ειραν. Σερούιός Τ5ΡΙ138 
Σουλπίκιος και Μάρκος Τούλλιος ετεραν αύ&ις 6υν- 

3ο ωμοΰίαν δούλων και άλλων δη τίνων ύυΰτάντων αυ- 
τοΐς προκατελαβον, άγγελ&εΐβαν αντοΐς προς τίνων 
της επίβουλης μετεχόντων, ους καϊ ΰυΰχόντες περί- 



126 ΙΊΒ. VII. ΟΑΡ. XXV. 

ύταδόν κατεκοψαν. τοις δε μηννταις άλλα τε καί 
πολιτεία έδό&η. 

Αυ&ις δε ατο/Ιε/χον παρά Λατίνων κατά 'Ρώμης 
κεκινημενον ουκ ή&ελον ο ν πολλοί τα όπλα λαβείν^ 
άποκοπήν των χρεών α%ιονντες γενέΰ&αι. καν δια 5 
τοχ>το καινήν τίνα αρχήν επ άμφοτεροις αυτοΐς τότε 
πρώτον ου δυνατοί κατεΰτήΰαντο' δικτάτωρ 6 ταν- 
Β της γειωμένος ώνόμαΰτο^ ήδννατο δε πάντα ε\ ΐΰου 
τοις βαβιλενΰι. την μεν γαρ τον βαΰιλεως έπωνν- 
μίαν δια τονς Ταρκννίονς εμίΰηΰαν, την $' εκ της ίο 
μοναρχίας ώφελειαν &έλοντες , ώς πολν ίβχνονύης 
ες τας τών πολέμων καϊ των ότάΰεων περιΰτάβεις, 
εν άλλω ταντην ονόματι εϊλοντο. ην ονν , ώς εΐ- 
ρηται, η δικτατωρεία κατά γε την εζονβίαν τη βα- 
σιλεία ίΰορροπος, πλην ότι μη εφ ΐππον άναβήναιιζ 
ο δικτάτωρ ήδύνατο, ει μη έκύτρατενεα&αι εμελλεν, 
οντε εκ τών δημοοίων χρημάτων άναλώβαί τι ε%ήν 
αυτώ, ει μη έψηφί6&η' δικάξειν δε και άποκτείνειν 
και οίκοι και εν ΰτρατείαις ηδννατο, καϊ ον τονς τον 
δημον μόνονς, αλλά καϊ εκ τών ιππέων καϊ ίξ αντης 2ο 
Ο της βονλης. και οντ εγκαλεύαι τις αντώ οντ εναν- 
τίον τι διαπράζαΰ&αι ί'ΰχνεν, ονδε οι δήμαρχοι^ οντε 
δίκη έψέύιμος έγίνετο άπ' αυτόν, ουκ επί πλέον δε 
τών £ξ μηνών η της δικτατωρείας αρχή παρετείνετο, 
ϊνα μη τις αντών εν τοΰοντω κράτει καϊ εζονΰία 25 
ακράτω χρονίΰας νπερφρονήβη και προς έρωτα μον- 
®ρχί®5 εκκνλιΰ&η. όπερ ες νΰτερον και 6 Καΐύαρ 
Ιονλιος επα&εν, επει πάρα τα νενομιΰμενα της δικτά- 
τωρ ε ίας ηζίωτο. 
14 Τότε μεν ονν δικτάτωρος γενομένου Λαρκίον ον- 3ο 

Οαρ. 14. Βίοηίδ Ηίδίοπαβ Εοηι&η&β Ηβή ρθΓάίίί: ϊϊά%- 
ιηβηίυηι 17. 



ΙΙΒ.νΐΙ. Ο ΑΡ. XIV. 127 

δεν ο δήμος ενεωτεριΰεν , αλλά και εν τοις όπλοις 
έγένοντο. των δε Λατίνων ήβυγ ν ίαν αγόντων επΪΌ 
ΰνν&ηκαις, ου δανειβταϊ τονς οφειλετας μετεχειρί- 
ζοντο βιαιότερον , καϊ 6 δήμος αν&ις εβταΰίαζε δια 
5 τούτο, ωΰτε καϊ εις το ύυνέδριον ΰυνδραμεΐν ' καϊ 
πάντες αν νπο των είβπεΰόντων εν αύτω διεφ&άρη- 
6αν, ει μη τίνες τονς Ουολούβκονς εις την χωράν 
εμβαλεΐν ηδη κατήγγειλαν. προς δε την τοιαύτην 
αγγελίαν ο δήμος ηρέμηΰεν, ουχί φειϋάμενος τής 

ίο βουλής , αλλ ως υπό των πολεμίων όΰον ονπω φ&α- 
ρηβομένης. διο οντε τον τείχους ε&εντο φυλακήν 
οντε τινά παρεΐχον βοή&ειαν, μέχρις ο Σερονίλιος 
τονς τε ε% υπερημερίας κρατουμένους αφήκε, καϊ 
αδειαν των ει6πρά%εων κα& όΰον ύτρατεύοιντο εψη- 

ΐ5ψίβατο, και κουφίβαι τα χρεα νπέΰχετο. τότε μενΡΐΒ39 
ονν δια ταντα τοις πολεμίοις επεξ,ελ&όντες ένίκηΰαν ' 
μήτε δε των χρεών κονφιύ&έντες μήτ άλλου μηδε- 
νός τυχόντες επιεικούς, καϊ πάλιν ε&ορνβονν τε και 
ωργίζοννο , και κατά τής βουλής και των στρατηγών 

2ο εβταΰίαζον. 

Πολέμου δε αύ&ις επενεχ&έντος οι μεν ΰτρατη- 
γοϊ χρεών άττοκοττα^ εψηφίζοντο, ήναντιω&ηβαν δ 
ετεροι' διο και δικτάτωρ ερρή&η Ουαλέριος Μάρκος, 
εκ τής Ποπλικολα ονγγενείας γενόμενος καϊ τω πλη- 

25 &ει φιλούμενος ' εν&εν τοί τοαοντοι καϊ ούτω προ- 
%"ύμως, επεϊ αυτοις καϊ ά&λα νπέΰχετο, ΰννελεγηΰαν, 
ως καϊ τών Σαβίνων κρατήΰαι καϊ τών ΰυμμαχουν- 
των αύτοΐς Ουολούΰκων και Αίκουών. επί τούτοις Β 
άλλας τε τω Ούαλερίω 6 δήμος τιμάς εψηφίβατο καϊ 

3ο Μάζιμον επωνόμααεν ε\ελληνι%όμενον δε μεγιΰτον 

24 εκ της — συγγενείας] Ρ. 124, 18 βχ ΡΙτιΐαΓοΙιϊ ΡΐΛΙΐ- 
οοΐα ο. 17, αδελφός Ποπλικολα. 



]28 ΜΒ. VII. ΟΑΡ. XIV. 

ύημαίνει το όνομα. 6 δε &έλων τω δήμω χαρίΰα- 
6&αι πολλά διειλέχ&η τη γερουβία, αλλ ουκ 'έβχε 
ταύτην πει&ήνιον. διό ΰυν οργή εκπηδηΰας τον 
ΰυνεδρίου , δημηγορήΰας τε προς τον δήμον πολλά 
Ψ1122κατά της βουλής την ηγεμονίαν άπείπατο. καϊ 6 5 
δήμος ετι μάλλον είς 6τα6ιν ηρέ&ι6το. οι γάρ δα- 
νειβταί, της περί τά ΰυμβόλαια ακριβείας εχόμενοι 
καϊ μη τι τοις όφλονΰιν ενδιδοντες^ τον ακριβούς τε 

Ο διημαρτον καϊ πολλών έτερων άπετυχον. η γάρ πε- 
νία και η εκ ταύτης απόνοια κακόν εΰτι βίαιον, ει δε ίο 
καϊ το πλή&ος προΰλάβοι, καϊ δυβμαχώτατον. πλεί- 
6των γονν δεινών τοις ( Ρωμαίοις αιτία η τότε των 
δυνατωτερων προς τους υποδεεΰτε'ρους ακρίβεια γε- 
γονεν. ώς γάρ ταΐς ΰτρατείαις τε το ΰτρατιωτικόν 
επιεζετο καϊ πολλά πολλάκις ελπίΰαν ΰαψώς ε%ηπά- 15 
τητο, καϊ πάρα των δανειστών οΓ οφείλεται υβρί- 
ζοντο καϊ ηκίζοντο, ες τοο*οι;τον οργής εζεκαυ&ηΰαν 
ώς καϊ την πόλιν των απόρων πολλονς έκλιπείν καϊ 
εκ τον ΰτρατοπεδον αναχωρήύαι καϊ εκ της χώρας 
ως πολεμίους τάς τροφάς ερανίζε6&αι. 2ο 

Οντω δε τοντων 6υνενεχ%~εντων , έπεϊ πολλοί 

ϋ προς τονς αποϋταντας ΰυνερρεον , δείΰαντες οί βον- 
λευταϊ μη επϊ πλέον ούτοι τε έκπολεμω&ώοΊ καϊ τη 
ΰταβει 6υνεπί&ωνται οί περίοικοι , διεκηρυκεύΰαντο 
προς αυτούς , ο6α προς βουλής ηΰαν αυτοΐς ποιεΐν 25 
υπιόχνονμενοι. ώς δε μάλιΰτα ε&ραΰυνοντο καϊ ον- 
δενα λόγον εδέχοντο, εις των πρέσβεων Άγρίππας 
Μενήνιος μυ&ου τίνος ΰφάς άκούΰαι η%ίω6ε' καϊ 
τυχών είπε ϋταΰιάΰαι προς την γαβτερα τά μέλη 



6 οι γάρ δανεΐΰταί — 13 ακρίβεια γέγονεν] ΏΊοηίδ ίχ&£- 
ιηβηίτιπι 17, 6. 19 εκ της χωράς — ρ. 129 βη. ψηφισαμένης 
αντοΐς~\ ϋίοηίδ £γ&§•πι. 17, 9 — 12. 



υΒ. νπ. οαρ. χιν. 129 

πάντα τον ΰώματος, και φάναι τους οφ&αλμονς ώς 
ημείς τάς τε χείρας ενεργούς εις έργα και τους πό- 
δας προς πορείαν τι&έαμεν, την γλώΰΰαν δε καϊ τα 
χείλη οτι δι ημών τα της καρδίας βουλεύματα δι- Ρ 1 340 
5 αγγέλλονται , τα ώτα δ' αν ώς δι' ημών οι ετέρων 
λόγοι τω νόι παραπέμπονται, τάς δε χείρας οτι έργά- 
τιδες ονβα,ι ημείς περιποιονμε&α ποριΰμονς, τονς πό- 
δας δ αν&ις οτι άπαν ημείς το βώμα φέροντες κο- 
πιώμεν καν ταΐς πορείαις καν ταϊς έργαΰίαις και εν 

ιοταΐς ύτάΰεύιν' ημών δ' ενεργούντων οντω 6ν μόνη 
άβνντελής ονΰα και άεργος νπό πάντων ημών ως 
δέσποινα τις υπηρέτη καϊ τών έκ κάματου πάντων 
ημών ποριΰμών απολαύεις αυτή. η δε γαΰτηρ 6ννέ- 
&ετο καϊ αντη ούτω ταντ έχειν, καϊ ει δοκεϊ, έφηβεν, 

15 άχορήγητόν με έάαατε, μηδέν ^ΐ(Η προΰφέροντες. Β 
έδοζε ταύτα, και μη τι τον λοιπόν χορηγεϊβ&αι τη 
γαΰτρϊ κο^ο5? έψηφίΰ&η τοΓ? μέλεϋι. τροφής δε μη 
προσφερόμενης αντη ον& αϊ χείρες προς έργον ηβαν 
ευκίνητοι δια την ένδειαν της γαΰτρος ατονη6α6αι, 

2ο ον&' οί πόδες έρρωντο , οντε τι έτερον τών μελών 
την οίκείαν ένέργειαν παρεϊχεν απροΰκοπον, αλλ 
άπρακτα πάντα δνβκίνητά τε η και τέλεον ηΰαν ακί- 
νητα, και τότε ΰννηκαν ότι τα τη γαΰτρϊ προΰφερο- 
μενα ον μάλλον εκείνη, αλλ 1 αντοΐς κεχορηγηνται 

25 καϊ αντών εκαΰτον τών εκείνη προΰαγομένων παρα- 
πολανει. 

Τούτοις τοις λο^οί^ το πλή&ος ΰννηκεν ως αί 
τών ευπόρων ονΰίαι καϊ τοις πένηβίν είαιν είς ωφε- 
λειαν, και ει κάκεϊνοι ώφελοϊντο έκ δανειΰματων και 

80 τάς ονβίας αν%ονβιν, ονκ εις βλάβην τοντο τών πολ- Ο 
λών αποβαίνει, ώς ει γε μη έχοιεν οί πλοντονντες, 
ονδ' οί πένητες αν εν καιροΐς άναγκαίοις εζονΰι τονς 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 9 



130 ΙΛΒ. VII, ΟΑΡ. XIV. XV. 

δανείζοντας , καϊ άπολούνται χρείας κατεπειγούσης, 
έντεύ&εν ήπιώτεροι γενόμενοι, κατηλλαγηβαν , κου- 
φιβμόν των οφειλών καϊ των υπερημεριών αφεΰιν 
της βουλής ψηφιόαμένης αυτοίς. 
15 Φοβη&έντες δε μη ΰκεδαΰ&είόης αύτοΐς της 6υ- 5 
ΰτάΰεως η τάς ΰυν&ηκας ουκ επιτελείς εζουβιν η 
κακω&ώΰι διαλυ&έντες καϊ άλλος κατ άλλην πρό- 
φαΰιν κολάζοιτο συνεχόμενος , ΰυνέ&εντο επαρήγειν 
άλλήλοις, αν τις τι άδικοϊτο, καϊ όρκους επί τούτω 
Ώ ύπέόχον, καϊ προΰτατας αύτίκα ε% εαυτών δυο προε- ίο 
χειρίΰαντο, είτα καϊ πλείους, ΐν είεν αυτοΐς κατά 

νΐΙΙΖΒόυμμορίαν βοη&οί τε καϊ τιμωροί, καϊ τούτο ούχ. 
απαζ έποίηβαν, άλλ' έκτοτε το πράγμα άρζάμενον 
ούτω προέβαινε, καϊ επ ενιαυτόν τους προΰτατας 
ώς αρχήν τίνα άπεδείκνυΰαν, τη μεν τών Λατίνων 15 
γλώββγ] καλουμένους τριβούνους , ούτω γαρ οί χιλί- 
αρχοι κεκληνται, δημάρχους δε προΰαγορευομένους 
τή Έλληνίδι φωνή. ίνα δε διαότελληται ή τών τρι- 
βούνων προσηγορία , τοις μεν το τών Στρατιωτών, 
τοις δε το του πλή&ους προβέ&εντο πρόβρημα. ούτοι 2ο 
δη τού πλή&ους οί τριβούνοι ή δήμαρχοι μεγάλων 
κακών αίτιοι τγι ( Ρωμ7] γεγόναΰι. το μεν γαρ τών 
αρχόντων όνομα ουκ εΰχον ευ&ύς, ίύχυν δ υπέρ 

Ρ 1341 πάντας τους άλλους έκτήβαντο , ημυνόν τε δεομενω 
παντί, καϊ πάντα τον έπιβοηΰάμενον ΰφάς άφη- 25 
ρούντο ουκ εκ μόνων ιδιωτών, άλλα καϊ απ αυτών 
τών αρχόντων, πλην τών δικτατωρων. ει δε τις καϊ 
απόντας αυτούς επεκαλεΰατο, κάκεΐνος απο τού 6νν- 
έχοντος αυτόν απηλλάττετο καϊ η ες το πλή&ος υπ 
αυτών ειΰήγετο ή καϊ άπελύετο. αλλά καϊ ει τί πον 3ο 

ϋβ,ρ. 15. ϋίοηίδ Ηΐβίοπαβ Κοιηαηαβ Ηβή ρβΓάίΐί: ϊχ&%να. 
14—17, 1. 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XV. 131 

£Οο%εν αυτοΐς μή γενέβ&αι, έκώλυον, κάν ιδιώτης ην 
6 ποιών καν άρχων ' καν 6 δήμος καν η βουλή πράττειν 
εμελλέτι κάνψηφίζεΰ&αι, είς δε τις ήναντίωτο δήμαρ- 
χος, άπρακτος καϊ η πράζις και ή ψήφος εγίνετο. τον Β 
5 χρόνου δε προϊόντος καϊ τήν γερουβίαν ά&ροίζειν καϊ 
ζημιοϋν τον μή πει&αρχοΰντα καϊ μαντεία χρήβ&αι 
καϊ δικαζειν έπετράηηβαν ή εαυτοΐς επέτρεψαν, καϊ 
ο γαρ ποιεΐν αυτοΐς ουκ ε%ήν , κατώρ&ουν εκ της 
αν ανταγωνιστού προς πάν το πραττόμενον ιχρ' ετέ- 

ιο ρων εναντιώσεως, καϊ γαρ καϊ νόμους είΰήγαγον ϊν 
όστις αυτοΐς έργω ή λόγω πρόσκρουση , κάν ιδιώτης 
εί'η κάν άρχων, ιερός τε ή και τω άγει ενέχηται. το 
δε ιερόν είναι άπολωλέναι ήν' οντω γαρ πάν όπερ 
αν ώσπερ τι &ύμα είς σφαγήν κα&ιερώ&η, ώνόμαστο. Ο 

15 καϊ αυτούς δε τους δημάρχους το πλή&ος σακρο- 
ΰαγκτους ωνόμασαν, οίον τείχη άγια είς φρουράν 
των ΰφάς επικαλουμένων τυγχάνοντας, σάκρα γαρ 
παρά Ρωμαίοις τα τείχη και σάγκτα τα άγια. εδρών 
ούν πολλά άτοπα' καϊ γάρ καϊ υπάτους εβαλλον είς 

20 το δεσμωτήριον καϊ ε&ανατουν τινάς μηδέ λογού 
τυγχάνοντας, καϊ ουδείς αύτοΐς εναντιω&ήναι έτολ- 
μα' ει δε μή, καϊ αυτός ιερός εγίνετο. ει μέντοι τί- 
νες μή παρά πάντων των δημάρχων κατεδικάξοντο, 
τους μή όμογνωμονοϋντας επεκαλούντο είς άρωγήν, Ό 

25 καϊ ούτως είς δίκην κα&ίσταντο η παρ' αυτοΐς έκεί- 
νοις ή παρά τιβι δικασταΐς ή καϊ παρά τω πλή&ει, 
και της νικωσης εγίνοντο. είς δέκα δε προϊόντος 
του χρόνου οι δήμαρχοι κατέστησαν" ο&εν αύτοίς το 
πολύ της ισχύος κατεβέβλητο. φύσει γάρ ωΰπερ, 

30 φ&όνω δε μάλλον, άλλήλοις οι συνάρχοντες διαφέ- 
ρονται' καϊ χαλεπόν πολλούς εν δυνάμει μάλιστα 
όντας συμφρονήσαι. άμα δε καϊ οί'αλλοί διασπάν 

9* 



132 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ, XV. 

την αυτών δύναμιν μηχανώμενοι , όπως αΰ&ενέοτε- 
ροι διχογνωμονοϋντες ώΰιν, εόταΰίαζον , καϊ οί μεν 

ΈΤό^τοΐΰδε, οΓ #ε τοΐΰδε προΰετί&εντο. ει δε καϊ εις βφών 
άντεϊπε , τάς των άλλων διαγνώόεις άπρακτους απέ- 
βαινε, το μεν ούν πρώτον ουκ είβηεΰαν είς το βου- 5 
λευτηριον , κα&ήμενοι δε έπι της είβόδου τα ποιού- 
μενα παρετηρουν, και εΐ τι μη αύτοΐς ηρεΰκε, παρα- 
χρήμα άν&ίΰταντο' είτα καϊ εΐύεκαλούντο εντός, 
ειΰεπειτα ^ενΐοί- και μετελαβον της βουλείας οί δη- 
μαρχηΰαντες , καϊ τέλος κάκ των βουλευτών τίνες ίο 
η%ίω6αν δημαρχείν, ει μη τις ευπατρίδης έτύγχά- 
νεν ' ου γαρ έδεχετο τους ευπατρίδας 6 όμιλος, κατά 
γαρ των ευπατριδών ελόμενοι τους δημάρχους, καϊ 
προς τοβαύτην δύναμιν προΰαγαγόντες, έδεδοίκεϋαν 
Β μη τις αυτών τη ϊΰχύϊ ες τουναντίον κατ 1 αυτών 15 
χρηΰηται. ει δε τις το του γένους αξίωμα έζωμό- 
ΰατο καϊ προς την του πλη&ους μετεβτη νόμιΟιν, 

Ψ1Ι24:ά6μένως αυτόν προΰεδέχοντο. καϊ ύυχνοΧ τών 6φό- 
δρα ευπατριδών άπείπαντο την ευγένειαν ερωτι του 
μέγα δυνη&ήναι, και έδημάρχηΰαν. 20 

Ούτω μεν ουν η τών δημάρχων δυναΰτεία ϋυν- 
έβτη. οίς καϊ άγορανόμους δύο προΰείλοντο, ο^οϊ/ 
νπηρέτας βφίΰιν εΰομενους προς γράμματα, πάντα 
γαρ τά τε παρά τω πλη&ει κάί τα παρά τω δήμω και 
τη βουλή γραφόμενα λαμβάνοντες, ώΰτε μηδέν ΰφάς 25 
τών πραττομενων λαν&ανειν, εφύλαΰόον. το μεν 
ούν αρχαΐον έπϊ τούτω ηρονντο καϊ επί τφ δικάξειν, 
Ο υΰτερον δε καϊ αλλ άττα καϊ την τών ώνίων άγο^ 
ράν επετραπηΰαν, ο&εν καϊ άγορανόμοι τοις ελληνί- 
ζουΰιν ώνομάΰ&ηβαν. 30 



8 ει δε υ.κϊ εις υφών άντεϊπε] ϋίοηΐδ Γγ&^ιϊι. 17, 15. 



Ι,ΙΒ. VII. ΟΑΡ. XVI. 133 

Ή μεν ονν βτάβις η πρώτη οντω τοις 'Ρωμαίοις 16 
κατεπανΰεν ' εκ δε των περιοίκων βφίβι δια την βτά- 
0ιν πολλών κατ αντών κινη&έντων, μετά την ύνμ- 
βαύιν ομονοηΰαντες ερρωμενως τονς «| εκείνων πο- 
5 λεμονς διηνεγκαν και πάντας ένίκηβαν. οτε και 
Κοριολονς πολιορκονντες εκπεύεΐν καϊ τον ύτρατο- 
πέδον μικρόν έκινδννενον , ει μη Γναΐος Μάρκιος 
ευπατρίδης ανηρ ήρίότενΰε και τονς επιόντας άπώ- 
ΰατο' ος δια τοντο άλλως τε έδόζάβ&η καϊ Κοριολά-Ό 

ίο νος εκ τον ε&νονς ον ετρεψατο έπεκλη&η. καϊ τότε 
μεν όντως ηρ&η, ον πολλω δ 1 νβτερον βτρατηγηβαι 
βπενδων και μη τνχων, ηγανάκτηβε κατά τον ομί- 
λον, καϊ τονς δημάρχονς έβαρννετο. οι ονν δήμαρ- 
χοι , ονς καταλνΰαι έγλίχετο, αιτίας τινάς κατ αντον 

15 ΰνμφορηΰαντες τνραννίδος αντω προβήψαν αίτίαμα 
και της * Ρώμης ε%ηλα6αν. έκπεβών ονν τοις Ονο• 
λονσκοις εν&νς προΰεχώρηύεν. ων οί μεν πρώτοι 
καϊ οι εν τοις τελεΰιν αυτών οντες εχαιρον τε αντω 
καϊ αν&ις προς πόλεμον ητοιμάζοντο , Αττίον Τονλ- 

2ο λίον προς τοΰιτον ερε&ίζοντος απαντάς ' ο δε όμιλος 
άπρό&νμος ην. ώς ονν οντε παραινονντες οντ εκ- 
φοβονντες αντονς οί δννατοϊ κινηΰαι προς οπλών 
αρβιν ηδνναντο, τοιόνδε τι εμηχανηύαντο. &#π:ο<ϊρο-Ρΐ343 
μίαν των ^Ρωμαίων αγόντων άλλοι τε των προβχω- 

25 ρων αντοΐς και Ουολοϋΰκοι πλη&ει πολλω κατά &εαν 
Ουνηλ&οδαν. 6 δε Τονλλιος τονς των Ρωμαίων Στρα- 
τηγούς επειβεν^ ώς εννόων δή&εν αντοΐς, τονς Ονο- 
λοιί(7κον5 φνλάΰόεΰ&αι, παρεΰκεναβμένονς επι&έΰ&αι 
βφίΰιν άνελπίΰτως εν τγι ιπποδρομία, οί ά£ ατρατη- 

3ο γοϊ καϊ τοϊ§ άλλοις το μηννμα κοινωΰαμενοι τονς 

Οαρ. 16. ϋίοηίδ Ηίδΐοπαβ Κοιη&η&β Ηβή ρβΓοΙίίί: ϊχ&§- 
ιηβηίΐΐια 18. 



134 ΙΛΒ• VII. Ο ΑΡ. XVI. 

Ονολονΰκονς αντίκα προ τον αγώνος απαντάς ε'ξε- 
κήρνζαν. οι δε δνΰαναΰχετονντες οτι μονοί, εκ πάν- 
των ε%εληλαντο, έτοιμοι προς μάχην έγένοντο. καϊ 

Β προΰτηΰάμενοι τον Κοριολάνόν τε καϊ τόν Τονλλιον 
έπϊ την 'Ρωμην, καϊ τονς Λατίνονς προΰειληφότες,5 
πλήξει έχώρηΰαν πλείονι. 6 οι ^Ρωμαίοι πν&όμενοι 
προς τα όπλα μεν ονκ έρρώΰ&η6αν , εν αιτίαις 8 
άλληλονς πεποίηντο , οι μεν τον ομίλον τοί^ ευπα- 
τρίδας δτί. ε'ξ αυτών ό Κοριολάνος τνγχάνων μετά 
των έχ&ρών έπϊ την πατρίδα ϋτρατενοιτο , ο£ άε τον ίο 
ομίλον- οτι μη ένδίκως αντον έ%ελάβαν%ες πολέμιον 
πεποιηκαβιν. οντω δε όταΰιάζοντες ές μέγα τι κακόν 
ένέπεβον αν, ει μη αί γνναϊκες αντοϊς έπεκονρηΰαν. 
ως γαρ η γερονβία κά&οδον τω Κοριολάνω έψηφί- 

Ο βάτο, καϊ έπι τούτω πρέββεις προς εκείνον έβτάλη- ΐδ 
6αν, εκείνος καϊ την χώραν τοΓ<? Ονολονΰκοις άπο- 
δο&ηναι άπτ}τει ης εν τοις πρϊν πολέμοις έύτέρηντο. 
το δε πλη&ος της χώρας ον με%~ίετο. πάλιν ονν ετέρα 
πρεΰβεία. ο δε περι&νμως έφερεν 0Τ6 και περί της 
έαντών κινδννενοντες ονδ\ οι>'τω των αλλότριων 2ο 
αφίστανται, και τοντων #ε αγγελ&έντων αντοις οντ 
ετι κεκίνηντο οϋ&' νπό των κινδννων οι άνδρες τοΐ> 
βταβιάζειν έ%ί<5ταντο. αί δε γνναΐκες, η τε γαμέτη 
τον Κοριολάνόν Ονολονμνία καϊ η μήτηρ Ονετον- 
ρίνα, καϊ τάς λοιπάς τάς έπιφανεΰτάτας παραλαβον- 25 
<?«£, ηλ&ον ές το ϋτρατόπεδον προς αντόν , καϊ τά 

Τ) παιδία αντον έπαγόμεναι. καϊ αί μεν άλλα'ι ΰιωπώ- 
6αι έδάκρνον, η δε Ονετονρίνα "ονκ ηντομοληκα- 
μεν' εφη ^τέκνον, αλλ' η πατρίς ημάς έπεμψε 6οι, 
ει μεν πεί&οιο, μητέρα καϊ γνναΐκα καϊ τέκνα, εί δε 3ο 
μη, λάφνρα. καϊ εί καϊ ννν ετι οργίζΐ} , πρώτας 
ημάς άπόκτεινον. καταλλάγη&ι καϊ μηκέτι δργίξον 



ΕΙΒ. VII. ΟΑΡ. XVI. XVII. 135 

τοις πολίταις, τοις φίλοις, τοις ΐ£ρο££, τοις τάφοις, 
μηδέ έκπόλιορκήΰης την πατρίδα, εν η έγεννη&ης και 
έτράφης και το μέγα τούτο όνομα Κοριολάνος έγένου. 
μη με απρακτον αποπέμψης , ϊνα μη καϊ νεκράν με 
5 αυτοχειρία ^εάΰη.' έπι τούτοις άνέκλαυΰε, και τους 
μαΰτους προδείζαβα της τ ε γαβτρος άψαμένη "αυτ^ρΐ344 
ΰε 'έτεκεν εφη "τέκνον, ονττοί ΰε έζ,έ&ρεψανϊ' ή μεν 
είπε ταύτα, η δε γαμέτη αύτοϋ και τα παιδία καϊ αί 
αλλαι γυναίκες ΰυνε&ρηνηΰαν , ώΰτε κακεινον εις 

ιο πεν&ος κινη0αι. μόλις δ άνενεγκών περιέπλεξε την 
μητέρα, καϊ φιλών άμα ( 'ίδε" έφη' μητερ, πεί&ομαί 
βοι' 6υ γαρ με νίκης, και 6οϊ πάντες ταύτην την 
χάριν έχέτωΰαν ' έγω γαρ ουδέ ίδεΐν αυτούς υπομένω 
οι τηλικαϋτα παρ εμού εύεργετη&έντες τοιαύτα μοι 

15 ανταπέδωκαν, ουδ' άφίζομαι εις την πόλιν' άλλα βύ 
μεν αντ εμού την πατρίδα εχε, οτι τούτο η&έληβας, 
εγώ δε απαλλαγηβομαιΓ ταύτα ειπών άπανέβτη' 
και ούδε την κά^ο^ον κατεδε%ατο , άναχωρηβας δε 
είς τους Ουολούβκους εκεί γηράΰας άπήλλαζεν. Β 

2ο Οι δβ δήμαρχοι χώραν εκ πολεμίων προβκτη&εΐ- 17 
βαν "Ρωμαίοις άπητουν διανεμη^ηναι τω πλή&ει' 
ο&εν προς αλλήλων τε καϊ προς των πολεμίων πολλά 
εκακωΰηβαν . οι γαρ δυνατοί μη άλλως κατέχειν αυ- 
τούς δυνάμενοι, πολέμους εκ πολέμων έζεπίτηδες 

25 έκίνουν, 'ίν αύτοις ασχολούμενοι μηδέν περί της γης 
πολυπράγμον ώβι. χρόνω δέ ποτέ ύποτοπήόαντές τί- 
νες το πραττόμενον , ουκ εί'ων καϊ άμφω τους υπά- 
τους η ΰτρατηγους υπο των δυνατών αποδείκνυΰ&αι, 
αλλ η&ελον και αυτοί τον έτερον εκ τών ευπατρι- 

3ο δών αίρεΐβ&αι. ως δε τούτο κατειργάΰαντο , προεί- Ο 

Οαρ. 17. ϋίοηίβ Ηίδίοήαβ Κοπιαηαβ 1χΤ>γϊ ρβΜίίί: ΐΐΆ^τοα. 
19—23, 2. 



136 ιλβ. VII. ΟΑΡ. XVII. 

λοντο Σπονριον Φονριον, καϊ μετ εκείνον ΰτραχεν- 
ΰάμενοι πάντα εφ όβα ώρμηβαν προ&νμως κατέπρα- 
%αν. οί δε τ φ ΰννάρχοντι αντον Φαβίω Καψώνι 
ΰννεζελ&όντες ον μόνον ονκ ερρώΰ&ηβαν, άλλα καϊ 
το ατρατόπεδον εκλιπόντες εις την πόλιν ηλ&ον καϊ 5 
έ&ορνβονν, εως οί Τνρΰηνοι τοντο μα&όντες επεχεί- 
ρησαν αντοΐς. καϊ τότε μέντοι ον πρότερον εζήλ&ον 
της πόλεως πριν των δημάρχων τινάς ΰνμφρονηύαι 
τοις δννατοϊς. ηγωνίΰαντο δε προ&νμως, καϊ πολ- 
λονς μεν των πολεμίων διέφ&ειραν, βνχνοϊ δε καϊ ίο 
αντών άπέ&ανον έπεσε δε καϊ ο εις των νπάτων ο 
Μάλιος. ο δε όμιλος ύτρατηγον το τρίτον τον Μά- 
λιον εΐλετο. 
Ό Και πόλεμος αν&ις αντοΐς επενηνεκτο προς των 
Τνρϋηνών ' ά&νμονβι δε ( Ρωμαίοις καϊ άπορονΰι πώς 15 
τοις εχ&ροΐς άντικαταβτώύιν, οί Φάβιοι επεκονρηααν. 
£ξ γαρ οντες καϊ τριακόσιοι, ώς άδνμονντας είδον 
αντονς και μήτε τι βονλενομένονς λνΰιτελες καϊ 
άπογινώβκοντας άπαντα, τον προς τονς Τνρΰηνονς 
νπεδε%αντο πόλεμον αντοϊ δι' εαντών προ^νμη^έν- 20 
νεζ μαχέβαβ&αι και τοις ΰώμαΰι κα\ τοΓ§ χρημαβι. 
και τι χωρίον καταλαβόντες επίκαιρον έτειχίΰαντο, 
ό&εν 6ρ^ω^ίΐ/(Η πάντα τα των πολεμίων ηγον, των 
Τνρΰηνών μηδέ ες χείρας αντοίς ίέναι &αρρονντων, 
ει δε καί ποτέ ΰνμμίζειαν, έλαττονμένων παρά πολν. 25 
ΡΙΒΔδπροΰλαβόμενοι δε καϊ ΰνμμάχονς οί Τνρΰηνοϊ εν 
νλώδει χωρίω έλόχηΰαν, καϊ άφνλάκτονς επελ&οντας 
αντοΐς τονς Φαβίονς νπο τον πάντα νικάν περιε- 
6τοίχι6αν καϊ πάντας εφόνενΰαν. καϊ παντελώς το 
γένος αντών ε\ελιπεν αν, ει μη εις τις οίκοι κατε- 30 
λείφ&η δια νεότητα, αφ* ονπερ αν&ις είΰεπειτα ην- 
&η6αν. 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. XVII. 137 

Τών δε Φαβίων ούτω φθαρέντων Οι ^Ρωμαίοι 
μάλα παρά των Τυρΰηνών έκακώθηβαν. είτα 3Τρό§\νΐΙ26 
μεν τους πολεμίους ΰπονδάς εποιήΰαντο, τραπόμενοι 
<ϊ' έπ αλλήλους έπραξαν πολλά καϊ δείνα, ώς μηδέ 

5 των ΰτρατηγών αποβχέβθαι το πλήθος, τους τε γαρ 
ύπηρέτας αυτών επαιον καϊ τάς ράβδους κατέκλων, 
αυτούς τε τους ΰτρατηγούς υπ* εύθύνην ήγον επΪΒ 
παΰγι προφάόει, καϊ μείζονι καϊ έλάττονί. "Αππιον 
ουν Κλαύδιον καϊ παρ αυτήν την αρχήν εις το δε- 

ιο ΰμωτήριον έμβαλεΐν εβουλεύβαντο , οτι τε αύτοίς 
ηναντιούτο εις άπαντα καϊ οτι τους 6υ6τρατευ6αμέ- 
νους αύτω έδεκάτευΰεν, επειδή το?<? Ουολούΰκοις εν 
μάχη ένέδοΰαν. ή δεκάτευΰις δε τοιόνδε τι ην. οτε 
τι οι ΰτρατιώται μέγα ήμάρτηΰαν , ο βτρατηγος εις 

15 δεκάδας αύτους αριθμών, ενα λαβών «ξ έκάΰτης δε- 
κάδος τον κλήρω λαχόντα θανάτω εκόλαζεν. απελ- 
θόντα δ' εκ της αρχής τον Κλαύδιον ευθύς οι του 
πλήθους εις αγώνα κατέΰτηβαν, καϊ ού κατεψηφί- 
ϋαντο μεν , την ψήφον δε ύπερθέμενοι ες ανάγκην Ο 

2ο αυτόν αυτοχειρίας κατέΰτηΰαν. και τίνες δε τών δη- 
μάρχων άλλα τε κατά τών ευπατριδών ΰυνέγραψαν 
καϊ το εξεΐναι τώ πλήθει καϊ καθ 9 εαυτό ΰυνιέναι 
καϊ άνευ εκείνων βουλεύεβθαι καϊ χρηματίζειν πανθ 
ο0α αν έθελήβη. καν τις έπ αιτία τινϊ πάρα τών 

25 στρατηγών προβτιμηθη , ϊκκλητον έπϊ τούτοις τον 
δημον δικάζειν έταξαν, καϊ τους αγορανομους δε 
καϊ τους δημάρχους έπηύξηΰαν , ίνα πλείΰτους τους 
αυτών προϊσταμένους εχωΰι. 

Πραττομένων δε τούτων οί εύπατρίδαι φανερώς 

3ο μεν ου πάνυ άντέπραττον πλην βραχέων , λάθρα δε Ώ 
ύυχνους τών θραΰυτάτων εφόνευον. αλλ ούτε τούτο 
τους λθί3Τοι)§ επέΰχεν ούθ* οτι ποτέ εννέα δήμαρχοι 



138 ΙΊΒ. VII. Ο ΑΡ. XVII. 

πνρϊ νπό τον δήμον έδόθηβαν. ον μόνον γαρ οί 
μετά ταντα δημαρχονντες ουκ ημβλννοντο, αλλά 
μάλλον καϊ έθραΰννοντο. εις τούτο υπο των ενπα- 
τριδών προήχθη ο όμιλος, οντε γαρ ΰτρατενειν επεί- 
θοντο πολέμων επικειμένων, ει μη ων ω^ε^οντο ετν- 5 
%ον, καϊ ει ποτέ δ 9 έζήλθον, απροθνμως έμάχοντο, 
ει μη πάνθ' όΰα εβονλοντο ήννΰαν. κάντεύθεν πολ- 
λοί των προΰοίκων αντοΐς, τγι εκείνων δ ιχοΰταΰ ία η 
τι} εαυτών θαρρονντες ίβχνϊ, ενεωτέριΰαν. ων ηΰαν 
ΡΙ346καΙ Αίκονοί, οϊ Μάρκον Μινονκιον ότρατηγούντα ίο 
τότε νικήσαντες έφρονηματίΰθηΰαν . μαθόντες δε 
τον Μινονκιον ήττημένον οί εν τγ} 'Ρωμγι δικτάτωρα 
Λονκιον Κνΐντιον εΐλοντο, πένητα μεν άνδρα καϊ 
γεωργία βννεξηκότα, ες άρετήν δε καϊ αωφροόύνην 
διαπρεπή, καίτοι τάς κόμας ες πλοκάμους ανιέντα,ιζ 
όθεν καϊ Κικινάτος ώνόμαύτο. οίοι νυν πολλοϊ περϊ 
τα βαΰίλεια' εκείθεν δε τον κακόν παρειβφθαρέντος 
εις το πολίτενμα καϊ απανταχού κικινατονς εΰτιν 
οράν. οι)το(? ούν δικτάτωρ προχειριβθείς, καϊ αυθη- 
μερόν εκβτρατενΰας, καϊ τάχει 6νν άόφαλεία χρηβα- 2ο 
μένος, καϊ τοις ΑΙκονοϊς προΰβαλών μετά τον Μι- 
νονκιον, πλείΰτονς μεν διέφθειρε , τονς δ άλλονς 
Β έζωγρηύεν ' ονς νπό ζνγον διαγαγών αφήκεν. η δε 
πράζις ή τον ζνγον τοιάδε τις ην. ΰτανρονς δυο, 
όρθια δηλαδή %νλα διέχοντα αλλήλων , εις την γήν 25 
κατεπήγννον , καϊ αντοΐς έπετίθονν έγκάρβιον έτε- 
ρον , καϊ δια μέΰον τούτων τονς άλόντας διήγον γυ- 
μνούς" ο το££ μεν δ ρώΰ ι λαμπρότητα, πολλήν δ 1 άτι- 
μίαν τοις πάΰχονΰιν εφερεν, ωβτε τινάς τον τοιούτον 
τι παθεΐν προαιρεΐΰθαι θανεΐν. καϊ πόλιν δε αντών 30 
Κορονΐνον καλονμένην ελών επανήλθε, καϊ τον Μι- 



ΕΙΒ. VII. Ο ΑΡ. XVIII. 139 

νούκιον δια την ήτταν την βτρατηγίαν άφείλετο, ηαι 
αυτός άπέ&ετο την αρχήν. 

Οί μέντοι 'Ρωμαΐοι οικεϊον εΰχήκαΰι πόλεμον, 18 
ός εκ δούλων βυνέΰτη καϊ φυγάδων τινών, οΓ νυκτός ο 

*δέπελ&όντες είμπιναίως του Καπιτωλίου έκράτηβαν. 
ο δ' όμιλος και τότε ού πρότερον εν τοις όπλοις έγέ- 
νετο πριν τι πλέον βχειν των ευπατριδών. επελ&όν-νί1127 
τες δε γε τοις ΰταΰιαΰαΰιν έκράτηΰαν μεν αυτών, 
πολλούς δε των βφετέρων άπέβαλον. 

ίο Λια ταύτα τοίνυν οί Ρωμαίοι και διά τίνα οη- 
μεϊα ευλαβη&έντες τών τε προς αλλ^λοι>5 άπηλλάγη- 
0αν εγκλημάτων καϊ την πολιτείαν ίΰωτέραν ποιή- 
βαΰ&αι εψηφίΰαντο. καϊ τρεις άνδρας εις την Ελλάδα 
διά τους νόμους καϊ τα παρ* εκείνοις ε&η πεπόμφαύι. 

15 καϊ κομιΰ&έντων αυτών τάς τε άλλας αρχάς και τάς Τ> 
τών δημάρχων κατέλυΰαν , καϊ άνδρας οκτώ εκ τών 
πρώτων άν&είλοντο, και'Άππιον Κλαύδιον Τίτον τε 
Γενούκιον απέδειξαν κατά τον ένιαυτόν εκείνον βτρα- 
τηγούς αυτοκράτορας, καϊ νόμους αυτοΐς όυγγραψαι 

2ο επέτρεψαν , μηδεμίαν τε δίκην έφέβιμον απ αυτών 
γενέσθαι προΰεψηφίΰαντο' 6 πρώην ονίδΐ/Ι τών αρ- 
χόντων πλην τών δικτατώρων έδέδοτο. ήρ%αν τε ού- 
τοι εφ' ημέραν έκαστος , εναλλάξ το πρόσχημα της 
ηγεμονίας λαμβάνοντες, και νόμους συγγράφαντες 

25 εις την άγοράν έζέθηκαν' οι έπεϊ πάΰιν ήρεσαν, ες 
τον δημον εισήχθησαν, καϊ κυρωθέντες ΰανίόιν ενε- 
γράφησαν δέκα' όσα γαρ φυλακής εκρίθησαν αξία, Ρ 1 347 
εν σανιδίοις εθησαυρίζοντο. 

Εκείνοι μεν ούν τον ενιαυτον ανυΰαντες αφηκαν 

3ο την αρχήν, έτεροι $' αύθις αίρεθέντες δέκα ωβπερ 



Οαρ. 18. ϋϊοηίδ ΗίδΐοΓίαβ Κοηιαη&β 1ίΙ»ΓΪ ρβΓ^ϊίί: ίϊΆξξϊη. 23, 3. 



140 ΜΒ• VII. Ο ΑΡ. XVIII. 

επϊ καταλύΰει της πολιτείας χειροτονη&έντες έ^ώκει- 
λαν. πάντες γάρ άμα από της ί'ΰης ήρχον, καϊ νεα- 
νίσκους εκ των ευπατριδών &ραΰυτάτους έκλ^άμε- 
νοι πολλά δι αυτών έποίουν καϊ βίαια ' οψε δε ποτέ 
έπ' έζόδψ του έτους ολίγα άττα εν δυο βανίόι προΰ- 5* 
έγραψαν, ες πάντα δη αύτΟγνωμονήΰαντες. αφ' ων 
ούχ ομόνοια, άλλα και διαφοραϊ μείζους ( Ρωμαίοις 
γενη<5εύ%αι ίμελλον. 

Β Αι μεν ούν λεγόμεναι δώδεκα ^«Ατοί- ούτως τότε 
έγένοντο' οί #ε νομο&έται εκδΓνοί ου μόνον ταντ ίο 
έπραξαν, αλλά καϊ του ενιαυτοΰ της άρχης αυτοϊς 
διελ&όντος ετι τοις πράγμαΰιν ένέμειναν, βία την 
πόλιν κατέχοντες , και μηδέ την βουλην η τον δημον 
α&ροίζοντες, ϊνα μη ύυνελχϊόντες παύΰωβιν αυτούς. 
Αίκουών δ\ καϊ Σαβίνων πόλεμον αίρομένων κατά 15 
Ρωμαίων, τότε τους επιτηδείους αυτοΐς παραβκευά- 
ΰαντες διεπραξαντο ΰφίΰι τους πολέμους επιτραπη- 
ναι. εκ γοΰν της δεκαρχίας αυτών Σερούιος μεν 
"Οππιος καϊ "Αππιος Κλαύδιος κατά χώραν έμειναν, 
οι άδ οκτώ επϊ τους πολεμίους εβτράτευΰαν. 20 

Ο Πάντα μέντοι απλώς καϊ τά εν τω άβτει καϊ τα 
εν τοις ΰτρατοπέδοις τετάρακτο, κάντεϋ&εν βτάΰις 
αύ&ις βυνηνέχ&η. έμβαλόντες γάρ εις την τών Σα- 
βίνων γην οί οτρατιάρχαι Αούκιόν τίνα Σίκιον, 
άκρον τε τα πολέμια καϊ εν το?5 πρώτοις του ομίλου 25 
καταρι&μούμενον, με&' ετέρων ως τι χωρίον καταλη- 
ψόμενον έπεμψαν, καϊ διά τών ΰυνεκπεμφ&έντων 
αύτώ τον άνδρα διέφ&ειραν. λόγου δ' εις το βτρατό- 
πεδον γεγονότος ώς παρά πολεμίων του ανδρός 6υν 
άλλοις ανηρημένου , οί ΰτρατιώται άνελέΰ&αι τους 30 
νεκρούς ορμηβαντες ουδέν ΰώμα τών εναντίων ευ- 
ρηκαΰι, όυχνούς δε τών ομοφύλων, ους ο Σίκιος 



υΒ.νπ. Ο ΑΡ. XVIII. 141 

έπι&εμενους αυτώ άπέκτεινεν αμυνόμενος, ώς ούν 
κύκλω τε αυτού κείμενους καϊ τετραμμένους προς 
αυτόν είδον, υπετοπαβαν το γενόμενον καϊ μέντοιΐ) 
και ε&ορύβηΰαν' προς δε τοις και διά τι τοιούτον. 

5 Λουκιος τις Ουεργίνιος εκ του πλήθους ων 
καί θυγατέρα έχων περικαλλή Λουκίω Ίκιλλίω των 
ομοίων αύτω έκδώΰειν έμελλε, ταύτης 6 Κλαύδιος 
εραβ&εϊς καϊ μη τυχών, παρεΰκεύαϋέ τινας δουλα- 
γωγηΰαι αυτήν ' και δικαΰτής ην εκείνος, έλ&ών 

ίο ούν ο της κόρης πατήρ εκ του Στρατοπέδου έδικαιο- 
λογεΐτο. ως δε ο Κλαύδιος ταύτης κατεψηφίβατο και 
τοις δουλαγωγούΰιν αυτήν ή κόρη παρεδό&η καϊ ου- 
δείς επήμυνεν , ύπερήλγηβεν 6 ταύτης πατήρ, καϊ 
την θυγατέρα κοπίδι διαχειριβάμενος προς τους ΰτρα- 

15 τιώτας ώς ειχεν έζώρμηΰεν. ους ούδε πριν ευ δια-ΊγΙΙ28 
κείμενους ούτως έτάραζεν ώΰτε εύ&ύς επϊ τήν πόλινΈ 1348 
προς τον Κλαύδιον έπειχ&ήναι. καϊ οι έτεροι δε οι 
επϊ τους Σαβίνους Στρατευμένοι, έπεϊ τούτ εμα- 
&ον, τό τε τάφρευμα έ%έλιπον , καϊ 6υμμί\αντες τοις 

2ο λοιποϊς άνδρας εί'κοΰιν εαυτών προεΰτηΰαντο , και 
ούδεν μικρόν έλογίζοντο πράζαι. καϊ τό άλλο δε 
πλή&ος τό εν τη πόλει προύεχώρηβεν αύτοΐς καϊ μετ 
αυτών ε%ορύβει. 

Έν τούτοις δ μεν Κλαύδιος φοβη&εϊς εκρύβη, 

2ί>"θππιος δε τήν τε βουλήν ή&ροιΰε και πεμψας επύ- 
Ο•ετο του πλή&ους τι βούλονται. οι δε τον Ουαλε- 
ριον Λούκιον καϊ τον Όράτιον Μάρκον, άνδρας εκ 
τών βουλευτών αύτοϊς προΰκειμένους , πεμφ&ήναι 
βφίβιν έζήτουν, ώς τι δι εκείνων άποκρινούμενοι. 

3ο επεϊ δε ουκ επέμφ&ηΰαν, φοβη$έντων τών δέκα αρ- Β 
χόντων , ήδη γαρ πάντες παρήΰαν , μη ΰτρατηγοΐς 
αντοΐς κατ αυτών γ^ρήβαιντο, Ιτι μάλλον ώργίζοντο. 



142 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XVIII. XIX. 

φόβος ούν τοις βουλευταΐς ένέπεύεν έντεύ&εν ου μέ- 
τριος, καϊ δια τούτο και παρά γνωμην των αρχόντων 
τον τε Ούαλέριον 6φίΰι καϊ τον Ορατιον έπεμψαν, 
κάκ τούτον ΰυναλλαγης γενομένης τοις μεν %Όρυβη- 
6α6ιν άδεια των πραχ&έντων έδό&η καϊ η δεκαρχία 5 
κατελύ&η , αϊ δε επέτειοι αρχαϊ αϊ τε λοιπαι καϊ αί 
των δημάρχων έπϊ τοις αντοΐς προνομίοις έπανηλ&ον 
εφ' οίΰπερ ήΰαν καϊ πρότερον. αποδειχ&έντες δε 

Ο άρχοντες άλλοι τε και Ούεργίνιος τον μεν "Οππιον 
τόν τε Κλαύδιον εις δεΰμωτηριον ένέβαλον , οι πριν ίο 
εν&νν&ήναι εαυτούς διεχειρίύαντο , τους δε λοιπούς 
εγράψαντο και ελόντες έζηλαΰαν. 
19 ΟΙ $' ύπατοι, τότε γαρ λέγεται πρώτον υπάτους 
αυτούς προΰαγορευ&ηναι, στρατηγούς καλουμένους 
το πρότερον ' η6αν δε Ουαλέριος και Οράτιος , και 15 
τότε καϊ μετέπειτα τω πλη&ει προβέκειντο και μάλ- 
λον αυτούς η τους εύπατρίδας έκράτυναν . έλαττού- 
μενοι ούν οί ευπατρίδαι ούτε ραδιον ΰυνελέγοντο 
ούτε τα πράγματα έπ αύτοις έποίουν παντάπαΰιν, 
άλλα καϊ τους δημάρχους οιωνούκοπία εν ΰυλλόγοις 2ό 

Όχρηΰ&αι δεδώκαύιν' ο λόγω μεν τιμήν αύτοΐς έφερε 
καϊ αξίωμα, μόνοις γαρ τούτο εκ του πάνυ αρχαίου 
τοις εύπατρίδαις επετέτραπτο , έργω δε κώλυμα ην, 
ίνα μη ραδίως οί δήμαρχοι και το πλή&ος ο6α βού- 
λοιντο πραττοιεν , αλλά προφαβει της οίωνοΰκοπίας 25 
εβτιν ου εμποδίζοιντο. άχ&όμενοι δε τοις ύπάτοις οϊ 
τε ευπατρίδαι καϊ η βουλή, ώς τά του πλη&ους φρο- 
νούβιν, ουκ έψηφίΰαντο όφίΰι τά έπινίκια, πόλεμον 
εκατέρου νικήσαντος, ούδ' ημέραν εκάύτω απένει- 
μαν, ωΰπερ εί&ιΰτο. το μέντοι πλή&ος έπϊ δύο τε 3ο 



Ο&ρ. 19. ϋίοηΐδ Ηΐδίοπαβ Κοπιαπαβ Ιι&γϊ ρβιχίίίί. 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. XIX. 143 

ημέρας έώρταΰε και τοις νπάτοις τα νικητήρια έψη- 
φίΰαντο. 

Οντως ονν ες διαφοράς των ^Ρωμαίων ελ&όντωνΡΙΒίΰ 
οι ενάντιοι ΰφίΰιν ανα&αρΰήΰαντες έπηεΰαν αντοΐς. 

5 τω δ' έξης ετει Μάρκου Γενονκίον καϊ Γαΐον Κονρ- 
τίον νπατ ενόντων επ άλλήλονς ετράποντο. οί' τε 
γάρ τον πλή&ονς και νπατενειν ή&ελον , επείπερ 
εδημαρχονν οί ενπατρίδαι προς αντονς με&ιβτάμε- 
νοι, καϊ οι εντιατρίδαι λίαν της νπατον αρχής περι- 

ιο είχοντο. κα\ πολλά κατ αλλήλων καϊ βίαια ελεγόν 
τε καϊ επραττον. ϊνα δε μη προς τι χείρον χωρή- 
όωΰι, τον μεν 'έργον της ηγεμονίας οι δννατοϊ αν- 
τοϊς παρεχώρηΰαν , τον δε ονόματος ον μετέδωκαν, 
άλλ' άν& υπάτων χιλιάρχονς ώνόμαΰαν, ίνα μη το Β 

15 της κληΰεως εντιμον τω όνρφακι ομίλω καταρρνπαί- 
νοιτο. καϊ τρεις αφ εκατέρων χιλιάρχονς άντϊ των 
δνο νπάτων αιρεΐΰθ'αι 6ννέδο%εν. ον ^«ντοί το των 
υπάτων εξέλιπε τελεον όνομα, άλλα ποτέ μεν νπατοι 
κα&ίΰταντο , ποτέ δε γε χιλίαρχοι. οντω μεν ονν 

2οταντα παραδέδοται γίνεσαι , καίτοι ον μόνον των 
νπάτων δικτάτωρας άνειπόντων, καϊ ταΰτα πολν της 
αρχής εκείνης ελαττονμίνων , άλλα και χιλιάρχων 
τοντο πεποιηκότων ενίοτε ' /Ιθ^θταί. #ε ότι ονδεϊς τωι/ΑΥΠ29 
χιλιάρχων, καίτοι πολλών πολλάκις νικησάντων, επι- 

25 νίκια επεμψεν. 

Οι μεν ονν χιλίαρχοι οντω τότε γιρε&ηΰαν, οί <?£ Ο 
τιμηται τω έχομένω ετει Βαρβάτον και Μάρκον Μα- 
κρίνον νπατενόντων κατεδείχ&ηόαν' και γιρε&ηβαν 
Λονκιός τε Παπείριος και Λονκιος Σεμπρώνιος. κε- 

3ο χειροτόνηντο δε ότι οί νπατοι άδννατοι επί παντας 
δια το πλή&ος εζαρκεΐν ήΰαν' τα γάρ τοις τιμηταΐς 
απονεμη&εντα προνόμια εκείνοι μέχρι τότε έποίονν. 



144 ΙΊΒ. VII. Ο ΑΡ. XIX. 

δύο τε ηβαν οι τιμηταϊ εξ αρχής καϊ εκ τών ευπατρι- 
δών, ήρχον δε τα μεν πρώτα καϊ τα τελευταία έπϊ 
πενταετίαν , εν δε τω μέΰω χρόνω έπϊ τρεις εξάμη- 
νους" καϊ εγενοντο των υπάτων μείζους^ καίτοι μέ- 
Τ) ρος της εκείνων λαβόντες αρχής, εξήν δε αύτοΐς τάς 5 
τε προσόδους τάς κοινας εκμιΰ&οϋν, καϊ των οδών 
καϊ τών δημοΰίων οικοδομημάτων επιμελεϊΰ&αι , καϊ 
τάς άπογραφάς της εκάοτου ευπορίας διατελεϊν , καϊ 
τον βίον τών Λολί/τών έπιΰκοπεΐν τε και εξετάζειν, 
καϊ τους μεν άξιους επαίνου ες τάς φυλάς καϊ ες την ίο 
ιππάδα καϊ την γερουοίαν έγγραφειν, κα&ως εκα- 
Οτοις προΰήκειν ένομίζετο^ τους δ ουκ ευ βιούντας 
απανταχό&εν ομοίως άπαλείφειν' 6 μείζον πάντων 
ην τών τοις υπάτοις κατάλειψε εντ ων ; πίΰτεις δ , 
ενόρκους εφ' εκάΰτω πεποίηντο ως ούτε προς χάριν ΐδ 
ούτε προς εχ&ραν τι ποιοϋΰιν, αλλ* εξ όρ&ής γνώ- 
μης τά 0υμφ εροντα τω κοινώ και ΰκοποΰΰι καϊ πράτ- 
τουύι. καϊ τον δήμον επί τε νόμων ειΟφοραϊς καϊ 
ΡΙ350τοΓ§ άλλοις ΰυνη&ροιζον , καϊ τω τών μειζόνων άρ- 
χων κόΰμω πλην ραβδούχων εχρώντο. τοιαύτη η 2ο 
τών τιμητών ύπήρχεν αρχή. τών μέντοι μη απογρα- 
ψαμένων τάς ουΰίας εν ταις απογραφαΐς καϊ εαυτούς 
τάς μεν ονΰίας οί τιμηταϊ, αντονς δ' εκείνους οι 
ύπατοι έπίπραΰκον. χρονω μεν ούν τινι ταύ& ού- 
τως επράχ&η , υΰτερον δε τον άπαξ τη βουλή κατά- 25 
λεχθέντα διά βίου βουλεύειν εδοξε, μηδ' άπαλείφε- 
ό&αι, εί μη τις άδικήοας και κρι&εϊς ητίμωτο ή 
κακώς ζών ηλέγχ&η' τους γάρ τοιούτους άπήλειφον 
κα\ αντ αυτών ετέρους ένέγραφον. 
Β Τών δε προύκαίρως αρχόντων πρεββεΐα μεν εδί- 30 

δοτό τοι§ δικτάτωρΰι, δευτερεϊα δε γε τοις τιμηταΐς, 
η δε τρίτη τάξις τοΐ^ ιππάρχοις νενέμητο' και ούτω 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XIX. XX. 145 

ταύτα ετέτακτο, καν εν ταίς αρχαΐς ήύαν καν απηλ- 
λάγησαν, ει γαρ τις εκ μείζονος αρχής εις νποδε- 
εοτέραν κατέστη^ το της προτέρας αξίωμα είχεν ακέ- 
ραιον. εις δε τις, ον πρίγκιπα μεν της γερουσίας 
δώνόμαζον, λέγοιτο δ αν κα&' "Ελληνας πρόκριτος, 
συμπάντων προείχε τον χρόνον ον προεκρίνετο , ον 
γαρ δια βίου τις εις τούτο προεχειρίζετο , καϊ προε- 
φερε των άλλων τω άζιωματι, ον μην καϊ δυνάμει 

εχρψό τινι. _ ^ , , , , 2 η 

ίο Χρόνον μεν ούν τίνα είρηνην προς αλλήλους και 
προς τους περιοίκους ηγαγον' £ΐτα λιμοϋ έπικρατη- 
σαντος, ώστε τινας και εις τον ποταμόν εαυτούς έμ- 
βαλείν μη φέροντας τον λιμόν, εστασίασάν. οί μεν 
γαρ τονς ενπόρονς ως περί τον ο ντον κακονργονντας 

15 εν αιτία πεποίηντο , οί $ε τους πένητας ως την γην 
μη βονλομένονς έργάξεσ&αι. ίδων δε τούτο Σπου- 
ριος Μάλιος, άνηρ ιππεύς πλούσιος, τυραννίδι έπι- 
κεχείρηκε , καϊ σΐτον εκ της περιχώρου πριαμενος 
πολλοίς μεν επευωνίζων, πολλοίς δε καϊ προίκα εδί- 

20 δου, κακ τούτου συχνούς προσοικειωσαμενος, όπλα τε 
έπορίσατο και φρουρούς" και έκρατησεν αν της πό- 
λεως , ει μη Μινούκιος Αυγουρϊνος, άνηρ ευπατρί- Ο 
δης, επι τη σιτοδοσία τεταγμένος και αίτιωμενος έπι 
τή σιτοδεία, είόηγγειλε τη βουλή το πραττομενον. η 

25 #£ γερουσία μαδούσα το μήνυμα δικτατωρα παραν- 
τίκα εν τω σννεδρίω άνειπε τον Κνΐντιον τον Λον-ΉΙΙ%® 
ιαον τον Κικινάτον, και ταύτα παρηλικα οντά ' ογδο- 
ηκοντοντης γαρ ην. κάκεΐ την ημέραν τίάσαν ανά- 
λωσαν σνγκα&ήμενοι, ως τι δη βονλενομενοι , ίνα 

3ο μη το γεγονός έκφοιτήση. ννκτος δ ο δικτάτωρ το 



Οαρ. 20. ϋίοηίδ ΗϊβΙοή&β Εοπιαπαβ Ιΐβπ. ρβΓ(1ίΐ;ί. 

ΖΟΝΔΚΑ8 II. 10 



146 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XX. 

Καπιτώλιον και τα λοιπά τα, έπικαιροτατα δια των 
ιππέων προκαταλαβών , εω&εν επί τον Μάλιον 
έπεμψε Γάιον Σερονίλιον τον ϊππαρχον, ως δι άλλο 
ΡΙ35ΐτί. εκείνον μετακαλον μένος. 6 δε\ νποτοπηβαντός τι 
τον Μαλίον και διαμέλλοντος, δείΰας μη νπό τον 5 
πλή&ονς εϊζαρπαΰ&ή , ηδη γαρ Οννε'τρεχον , έκτεινε 
τον άνδρα , η αντογνωμονηϋας η τοΰτο κεκελενβμε- 
νος προς τον δικτάτωρος. &ορνβη&έντος δ επί τού- 
τω τον πλη&ονς 6 Κνΐντιος δημηγορηύας καϊ ύιτον 
βφίύι παραόχων και μη τίνα έτερον η κολααας η ίο 
έπαιτιαβαμενος τον &ορνβον επανΰε. 

Πολέμων δε τοις ( Ρωμαίοις εκ διαφόρων ε&νών 
έπενηνεγμένων , τους μεν εν ολίγαις ημεραις ένίκη- 
<5αν , τοις δε Τνρύηνοις επί μακρόν επολεμηΰαν. 
Ποϋτονμίον δε νενικηκότος τονς Αίκονονς και μέγα- ίο 
λην πολιν ελοντος αντών , ότι μήτ έκείνην οι ΰτρα- 
Β τιώται εις προνομην εζεχωρή&ηό'αν μήτε τι της λείας 
αιτηΰαντες ελαβον , τον τε ταμίαν τον διατι&έμενον 
αντην περιΰταντες εφόνενΰαν καϊ τον Ποότονμιον 
έπιτιμώντα αντοΐς επί τοντω καϊ ζητονντα τονς αν- 2ο 
τοχειραζ προύαπέκτειναν, καϊ την χωράν ον την αίχ- 
μαλωτον μόνον, άλλα καϊ πάύαν προΰενειμαν εαν- 
τοΐς την εν τω δημοΰίω τότε τνγχάνονβαν. καν επί 
πλεΐβτον η ϋτάβις διήρκεϋεν , ει μη πόλεμος αν&ις 
Ρωμαίοις πάρα των Αίκονών επενηνεκτο. φοβη&έν- 25 
τες γαρ δια τοντο ηΰνχαύαν , και την τιμωρίαν των 
φόνων εις ολίγονς έλ&ονΰαν νπέμειναν, και επί τονς 
εναντίονς ΰτρατενβαντες μάχη αντονς νενικηκαΰι. 
Ο διο την τε λείαν αντοΐς οί δννατοί διέδοβαν και μι- 
6&ον τοΓ^ πεζοΐς, είτα και τοις ίππενΰιν έψηφίΰαντο' 30 
αμι6&ι γαρ μέχρι τότε και οίκοοΊτοι έοτρατενοντο ' 
τότε δε πρώτον μιβ&οφορεΐν ηρ'ξαντο. 



ΙΙΒ. VII. ΟΑΡ. XX. XXI. 147 

Πολέμου δε αυτοΐς προς Ουιέντας Ουύτάντος, 
εως μεν κατά ΰφάς επολεμουν εκείνοι , πολλάκις αυ- 
τούς οι* Ρωμαίοι ένίκηβαν, και ες πολιορκίαν κατε- 
ΰτηβαν ' προβγενομένων δε αυτοις (ΐυμμάχων επεζήλ- 

5 Όόρ τοις Ρωμαίοις και έπεκρατηβαν. εν τούτοις δε 
η προς τω ορει τω Αλβανω ονβα λίμνη, υπο των 
περι% αυτής περικλειομενη λόφων και μη εχονβα 
εκροην, κατά τον της πολιορκίας των Ουιεντών και- 
ρόν ες τοΰούτον έπλημμυρεν ως νπερεκχεΐΰ&αι και 

ίο των ορών καϊ κατιεναι προς &αλα6ΰαν. κρίναν- 
τες δ' οί ^Ρωμαίοι πάντως τι δια τούτοι; &εΐον 6η- Ό 
μαίνεβ&αι, έπεμψαν εις Λελφους περί τούτον χρη- 
ΰόμενοι. ην δε τις καϊ παρά τοί^ Ονιενταις Τνρ- 
βηνος άνηρ μαντικός, ες ταντον ούν η τε Πν&ία 

15 και η εκείνου μαντεία ϋννέδραμον' και αμφω γαρ 
άλωύεβ&αι την πόλιν είπον όταν το ύδωρ το πλημ- 
μύρησαν μη ες Φαλαΰΰαν έκπέΰβ , αλλ αναλω&είη 
ετε'ρω&ι, και τινας ιερουργίας δια τούτο γενέΰ&αι 
εκέλευβαν. άλλ' ο μεν Πυ&ιος ούτε τίΰι &εών ονΟ• 

2ο όπως αύτάς ποιηΰουόι διεΰαφηαεν, ο δε Τνρβηνος 
εώκει μεν είδεναι, ονδεν δε έδηλου. οι γονν περί 
τό τείχος, ο&εν εκείνος ώμίλει, τεταγμένοι Ρωμαίοι, 
φιλίαν προς εκείνον ύποκρι&έντες, τα τε άλλα ^αρ- ΡΙ352 
ρεΐν αυτώ ενεδίδουν και αδεώς επετρεπον εκφοιτάν' 

25 και οντω όυλλαβόντες αυτόν πάντα τά καθήκοντα 
ηνάγκαΰαν εζειπεϊν. καϊ κατά την νπο&ηκην εκεί- 
νου τάς τε &ναίας εποίη:αν και τον λοφον διετρηΰαν 
καϊ το πλεονάζον ύδωρ εις το πεδίον κρυπτή διω- 
ρυχι μετωχετευΰαν, ωΰ& άπαν εν αυτώ άναλίΰκε- 

3ο 6&αι καϊ μη τι καταρρεειν εις δαλαΰόαν. 

Αρτι μεν ονν τούτο εγενετο και δικτάτωρ ΐ]ρέ&η 21 

Οέΐρ. 21. ϋδςιαβ ίκΐ ρ. 148, 26, ζπ,ινί-Λία. ΐπεμιρεν ΡΐιιίιίΓοΙή 

10* 



148 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XXI. 

ΥΐΐΙΒΐΜάρκιος Φονριος Κάμιλλος. ός προΰβαλών τη πάλει 
επει ουδέν ηνυεν, υπόγειον ωρυ^ατο δίοδον πόρρω- 
θεν αρζάμενος ες την άκροπολιν φέρουΰαν. παρε- 
ΰκευαβμε'νον δε ηδη τον υπονόμου , έπεϊ πολλοί καϊ 
από της [Ρώμης αύτώ προβεχώρηΰαν έθελονταί , πα- 5 

Β ραλαβών κάκείνους προΰ έβαλε τ# πολει καϊ πανταχό- 
θεν το τείχος έκύκλωΰε' των δ εντός περί πάντα 
τον περίβολον βκεδαΰθέντων, ελαθον έτεροι δια των 
υπονόμων γεγονότες εντός, άλονΰης δε της πόλεως 
καϊ των Ρωμαίων διαρπαζόντων τα εν αυτή , όρων ίο 
από της άκρας ο Κάμιλλος τά πραττόμενα εϋτέναξε 
καϊ εδάκρυΰε καί (( ω θεοι\ εφη, " ει τις Ρωμαίοις 
οφείλεται νέμεΰις τηοδε της ενπραγίας άντίβτροφος, 
εύχομαι ταυτην εις εμαυτόν τελευτηϋαι.' την δε 
της λείας δεκάτην έζελών ακόντων των ΰτρατιωτών 15 
άνέθετο τω Άπόλλωνι, εύχην τούτο πρϊν ποιηδάμε- 
νος. άνεθετο δε καϊ κρατήρα χρνΰοΰν εκ του των 
γυναικών κοΰμου πεποιημενον ' ανθ ου τιμή αυ- 
ταϊς παραχρήμα εψηφι6το η δε ην το επ οχημάτων 
αυτας ες τάς πανηγύρεις φοιτάν, αντοποδία βαδι- 2ο 

Ο ζούβαις πρότερον ες αύτάς. τω δε Καμίλλω προΰ- 
ώχθιβεν ό δήμος και ενεμεΰηΰε, το μεν οτί, την δε- 
κάτην των λάφυρων ούκ εν τω διαρπαζεόθαι ταύτα, 
άλλα καιρού παρελθόντος έζείλετο τω θεώ, το δ ότι 
τά τε άλλα ΰοβαρώς εθριάμβευΰε καϊ πρώτος 'Ρω- 25 
μαίων λευκώ τεθρίππω τά επινίκια επεμψεν. 

Ή δε των επινικίων πομπή, ην καϊ θρίαμβον 
εκάλουν, τοιάδε τις εγίνετο. ότε τι κατωρθώθη μέγα 
καϊ επινικίων επα%ιον , αυτοκράτωρ αυτίκα ο ΰτρα- 



Οαιηΐΐΐιΐδ ο. 5 — 8, ραυοίδ ιητιί&Ιίδ βΐ 3,<1<ϋΐΐ8 βχ ϋίοηβ , ιιί νϊοΐβ- 
ΐτΐΓ : οϊΐί ΐΓΪΙ)ΐΐβη(Ι& βδδβ βϋαιη ψΐΆβ άβ ίΓΪΐΐιιιρΙιο η&ιτίΐηίιΐΓ 
οοηδΐαί βχ Τζβίζα &ά. ϊτ. 24, 7, οίί&ίο ρ. 32. 



ΕΙΒ. VII. ΟΑΡ. XXI. 149 

τηγός υπό των ΰτρατιωτών ωνομαζετο , καϊ κλώνας 
δάφνης περιεδει ταΐς ράβδοις και τοϊζ δρομοκήρυ%ι 
τοις την νίκην καταγγέλλουν ι τη πόλε ι κομίζειν εδί- Τ> 
δον. ίλ&ων δε οΐκαδε την γερουΰίαν ΰυνη&ροιζε και 

5 ητει ψηφίΰαβ&αί οι τα επινίκια. και ει έτυχε ψηφον 
παρά τε της βουλής καϊ τον δήμου, εβεβαιοντο αυτω 
καϊ η επωνυμία τον αντοκρατορος. καϊ ει μεν εν τη 
αρχή ην ετι, εν ή τυγχανων ενίκηΰε, ταύτη καϊ πα- 
νηγυρικών εκεχρητο, ει δ ο χρόνος παρεληλυ&ε της 

10 αρχής , άλλο τι πρόϋφορον αυτή ελάμβανεν όνομα ' 
ιδιώτη γαρ νικητήρια πέμψαι απείρητο. ένΰκευαΰά- 
μενος δε τη έπινικίω ΰκευή, καϊ περιβραχιόνια λα- 
βών βτεφανον τε δάφνης αναδηβαμενος καϊ κλαδον 
κρατών εν τή δεζιά, τον δήμον ΰυνεκάλει ' και επαι- 

15 νεϋας τους ΰυότρατευΰαμένους αυτώ καϊ κοινή καϊ 
ιδία τινάς, εδωρεΐτο μεν ύφίΰι χρήματα , έτίμα δ\ 
καϊ κόΰμω, περιβραχιόνια τε τιΰι καϊ δόρατα α6ί-Ρΐ35$ 
δηρα παρείχε, καϊ ΰτεφάνους τοΓ? μεν χρυΰοϋς, τοις 
δε αργυρούς έδίδον , τουνομα τε εκαΰτου και της 

2ο άριϋτείας φέροντας το έκτύπωμα. ει γαρ τείχους τις 
πρώτος έπεβη, καϊ τείχους ο βτεφανος είδος εφερεν' 
ή καϊ έ%επολιόρκη6ε τι, καϊ τοϊ>το κακεΐνο είκονιβτο. 
εναυκράτηΰε τις, ναυοΛν ο (ΐτέφανος εκεκοΰμητο' 
ιπποκρατηΰε τι ς , ιππικον τι εξετετυπωτο. ο δε πο- 

25 λίτην τινά εκ μάχης η έτερου κίνδυνου η εκ πολιορ- 
κίας 6ω6ας μεγιδτόν τε είχε τον επαινον καϊ ελάμ- 
βανε ϋτέφανον γινόμενον εκ δρυός, ος πολύ πάντων 
καϊ των αργυρών και των χρνϋών ως εντιμότερος 
προτετίμητο. καϊ ου κατ άνδρα μόνον αριΰτενΰαντα Β 

3ο ταντα έδίδοτο , άλλα καϊ λόχοις καϊ 6τρατοπέδοις 
ολοις παρείχετο, καϊ τών λάφυρων πολλά μεν τοις 
ΰτρατευΰαμένοις διανενεμητο' ήδη δε τίνες καϊ παντι 



150 Ι.ΙΒ. VII. ο ΑΡ. XXI. 

τω δήμω διέδοβαν και έδαπάνων εις την πανηγνριν 
καϊ έδημοΰίενον, και εϊ τι περιελέλειπτο , εις ναούς, 
εις βτοας η καί τι έτερον δημόόιον έργον ανηλιΰκον. 
Ταν& 6 πομπενς ποιηΰας εις το άρμα ανέβαινε, 
το δε δη άρμα οντ αγωνιύτηρίω οντε πολεμιΰτηρίω 5 
ην έμφερές, αλλ ες πύργου περιφερούς τρόπον εζείρ- 
γαύτο. καϊ ου μόνος ην εν τω αρματι, αλλ* αν γε 
^¥ΊΙ32καί παϊδας η ΰυγγενεΐς τινας είχε, κακείνων τας μεν 
κόρας καϊ τα άρρενα τα νεογνά εν αντω ανεβίβαζε, 
τους δε αδροτέρους έπι τους ίππους τους τε ζνγίους ίο 
και τονς ΰειραφορους ανετί&ετο ' ει δε πλείους ηΰαν, 
έπι κελητων τωπομπεΐ παριππεΰοντες όυνεπόμπευον. 
των δ άλλων ουδείς ώχεΐτο, αλλ* έΰτεμμένοι δάφνη 
πάντες έβαδιζον. οίκέτης μέντοι δημόόιος επ αυτόν 
παρωχεΐτο του άρματος, τον βτέφανον των λί$ων 15 
των χρυσόδετων νπερανέχων αυτόν, και έλεγε προς 
αυτόν οπίΰω βλέπε, ' το κατόπιν δηλαδή και τα εφε- 
ξής προβκόπει του βίου, μηδ' υπό των παρόντων 
έπαρ&ΐίς καϊ νπερφρονηΰϊ]ς. καϊ κωδων άπηρτητο 
Τ> καϊ μαότιζ τοΰ άρματος , ενδεικτικά του και δυβτν- 20 
χηβαι αυτόν δύναβ&αι , ώότε και αίκιό&ήναι η και 
δικαιω&ήναι %ανεϊν. τους γαρ επί τινι ατοπήματι 
καταδικασ&έντας &ανεϊν νενόμιβτο κωδωνοφορειν, 
ίνα μηδεϊς βαδίξουόιν αυτοΐς έγχριπτόμενος μιάσμα- 
τος αναπίμπληται. οντω δε ΰταλεντες ειβηεβαν εις 25 
την πολιν, έχοντες προπέμποντα υφών τα ϋκϋλα τε 
και τα τρόπαια, κα\ εν είκόοΊ τά τε αιχμάλωτα φρού- 
ρια ησκημένα, πόλεις τε καϊ όρη και ποταμούς, λί- 
μνας , &αλα66ας, τα τε σύμπαντα ο6α εαλωκεΰαν. 
και ει μεν μία ήμερα ην έζαρκοϋΰα προς την τούτων 3ο 
πομπην' ει δε μη, καϊ εν δευτέρα καϊ τρίτη έπέμ- 
πετο. προδιελϋ-όντων δ' εκείνων όντως ο πομπευς 



Ι,ΙΒ. VII. ΟΑΡ. XXI. XXII. 151 

είς την 'Ρωμαίαν κομιβ&εϊς αγοράν, και των αίχμα-'Ρΐ , όδ4: 
λωτών τινάς είς το δεβμωτήριον άπαχ&ηναι και &α- 
νατω&ήναι κελευόας , άνήλαυνεν είς το Καπιτωλίου, 
και τινας εκεί τελετας πληρώΰας, και προΰαγαγών 

ζάνα&ηματα, και πάρα. ταΐς εκεί δειπνήΰας ΰτοαΐς, 
προς εβπέραν οί'καδε μετ αυλών και βυρίγγων απηρ- 
χετο. τοιαύτα μεν ηΰαν πάλαι τα νικητήρια ' αϊ δε 
βταΰεις αϊ τε δυναΰτεΐαι πλεΐβτα ένεωτέριβαν επ' 
αντοΐς. 

ίο Ει δε και, ώς ηδη ί(5τόρηται ) ο δήμος εμίΰει τον 22 
Κάμιλλον, άλλ' ο προς Φαλίακους πόλεμος ήνάγκαΰε 
χίλίαρχον ψηφκϊ&ήναι αυτόν, καϊ αυτούς μεν ένίκη- 
ΰαν μαχεβαμενοι , πολιορκοϋντες δε πόλιν αυτών 
ερυμνην Φαλερίους ωνομαβμενην ουδέν ηνυον. ούτω Β 

ΐδ γαρ της πολιορκίας οί της πόλεως κατεφρόνουν ώς 
και τους παΐδας αυτών πάρα. τα τείχη περιπατηβον- 
τας μετά. του διδαΰκάλου καϊ γυμναβομενους φοιτάν. 
καϊ καν απεβτηΰαν της πολιορκίας , εί μη τι 6υμβέ- 
βηκεν. ούτος γαρ ο διδάσκαλος έπιβουλευων τοις 

20 πολίταις η δι οργην τίνα η κέρδους ελπίδι ημέρας 
έκάϋτης εξήγε τους παΐδας επί τό τείχος, εγγύς το 
πρώτον, καϊ είΰήγεν αύ&ις αυτούς γυμναόαμενους 
εύ&ύς' τέλος δ' είς τους προφύλακας των Ρωμαίων 
ένέβαλεν απαντάς καϊ αγειν έκελευΰε προς τον Κα- 

55 μιλλον, καϊ παραΰτας αύτώ πάΰαν είπε παραδιδοναι 
την πόλιν δια των παίδων, εκείνος δε δεινον το 
έργον ηγηόάμενος, καϊ αρετή φηβας ιδία τον μεγαν ο 
ΰτρατηγόν, άλλ' ουκ αλλότρια κακία ΰαρρουντα χρή- 

Ο&ρ. 22. ΡΙαίατοΜ Ο&πιίΙΙιΐΒ ο. 9 — 13. ϋίοηίβ Ηϊδίοήαβ 
Εοιηαη&β Ιΐβπ. -ρβΐάϋΊ: ΐϊ&^να. 24. 

13 πολιος-Λονντίς — ρ. 152, 16, ώφελήΰας χρημάτων ρπΓ- 
ϋπι Ρΐαΐαι-οΐή βαηί ΟίίπιΠΙ. ο. 10, 11 , ρ&Γίίιη ϋίοηϊδ 1τΕ«Ίηβηί;ί 
24, 2. 



152 ιλβ• VII. ΟΑΡ. XXII. 

ναι ότρατεύειν, προΰέταζε γυμνώύαι μεν τον διδά- 
ύκαλον καϊ δεβμηΰαι τας χείρας οπιβθεν, τους δε 
παιβϊ ράβδους δούναι και μαβτιγας, ίνα τανταις τον 
προδότην τύπτοντες εις την πολιν ελαυνωβι. των δε 
πολιτών άρτι γνόντων την προδοΰίαν (^ρομο^ ην επι 5 
τα, τείχη καϊ θρήνος ανδρών τε και γυναικών, ούτω 
δε διακείμενων αυτών προαηγον οί Λαίδες γυμνόν 
τον διδ'άΰκαλον. όπερ ίδόντες οί Φαλίΰκοι και μα- 
Ώ κόντες όπως εγενετο, φέροντες εαυτούς εθελονται 
τω Καμίλλω παρέδοΰαν , την ητταν άγαπηΰαι προ ίο 
της ελευθερίας δια την δικαιοβυνην αυτού λέγοντες. 
Χρήματα ούν λαβών καΧ 6πει6αμενος ανεχωρη- 
6εν. οι δε βτρατιώται , διαρπάβειν προβδοκηΰαντες 
τους Φαλερίους, ώς μιβοδημου κατηγορούν αυτού, 
φθονηθείς δ επί πλέον κατηγορηθη ως μηδέν το ι& 
δημόβιον εκ των Τυρρηνικών ωφεληΰας χρημάτων, 

ν? 1133 αυτός <5' εκ τούτων ΰφετεριβάμενος. ούτω δε ώργί- 
ξοντο κατ αυτού ώς μηδ οικτον αυτού τίνα λαβείν 
έπΧ τή Ουμβάβΐ] αύτω ΰυμφορά' τέθνηκε γαρ αυτού 
νοΰηΰας ο έτερος των υιών. δεομενος δε τών φίλων 20> 

ΤΙΒόΒμη περιιδεΐν αυτόν αδίκως κατακρινόμενον , επείπερ 
εκείνοι προς μεν την -ψηφον αύτω βοηθηΰειν απεί- 
παντο, την δε ζημίαν οφλοντι ΰυνεκτίόειν υπέόχοντο, 
ουκ ανααχόμενος έ'γνω φυγείν εκ της πόλεως, και 
έ^ιών ηύζατο, ει μη δικαίως, υβρει δε δήμου εκπί-2& 
πτει καϊ φθόνω , ταχύ τους αύτους, πολίτας αυτού 
δεηθηναι και ζητηϋαι αυτόν. 

Εκείνος μεν ούν προς Ρουτουλους μετέότη , ερή- 
μην δ έάλω, καϊ ψήφος ηνέχθη κατ αυτού τίμημα 
μυρίων καΧ π εντακιΰ χιλίων α66αρίων εχουβα , ο γι- 30 

20 δεόμενος δε] Ηπο ΓβίβΓθΐκϊιιτη ββί ϋίοηίδ ίΥα^ιη. 24, 4, 
8βεΙ νβΛα δίαηί ΡΙυί&ΓοΙπ Οαιηίΐΐ. ο. 12. 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. χχπι. 153 

νεται προς αργυρίου λόγον δραχμαϊ χίλιαι πεντακό- 
ΰιαι. οί δ Ευρωπαίοι Γαλαται , ών οι Άόιάται νο- 23* 
μίζονται άποικοι, Κελτικον οντες γένος, λιποντες την 
εαυτών ώς ουκ αυτάρκη τρεφειν αυτούς, οι μεν επί 

5 τα ορη τα Ριπαΐα ωρμηκεβαν , οί δε των "Αλπεων Β 
ίδρυ&έντες εγγύς χρόνον εκεί διηγαγον πλείονα, 
τότε δε οίνου κομιβ&έντος ί| Ιταλίας, τούτον γενΰά- 
μενοι κα\ νπερΰανμαΰαντες , αραμενοι τα όπλα %α\ 
γονέας επαγόμενοι την γην εκείνην έζητουν, η τοιοϋ- 

ιο τον καρπόν άναδίδωοΊ. καϊ προς πόλιν Τνρρηνίδα 
Κλούόιον καλονμένην βτρατευβαντες επολιόρκονν 
αυτήν, οί $£ Κλουβινοι προς τους "Ρωμαίους πατέ- 
φυγον αιτούντες βοη&ειαν. πρέσβεις δ εκ * Ρώμης 
προς εκείνους επέμφ&ηΰαν' ους οί Γαλαται δια το 

15 των Ρωμαίων όνομα έντίμως έδε%αντο , και του τει- 
χομαχείν πανβάμενοι εις λόγους 6ννεληλυ&α6ιν. εν 
τούτοις δε λοχησαντες οί Κλουδϊνοι μετά των εκ 
"Ρώμης πρέσβεων επέ&εντο τοϊ? Γαλάταις. ο δε των Ο 
Γαλατών βασιλεύς Βρέννος όργισ&εϊς επί τούτω, των 

2ο Κλονΰίνων άμεληΰας εύ&ύς ώς είχε το Στράτευμα 
κατά της "Ρώμης εκίνησεν, επεϊ μη επί τιμωρία οί 
πρέσβεις αύτω εζεδίδοντο' καϊ τοσοντω ταχει εχρη- 
(ίατο ώστ επελΰεϊν αυτούς τη πόλει μη προμα&ον- 
των "Ρωμαίων την εφοδον. το μέντοι δαιμονιον προ- 

25 αγγειλαι αντοις την εφοδον λέγεται. Μάρκος γαρ 
Καίδικος νυκτός ποι βαδίζων φωνής ηκουσε λεγου- 
0ης "Γαλαται έρχονται!" είρηκότος δε τούτο Μάρ- 
κου τω δήμω καϊ τη βουλή, εν παίδια τον λογον 



ϋ^ρ. 23. ΡΙαί&ΓοΙπ Οίοηίΐΐυδ ο. 14— 23. Ώίοϋίδ ΗίβίΟΓί&θ 
Κοιη&η&β 1Π)ΐ•ί ρβπΐΐίί. 

12 οί δε Κλονβΐνοι — 22 αντώ εζεδίδοντο] Ηπο ρβΓίίηβί 
Ώίοπίδ ίτ&£ΐη. 25: ρ1αι•ίιη& ίαιηβη νβΛα ΡΙτιΙ&γοΙπ βηηΐ;. 



154: ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. ΧΧΙΙΓ. 

έποιούντο καϊ γίλωτι , εως αυταγγελοι οι Γαλαται 
υφών πληβίον έγενοντο. τότε δε βπονδή εξελθόντες 
Ι> καϊ ατάκτως άγωνιβάμενοι αίβχρότατα ηττηντο. και 
πολλοί μεν εν τγι μάχβ πεπτώκαόΊ , πολλοί δε φεν- 
γοντες ε"θνηβκον καταλαμβανόμενοι , πλεΐύτοι δε και 5 
εις ποταμόν τον Τίβεριν βννωθήθηβαν κάί έφθάρη- 
ΰαν' οί $ε λοιποί ακεδαοθέντες οί μεν εις την 'Ρω- 
μην έλθειν ηδννηθησαν, οί $£ αλλαχον. 

Οι δ' εν τή'Ρωμτ] γνόντες το γεγονός εν αμηχα- 
νία έγενοντο , και άπογνόντες οντε των τειχών φν- ίο 
λακην έθεντο οντε της πόλεως τάς πνλας εκλειΰαν, 
άλλ' οι μεν αντην έκλιμπάνοντες εφευγον, οι δε 6υν 
γυναιξί και τέκνοις άνέδραμον εις το Καπιτωλίου. 
μονοί δε ογδοηκοντα άνδρες, ονς οι μεν ιερείς είναι 
φαΰιν, οί όε τους πρώτους Ρωμαίων καθ ηλικίαν ΐ5 

ΡΙ356κ«1 3τλο£ττοι> και γένος, ένδνντες ίερας η πολυτελε- 
ότατας ΰτολας, εν αγορά επί των έλεφαντίνων δί- 
φρων έκάθηντο, την έπίοϋβαν προβμένοντες τύχην. 
οί δε Γαλάται τη υβτεραία ηλθον μεν επί την Ρω- 
μην, ίδοντες δε τάς πνλας ηνεωγμένας και το τείχος 2ο 
άφνλακτον, επεβχον καϊ ουκ ειΰηεΰαν, ένέδραν ύπο- 
τοπηααντες. τη δε τρίτη θαρβηβαντες είβεπηδηβαν 
και ειλον την πόλιν. καϊ τω μεν Καπιτωλίω φρου- 
ραν ο των βαρβάρων έπέο~τηΰε βαΰιλεΰς, αυτός δε 
<5αων την αγοράν έθαυμαζε τους προκαθήμενους 25 
εκείνους άνδρας, όρων εν κόΰμω αυτούς ατρεμονν- 
τας καϊ ΰιωπη. τους δε Γαλατάς εΐχεν έκπληζις προς 

ν/Π34 το ατοπ( >ν , ώκνονν τε αυτοΐς προαελθεΐν. οψε δε 
τολμηΰας τις ένϊ παρέϋτη, καϊ της υπηνης αψαμενος 
τον ανδρός κατηγε ταντην βαθεΐαν ονΰαν ' ο δε τη 3ο 
βακτηρία την κεφαλήν εκείνον έπάταζε. καϊ ο βάρ- 
βαρος βπαβάμενος την μάχαιραν τον άνδρα κατέκτει- 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XXIII. ι κ 



ΙΟΟ 



2>£ιλ οιτω $θ καί. τους λοιπούς ανηρουν προαπεΰόν- 
τες οι βάρβαροι, καϊ τάς οικίας επόρ&ουν καϊ κατε- 
πίμπραόαν. είτα καϊ τω Καπιτωλίω προΰεβαλον ' ως 
δ' επι πολλας έπιχειρονντες ημέρας ονδεν 'ηνυον , οί 
δ μεν εφρονρονν το Καπιτωλίου, οί δε την χωράν κα- 
τετρεχον τροφας ποριζόμενοι , βκιδνάμενοι καϊ 6πο~ 
ράδην επιόντες, αλλ ούχ όμον, ατε μέγα φρονονντες Ο 
τω εντυχηματι, καϊ υπό μέ&ης εΰφάλλοντο' οί'νω 
γαρ εντνχοντες πολλώ άκρατέβτερον εχρώντο αντώ, 

ίο μηπω προτερον ποματος τοιούτον γευϋάμενοι. 

Οντω δ έχοντας ορών τονς Γαλατάς 6 Κάμιλλος, 
επει καϊ την των Αρδεατών έληίζοντο χωράν, αυτούς 
δε τονς Αρδεατας πλη&ει μεν ίκανονς οντάς, τόλμης 
δε δεομενονς δι* απειρίαν καϊ το προς μάχας άνά- 

15 ΰκητον, λογον προς τονς νεωτερονς ενεβαλεν ως ονκ 
ανδρεία των βάρβαρων την ενπραγίαν αντών επι- 
γράφεβ&αι δει, αλλ ατυχία "Ρωμαίων, καϊ ει προ&ν- 
μοΐντο καϊ &αρρον6ιν αντοί, ακινδύνως νικηδειν 
τους πολεμίους διιόχνρίζετο. οντω πείβας τονς νέ- 

2ο ονς , είτα καϊ τους λοιπούς, ώπλιβε τους εν ηλικία, Ό 
καϊ νυκτός βα&είας με&υου6ιν αυτός μετά των Αρ- 
δεατών τοΓ? βαρβάροις προύέμιζε. και τους πλείονας 
εκεί κατέκοψεν, ει δε τίνες καϊ φυγείν ηδυνη&ηβαν 
εν τω ΰκότει, με&' ημεραν διέφ&ειρον ιππείς αυτούς 

25 καταλαμβάνοντες. 

Της δε φήμης ταχύ κηρυ\αύης απανταχού το 
κατόρθωμα, οδοί των 'Ρωμαίων φυγόντες έ*. της 
πρώτης προς τους Γαλατάς μάχης έΰώζοντο, τα όπλα 
λαβόντες άπηεΰαν προς τον Κάμιλλον, δέχεϋ&αι δεο- 

3ο μενοι την άρχην αυτών, ο δ ονκ εφη πειϋ&ηΰεβ&αι, 

30 ό δ' ουκ εφη] ΡΙηΙαΓοΜ νβΛ» βυηί, ηοη ϋίοηίδ £γςι£πι. 
25, 7. 



156 ιίβ. VII. ΟΑΡ. XXIII. 

μη πρότερον των έν τω Καπιτωλίω βωζομε'νων ψη- 
φιβαμένων αντω την αρχήν. ην δε απορία τον ταντα 
διαγγελονντος τοις εις το Καπιτωλιον. εις δε τις των 
Ρ 1357 νέων Κομίνιος Πόντιος, δόζης ερών , νπεΰτη τον 
ά&λον, καϊ λάλων δια μεβων διε'βη των πολεμίων, 5 
και τω λοφω τον Καπιτωλιον προύπελαΰας και χα- 
λεπός άνερπνΰας μόλις τε αναρριχηβαμενος προς 
τονς εν τέλει των ' Ρωμαίων παρά των φνλαττοντων 
είΰήχ&η, και την τε νίκην τον Καμίλλον κατήγγειλε, 
και τα δόζαντα τοΓ^ βτρατιωταις ειπών βεβαιώύαι ίο 
τω Καμίλλω την άρχην παρεκάλει. οι <5ε δικτάτωρα 
τον Κάμιλλον εψηφίΰαντο. και ος τονς εζω όντας 
Ρωμαίονς περί διΰμνρίονς ΰνναγαγων και απο των 
ύνμμάχων πολλονς , παρεΰκενάζετο προς έπί&εΰιν. 
Β οί #£ βάρβαροι με& ημεραν διιοντες , καϊ καταμα- 15 
Κοντές ο&εν 6 Πόντιος προΰεβη τω Καπιτωλίω, τοΰτο 
$ νπετόπαΰαν εκ τ ε των άπερρωγότων της πέτρας 
&ρανο~μάτων και της πόας , η πολλή επ αντης ην, 
της μεν άνεΰπαβμενης, της δε βνμπεπιλημένης, εκεί- 
θεν άναβηναι ννκτός και αντοϊ εβονλενύαντο. και 2ο 
έπεχείρηβαν τω έργω, και δνΰχερώς μεν, άνηεόαν δ 
όμως, και ελα&ον αν ημμένοι τον προτειχίΰματος και 
το?(? φνλαζιν επιλυμένοι, ει μη χήνες ηύαν περί τον 
νέων της Ηρας τρεφόμενοι, οι φνΰει όντες εναίΰ&η- 
τοι και ψοφοδεείς , ταχν των Γαλατών την εφοδον 25 
^(7-θΌντο, καϊ ταραχωδει κλαγγη φερόμενοι προς τονς 
Ο φνλακας επηγειραν απαντάς, οντω δε τοΓ? άνιονΰιν 
οι Ρωμαίοι προΰμίζαντες τονς μεν απέκτειναν , τονς 
δε κατά της πέτρας άπώύαντο, καϊ τον κίνδννον εκ- 
τίεφενγαύιν. 30 

Εντεν&εν ηΰαν οί Κελτοϊ α&νμότεροι , εφ επτά 
μηβϊ τη πολιορκία ταλαιπωρονμενοι. διό κάϊ περί 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. XXIII. 157 

ανμβάΰεων ο τε των βαρβάρων βαβιλενς Βρέννος 
καϊ 6 των 'Ρωμαίων χιλίαρχος ο Σονλπίκιος διειλέ- 
χ&ηύαν. καϊ αννέδοζε χιλίας λίτρας χρνΰίον τ\νΐΙ35 
Γαλάταις τονς *Ρωμαίονς καταβαλείν, τους δε το χρν- 

5 οίον λαβοντας αντίκα της πόλεως καϊ της χωράς άπα- 
ναΰτηναι. κομιϋ&έντος δε τον χρνΰίον, καϊ των βάρ- 
βαρων περϊ τον οταθμόν κακόν ργονντ ων λάθρα, 6 Ό 
Βρέννος το ζίφος άμα καϊ τον ξωΰτηρα λνΰας έπέ- 
θηκε τοις ϋταθμοϊς. πνθομένον δε τον χιλιάρχον τί 

ίο το γι,νομενον, τί αλλο' είπεν ( η τοις νενικημένοις 
οδννη; εν τοντοις 6 Καμιλλος άγων τον ΰτρατόν 
ταϊς πνλαις έπέΰτη της πόλεως" καϊ μαθών τα γινό- 
μενα προς τονς 'Ρωμαίονς επειγόμενος έπορενετο. 
καϊ ελθών το μεν χρνοίον αράς απο τον ζνγον τοις 

15 νπηρέταις έδωκε, τον δε ζνγον καϊ τα βταθμά τονς 
Κελτονς λαβόντας άποχωρεΐν έκέλενΰεν, ειπών ως 
ϋιδηρω πάτριόν εστί Ρωμαίους καϊ ον χρνΰω την πα- 
τρίδα αώζειν. τον δε Βρέννον αδικεΐβθαι φαακοντος, 
λνομένης της ομολογίας αντειπεν ο Καμιλλος μη 

20 κνρίας είναι, τάς ΰννθηκας αντον μη 6νμπρα£ > αντος,¥Ι358 
ηδη δικτάτωρος γιρημένον. ταραχθεϊς ονν 6 Βρεν- 
νος μέχρι ζιφονλκίας προηλθεν, όμως δε εις το βτρα- 
τόπεδον απήγαγε τονς Κελτονς' είτ εκλιπών την 
πόλιν καϊ σταδίονς έζήκοντα προελθών εατρατοπέ- 

25 δενύεν. αμα δ' ήμερα παρην 6 Κάμιλλος έπ αντον 
τεθαρψηχότας ηδη επαγόμενος τονς 'Ρωμαίονς , καϊ 
τρέπεται τονς βαρβάρονς ψόνω πολλω καϊ λαμβάνει 
β φ ων το βτρατόπεδον. 

Οντως η ( Ρωμη παραλόγως ηλω καϊ έΰωθη πα- 

30 ραλογωτερον ' 6 δε Κάμιλλος έθριάμβενΰε. της ονν 
πόλεως διεφθαρμένης παντάπαβι το πλήθος ανοικο- 
δομεϊν αντην ονκ ηβονλετο, οντε χρημαΰιν οντε δω- 



158 Γ.ΙΒ. VII. ΟΑΡ. XXIII. XXIV. 

μαΰιν ερρωμένοι , καϊ μικρού ε\ελιπον αν αυτήν. 

Β ούδε γαρ έπεί&οντο ούτε τοις εν τέλει ούτε τή γε- 
ρουβία παρακαλούβι και συμβουλευουΰι μη έκλιπειν 
το αβτν, ο εκ των πολεμίων ηδη έΰέόωβτο, ει μη εν 
τη άγορα πάντων περί τουίτοι» βουλενομένων εκατόν- 5 
ταρχος φρουράν άγων τίνα καϊ παρ αντην την εκ- 
κληΰίαν διιων τυχαίως ! ένταυ&α 6τ7^τε προς τους 
επόμενους αντω εβοηο'εν' ενταύθα γαρ δει υμάς 
μεΐναι!' &εία γαρ πρόνοια ενομιδαν ταΰτ είρήΰ&αι, 
καϊ τον μεταναοτενόαι απέΰχοντο , προς δε τον ανα- ίο 
καινιΰμον της Ρώμης 6νν προθυμία ετραποντο , και 
τά τε τείχη καϊ τάς ίδιωτικας οικίας εντός ένιαντον 
άνεκαίνιΰαν. 
24 Ονπω δε της περί ταντα παν&εΐΰιν αΰχολίας 

Ο πολφοί προβέπεύον διαφόρων ε%νών , Αίκονών τε ΐ5 
καϊ Ονολονβκων καϊ Λατίνων. Τνρρηνοϊ δε Σον- 
τριον επολιάρκονν ΰυμμαχίδα Ρωμαίων πάλιν, άπο- 
δείκνυται ούν το τρίτον δικτάτωρ ο Καμιλλος ' και 
ΰτρατεύϋας επ αντονς κατετροπώΰατο τους λοιπούς, 
έπι δε το Σοντριον ηγε την ΰτρατιάν. οι δε Σον- ίο 
τρΐνοι, ετνχον γαρ την πάλιν τοις πολεμίοις έκδεδω- 
κάτες και ταύτης αποχωρήβαντες, κα& οδον έτι 'άντι 
τω Καμίλλω μετά γυναικών καϊ παίδων νπηντων. 
ους ίδών ο Κάμιλλος, καϊ τα, Ονμβεβηκάτα πυ&άμε- 
νος , αντίκα προς το Σοντριον ως είχεν ηπείγετο ' 25 
και απροΰδοκητως αντω προΰβαλών, αφνλακτάν τε 

ϋ ενρων, άπα&ϊς κακών αν&ημερον τοις πολίταις αντο 
ανεΰωΰατο. ε&ριαμβενΰεν ονν επί τούτοις άγων τα, 
έπινίκια καϊ έπι μέγα δόζης ηρετο. 

Μάρκος δε Μάλλιος ο πρώτος τους Κελτους τω 3ο 

ϋηρ. 24. ΡΙαΐίίΓοΙιϊ ΟίΐιτιίΙΙτιβ ο. 33 — 43. Οίοηίβ ΗϊδίοπίΐΘ 
Εοιη&ηίΐβ 1ίΙ>Γί ρβπΐϊΐί: ϊχά^ιά. 26 — 28< 



υΒ. νπ. οαρ. χχιν. 159 

Καπιτωλίω προΰβαλόντας εκ της άκρας ώόάμενος, 
ο&εν και Καπιτωλινος προύωνομαβ&η , φ&ονών τω 
Καμίλλω μάλλον των άλλων τνραννίδι έπέ&ετο, και 
δια τοντο ωκειοντο τον ο^ηΛον δημαγωγών καϊ πάντα 

5 τιραττων εις &εραπείαν αντον. παραλαβόν ονν αυ- 
τόν το πλήθος ανηγαγεν εις το Καπιτωλιον ' καϊ κα- 
τέόχον αντο. διο και δικτάτωρ Ύ]ρέ&η τό τέταρτον 6 
Καμιλλος. των δε της γερονΰίας καϊ των εν τέλει 
ες μέγα δέος εμπεπτωκοτων κα\ απορουντων τί αν 

ίο πράζαιεν , δούλος τις αντοις προ6ελ&ών ζώντα τόνΐ>ΐ3ο2 ; 
Καπιτωλΐνον παραδονναι βψίΰιν νπέΰγ^ετο. λαβών 
ονν οπλίτας και ταζας αντονς αφανώς ένεδρενειν 
νπό το Καπιτωλιον , ως αυτόμολος τω Καπιτωλίνω 
προΰχεγωρηκει, έπτ\νει τε αντον της επιχειρήσεως καϊ\ΥΙ13& 

ιό βοη&ειαν παρά των ομοδονλων αντώ έπηγγέλλετο, 
και ταντά οι διαλεγόμενος απήγαγε τον άνδρα πόρρω 
των περιεότηκότων , ως δη τι κοινολογου μένος αντώ 
ίδιαίτατα, καϊ ηρέμα κατ εκείνο του Καπιτωλίου 
προ6Ύ}ει κα& ο η ενέδρα ελελοχιΰτο, κακεΐ&εν αντον 

2ο κάτω άπωαατο' ός και ληφ&εϊς αποκεκόμιϋτο προς 
το δικαοτηριον. ο δε τάς τε αριύτείας κατέλεγε και 
το Καπιτωλιον τοΓ^ τε δικάζουβι καϊ τοΓ§ περιεΰτώ- Β 
ΰιν εδείκνν, άποπτον ον εκεΐ&εν^ και της ϋωτηριας 
αντον τε καϊ των εν αντώ προΰπεφενγοτων πολιτών 

25 ανεμίμνηύκεν , ως έντεν&εν κατακλάό&αι τονς δικα- 
ΰτάς καϊ νπερτί&εΰ&αι την ψήφον^ μητ αφιέντας 
μήτε καταδικάζοντας, τοντο δη νοηΰας ο Καμιλλος 
εις άλλον τόπον το δικαβτηριον ΰννεύτηΰατο , ο&εν 
ονκ ην τό Καπιτωλιον άποπτον. και καταψηφιβ&εϊς 

3ο ο Καπιτωλΐνος εκεί απήχ&η τε εις το Καπιτωλιον 

21 ο δ 1 ε τάς — ρ. 160, 2, κκτεκ(>ημ,νιβ£ν ρ&ι•ίίιη θχ ΡΙιιίίΐΓ- 
οΐ-ιο. Οοηί". Βίοηΐδ £γ&£ϊϊι. 26, 2, 3, 



160 ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XXIV. 

καϊ κατά της πέτρας ωβθέίς απωλετο, καθ ης εκείνος 
τον Κελτόν κατεκρημνιβεν. 

Είτα πολλών πολέμων κατά τε της Ρώμης αυτής 
καϊ των -υποκείμενων αυτή πόλεων κινηθέντων, 
έπεζελθόντες τοις εναντίους ο£ Ρωμαίοι, δια τε του 5 

Ο Καμίλλον καϊ δι έτερων, ηδη εκείνον ύπεργηράβαν- 
τος, τους τε πολέμους κατέπαυΰαν καϊ είρηνην βα- 
θεΐαν εόχον προς τους εκτός, προς αλλήλους δε έΰτα- 
ΰίαζον. Μάρκος γαρ τις Φαβιος ευπατρίδης , θυγα- 
τέρων δυο τυγχάνων πατήρ, την μεν πρεΰβυτέραν ίο 
Λικινίω τινϊ Στολωνι κατηγγύηαε πολύ αυτού κα- 
ταδεεΰτέρω , την δε νεωτεραν Σονλπικίω Ρονφψ, 
άνδρϊ ομοτίμω, 6ννωκι6ε. χιλιαρχούντος ονν τον 
Ρουφον καϊ οντος εν αγορά, προς την γυναίκα αυ- 
τού η αδελφή αυτής παραγέγονεν. αφικομένον δ 15 
εκείνον την θνραν ο ραβδούχος κατά τι εθος άρχαΐον 
έκρουβε. διεπτοηθη δε προς τον παταγον η γυνή 
ουπω τούτου πεπειραμένη ' και γέλως επί τούτω και 

Ό παρά της αδελφής και των παρόντων έγένετο, καϊ 
ώς ίδιώτις εακώφθη. τη δ εν δεινω το πράγμα πε- 2ο 
ποίητο , καϊ τον άνδρα ες αρχήν παραγγεΐλαι ηρέθι- 
ζεν. 6 γονν Στόλων νπο της γνναικός παρακινηθείς; 
Αονκίω τινϊ Σεζτίω, ανδρϊ των ομοίων, τά τού πρά- 
γματος κοινωβαμενος , αμφω δημαρχηόαι κατεβια- 
6αντο, και τον κόΰμον της πολιτείας Οννέχεον, ωςζ*, 
και επί τέΰΰαρΰιν έτεοΊν αναρχίαν γενέΰθαι τω δήμω' 
τάς γαρ των ενπατριδών αρχαιρεΰίας ενεποδιξον. και 
επί πλέον αν έ'τι τούτο έγένετο, ει μη τις αγγελία 
κεκόμιΰτο επί την Ρωμην αύθις έλαύνειν Κελτονς. 
άπαν ούν προς αλλήλους αφέντες διαφορον , δικτα- 30 

13 χιλιαρχονντος — 21 , παραγγεΐλαι ηρέ&ιξεν] ϋίοηίδ 
ίΓα^ΊηβηΙηιη 29. 



ΜΒ. VII. ΟΑΡ. XXIV. χχν. 161 

τώρα το πέμπτον τον Καμιλλον £?λονττο και προς τους 
βαρβάρους έΰτράτευύαν. ου μάχη μέντοο κοινή , μο- 
νομαχία δε γέγονε πρότερον. Τίτος γάρ τις Μάλλιος, 
ανήρ ευπατρίδης, προβκεκρουκώς τω πατρϊ παρημε- 

δ λεϊτο κάί διέτριβεν εν άγρω' είτα τω πατρϊ διηλλάγη, 
και χιλίαρχος στρατοπέδου γενόμενος τω τε προκα- 
λούμενα) Κελτω προς μονομαχίαν άντέΰτη καϊ νική- 
6 ας αυτόν τον ΰτρεπτόν αυτού χρυαούν οντά έΰκν- 
λευ6ε, καϊ Τουρκουάτος φορών αυτόν έπεκέκλητο. 

ίο ΰυμμιζάντων δ\ καϊ των στρατευμάτων ήττηντο οι 
Κελτοί, και της μεν επί την 'Ρωμην ορμής άπέΰχοντο, 
την δ Αλβανίδα έλεηλάτουν, εάΰαντες ουν αυτούς Β 
οι Ρωμαίοι διαρπάΰαι τήν χωράν, ως κατακορεΐς 
γενόμενοι βρωμάτων και μέ&ης εύεπιχειρητότε- 

15 ροι εϊεν, έπέ&εντο αφίβι, καϊ αυτών τε πολλούς 
διέφ&ειραν καϊ το 6φών εϊλον ατρατόπεδον, ο δε 
Καμιλλος εις τήν 'Ρωμην έπανελ&ών άπέ&ετο τήν 
αρχήν. 

Εκτοτε ουν οί μεν χιλίαρχοι, οϊ αντί τών υπάτων 

2ο εγίνοντο, εβχολάκαΰιν, ύπατοι δε άπεδείκνυντο ενίοτε 
μεν εύπατρίδαι, εκ δε του πλή&ους ενίοτε, ποτέ δε 
και έ% αμφοτέρων όμοΰ. νόΰου 8 ένβκη-ψάβης τη 
'Ρώμη καϊ 6 Κάμιλλος τέ&νηκε, καϊ οί 'Ρωμαΐοι πλεϊ-^Νΐητ 
6τα θανόντος του ανδρός ήνιά&ηόαν. Ο 

25 Μετά δε ταύτα καί τι Ουμβεβηκέναι πάδος περί 25 
τήν 'Ρώμην ίύτόρηται. διαΰτήναι γάρ λέγεται το πε- 
δίον το μεταξύ του Παλατιού καϊ του Καπιτωλίου 
εζάπινα, μήτε βειΰμοϋ προηγηύαμένου μήτ άλλου τι- 

6 τω χβ πςοτιαλονμ,ενφ — 9 εηεκέκλ-ητο] Οοηί. ϋίοηίβ £γ&2•- 
ηιβηίπιη 31. δ 

Οαρ. 25. Βίοηίβ Ηίδίοπαβ Εοπι&ηαο Ηβη ρβΓθίίί: £ι•3,2•πι. 
30, 1. 

ΖΟΝΔΚΔ8 II. 11 



162 ΙΛΒ• VII. Ο ΑΡ. XXV. 

νός, οία ΰυμβαίνειν εί'ωθε φυβικώς έπϊ τοις τοιούτοις 
παθημαβι. και ην το χάβμα διαμένον έπι μακρόν, 
ούτε ύυνερχόμενον οϊως δη ποτέ ούτε μέντοι πληρού- 
μενον, καϊ ταύτα χουν τε των ^Ρωμαίων ες αυτό 6υμ- 
φορούντων πολύν καϊ λίθους καϊ άλλην ύλην παντο- 5 
δαπην. άπορούΰιν ονν τοις Ρωμαίοις χρηβμός εδόθη 
Τ> μη άλλως το διεβτός βυνελθειν, ει μη το κρεΐττον 
αυτών και δι ου μάλιΰτα πλεΐύτον ίβχύουβιν εις το 
χάβμα έμβάλλουβιν ' ούτω γαρ εκείνο τε παύβεται 
και τη πόλει εΰται δύναμις ακατάλυτος, εμενεν ουν ίο 
καϊ πάλιν το άπορον άπορου 'μενον , άβαφους τυγχά- 
νοντος του χρηβμού. Μάρκος δε Κούρτιος, άνηρ ευ- 
πατρίδης, νέος την ηλικίαν, ωραιότατος την μορφην, 
ρωμαλεωτατος την ίβχυν , άνδρειότατος την ψυχην, 
φρονι^ίί. διαπρεπής , τον νουν βυνεϊς του χρηβμού 15 
παρελθών εις μέβον έδημηγόρηβε λέγων "τί των λο- 
γίων αβαφειαν, ω 'Ρωμαίοι, η άμαθίαν ημών αυτών 
καταψηφιζόμεθα; ημείς έβμεν τούτο δη το ξητούμε- 
νον τε και απορουμενον. ου γάρ τι αψυχον έμψυχου 
λογιβθηβεται βέλτιον, ουδέ του εννου και έμφρονος 2© 
ΡΙ361καΙ λόγω κεκοβμημένου το άνουν άλογόν τε καϊ 
άφρον προτιμηθηβεται. τί γάρ αν τις άνθρωπου προ- 
κρίνειεν, ίνα τούτο ές την της γης βαλόντες διάβτα- 
6ιν αυτήν βυναγάγοιμεν ; ουκ εβτιν ούδεν ζώον 
θνητόν ούδ^ άμεινον ουδ' ίβχυρότερον άνθρωπου. 25 
ει γάρ τι δει και θραβυνόμενον ειπείν, ούτ άνθρω- 
πος ουδέν άλλο έβτϊν η θεός βώμα θνητόν έχων ούτε 
θεός άλλο τι η άνθρωπος άβώματος κάντεύθεν αθά- 
νατος, και ου πόρρω της θείας δυνάμεως άπηρτημεθα. 
ταύτα έγώ μεν ούτω φρονώ, αζιώ δε και ν μας τη 3ο 



28 κάντενϋ'εν ά&άνατος] Εχ ρίοηβ {τα,ξξχα. 30, 3. 



ΣΙΒ. VII. ΟΑΡ. XXV. 163 

γνώμη προβ&έΰ&αι ταύτη, καϊ μη τις οίήΰαιτο ότι 
κλήρον ποιήΰομαι η κόρην κελεύΰω ΰανεϊν η μειρά- 
κιον' αυτός γαρ εγω εκών έμαυτον ύμΐν έπιδίδωμι, Β 
ίνα βήμερον αντίκα κήρυκα πέμψητέ με καϊ πρεββευ- 
5 την τοις χ%ονίοις &εοίς , έΰόμενον ύμΐν άει προύτά- 
την καϊ ΰύμμαχον.' ταύτα ειπών 6 Κονρτιος τα 
όπλα ενεδιδνΰκετο, είτα καϊ του ίππου επεβη. ου δ* 
άλλοι περιαλγεΐς ί^ή/οντο καϊ περιχαρείς , καϊ κού- 
μήματά τίνα ΰυμφορηβαντες οί μεν αυτόν εκείνον 
ίο άύτοΐς εκόΰμουν ώς ηρωα^ οι δε τίνα και ες το χάΰμα , 
ενεβαλλον. άρτι δ ες αυτό ένήλατο 6 Κουρτιος έφιπ- 
πος καϊ ή της γης 6υνήχ$η διάΰταΰις, καϊ ουδείς 
ούκετι οϋτε το χάΰμα ούτε τον Κούρτιον έ&εά- Ο 
βάτο. ταύ& ούτω 'Ρωμαίοις ίΰτόρηται' ει δε τω μύ- 
α &ώδη κρι&είη καϊ μη πιβτά, εζεβτίν οί μη προβέχειν 
αύτοΐς. 

Τοις 'Ρωμαίοις δε πόλεμοι αύ&ις και παρά Γαλα- 
τών κα\ ύφ έτερων ε&νών επηνεχ%ηθαν , άλλ* άπε- 
κρούΰαντο πάντας, πη μεν υπάτους, πη δε δικτά- 
2ο τωρας ψηφιζόμενοι. οτε και τι τοιούτον Ουμβεβηκε. 
δικτάτωρ ελέχ&η Αοΰκιος Κάμιλλος , Γαλατών κατά- 
τρεχόντων τα υπό 'Ρώμην. ος έπϊ τους βαρβάρους 
όρμήβας γνώμην είχε τρίβειν τον καιρόν καϊ μή δια- 
κινδυνεύειν προς ανθρώπους άπονοία χρωμενους * 
25 ραον γαρ αυτούς και αΰφαλεΰτερον απορία τροφών 
εκτρυχώΰειν ηλπιβε. Γαλάτης δε τις εις μονομαχίανΐ> 
τινά τών "Ρωμαίων προεκαλειτο. καϊ άντεΰτη αύτώ 
Ουαλεριος Μάρκος χιλιαρχών, 6 του Μαξίμου εκείνου 
£^7θνο§. και λαμπρά μεν η μάχη προέβη άμφοΐν' ότνΐΙ33 
30 μεν γαρ τη ΰοφία καϊ τη περιτεχνήβει προέφερεν, 6 δε 



26 Γαλάτης δε τις] ΒϊίϊεΓί ϋίοηίδ £ι•α£Π). 34. 

11* 



164 ιίβ. VII. ΟΑΡ. XXV. XXVI. 

Γαλάτης τή ίύχνϊ και τη τόλμη ' έπϊ πλέον ά' έ&ανμα- 
βτώ&η οτι τω τον Οναλερίον κράνει κοραζ έφιτΐταμενος 
καϊ κρώζων εις τον βάρβαρον ενεχρίμπτετο, καϊ την τε 
όψιν αντον έιιετάραβΰε καϊ την δρμην ενεπόδιζε, μέ- 
χρις ον κατειργάύ&η. διό αγανακτηΰαντες οΐ Ταλά- 5 
χαι ως ντΐό ορνι&ος ηλαττωμένοι, &νμώ αντίκα ΰννέ- 
μι%αν τοις 'Ρωμαίοις , και κακώς άτίηλλάγηΰαν. ο δ' 
Ρ 1 362 Οναλεριος νπό της τον κόρακος ανμμαχίας Κορονϊνος 
έπωνομάα&η. 

Είΰέπειτα δε των ΰτρατενμάτων ΰταβιαβάντων ίο 
καϊ έμφνλίον ιίολέμον γένεσαι μέλλοντος, κατηλλα- 
γηΰαν οι ΰταβιάόαντες, νόμων τεθέντων μητ άκοντα 
τίνα τον καταλόγον άτιαλείφεαΟ'αι μήτε τον χιλιαρ- 
χήόαντα έκατονταρχεΐν , και τονς ντίάτονς καϊ αμφω 
ε'ξόν είναι καϊ εκ τον πλή&ονς κα&ίβταβ&αι καϊ τον 15 
αντον μήτε δνο αμα αρχάς μήτε την αντην δϊς έντος 
δέκα αρχειν ετών. 
26 Λατίνοι δε καίτίερ ενβτιονδοι τοις 'Ρωμαίοις οντες 
Β άτιέ<5τη<5αν καϊ τΐολεμον ηραντο , εν φρονηματι γεγο- 
νότες οτι τε νεότητι ηκμαζον κα\ τα Λολεμ^κά εκ της 20 
άεϊ 6νν αντοΐς ΰτρατείας ακριβώς ηύκηντο. οί #ε 
τούτο γνόντες εζήλ&ον, ντίατον τον τε Τονρκονάτον 
το τρίτον ελο^ενοί και τον Αέκιον, και έμαχέΰαντο 
αντοΐς κραταιάν μάχην, κρίΰιν την ημέραν έκείνην 
εκατεροί- νομίξοντες ακριβή της ΰφετέρας τ~νχης τε 25 
καϊ της αρετής, εδοζε δε περιφανεότέρα η μάχη καϊ 
διά τι ύνμβεβηκός. τονς γαρ Αατίνονς οι ντίατοι καϊ 
δμοΰκενονς και δμοφώνονς το?§ 'Ρωμαίοις δρώντες 
έφοβη%:η6αν μη τών στρατιωτών τίνες ΰφαλώΰι, τό 



Οαρ. 26. ϋίοηίβ ΗίδίοήαΘ Εοπιαηαβ Ηβή ρβΓάίίΐ: ΐτ&%- 
ιηβιαίαιη 35, 2 ββ^η. 



Ι,ΙΒ. VII. οαρ. XXVI. 165 

τε οάί^Γον καϊ το πολέμιον μη ραΰτα διαγινώύκοντες. 
και δια τούτο προεΐπον όφίΰι τά τ ε άλλα παρατηρεΐν Ο 
ακριβώς, καϊ κα&' ' εαυτόν μηδένα μηδενϊ των εναντίων 
όυμβαλεΐν. τούτο δη το παράγγελμα ο Γ μεν ετηρη- 

5 6αν, ο δε Τονρκονάτον παις, ΰτρατευομενος εν τοις 
ίππεύβι, καϊ πεμφ&ε\ς προς καταΰκοπην των εναν- 
τίων, παρεΐδεν ουκ αύ&αδεία, αλλά μέντοι φιλοτιμία, 
έπεϊ γαρ ο ίππαρχος των Λατίνων ίδών αύτον προ6~ 
ιόντα προς μονομαχίαν προεκαλέΰατο , και μη δεζά- 

ιο μενον ταύτην δια την πρόρρηβιν , παρώζννεν είπων 
( ον ΰν μέντοι Τονρκονάτον υιός ει ; ου ΰεμνννει τω 
βτρεπτώ τον πατρός; η προς μεν Γαλατάς άν&ρώ- 
πους φ&όρονς ερρωΰ&ε και άνδρίζεΰ&ε , τονς δε δη Ό 
Αατίνονς ημάς φοβεΐβ&ε ; τι ονν άρχειν ημών αζιούτε ; 

ΐ5 τι ό*' ως χείροβιν υμών έπιτάόΰετε; εκφρων έγένετο 
υπό τον &υμού, καϊ της παραγγέλΰεως εκών επελα- 
&ετο , καϊ μονομαχηΰας ένίκηΰε, καϊ τά ΰκϋλα μέγα 
φρονών έκόμιβε τω πατρί. καϊ 6ς ά&ροίΰας το ΰτρά- 
τενμα " γενναίως μέν" £φη ?Γ ω παϊ, εμαχέΰω, και δια 

2ο τοντο 6ε βτεφανώβω ' οτι δε το προΰταχθΊν ον πα- 
ρετηρηβας, καίτοι καϊ ως υιός πει&αρχεΐν καϊ ως 
ϋτρατιωτης αναγκαξομενος , δια τούτο 0ε δικαιώΰω, 
ϊνα και το της αριΰτείας ά&λον και το της άνηκον- 
ΰτίας τίμημα λήψη. ' ταντ ειπών άμα τον τε ΰτέφα 

25 νον τη κεφαλή αντον έπέ%ετο καϊ αντην έκείνην άπέ- 
τεμεν. 

Είτα οναρ αμφοΐν τοΓ& νπάτοις εν τή αντγι ννκτϊ 
ομοίως φανεν εδοζε λέγειν τών εναντίων κρατηβειν,ΡΙΒβΒ 
αν ο έτερος τών υπάτων εαντον επιδω. με& ημέραν 

3ο ουν αλληλοις διηγηΰάμενοι το οναρ ΰυνέ&εντο &εΐον 
είναι, και πεΐ6%ηναι δεΐν αΰτω ώμολόγηΰαν. καϊ 
ημφιΰβητηΰαν δε προς αλλήλους, ονχ ος αν 6ω&είη, 



166 ΙΊΒ• VII. ΟΑΡ. XXVI. 

άλΐ, 0£ αν μάλλον εαντον έπιδω ' καϊ παρά τοις πρώ- 
τοις τον βτρατοπέδον εδικαιολογηβαντο. καϊ τέλος 
ηρεύε ΰφίύι τον μεν επϊ τον δεξιού κέρως, τον δε 
επϊ τον λαιον παρατα%α6$αι , καϊ οποτερον αν εκεί- 
νων έλαττω&Ύΐ, τον επ αντω τεταγμενον άπο&ανεΐν, 5 

Β τοόαντη δ ην φιλοτιμία αντοϊς περί την επίδοΰιν 
ως ενχεό&αι εκαβτον των -υπάτων ηττη&ηναι , ϊνα 
τνχη της επιδόΰεως και της ενκλείας της εξ αντης. 
ανμβαλόντες δε ϊο^ Λατίνοις μέχρι μεν πολλού 16ο- 
παλώς ηγωνίΰαντο , είτα το κατά τον Λέκιον κέρας ίο 
μικρόν τι τοις Λατίνοις ενεκλινεν. ο γνονς 6 /Ιεκιος 
εαντον επιδεδωκε' καϊ τά όπλα εκδνς την έό&ήτα 
ενεδν την περιπορφνρον. καϊ οι μεν οντω φαΰϊν εφ 
ϊππον αναπηδηύαι αντον και ειύελάύαι προς τονς 
πολεμίονς καϊ νπ εκείνων άποΰανειν, οι δε νπο 6ν- 15 
ΰτρατιωτον πολιτικού" όφαγήναι. τέως δε τελεντη- 

όαντος τον Αεκίον τοις 'Ρωμαίοις η νίκη κα&αρώς 
6ννηνέχ&η, καϊ οί Λατίνοι πάντες έτράπηβαν , ου 
πάντως δε δια τον θάνατον τον /Ιεκίον' πώς γαρ 
αν τις πιότενβειεν ε'ξ ενός ανδρός τοιάβδε τελεντής 2ο 
τοβοντον πλή&ος ανθρώπων το μεν φ&αρηναι , το δε 
6ω&ήναι καϊ νικηβαι περιφανώς ; οί μεν ονν Λατίνοι 
όντως ηττηντο, 6 δε γε Τονρκονάτος καϊ τον νίον 
αποκτείνας και τον ΰνναρχοντος τε&νηκοτος εωρταύεν 
όμως τά έπινίκια. 25 

Είτ αν&ις αντονς τ ε τονς Λατίνονς επαναΰταν- 
τας κατεπολεμηΰαν, καϊ έτερα ε&νη μαχαις υπέταξαν, 
ποτέ μεν νπάτοις κεχρημενοι, ποτέ δε δικτάτωρΰιν. 

Τ> ών εις ην καϊ Λονκιος Παπείριος 6 καϊ Κονρΰωρ ονο- 
μαζόμενος διά τε την ε%ιν\ ην γαρ δρομικώτατος, καϊ 3ο 
δια την άΰκηΰιν τον δρόμον. μετά δε ταύτα δικτάτωρ 
ο Παπείριος επϊ τονς Σαννίτας εζεπέμφ&η μετά Φαβίον 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XXVI. 167 

"Ρούλλου ιππάρχου, καϊ ηττηβας αυτούς ηνάγκαύεν επϊ 
βυν&ήκαις βυμβήν-αι αίς εκείνος εβουλετο. αποθεμένου 
δε την ηγεμονίαν αύτοΰ έπανεΰτηβαν αύθις, υπό δε 
Κορνηλίου Αυλού δικτάτωρος καϊ πάλιν πολεμη&έν- 
5 τες καϊ ήττη&έντες διεκηρυκεύΰαντο προς τους εν τή 
*Ρώμη, τους αιχμαλώτους τε οϋονς εΐχον πέμψαντες 
αύτοΐς, καϊ την αίτίαν του τιολεμου *Ρουτούλω, ανδρϊ 
δυνατω παρ αύτοΐς, επιγράφοντες' ου τα οΰτά, επεϊ 
φ&άΰας εκείνος διεχειρίβατο εαυτόν , διέρριψαν. ου 

ίο μέντοι καϊ ετυχον της ειρήνης ώς άπιΰτοι , αλΧ 
άβπονδον ϋφίΰιν έψηφίΰαντο πόλεμον , καίτοι τοι)§Ρΐ364 
αιχμαλώτους λαβόντες. ύπεραυχηβαντες ούν οι*Ρω- 
μαΐοι καϊ αύτοβοει πάντας αυτούς αίρηβειν έλπίΰαν- 
τες, δεινω πα&ηματι περιέπεύον. ύπερδείΰαντες γαρ 

15 οί Σαυνϊται καϊ εν ΰυμφορα ποιούμενοι το μη 6πεί- 
ΰαβ&αι, καϊ ώς απεγνωσμένοι μαχόμενοι, καϊ λοχη- 
ΰαντες εν τινι χώρα κοιλοτέρα καϊ ύτενγι, τό τε 
ϋτρατόπεδον είλον καϊ τους ^Ρωμαίους έζώγρηβαν 
πανΰυδϊ καϊ πάντας υπηγαγον υπό τον ζυγόν, τι δ 

2ο ή ν το του ζυγοϋ ηδη μοι άνω&ί που ιΰτόρηται , ού- 
δενα μέντοι απέκτειναν, αλλά τά τε όπλα καϊ τους 
ί'πτΛονί καϊ τά άλλα οβα εΐχον πλην ενός ιματίου 
αφείλοντο, καϊ γυμνούς ΰφάς αφηκαν επϊ ΰυνθηκαις 
του την χωράν αυτών εκλιπεΐν καϊ Συμμάχους 6φί~ Β 

25 6ιν απο της Ϊ6ης είναι, ίνα δε τά της ομολογίας καϊ 
παρά της γερουΰίας βεβαιω&ώΰι, των ιππέων εξακό- 
σιους εις ομηρείαν κατεΰχον. 

Οι δ ύπατοι Ζ^ον^ο^ τε Ποΰτούμιος καϊ Τιβέ- 
ριος Καλουϊνος μετά της στρατιάς ευ&υς άνεχώρτηβαν, 

30 καϊ νυκτός αυτοί τε καϊ των άλλων οι άζιολογώτατοι 



19 ανω&ί που] ρ. 346, Β. 



168 ΙΛΒ• VII. Ο ΑΡ. XXVI. 

εις την Ρωμην είΰηλ&οΰαν , οί (5θ λοιποί ύτρατιώται 
κατά τους άγρονς εβ~κεδα6&η6αν. οι δ εν τη πόλει τά 
πεπραγμένα μα&όντες οντεήβ&ήναι τη των βτρατιωτών 
ΰωτηρία οντ αχ%ε<5\ϊηναι ηδνναντο. προς μεν γαρ 
το δεινον νπερήλγονν , καϊ οτι πάρα των Σαννιτών & 
Ο τοιαύτα πεπον&αβι, μείζον ύφίΰι το άλγος έγίνετο' 
λογιζόμενοι δε ως ει πάντας απολέβ&αι 6ννέβη , καϊ 
περί πάντα αν εκινδννενΰαν , έπι τη υφών ηδοντο 
ύωτηρία. έπικρνπτοντες δε τέως το ηδεβ&αι, πέν&ος 
έπεποιηκεύαν , καϊ ονδεν εν τω κα&εΰτηκότι τρόπω ίο 
έπραξαν, οντ αντίκα ον& νΰτερον, εως άντεπεκρά- 
τηοαν' τονς δ νπατονς μεν παραχρήμα επανΰαν, 

νίϊ14:θετέρονς δ άν&ελόμενοι βονλην εποιηΰαντο. και εδό- 
κει μεν 6φίύι μη δε%α6&αι την ΰνμβαΰιν, επει δε 
αδννατον ην τούτο δράΰαι μη ονχι προς τονς πρα- ι& 
ξαντας αντην τρέψαντας την αίτίαν , ώκνονν μεν 
των νπάτων καταψηφίΰαβ&αι καϊ των άλλων, οι μετ 
αντών ως αρχάς τινας άρχοντες τάς ΰπονδάς εποιη- 
ΐ>6αντο, ωκνονν δε καϊ αφεΐναι, ίνα μη εφ εαντονς 
το παραβπόνδημα περιΰτήβωΰιν. αντοΐς ονν έκείνοις 20 
τοΖ<? νπάτοις επεκοινώΰαντο, καϊ πρώτω γε τω Πο- 
βτονμίω την ψήφον επηγαγον, όπως αντός κα& εαν- 
τού γνωμην αποφηνηται, αιΰχννη τον μη παντας 
αδοζίας άναπληΰαι. ο δε παρελ&ων εις το μέβον 
εφη μη δεΐν κνρω&ήναι τά νπ αντών πεπραγμένα 25 
πάρα της γερονΰίας καϊ τον δημον' μηδέ γαρ αντονς 
έκονβίως πρ'ά%αι αυτά, άλλ' ανάγκη ύννεχομένονς, ην 
αντοϊς επηγαγον οί πολέμιοι ονκ «ξ αρετής, αλλ εκ 
δόλου και εξ ενέδρας, οί γονν απατήΰαντες, ει αντη- 
πατή&ηβαν, ονκ αν δνναιντο δικαίως έπεγκαλεϊν τοις 3ο 

ΥΙΒβΖανταπατηβαβι. ταύτα τοίννν είπόντος καϊ τοιαύτα 
πολλά, εν αμηχανία η γερονΰία έγένετο ' τον δε Πο- 



ΙΛΒ. VII. ΟΑΡ. XXVI. ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. Ι. 169 

βτουμίου καϊ τον Καλουίνον εις εαυτούς την αΐτίαν 
άναδεχομένων, εψηφί6&η μήτε κυρω&ήναι τα (ομολο- 
γημένα εκείνους τε έκδο&ήναι. 

Άπηχ&ηΰαν ουν και άμφω οί ύπατοι και οί λο&- 

5 ποϊ άρχοντες οί επί τοις ορκοις παρουόιάόαντες εις 
το Σαύνιον. ου μέντοι αυτούς οί Σαννϊται έδέζαντο, 
άλλα τους άλόντας απητουν απαντάς, καϊ τους &εονς 
έπεβοώντο καϊ έπε&είαζον, καϊ τέλος τους έκδο&έντας 
άντέπεμψαν. οί δε 'Ρωμαΐοι εκείνους μεν αΰμένως 

ίο άπέλαβον, τοΓ^ $£ Σαυνίταις οργή την μαχην επήγα- Β 
γον. και κρατηΟαντες τα όμοια ΰφίΰιν έποίηΰαν, καϊ 
ύπο τον ζυγον αυτούς αν&υπηγαγον , και αφηκαν, 
μηδέν άλλο κακόν δράΰαντες. καϊ τους βφετέρους 
ιππείς, ους ώς ομήρους κατεΐχον οί Σαυνΐται, απα- 

15 &εΐς έκομίόαντο. 

Μετά δε χρόνους πλείονας αυ&ις το?§ Σαυνίταις 1 
πολεμοΰντες οί ' Ρωμαίοι, Γαΐου Ιουνίου ηγουμένου 
αυτών, ΰυμφορά περιέπεβον. πορ%Όυντος γαρ του 
Ιουνίου την χώραν αυτών, εις τάς υλας τας Αόρνους 

2ο τα προβόντα οί Σαυνΐται ανεκομίύαντο, ούτω καλου- 
μένας άπο του μηδ' όρνις εί6πέτε6&αι είς αυτάς τη Ο 
των δένδρων πυκνότητι. εκεί δ\ όντες, ποίμνια τίνα 
ποιμένων η φρουρών άνευ προκα&ιβτάντες καϊ ψευ- 
άαυτο^ο/Ιοΐ'ί ύποπέμποντες, ώς εφ ετοίμην λείαν 

25 αυτούς υπηγαγοντο. εί'6ω δε γενομένους της "ύλης 
περιέΰχον τε 6φάς και ου πρότερον έπαύΰαντο κτεί- 
νοντες πριν τέλεον εκκαμεΐν. καϊ άλλοτε δε πολλά- 
κις τοΓ<? Ρωμαίοις πολεμηβαντες οί Σαυνΐται καϊ ητ- 
τη&έντες ουκ έφηβυχαΰαν, αλλά καϊ Συμμάχους αλ- 

3ο λους τε προΰλαβόμενοι καϊ Γαλατάς, ώς καϊ προς την 

Ο&ρ. 1. Βΐοηίδ Ηίδίοή&β ΕοΐΉ&ηΕβ ΙίΒή ρβπϊίΐί : ίχα^πίΘη- 
Ιητα 36, 8 ββ^ς. — 28. 



170 ΙΊΒ. VIII. ΟΑΡ. Ι. 

'Ρωμην αύτην έλάβοντες ητοιμάζοντο. ο οι Ρωμαίοι 
Β μα&όντες ες δέος κατέότηΰαν, καϊ βημείων πολλών 
ες τούτο αυτοί) ς εναγόντων, εν γαρ τω Καπιτωλίω 
εκ τον βωμού τον Λιος αίμα τριόϊν ημέραις , μια: 
δε μέλι καϊ εν ετέρα γάλα %•ρνλεΐται άναδο&ήναι, 5 
ει τω ταύτα πιΰτά ' καϊ εν ττ} αγορά Νίκης τι άγαλμα 
χάλκεον ίδρνμένον έπϊ βά&ρον λι&ίνου αντοματως εν- 
ρέ&η κάτω έύτος έπϊ γης ' ετύγχανε δε εκεί αποβλέ- 
πον ο&εν οί Γαλάται ηδη έπγιεύαν. ταύτ ονν καϊ 
άλλως εζεφόβει τον δημον , πλέον δ νπο των μαν- ίο 
τεων κεκριμένα άπαίύια. Μάνιος δέ τις Τνρβηνος 
το γένος έ&άρβννεν αυτούς , είπων την τε Νίκην, ει 
καϊ κατέβη, αλλ* εις το πρόΰ&εν προχωρήΰαΰαν καϊ 
βεβαιοτερον έπι της γης ίδρν&εϊβαν το κράτος ΰφίΰι 
προδηλούν τού πολέμου ' κάκ τούτου καϊ &νΰίας 15 

"ΡΙΒββπολλάς γενηΰεΰ&αι τοΓ^ &εοΐς' τους γαρ βωμούς, καϊ 
μαλιβτα τους εν τω Καπιτωλίω , εν ω τα νικητήρια 
&νονΰιν, εν ταΐς ενπραγίαις αυτών, άλλ' ονκ εν ταΐς 

Ύίΐΐ4:ΐσυμφοραις κατ ε&ος αίμάττεβδαι. εκ μεν ούν τού- 
των άγα$όν τι 6φάς £πει&ε προβδοκάν , εκ δε τού 2ο 
μέλιτος νόόον, οτι αυτού οΓ κάμνοντες δέονται, εκ 
δε τού γάλακτος λιμόν' ες γαρ τοΰαυτην ΰιτοδείαν 
άφίζεύ&αι ώΰτε καϊ την αυτόφυτον την τε αυτόνομον 
ζητήβαι τροφην. 

Ο μεν ούν Μάνιος ούτω τα των βημείων ηρμη- 25 
νευΰε, καϊ έπϊ των πραγμάτων δ έΰύβτερον της αυ- 
τού μαντείας έκβάΰης, ΰοφίας έκομίΰατο δόζαν καϊ 
Β προγνώσεως ' 6 δε Ουολούμνιος τοΓ(? Σαυνίταις πολε- 
μεϊν έκελεύό&η, τοις δε Γαλάταις και τοί§ άλλοις 
το2§ μετ αυτών άντικαταΰτηναι ύπατοι αιρε&έντες 30 
έπέμφ&ηΰαν ο τε 'Ρούλλος 6 Φάβιος 6 Μάξιμος καϊ 
6 Αέκιος ο Πούπλιος. οϊ προς την Τνρΰηνίδα 



υΒ. νιπ. οαρ. ι. 171 

βπουδη άφικόμενοι, καϊ το του Αππίου ύτρατοπεδον 
ίδόντες διπλω βταυρώματι κατωχυρωμένον , τους 
ΰταυρούς άνέβπαβάν τε και διεφορηβαν , ίν τοίς 
οπλοις ποιεΐβ&αι την ελπίδα της ΰωτηρίας τους βτρα- 

δ τιώτας διδάβκοντες. προβέβαλον ούν τοις πολεμίοις ' 
καν τούτω λύκος έλαφον διωκων εις το μεταίχμιον 
είΰπεΰών αύτος μεν προς τους Ρωμαίους ορμηΰας 
διεξήλ&ε καϊ αυτούς έπε&άρΰυνε , προΰηκειν αυτόν Ο 
νομίζοντας έαυτοΐς ώς λυκαίνης &ρεψαμένης τον Ρω- 

ίο μύλον , κα&άπερ ιότόρηται ' η δ' έλαφος προς τους 
έτερους χωρηΰαύα κατεκόπη, κα\ τόν τε φόβον αυτοΐς 
καϊ την βυντυχίαν του πά&ους κατέλιπε. βυμπεΰόν- 
των ούν των στρατευμάτων ο μεν Μάξιμος ραον 
τους κατ αύτον ένίκηόεν^ ηττητο δε γε ο Άέκιος. 

15 εν&υμη&εϊς δε την έπίδοΰιν του πατρός , ην δια το 
ένύπνιον έποιήόατο, εαυτόν ο^οίω^ επεδωκε, μη τινι 
περί της πράξεως κοινωόάμενος. άρτι δ\ έΰφακτο 
και οί συντεταγμένοι αύτω το μεν εκείνου αίδοΐ ώς 
δι αυτούς θανόντος ε&ελοντού, το δε και έλπίδι του 

2ο πάντως εκ τούτου κρατήΰειν , της τε φυγής έπεαχον 
και τοΓ^ διώκουΰι ΰφάς γενναίως άντικατέβτηόαν. Ό 
καν τούτω καϊ ο Μάξιμος κατά νώτου τε αιτοΐς προβ- 
έπεύε και πάμπολλους εφονευβεν' οί άδ περιλει- 
φ&έντες άποδιδράβκοντες διεφ&άρηύαν. Μάξιμος δε 

25 Φαβιος τον μεν του Αεκίου νεκρον κατέκαυσε όύν 
τοις ϋκύλοις^ τοις δε ειρήνης δεη&εΐ6ι όπονδάς 
εποιηαατο. 

Τω δ' έξης ετει αύ&ις τοις Σαυνίταις επολεμη- 
6εν Ατίλιος ( Ρηγουλος. καϊ μέχρι μεν τίνος ίβορρό- 

3ο πως έμαχοντο ' είτα κρατηΰάντων των Σαυνιτών 
αυ&ις οι Ρωμαίοι αντεπεκράτηβαν , και έλόντες αυ- 
τούς υπηγαγον υπο τον ξυγόν } καϊ ούτως αψηκαν. 



172 ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. Ι. 

Σαννΐται δε επι τοΐς γεγονόβιν άγανακτηΰαντες προς 
απόνοιαν ωρμηβαν, ως η κρατηΰοντες η παντελώς 

Τ13&Ίαπολονμενοι, θάνατον απειληΰαντες τω οί'κοι, με- 
νονντι. καϊ οί μεν ες την Καμπανίαν ένέβαλον, οί 
δ νπατοι ερημον όν Στρατιωτών το Σαννιον έπόρ- & 
&ονν καϊ πόλεις ειλόν τινας. ο$εν οί Σαννΐται την 
Καμπανίαν λιπόντες εις την οίκείαν ηπείχ&ηβαν, και 
τω ενϊ των νπάτων 6νμμι%αντες εκ τίνος ηττηντο 
Στρατηγήματος, και φνγόντες δεινώς επταιβαν , καϊ 
το ύτρατόπεδον απέβαλον, προς δε και το πόλιύμα, ία 
ω επεβοη&ονν. ο δε νπατος τά τε επινίκια έπεμψε 
και τά α&ροιΰ&έντα εκ των λαφνρων εδημοΰίωύεν. 
ο δ έτερος νπατος κατά των Τνρόηνών βτρατεναας, 
και καταΰτηΰας αντονς δι ολίγον, ύΐτον τε καϊ χρη- 
Β ματα παρ αντών είβπράζας, τά μεν τοις βτρατιώταις ι& 
διέδωκε, τα δ είύηνεγκεν εις τονς &η6ανρονς. 

Σνμβεβηκοτος δε λοιμον ίΰχνρον, οί Σαννΐται 
και Φαλίΰκοι καταφρονηόαντες των ^Ρωμαίων διά τε 
την νόβον καϊ οτι τονς νπάτονς ον κατ αρετην 
ηρηντο, ως μη πολέμων όντων, παρεκίνηΰαν. μα&όν- 20 
τες ονν τον$ οί Ρωμαίοι, Ιοννίω μεν Βροντώ τον Κα- 
ρονίλιον, Κνίντω δε Φαβίω τον πάτερα τον Ρονλλον 
τον Μάζιμον νποβτρατηγονς η πρεΰβεντάς βννεζέπεμ- 
ψαν. ο μεν ονν Βρόντος Φαλίύκονς ένίκηΰε καϊ τα 

"ννΐΙ42τοι;των καϊ τ α των άλλων Τνρϋηνών εληίζετο, Φα- 25 
βίος δε της Ρώμης προ τον πατρός έ%ελά(5ας, καϊ 
€ τονς Σαννίτας ληίξεΰ&αι την Καμπανίδα πν&όμενος, 
ηπείγετο. προβκόποις τε τιύιν αντών εντνχων, και 
ταχέως άποχωρονντας 6φάς ^εαβάμενος , πάντας τε 
πολεμίονς τνγχάνειν έκεΐ ένόμιΰε καϊ φενγειν επί- 30 
ύτενβε' κάκ τοντον ύπενβας αντοΐς βνμβαλεΐν προ 
τον τον πάτερα αντον αφικεΰ&αι, ΐν αντον το κατορ- 



ΕΙΒ. VIII. οαρ. ι. π. 173 

Θωμά, άλλα μη εκείνον δοκή, προεχώρηΰεν άβνντά- 
κτως. και περιπεβών άθρόοις τοις πολεμίοις πανβνδϊ 
αν διεφ&άρη, εΐ μη νν% έγενετο. πολλοϊ $' ονν καϊ 
μετά ταύτα τε&νήκαΰι, μητ ιατρού μητ επιτηδείον 

δ τίνος παρόντος , δίά το πολύ προ των ύκενοφόρων 
αντονς επειχ&ήναι ως αντίκα νικηΰοντας' μαϊ πάν- 
τως αν και της νβτεραίας απώλοντο , εΐ μη οί Σαν- Ό 
νϊται τον πάτερα αντού εγγύς είναι νομίΰαντες εδει- 
βάν τε καϊ άνεχωρηΰαν. 

ίο Πν&όμενοι δε ταύ& οί εν τω άότει δεινώς ηγα- 
νακτηβαν, καϊ μεταπεμψαμενοι τον νπατον εν&ννειν 
η&ελον. 6 δε γέρων 6 τοιίτον πατήρ καταριθμηβας 
τά τε οικεία καϊ τά των προγόνων ανδραγαθήματα, 
καϊ νποβχόμενος μηδέν αντών πρά\ειν άνά\ιον τον 

ΐδ νίον, καϊ την τούτον νεότητα προς το ατνχημα προ- 
βαλόμενος , της όργης αντονς αντίκα παρέλνΰε. καί 
οί <5ννε%ελθών μάχη τους Σαννίτας ένίκηΰε καϊ το 
οτρατόπεδον αντών είλε την τε χώραν έπόρθηΰε καϊ 
λείαν πολλην ηλαΰε' καϊ τά μεν αντης εδημοΰίωΰε, 

20 τά δε τοις ΰτρατιώταις κατένειμε, δια τοι ταύτα ο£ρΐ368 
Ρωμαίοι εκείνον τε έμεγάλννον καϊ τον νίον καϊ είς 
το έπειτα αντϊ νπάτον άρξαι έκέλενΰαν, νποότρα- 
τηγω καϊ τότε τω πατρϊ χρώμενον. καϊ ός πάντα μεν 
αντος διώκει καϊ διήγε μηδέν τού γηρως φειδόμενος, 

25 ον μέντοι καϊ ενδηλος ην δι εαντού τά πράγματα 
πραττων , αλλά την δόζαν των έργων τω παιδϊ 
προΰηπτε. 

Μετά δε ταύτα δημάρχων τινών χρεών άποκο-2 
πην είΰηγηΰαμενων , επεϊ μη καϊ παρά των δανει- 



Οηρ. 2. ΙΜοηϊδ Ηΐδίοπαβ Κοπιαηαβ Ιίβπ. ρβΐχίίίί: £γ&£- 
ιαβηΐίΐ 36, 30—39. 



174 ιλβ. VIII. ΟΑΡ. II. 

ΰτών αυτή εδίδοτο, έβταβίαΰε το πλη&ος ' καϊ ου πρό- 
τερον τά της βτάύεως κατηυνάβ&η εως πολέμιοι τή 
πόλει επήλ&οβαν. ήρζαν δε των πολέμων οι Ταραν- 
τΐνοι, Τυρβηνούς καϊ Γαλατάς καϊ Σαννίτας και άλ- 

Β λονς προΰεταιριβαμενοι πλείονας, αλλά τους μεν άλ- 5 
λονς οί Ρωμαίοι ΰυμβαλόντες διαφοροις μάχαις ένί- 
κηβαν καϊ νπάτοις άλλοτε αλλοις' οί δ\ Ταραντϊνοι, 
καίτοι αντοϊ τον πόλεμον παραβκευάΰαντες , όμως 
ονπω προς μαχην αντικατέστησαν φανερώς. ναναρ- 
χοΰντος δε Λουκίου Ουαλερίου , καϊ τριηρεβι προΰ- ίο 
ορμίΰαι βουλη&έντος ες Τάραντα, έπεϊ άπφει οπτ] 
6νν ανταϊς απεστάλη, φίλιον την χώραν ηγούμενος, 
οι Ταραντΐνοι κατ αυτών υποτοπησαντες τον Ουα- 
λερίον πλειν εκ του συνειδότος ων εδρών, μετ οργής 
αντανήχ&ησαν, καϊ προσπεσόντες αύτώ μηδέν πολέ- 15 
μιον έλπίσαντι κατέδυΰαν εκείνον τε και άλλους 

Ο πολλούς ' καϊ τους άλόντας τους μεν κα%•εϊρ%αν, τους 
δε καϊ απέκτειναν. πυ&όμενοι δε ταύ& οι 'Ρωμαιοι 
ηγανάκτηΰαν μεν, πρέσβεις δ* όμως απέστειλαν έπεγ- 
καλοϋντες αυτοϊς καϊ δίκας απαιτούντες, οι δε ου 2ο 
μόνον αύτοΐς ουδέν επιεικές άπεκρί&ησαν , άλλα καϊ 
έτώ&αζον, ως καϊ την έσ&ήτα του Λουκίου Ποΰτου- 
μίου του προέχοντος κηλιδώσαι των πρέσβεων, θο- 
ρύβου δε επι τούτω γενομένου, και των Ταραντίνων 
επικαγχαζόντων , 6 Ποΰτούμιος ™ γελάτε" εφη, (( γε- 25 
λάτε εως ε'ξεστιν ύμιν ' κλαυσεΐσ&ε γαρ επί μακρότα- 
τον όταν την εσ&ήτα ταύτην τω αΐματι υμών απο- 
πλυνητεϊ' 

Επανελ%όντων ούν των πρέσβεων οί *Ρωμαϊοι τά 
πραχ&έντα μα&όντες ηλγηΰαν , καϊ στρατεΰσαι επι 3ο 

Β τους Ταραντίνους Λούκιον ΛΙμίλιον τον υπατον έψη- 
φίσαντο. ος εις Τάραντα προσχωρησας λόγους αντοΐς 



Ι,ΙΒ. VIII. οαρ. π. 175 

επιτηδείους έπεμψε, νομίζων είρηνην επί τιβι με- 
τρίοις αίρήβεβ&αι. οί #£ ταΐς γνώμαις άλληλοις 
ηναντιώ&ηβαν' καί των μεν πρεββυτέρων και εύπό-^ίϊΐ^ 
ρων την είρηνην βπευδοντων , των δ εν ηλικία καϊ 

5 ολίγα η μηδέν εχόντων πόλεμον αίρουμένων, εκράτη- 
ΰαν οι νεώτεροι, φοβούμενοι δε όμως, τον Πυρρον 
τόν'Ηπειρώτην είς ΰυμμαχίαν έβουλεΰβαντο προΰκα- 
λέβαβ&αι, καϊ πρέΰβεις αντω καϊ δώρα πεπομφαΰιν. 
Αιμίλιος δε ταύτα μα&ών την χώραν αυτών ελεη- 

ιο λάτει καϊ εφ&ειρεν. οι <5ε έπε^ηλ&ον μεν, αλλ! ετρά- 
πηδαν, ω6τε τους Ρωμαίους την τε χωράν αύτώνΈ*Ι36& 
αδεώς πορ&ήβαι καί τίνα χειρωβαβ&αι φρούρια, πολ- 
λην δε των άλόντων του Αιμιλίου πεποιηκότος πρό- 
νοιαν , καί τινας των δυνατωτέρων έλευ&ερώΰαντος, 

15 οί Ταραντΐνοι την τε φιλαν&ρωπίαν αύτοΰ &αυμά- 
ΰαντες, καϊ είς ελπίδας προαχ&έντες ΰπονδών, Άγιν 
τοις 'Ρωμαίοις έπιτηδειον οντά εϊλοντο ΰτρατηγόν 
αυτοκράτορα, άρτι δ' οΰτο^ κεχειροτόνητο καϊ Κι~ 
νέας υπό του Πυρρού προπεμφ&εϊς εμποδών τοις 

20 πραττομένοις έγένετο. 6 γαρ Πυρρός της καλούμενης 
βασιλεύων Ηπείρου φυΰεώς τε δεζιότητι και παιδείας 
ίύχύϊ καϊ εμπειρία πάντων προεφερε, καϊ του ^Ελλη- 
νικού το πλεΐβτον το μεν ευποιίαις, το δε φόβω, 
προύεπεποίητο. οντο? τοίνυν τοις των Ταραντίνων Β 

25 πρέδβεΰιν έντυχων, ερμαιον την ΰυμμαχίαν ηγηΰατο, 
εκ πλείονος της Σικελίας και της Καρχηδόνος και 
της Σαρδοϋς έφιέμενος, όκνών $' όμως $χ&ρας προς 
Ρωμαίους αυτός προκατάρζαΰ&αι' καϊ βοη&ηβειν 
μεν αύτοΐς επηγγείλατο , ίνα δε μη ύποπτευδείη δι 

30 απερ εί'ρηται , οί'καδε αύτίκα άνακομιβ&ήόεΰ&αι έφη, 
καϊ εν ταΐς ΰυν&ήκαις προβτε&ήναι πεποίηκε το μη 
περαιτέρω της χρείας εν τγι 'ΐταλία παρ αυτών κατά- 



176 ΙΛΒ• VIII. ΟΑΡ. II. 

ΰχε&ήναι. 6υν&έμενος δε ταύτα, τους μεν πλείους 
των πρεόβεων ως τα στρατεύματα αυτώ βυμπαρα- 
ύκευάβοντας εν όμηρεία κατέΰχεν, ολίγους δ' «ξ αυ- 

των καϊ τον Κινέαν προέπεμψε 6υν ΰτρατώ. ελ&ον- 
των ά' αυτών οί Ύαραντινοι %αρ<5η6αντες των τε 5 
καταλλαγών των προς ^Ρωμαίους άπέΰχοντο καϊ τον 
Αγιν παύΰαντες της ΰτρατηγίας ενα των πρέσβεων 
εχειροτόνηΰαν ΰτρατηγόν. μετ ου πολύ δε Μίλων 
υπό του Πυρρού ΰυν δυνάμει, πεμφ&εϊς την τε άκρο- 
πολίν αυτών ες την εκείνου υποδοχην κατειληφει καϊ ίο 
την του τείχους φρουραν υφ εαυτόν εποιήσατο. καϊ 
οί Ταραντινοι επί τούτοις εχαιρον, ώς μήτε φρουρεΐν 
μητ άλλο τι, επίπονο ν υπομίνειν αναγκαζόμενοι, καϊ 
αυτοϊς τροφας έχορηγουν και τω Πύρρω χρήματα 
επεμπον. ΐ5 

*0 ούν Λϊμίλιος τέως μεν κατά χώραν £μενεν, 

Τ> έπεϊ δε τους τε Πυρρείους ηκοντας εγνω , καϊ δια 
τον χειμώνα προβκαρτερεΐν ουχ οίος τε ην, ες Άπου- 
λίαν ώρμηΰεν. οί δε Ταραντινοι εν τινι στενοπόρω 
χωρίω, δι' ου διελ&εϊν ανάγκην είχε, λοχηβαντες, 2ο 
απορον αυτώ την πορείαν έποίονν τοζεύμαΰιν ακον- 
τίΰμαΰί τε καϊ βφενδονήμαΰιν. ο δε τους αιχμάλω- 
τους υφών, ους επηγετο, προήγαγε, φοβη&έντες δ 
οί Ταραντινοι μη τους ΰφετέρους αντί τών^Ρωμαίων 
άπολέΰωδιν, επαύΰαντο. 25 

Ό δε Πυρρός ούδε το εαρ άναμείνας απηει, 
στράτευμα τε πολύ καϊ έ'κκρπτον επαγόμενος καϊ ελέ- 
φαντας είκοσι, ζώα μηπω πρότερον τοις εν τη Ίτα- 
ΫΙΒΊΟλία όφ&έντα' ο&εν ε\επλησσοντο καϊ έ&αύμαξον. χει- 
μώνι δε περιπεσών το Ίόνιον περαιούμενος 3ίολλοι)§ 30 
απώλεσε του στρατεύματος, οί δ\ λοιποί τω κλύδωνι 
έσκεδ άσκησαν, μόλις δ' ούν πεζεύσας ηλ&εν είς 



ΙΙΒ. VIII. Ο ΑΡ. II. III. 177 

Τάραντα. και αντίκα τους μεν ακμάζοντας τοις 
εαυτού βτρατιώταις ΰυνέταζεν', όπως μη κα& εαυ- 
τούς λελοχιΰμένοι νεωτερίΰωβι , καϊ το &έατρον 
εκλειΰε, τάχα διά τον πόλεμον, όπως μη ες αντο 
δ ΰυνερχόμενοι νεοχμώΰωΰί τι, απεΐπε δ αυτοϊς καϊ 
προς βυμπόβια καϊ κώμους ά&ροίζεβ&αι , καϊ τους 
νεωτέρους εν τοις οπλοις αβκεϊ6%•αι έκέλευεν η ^ίί?-\νΐΙ44 
μερεύειν κατά την άγοράν. ώς δε τίνες αγόμενοι 
τούτοις υπεχώρηβαν, φρουρούς έκτων οικείων κατ- 
ή έδτηβεν, ωβτε μηδένα ε\ιέναι της πόλεως, οι δε 
τούτοις τε καϊ τη χορηγία των τροφών βαρυνόμενοι, Β 
καϊ τους δορυφόρους είς τάς οικίας αυτών αναγκα- 
ζόμενοι δέχεβ&αι, μετεγίνωΰκον, δεβπότου και ουχί 
Συμμάχου του Πύρρον πειρώμενοι. 6 δε διά ταύτα 
ΐ5 μη προς τους ' Ρωμαίους άποκλίνωόι φοβηθείς , τών 
τα πολιτικά δυναμένων πράττειν καϊ προΰτατεΐν του 
ομίλου τους μεν εις την'Ήπειρον προς τον υίον έπί 
τιΰι προφαβεύιν έπεμπε , τους δ ε καϊ άφανώς διώλ- 
λυεν. Αρίΰταρχον δε τίνα έν τοις άρίΰτοις τών Τα- 
2ο ραντίνων έζεταζομενον καϊ είπεϊν πι&ανώτατον 
προΰηταιρίΰατο , ϊν ύποπτος τω δήμω ώς τά του 
Πυρρού φρονών γένηται ' ώς δ' ετι πιΰτεύον έκείνω 
το πλή&ος εώρα, επεμπεν αυτόν εις την'Ήπειρον ο 
και ος αντειπεΐν μη θαρρών έζέπλευβε μεν, ές δε 
25 την Ρω μην αφίκετο. 

Καϊ τοιαύτα μεν ο Πύρρος τοις Ταραντίνοις 3 

£Λ06£ί-• οί $' έν τή'Ρωμη μα&όντες τον Πύρρον έλ- 

%•οντα εις Τάραντα κατέδειξαν τω τ ε έκπεπολεμώ- 

σΌϊΜ τά έν τη Ιταλία αύτοΐς καϊ τω &ρυλεΐ6&αι 

3ο εκείνον ευπολεμον τε τυγχάνειν καϊ δύναμιν εχειν 

Οαρ. 3. Βίοηίδ ΗίβίοΓίαβ ΕοΐΏ&ηαβ ΙϊΤογχ ρβΓάίϋ: ίϊίΐ£ΐη. 
40, 13 8(ϊ(ΐ. 

ΖΟΝΑΚΛ8 II. 12 



178 ιίβ. VIII. ΟΑΡ. III. 

άνανταγώνιβτον. ΰτρατιώτας τε ούν κατέλεγον καϊ 
χρήματα η&ροιζον φρουρούς τε ες τάς ΰυμμαχίδας 
πόλεις διεπεμπον^ ϊνα μη καϊ εκεϊναι αποΰτώΰι, και 
τινας προαιβ&όμενοι νεωτεριοϋντας τους πρώτους 
αυτών εκόλαβαν. καί τίνες των Πραινεοτίνων ες 5 
Ό την *Ρώμην άχ&έντες περί δείλην οψίαν εις τους 
&ηβαυρούς έπϊ φυλακή ενεβλη&ηΰαν , καί τις αυτοΐς 
εκ τούτου χρηΰμος έπεπληρωτο ' εχρηβ&η γαρ αυτοϊς 
ποτέ οτι τους των Ρωμαίων κα&εζουΰι Θ , η6αυρούς. 
καί 6 μεν χρησμός εις τούτο απέβη , εκείνοι δε γε ίο 
απωλοντο. 

Ουαλέριον δ\ Λαουίνιον έπϊ τον Πυρρον καϊ 
τους Ταραντίνους καϊ τους άλλους τους 6υν αυτοΐς 
απεΰταλκαϋι, καί τι καϊ εν τω αβτει του Στρατεύ- 
ματος κατέβχον. ο γοΰν Λαουίνιος εύ&ύς έζεΰτρά- 15 
τενβεν, ϊνα πορρωτάτω τον πόλεμον της οικείας 
ποιηΰηται * καϊ τον Πυρρον καταπλήξειν ηλπιΰεν, ει 
αύτοις έ&ελονταϊ επίοιεν, ους εκείνος πολιορκεΐν 
Ί?Ι37ΐπρο6εδόκη6ε. καϊ άπιών χωρίον τι των Λευκανών 
ειλεν ίβχυρον καϊ έπίκαιρον, καϊ δύναμίν τίνα εν τη 20 
Λευκανία κατελπιεν, εΐρξουΰαν αυτούς του έπαρη%αι 
τοις έναντίοις. 

Καϊ ο Πυρρός μα&ών τον Λαουίνιον πλησιά- 
ζοντα προεζώρμηβε , καϊ βτρατοπεδευΰάμενος τρίβειν 
η&ελε τον καιρόν , αναμένων τους ΰυμμαχηβοντας. 25 
καϊ τω Λαουινίω επέΰτειλεν υπερηφάνως , ως κατα- 
πληζων αυτόν ' είχε δε η γραφή ώδε. * Βαΰιλεύς 
Πυρρός Λαουινίω χαίρειν. πυν&άνομαί ΰε 6τρα- 
τευμα έπϊ Ταραντίνους άγειν. το μεν ούν απόπεμ- 
ψον, αυτός δε μετ ολίγων ηκε προς έμέ' δικάσω μ 
γαρ ύμϊν εγώ εϊ τι άλληλοις εγκαλείτε , καϊ άκοντας 
Β τα δίκαια ποιειν αναγκάσω." Λαουίνιος δε τάδε τω 



υΒ.νπι. ο αρ. πι. 179 

Πυρρω αντέγραφε. ' Πάνυ μοι δοκεΐς , ώ Πυρρέ, 
τετυφώβ&αι, δικαβτήν ημϊν εαυτόν κα&ι6τάς και 
Ταραντίνοις πρϊν δίκην ημϊν νποΰχεΐν Ότι και την 
αρχήν εις Ίταλίαν έπεραιώ&ης. η%ω τ ε ούν μετά 

5 παντός του στρατού και την προόήκουΰαν τιμωρίαν 
και παρά Ταραντίνων και πάρα ΰού ληψομαι. τί 
γαρ δει μοι λήρου και φλυαρίας , έ%όν πάρα τω Άρει 
τω προπάτορι ημών κρι&ήναι; τοιαύτα αντεπιΰτεί- 
λας ήπείγετο, και ηυλίβατο διά μέΰου το ρεύμα του 

ίο εκεί ποταμού ποιηβάμενος. κατασκόπους τε τινας 
βυλλαβών, δεί^,ας την δύναμιν αυτοΐς και επειπων 
πολλαπλαΰίαν άλλην εχειν, απέπεμψεν. και επι τού- 
τος υ Πυρρός καταπλαγεϊς ου μάχεΰ&αι η&ελεν , οτι Ο 
καϊ των ΰυμμάχων ούπω τίνες 6υνήλ&ον αντώ , επι- 

ΐ5 λείψειν τε τοις Ρωμαίοις τά επιτήδεια ηλπιζεν εν^Ν II 45 
πολέμια διάγουΰι. ταΰτα δε και 6 Λαουίνιος λογι- 
ζόμενος εΰπευδε ΰυμμί%αι. των δ\ στρατιωτών προς 
την του Πυρρού φήμην καϊ δια τους ελέφαντας εκπε- 
πληγμενων , ΰυγκαλέβας αυτούς πολλά προς Φάρΰος 

2ο παρακαλούντα εδημηγόρηΰε, και παρεύκευάζετο καϊ 
άκοντα τω Πυρρω ΰυμμίζαι. 6 δε γνώμην μεν ουκ 
είχε μάχε6&αι, Όπως δε μη δόζΐ] τους ^ Ρωμαίους 
φοβεΐ6&αι , καϊ αυτός τοΓ^ οίκείοις διαλεχτείς έπω- 
τρυνεν εις τον πόλεμον. Λαουίνιος δ\ τον ποταμον 

25 πειρώμενος κατά το 6τρατόπεδον διαβηναι εκωλυ&η. 
επαναγαγών ούν αυτός μεν κατά χώραν μετά του 
πεζοϋ έμεινε, τους δ' ΐ3ττί£?ί? ώς επί λείαν τάχα τινάΐ) 
επεμψεν , έντειλάμενος πόρρω ποι βαδίβαντας πε- 
ραιωδηναι. καϊ ούτως εκείνοι τε κατά νώτου τοις 

3ο πολέμιοι ς προοέπεβον απροσδόκητοι, καϊ 6 Ααουίνιος 
ταραχ%•(ντων αυτών τόν τε ποταμον διεβη και της 
μάχης ΰυνεπελάβετο. φεύγουΰιν ούν τοις εαυτού ο 

12* 



180 ιίβ. VIII. ΟΑΡ. III. 

Πυρρός έπικούρηΰας τρω&έντα τον ϊππον ανέβαλε, 
και έδοζεν αύτοΐς τε%νηκέναι. κακ χονχον των μεν 
ά&υμηΰάντων , των δε καταφρονηό άντων , το έργον 
ηλλοίωτο. ΰυνεϊς δε τούτο την μεν ΰτολην έκπρεπε- 
ΙΒΊ26τεραν των άλλων ονΰαν §δωκε Μεγακλεΐ, κελεύΰας 5 
ένδϋναι αυτήν και πανταχοΰε περιελαννειν , όπως 
όώζεΰ&αι αύτον νομίΰαντες οι μεν ενάντιοι προς 
δέος, οί $' οικείοι προς &άρΰος αφίκωνται, αύτος δε 
ύτειλάμενος ιδιωτικώς 6υνέμι%εν αντοΐς παντί τω 
ύτρατώ πλην ελεφάντων , καϊ τοις άει πονουμένοις ίο 
έπαμύνων πλείστον τους ΰφετέρους ωφέληΰε. τα μεν 
ονν πρώτα έπι πολύ της ημέρας ίΰορρόπως έμάχοντο, 
ώς δε τον Μεγακλέα τις άποκτείνας ωη&η τον Πνρ- 
ρον απεκτονέναι, καϊ τοΓ^ άλλοις δόκηΰιν τούτοι» 
παρέΰχεν , οι τε Ρωμαίοι έπερρώΰ&ηΰαν και οι έναν- ΐ5 
τίοι ένέδοβαν. γνούς δε 6 Πυρρός το γινόμενον, τον 
πΐλον απέρριψε καϊ γυμνή τη κεφαλή περιηει' και 
εις τουναντίον περιέΰτη η μάχη. ίδών δε τοϋτο 6 

Β Ααονίνιος , κα\ ιππέας έχων ενεδρεύοντας που της 
μάχης έκτος, κατά νώτου προΰπεβεΐν αυτούς τοις 2ο 
πολεμίοις έκέλευΰε. προς τοΰτο <5ε αντιστράτηγων ο 
Πυρρός το όημεΐον τοις ελέφαΰιν ήρεν' εν&α εκ τε 
της των θηρίων &έας αλλόκοτου οϋβης καϊ της βοής 
φρικώδους , καϊ έκ του των οπλών πατάγον , 6ν οί 
έπιβεβηκότες έποίουν εν τοΐ^ πύργοις φερόμενοι, 25 
αυτοί τε οί ( Ρωμαΐοι έζεπλάγηΰαν , καϊ οί υφών ί'ττ- 
πΌί, έκταραχΟ'έντες οί μεν αποβειόμενοι τους αναβα- 
τας, οί <5ε και φέροντες έφευγον. ά&υμηΰαν ούν έκ 
τούτων το ( Ρωμαΐκ6ν έτράπετο ΰτράτενμα , καϊ φεν- 
γοντες άνηροΰντο οί μεν παρά των έν τοΓ^ πύργοίς •® 
ανδρών τοΓ(? έπϊ τών ελεφάντων , οί δε και παρ 

Ο αυτών των θηρίων ταΐς προβοΰκίΰι καϊ τοις κέραΰιν 



ΙΙΒ. VIII. ΟΑΡ. III. IV. 181 

η και όδοΰΰι φ&ειρόντων ΛοΛλο^ί ' και τοις ποοϊ δ\ 
ου μείους κατηλόων ΰυμπατουμένους. καϊ οι ιππείς 
δε εφεπόμενοι Λολλου<? εφ&ειρον ' ούδ' αν υπελεί- 
φ&η τις , ει μη έλεφας τρω&εϊς αυτός τε έβφάδαζεν 

5 εκ του τραύματος και οί άλλοι προς τάς εκείνου βοάς 
έταράΰΰοντο. δια τούτο γαρ 6 Πυρρός επεΰχε την 
δίωζιν, και ούτως οι "Ρωμαίοι διαβεβηκότες τον πο- 
ταμόν εις Άπουλίδα πόλιν τίνα απε<5ω%η<5αν. πολ- 
λοί δε και των τοϋ Πυρρού Στρατιωτών και των 

10 ηγεμόνων πεπτωκαΰιν , ώΰτε ΰυγχαιρόντων αυτώ 
της νίκης τινών "'εί καϊ αυ&ίς ποτέ ομοίως 9 εφη 
" κρατηΰομεν , απολουμεδαΓ τους μεντοι "Ρωμαίους 
καϊ νικη&εντας ε&αύμαΰεν , ειπών οτι "την οίκον μ ε- Ό 
νην αν πάΰαν εχειρωόάμην, εί "Ρωμαίων εβαΰί- 

1-5 λενον" 

Ο μεν ούν Πυρρός επι τη νίκη μέγα εβχηκεν 
όνομα, καϊ ττολλοί αυτώ προβεχώρηΰαν, οί' τε Σύμ- 
μαχοι αφίκοντο προς αυτόν ' οις ολίγα επιτιμηΰας 
δια την μέλληϋιν , των βκυλων μετεδωκεν ' οι ό' εν 4 

20 τή "Ρώμη ηλγηβαν επί τγι ηττη , τω δε γε Λαουινίω 
Στράτευμα έπεμψαν, καϊ τον Τιβεριον εκ των Τνρ- 
ΰηνών μετεπεμψαντο , καϊ την πόλιν δια φυλακής 
εποιηΰαντο , πυν&ανόμενοι επ αυτήν τον Πυρρον 
επείγεσαι, ο μεντοι Λαουίνιος τους οικείους τε 

25 τραυματίας έζακεβάμενος , καϊ τους Σκεδαα&έντας 
Συναγαγών, ηδη καϊ τών εκ "Ρώμης πεμφ&εντωνΡΙΒΙΒ 
αφικομένων, τον Πυρρον παρεπόμενας έλύπει' καϊ 
την Καπυην μα&ών ελεΐν γλιχόμενον , προκατέλαβε 
και έφυλαζεν. άμαρτών δ' εκείνης ο Πνρρος επι 

3ο την Νεαπολιν ωρμηΣεν. ως ά' ουδέν ούδ' εν αυτή 

Οίΐρ. 4. ϋίοπΐβ Ηίδίοή&β Κοΐϊΐαη£ΐ6 Ηβή ρβπΐίίϊ: ίτ&ΒΧΆ. 
40, 24 β<ϊ. 



182 ιλβ. VIII. ΟΑΡ. IV. 

δράΰαι ί'ΰχνΰε, ΰπενδων την 'Ρώμην καταλαβεΐν καϊ 
δια της Τνρΰηνίδος παριών ως κάκείνονς προΰλαβοι, 
επεϊ εμα&εν αντονς τε τοις *Ρωμαίοις ομολογίας πε- 
ποιημενονς και τον Τιβέριον αντω αντιπροβιοντα 
τον τε Λαονίνιον έφεπομενον , εφοβη&η μη νπ αν- 5 
των πανταχόθεν εν χωρίοις αγνωύτοις αποληφ&η, 

Β και περαιτέρω ον προεχωρηβεν. ως δε αναχωρονντι 
και γενομένω περί Καμπανίαν ο Λαονίνιος επεφανη, 
και το ύτράτενμα αντον πολλω πλεΐον τον πρόύ&εν 
ην, νδρας εφη δίκην τα βτρατοπεδα των Ρωμαίων ίο 
κοπτόμενα άναφνεΰ&αι. καϊ αντιπαρετά%ατο μεν, 
ονκ έμαχεΰατο δε, οτι εκέλενβεν , ως καταπλη%ων 
προ της ύνμπλοκης τονς Ρωμαίονς , τονς εαντον 
βτρατιώτας τάς άβπίδας τοις δόραύι πλήζαντας έκ- 
βοήβαι καϊ τονς ΰαλπιγκτάς καϊ τονς ελέφαντας ιδ 
ύννηχηβαι, έπεϊ δε κάκεινοι πολν μείζον αντεβόηΰαν, 
ώς εκπλαγήναι τονς τον Πνρρον , ονκετ η&έληύε 

Ο 6νμμί%αι , αλλ ώς δνΰιερών έπανηγαγε. και αφί- 
κετο ες Τάραντα. ένθα πρεΰβεις τών'Ρωμαίων νπερ 
των αιχμαλώτων αφίκοντο άλλοι τε καϊ 6 Φαβρίκιος. 2ο 
ονς φιλοτίμως εζένιΰε καϊ εδεζιώΰατο, ελπίΰας αν- 
τονς ΰπείΰαΰ&αι και όμολογίαν ώς ηττημένονς ποιη- 
ΰαΰ&αι. τον δε Φαβρικίον τονς εαλωκοτας εν τη 
μάχη κομίβαβ&αι αιτούντος έπϊ λντροις τοις άμφοΐν 
ύνναρέύονΰι , διηπορη&η οτι μη καϊ περί ειρήνης 25 
πρεοβενειν εφη, καϊ ιδία μετά των φίλων έβον- 
λενετο, ώς είώ&ει, περϊ της των αιχμάλωτων απο- 
δόσεως και περϊ τον πολεμον και όπως τοΰττοι/ μετα- 
χειρίΰηται. 6 μεν ονν Μίλων μήτε τονς αίχμαλώτονς 
αποδόΰ&αι μήτε ΰπείβαΰ&αι ύννεβονλενεν , αλλ 30 

Ό ηδη των ^Ρωμαίων ηττημένων καϊ τα λοιπά πολεμώ 
προβκατεργάύαΰ&αι, 6 όε Κινέας τονναντίον άπαν 



ΙΙΒ. VIII. ΟΑΡ. IV. 183 

αύτώ ΰυνεβούλευε' τους τε γάρ αιχμαλώτους προίκα 
άποδούναι ΰυνηνει και πρέΰβεις εις Ρώμην καϊ χρή- 
ματα πέμ-ψαι της ειρήνης ένεκα καϊ 6πονδών. ου ττ\ 
γνώμη κα\ οι λοιποϊ 6υνετί%*εντο. ούτω δε φρονών 

5 καϊ 6 Πυρρός ετύγχανε, καλέΰας ούν τους πρέΰβεις 
"ούτε πρώην, ώ Ρωμαίο" , εφη^εκών υμϊν έπολέμηΰα 
ούτε νυν πολεμη6αιμι ' φίλος γαρ υμϊν γενέΰ&αι βε- 
βονλημαι' διό καϊ τους αιχμάλωτους υμϊν άνευ λύ- 
τρων αψίημι καϊ 6πεί6α6&αι ά%ιώ. 

ίο Ταύτα μεν πα6ιν είρηκει τοις πρέΰβεΰι, καϊ 

χρήματα 6φι6ι τα μεν δ έδωκε, τα δε επηγγείλατο,νΐ'όΊΐ 
τω δε Φαβρικίω κατά μονάς διαλεχτείς " φίλος" 
είπεν ? ηδέως και πάΰιν αν ( Ρωμαίοις γενοίμην , μα- 
λιΰτα δε 6οί' ορώ γάρ 6ε άγα&ον άνδρα, καϊ την 

15 είρηνην 6υμπρά%αί μοι αζιώ! ταύτα λέγων καϊ 
δώρα αύτώ πολλά έδίδου. ο δε (( επαινώ 6ε είπεν, 
"ώ Πύρρε, οτι της ειρήνης επιθυμείς, και ' 6οι αυ- 
τήν, αν γε 6υμφέρτ] ημΐν, καταπράζομαι. ου γάρ 
κατά της πατρίδος τι πρά%αί με , άγα&όν, ως φης, 

20 άνδρα οντά, ά%ιω6εις. αλλ' ούδε τούτων ων δίδως 
τι λά/$οιμί. αν. πυν&άνομαι γάρ 6ου, πότερον έλλό- 
γιμόν με ως αλη&ώς νομίζεις άνδρα η ου ; ει μεν γαρ 
φαύλος ειμί, πώς με δώρων ά%ιον κρίνεις; ει ^^ττΛσ 
χρη6τος , πώς με λαβείν αυτά κελεύεις ; Ϊ6%ι γούν 

25 ως εγώ καϊ πάνυ πολλά εχω , τοις παρούΰιν άρκού- 
μενος, καϊ πλειόνων ου δέομαι" 6υ δ 1 ει καϊ 6φό- 
δρα πλουτεΐς, εν πενία μυρία κα&έΰτηκας. ου γάρ 
αν ούτε τηνΉπειρον ούτε τά άλλα ά έχεις καταλι- 
πων δ εύρο επεραιώ&ης, ει γ ε έκείνοις ηρκού καϊ μη 

30 πλειόνων ώρέγου." 

Τούτων ούτω λεχθέντων οι πρέ6βεις τους αιχμά- 
λωτους λαβόντες άπηε6αν. καϊ 6 Πύρρος τον Κινέαν 



184 ΙΙΒ. VIII. ΟΑΡ. IV. 

εις την Ρώμην άπέΰτειλε μετά χρυΰίου τΐολλον καϊ 
κόΰμον γυναικείου παντοδαπού, ϊνα ει καν τίνες των 
ανδρών άντίβχοιεν , αλλ' αί γυναίκες αυτών το££ 
κόΰμοις άναπειβ&εΐβαι κάκείνους βυνδιαφ&είρωΰιν. 
Ο ελ&ών δε προς την πόλιν 6 Κινέας ου προΰ^ει, τη &■ 
γερουΰία, άλλα διήγεν άλλοτε άλλην αιτίαν όκηπτό- 
μενος. περιψοιτών δε καϊ τάς τών δυνατών οικίας 
λόγοις τε 6φάς καϊ δώροις ύπηγετο ' καϊ επειδή πολ* 
λούς ωκειώΰατο, είβηλ&εν εις το βυνεδριον καϊ ειπεν 
ώς "Πύρρος 6 βασιλεύς απολογείται οτι ουχ ως πο- ίο 
λεμηβων ύμΐν ηκεν , ι'λλ' ώς καταλλαζων Ταραντί- 
νους αυτόν ικετεύοντας" αμελεί καϊ τους άλόντας 
υμών λύτρων άφηκεν άτερ, και δυνάμενος πορ&ήΰαι 
την χώραν καϊ τη πόλει προββαλειν, άξιοι τοις φίλοις 
καϊ τοΓ<? όυμμάχοις υμών εγγραφηναι, πολλά μεν ι& 
ωφελήΰεό&αι άφ' υμών ελπίζων, πλείω δ ετι και 
μείζω εύεργετηύειν υμάς!* 
Γ> ΈπΙ τούτοις οι πλείους τών βουλευτών ηρεϋκοντο 
δια τα δώρα και διά τους αιχμαλώτους" ου μεντοι 
καϊ άπεκρίναντο , άλλ' εύκόπουν ετι πλείους ημέρας 2α 
δ,τί. χρη πράί-αι. και πολλά μεν ελεγετο, επεκρατει 
δε όμως βπείβαΰθαι. μαθών δε τούτο" Αππιος ο τυ- 
φλός έκομίβθη επι το βουλευτηριον , υπο γαρ τού 
γηρως και τού πάθους οίκουρών ην, και είπε μη 
ΰυμφέρειν τάς προς τον Πύρρον 6υμβα6εις τη πολι- 25 
τεία, παρηνεύε δε καϊ αύτίκα τον Κινέαν έζελαΰαι 
της πόλεως, καϊ δι αυτού δηλώΰαι τω Πύρρω οί'- 
καδε αναχωρηΰαντα εκείθεν επικηρυκεύβαΰθαι περϊ 
Ρ 137 5 ειρήνης αύτοΐς η καϊ περϊ έτερου οτοι; δεοιτο. ταύτα 
ο'Άππιος ΰυνεβούλευΰεν' η δε γερουύία ούκετι έμελ- 3ο 
ληΰεν, αλλ 1 ευθύς ομοθυμαδόν εψηφίΰαντο αυθη- 
μερόν τον Κινεαν ε%ω τών ορών εκπεμψαι καϊ τω 



ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. IV. ν. 185 

Πύρρω πόλεμον άκηρυκτον, εως αν εν τη Ιταλία 
διάγη , ποιήΰαβ&αι. τοις δ αίχμαλώτοις άτιμίαν 
τινά εν ταΐς βτράτείαις επέ&εΰαν, και ούτε προς τον 
Πύρρον αύτοΐς ετι εχρηΰαντο ούτ άλλοβε ποι ά&ρόοις, 

5 ϊνα μη τι ομού όντες νεωτερίβωύιν , αλλ άλλους 
άλλη φρουρηβοντας έπεμψαν. 

Έν μεν ονν τω χειμώνι παρεβκευάζοντο άμφω, 
έαρος δ' ηδη έφεβτηκότος 6 Πυρρός εις την Άπου- 5 Β 
λίαν ενέβαλε, καϊ πολλά μεν βία, πολλά δε ομολογία 

ίο προΰεποιηαατο , μέχρις ου 'Ρωμαΐοι προς Άβκούλω 
πόλει 'όντι αυτω έπελ&όντες άντεΰτρατοπεδεύΰαντο. 
επί πλείους δ' ημέρας διέτριψαν όκνούντες αλλή- 
λους ' οι μεν γάρ 'Ρωμαΐοι τους προνενικηκότας ουκ 
ε&αρρουν, οί #ε ώς απονενοημένους εδεδίεΰαν τους 

15 Ρωμαίους, καν τούτω λογοποιούντων τινών οτί. ο 
Αέκιος επιδούναι εαυτόν κατά τον πάτερα και τον 
πάππον έτοιμάζοιτο, καϊ τους του Πυρρού δεινώς 
εκφοβούντων ώς εκ του %ανειν εκείνον πάντως απ:ο- 
λουμενους , Συνήγαγε τους ΰτρατιώτας ο Πυρρός καϊ 

20 διειλέχ%η περί τούτου, Συμβουλεύων μητ α^υμεΐν 
μητ εκπλήττεσαι τοιούτοις λόγοις ' μήτε γάρ ενα Ο 
αν&ρώπον δύναβ&αι %-νηΰκοντα πολλούς καταγωνί- 
6α6&αι μητ έπωδην η μαγγανείαν τίνα κρείττω των 
οπλών καϊ των ανδρών γενεΣ%αι. ταύτ ειπών καϊ 

25 λογιΰμοΐς επικρατύνας τους λόγους ο Πύρρος το οί- 
κεΐον έ&άρ6υνε Στράτευμα, καϊ πολυπραγμονηΣας^ιι^β 
την ύτολην η έχρηΰαντο οί Λέκιοι έπιδιδόντες εαυ- 
τούς , παρήγγειλε τοις οίκείοις , αν τίνα ούτως 
εΰκευαΰμενον ΐδω6ι, μη κτεϊναι αυτόν, άλλα ξωόν 

3ο βυλλαβεΐν. τώ δε Αεκίω πέμψας εφη ούτε προχω- 

0»ρ. 5. ϋίοηίδ Ηί5ίοπ&β Κοιηειη&Θ 1χ16τί ρβπΐίΐϊ : ϊτα^να. 
40, 45. 



186 ΙιΙΒ. VIII. οαρ. ν. 

ρηΰειν αύτώ τούτο πράξαι θεληβαντι καϊ ζωγρη- 
Τ> θέντα κακώς απολεΐΰθαι ηπείληβε. προς απερ οι 
ύπατοι άπεκρίναντο μηδενός τοιούτον έργου ΰφάς 
δεΐΰθαι' πάντως γαρ αυτού καϊ άλλως κρατηΰειν. 
ποταμού δε διά μέΰου των στρατοπέδων ουκ ενδια- 5 
βάτου ρέοντος , ηροντο ποτερον αυτός περαιωθηναι 
βούλεται άδεώς, αυτών άναχωρηΰάντων , η έκείνοις 
επιτρέψαι τούτο ποιήΰαι, ΐν' εξ αντίπαλου μάχης 
ακεραίων των δυνάμεων εις χείρας έλθουΰών ο της 
ανδρείας έλεγχος γένοιτο ακριβής, ο^ μεν ούν Ρω- ίο 
μαιοι προς κατάπληξιν τον λογον εποίησαν, ο $ε 
Πυρρός αντοΐς έφηκε διαβηναι τον ποταμόν ; μέγα 
φρονών επί τοις έλέφασιν. οι δε Ρωμαίοι τά τε άλλα 
ΈΤΒΊ^παρεΰκευάΰαντο καϊ προς τους ελέφαντας κεραίας 
£φ' αμαξών ϋεΰιδηρωμένας καϊ πανταχόθεν προε-κ> 
χουο~ας ητοίμαΰαν , ίνα τοξεύοντες απ αυτών άλλα 
τε και πυρ εμποδών ΰφίΰι γίνωνται. προΰμίξαντες 
δέ, χρόνω μεν οι ^Ρωμαίοι τους "Ελληνας, εώΰαντο δ 
ούν, μέχρις ο Πυρρός τοις ελέφαόιν ου κατά τας 
άμαξας, άλλ' επί θάτερα προΰβοηθηΰας αυτοΐς την 2ο 
ΐππον 6φών καϊ πριν προΰμίξαι φόβω των θηρίων 
έτρέψατο. τω ^εντοί. πεζώ ούδεν μέγα έλυμηνατο. 
καν τούτω των Άπούλων τίνες επι το τών Ηπειρω- 
τών ώρμηκότες ΰτρατόπεδον της νίκης αίτιοι τοις 
Ροιμαίοις έγένοντο. τινάς γαρ τών μαχόμενων επ 25 
Β αυτούς του Πυρρού πέμ'ψαντος πάντες οι λοιποί 
εταράχθηΰαν, καϊ τάς τε οκηνάς εαλωκέναι καϊ εκεί- 
νους φεύγειν υποτοπήβαντες ένέδοΰαν' και ΰυχνοι 
αυτών επεΰον , ο τε Πυρρός και άλλοι τών εν τέλει 
πολλοί έτρώθηΰαν , καϊ μετά ταύτα δια τε την της 3ο 
τροφής και την τών επιτηδείων προς άκεβιν απορίαν 
ϋφόδρα έκακώθηΰαν. όθεν άπηρεν εις Τάραντα πριν 



υΒ. νιπ. οαρ. ν. 187 

τους ^Ρωμαίους αίβ&έβ&αι. οι ά' ύπατοι διέβηΰαν 
μεν τον ποταμόν επϊ μάχη , ως δε πάντας εΰκεδάΰ&αι 
έπν&οντθ) εις τάς οικείας άνεχώρηΰαν πόλεις ' έπι- 
διώζαι γαρ δια τους ϋφετέρονς τραυματίας ουκ ήδυ- 

5 νή&ηΰαν. είτα οι μεν εις την Άπουλίαν έχείμαΰαν, Ο 
ό άε Πυρρός ταλλα τε ήτοιμάζετο καϊ οίκοθεν ΰτρα- 
τιωτας καϊ χρήματα μετεπεμψατο. μαθών δε τον 
Φαβρίκιον και τον Πάππον υπάτους ηρημένους καϊ 
εις το βτρατόπεδον άφιγμενους , ουκ επϊ της αυτής 

ίο μεμενηκε γνώμης. 

"Ηδη δε των ρηθεντων υπάτων εν τω ΰτρατεύ- 
ματι όντων , Νικίας τις των Πυρρω πιοτών ^οκοιίν- 
των ήλθε προς τον Φαβρίκιον καϊ ύπέΰχετο αύτω 
τον Πυρρον δολοφονηβειν. δυβχεράνας ούν επϊ 

ΐδ τούτω εκείνος , αρετή γαρ και ταΐς δυνάμεΰιν ηζίου 
των πολεμίων κρατεΐν ως 6 Κάμιλλος, κατεμήνυόε 
τω Πυρρω το επιβούλευμα ' και ούτως αυτόν εκ Ι> 
τούτου κατέπληζεν ω6τε και τους έαλωκότας των 
Ρωμαίων προίκα αύθις άφεΐναι καϊ πρέββεις πάλιν 

2ο υπέρ ειρήνης αποβτεΐλαι. έπεϊ δε οΓ ( Ρωμαΐοι περί 
της ειρήνης ουδέν απεκρίναντο , άλλα καϊ τότε απά- 
ραι τής Ιταλίας έκελευον καϊ ούτως αυτοϊς διακηρυ- 
κευεβθαι καϊ τάς όυμμαχίδας αυτω πόλεις κατε- 
τρεχον τε και ηρουν, εν αμηχανία εγενετο, πριν 

25 δη Συρακουΰίων τίνες , ετύγχανον δε εξ ου Αγαθο- 
κλής ετελευτηΰε όταΰιαζοντες , επεκαλεΰαντο αυτόν, 
παραδίδοντες οι καϊ εαυτούς καϊ την πόλιν. άνα- 
πνευΰας γαρ έπϊ τούτω καϊ προΰελπίΰας πάΰαν την 
Σικελίαν καταβτρεψαΰθαι , τον μεν Μίλωνα εν Ίτα-*ριζΊΐ 

3ο λία κατέλιπεν , εν φυλακή τόν τε Τάραντα καϊ ?τα\¥Ιΐ49 

24 εν αμηχανία εγενετο] Ηαο ρβΓίΐηβΓΟ νΐάβίιΐΓ Ρίοπίδ 
ίν&ξτυα. 40, 45. 



188 ΙΊΒ. VIII. ΟΑΡ. V. VI. 

άλλα ποιηύόμενον , αυτός δε ως διά βραχεος έπαν- 
η%ων άπεπλευΰε. καϊ των Συρακουΰίων δεξαμενών 
αύτον καϊ πάντα αύτω αναδεμένων μέγας εν βραχεί 
αύ&ις εγένετο , ωΰτε τους Καρχηδονίους φοβη&έντας 
μισθοφόρους εκ της Ιταλίας προΰλαβεΐν. αλλά ταχύ 5 
προς τουναντίον αύτω περιεΰτη τα πράγματα τω τ ε 
πολλούς των εν τελεί τους μεν ε%ελάύαι , τους ο% 
διαφ&εΐραι υποπτευομενους αυτω. οί γαρ Καρχη- 
δόνιοι , ίδόντες αυτόν μήτε ταΐς οίκείαις δννάμεΰιν 
ερρωμένον μήτε τους επιχωρίους δι εύνοιας έχοντα, ίο 
Β του 3Τολ£^οι» προ%ύμως άντελάβοντο , καϊ τους εκπί- 
πτοντας των Συρακούσιων δεχόμενοι δεινά αυτόν 
είργαΰαντο , ωΰτε μη τάς Συρακούΰας μόνον, αλλά 
και την Σικελίαν καταλιπεΐν. 

6 Οι 'Ρωμαΐοι δε την άπονΰίαν αυτού πυ&όμενοι ΐ5 

ανε&άρΰηβαν καϊ προς άμυναν των επικαλεβαμενων 
αύτον ετράπηβαν. και τους Ταραντίνους εις άλλον 
καιρόν ύπερ&έμενοι είβεβαλον εις το Σαύνιον μετά 
καϊ υπάτων τού Ρουφίνου καϊ του Ιουνίου , και την 
τε χωράν επόρ&ουν και τείχη τινά έκλειφ&έντα 'έλα- 20 

Ο βον. οί γαρ Σαυνΐται εις τά όρη τά Κρανιτα λεγό- 
μενα, οτί- κρανίαν πολλην §χου6ι, τά τε φίλτατα καϊ 
τά τιμιώτατα άνεκόμιΰαν. καταφρονηύαντες ούν οί 
Ρωμαίοι εις τά είρημένα όρη άναβηναι έτόλμηόαν. 
λαβίων ούν αυτών καϊ δυΰπροΰ βάτων όντων, πολλοί 25 
μεν απέ&ανον , πολλοί δε και εάλωΟάν. 

Οι δ' ύπατοι ούκέτι κοινή τον πόλεμον εποιη- 
όαντο, αλλήλους αίτιώμενοι διά το ατύχημα, αλλ 
Ιούνιος μεν έδγιου μέρος τι της Σαυνίτιδος, 'Ρουφΐ- 
νος δε Λευκανοϊς και Βρεττίοις έλυμηνατο. και επί 3ο 

Ο&ρ β. ϋίοηΐδ Ηίβίοπαβ Κοπίίΐηαβ Ηβη ρβπϊίίί: ίτ&£ΐη. 
40, 46, 47; 41. 



υε. νπι. οαρ. νι. 189 

Κρότωνα ώρμηβεν αποΰταντα Ρωμαίων, μεταπεμψα- 
μένων αυτόν των επιτηδείων, φ&αααντων δε των 
λοιπών έπαγαγέΰ&αι παρά τον Μίλωνος φρονράν, ης Ό 
ήρχε Νικόμαχος, άγνοήβας ούν τούτο καϊ άμελώς τοΓ? 

5 τείχεΰι προΰιών ως προς φίλους, 'έπταιΰεν, εξαίφνης 
επεκδραμόντων αντώ. είτα τι έπινοηόας Στρατήγημα 
την πόλιν είλε' δυο γαρ άνδρας αιχμάλωτους ψευ- 
δαυτομόλους ες τον Κρότωνα έπεμψε, τον μεν εύ&ύς 
λέγοντα ότι απεγνωκώς την αλωβιν αυτών ες την 

ίο Λοκρίδα προδιδομενην αντώ μέλλει άπαρεϊν , τον $' 
έτερον μετά τούτο ως εν ο δω εΰτι διαβεβαιονμενον. 
και γαρ ϊνα πίΰτιν 6 λόγος εχη, άνεβκευάαατο καϊ 
προΰεποιεΐτο επείγεΰ&αι. ό ούν Νικόμαχος πιβτεύ- 
οας τούτοις, και οι κατάσκοποι γαρ τα αύτα ανηγ-~ρι§78 

15 γελλον , τον Κρότωνα λιπών ες τους Αοκρονς απγιει 
ϋπουδη δι επιτομωτέρας οδού. και εν τη Λοκρίδι 
γενομένου αυτού 6 'Ρουφΐνος νπέΰτρεψε προς τον 
Κρότωνα, και λα&ών διά τε το άπροΰδόκητον και δι 
όμίχλην τότε ΰυμβάΰαν είλε την πόλιν. μα&ών δε 

2ο τοΌτο Νικόμαχος απήει εις Τάραντα' και εν οδώ 
τω Ρονφίνω περιπεοών πολλούς άπέβαλε. κα\ οί 
Αοκροϊ τοις Ρωμαίοις προοεχώρηβαν. 

Τω <Γ έξης ετει ^Ρωμαίοι έβτράτενβαν εις το 
Σαννιον και ες Αενκανίδα καϊ Βρεττίοις επολέμη- 

25 ΰαν. 6 δε Πνρρος της Σικελίας έκπεβών και επαν- 
ελ&ων ηδη δεινώς αυτούς έλύπει , καϊ τους μεν Αο- Β 
κρονς εκομίΰατο, την γάρ φρονράν των 'Ρωμαίων 
αποκτείναντες μετέβτηβαν , έπϊ δε το 'Ρηγιον ΰτρα- 
τενΰας απεκρούΰ&η καϊ αυτός ετρώϋ'η και πλείΰτους 

3ο απεβαλε. μεταστάς δε εις την Αοκρίδα , καϊ των 
αυτώ εναντία φρονηΰάντων δικαιώΰας τινάς , πάρα 
τών λοί-Λώϊ/ ύϊτον καϊ χρήματα έλαβε, καϊ εις Τα- 



190 ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. VI. 

ράντα άνεκομίσ&η. κακώς δε πάσχοντες ύπο ( Ρω- 
μαίων οί Σαυνϊται έ%αναστηναι αντόν εποίησαν. 

τΝΙΙΖΟελ&ών δε είς έπικουρίαν αυτών έτράπη. τρω&έντος 
γαρ πώλου ελέφαντας καϊ άποσεισαμένου τους ανα- 
βάτας περιπλανωμένου τε κατά ζητησιν της μητρός, 5 
κάκείνης έπϊ τούτω ταραχ&είσης και τών άλλων 
Ο ελεφάντων ΌΌρυβη&έντων , φύρδην ανεμίχ&ησαν 
άπαντα, τέλος δε οί Ρωμαίοι έπεκράτησαν , 6υχνούς 
άποκτείναντες και οκτώ ελόντες ελέφαντας, καϊ το 
χαράκωμα κατέσχον αυτών. 6 δε Πύρρος σύν όλί- ίο 
γοις ίππεύσι διέφυγεν είς τον Τάραντα, εκεΐ&εν δε 
είς την Ήπειρον άπέπλευσεν ως αύ&ις επανηξων, 
τον Μίλωνα μετά φρουράς είς Τάραντα καταλείψας, 
δούς αύτοΐς δίφρον ίμάσιν εκ του δέρματος του Νι~ 
κίου ένδεδεμένον, 6ν έπϊ τγ} προδοσία άπέκτεινεν. ΐ5 
τον μεν ούν Νικίαν ούτως ετιμωρήόατο , νεανίσκους 
δέ τινας εν συμποσίω σκώψαντας αυτόν τιμωρησα- 
σ&αι εμελλεν , έρωτησας δ ' αυτούς δια τι εσκωπτον, 
επει άπεκρίΰησαν ότι ^ πολύ πλείω καϊ χαλεπώτερα 
Ώ είρηκειμεν αν ει μη ο οίνος ημάς δ3πλδλ(Μπ:δ, 2ο 
γελάσας αφηκεν αυτούς. 

Πύρρος μεν ούν επιφανέστατος εν στρατηγοΐς 
γενόμενος και φόβον πολύν τοΓ§ *Ρωμαίοις εμβαλών 
και πέμπτω ετει την Ίταλίαν λιπών και επι την Ελ- 
λάδα στρατεύσας ού πολλώ ύστερον εν "Αργεί απέ- 25 
&ανε. γυνή γάρ τις, ως λόγος έχει, παριόντα αυτόν 
ίδεΐν απο του τέγους έπι&υμησασα έσφαλη και εμ- 
πεσούσα διέφ&ειρεν αυτόν, εν δε τω αυτώ ετει ο 
τε Φαβρίκιος καϊ 6 Πάππος έτιμητευΰαν καϊ άλλους 
τε τών ιππέων απηλειψαν καϊ τών βουλευτών και 3ο 

¥Ι§Ί§τον ( Ρουφΐνον, καίπερ δικτατωρεύσαντα και δϊς ύπα- 
τεύΰαντα. αίτιον δ' οτι σκεύη αργυρά λιτρών δέκα 



Ι,ΙΒ. VIII. ΟΑΡ. VI. 191 

ειχεν ' όντως οί ^Ρωμαίοι πενίαν ον το μη πολλά κε- 
κτήβ&αι, άλλα το πολλών δεΐύ&αι είναι, ενόμιζον. καϊ 
διά τοντο τοις τε άρχονΰν τοις εκδημονοΊ καϊ τοις 
άλλοις τοις κατά τι πράγμα τΎ[ πόλει διαφερον έζιονβι 

δ τά τε άλλα τά αναγκαία καϊ δακτύλιος εκ τον δημο- 
βίον εδίδοτο. 

Των Ταραντίνων . δε τίνες κακω^εντες υπό τον 
Μίλωνος επε&εντο αντώ, Νίκωνα προότηΰάμενοι. 
ως δ ονδεν ηννβαν , τείχος τι, της όφετέρας χωράς 

ίο κατεβχον, κακεϊ&εν ορμώμενοι τω Μίλωνι επ^εβαν. 
επεϊ δε γ]6&οντο τους Ρωμαίους πολεμήβαι αφίαι Β 
βουλομένονς, πρεββεις εις την'Ρωμην εΰτειλαν' καϊ 
ειρήνης ετνχον. 

Καϊ Πτολεμαίος δε 6 Φιλάδελφος 6 της Αίγν- 

15 πτον βαβιλενς, τον τε Πνρρον κακώς άπηλλαχότα 
μα&ών καϊ τονς 'Ρωμαίονς ανζανομένονς , δώρα τε 
αντοϊς έπεμψε και ομολογίαν εποιηΰατο. καϊ οί 'Ρω- 
μαΐοι επί τοντω ηθ%•έντες πρεύβεις προς αντον άν- 
ταπέΰτειλαν' οϊ μεγαλοπρεπή δώρα παρ* εκείνον 

20 λαβόντες εις το δημόΰιον ταντα είΰηγον. η δε βονλη 
ον προβηκατο, άλλ' εί'αΰεν αντονς ταντα εχειν. 

Μετά δε ταντα τονς τε Σαννίτας διά Καρονι- 
λίον νπεταζαν, και Λενκανών καϊ Βρεττίων δια 
Παπειρίον εκρατηβαν. καϊ τονς Ταραντίνονς ο αν- 

25 τος Παπείριος εχειρώόατο. άχ%•όμενοι γάρ τω Μί- Ο 
λωνι, και προς τών βφετερων κακονμενοι τών, ως 
εί'ρηται, επι&εμένων τω Μίλωνι, Καρχηδονίονς επε- 
καλεβαντο, έπεϊ και τον Πνρρον τε&νάναι εμα&ον. 
ο δε Μίλων εν ΰτενώ εαντω τά πράγματα ΰννηγμενα 

3ο ορών , τών 'Ρωμαίων εκ της ηπείρον εφεδρενόντων, 
τών δε γε Καρχηδονίων έκ της &αλάϋ6ης 9 παρεδωκε 
τω Παπειρίω την άκραν , επί τω άβλαβης μετά τών 



192 ΙΊΒ. VIII. ΟΑΡ. VI. 

περί αυτόν και των χρημάτων αποχωρηΰαι. εντεύθεν 
ου μεν Καρχηδόνιοι ως ενβπονδοι τοΐς"Ρωμαίοις απέ- 
πλευσαν , η δε πόλις προΰεχωρηαε τω Παπειρίω' 
καϊ τα όπλα καϊ τάς νανς αντω παρέδοϋαν , καϊ τα 
Ι) τείχη κα&εΐλον καϊ δαβμοφορεϊν ώμολόγηΰαν. 5 

Ούτω δε τους Ταραντίνους ύφ' εαυτούς οι Ρω- 
μαίοι ποιηΰάμενοι έτράποντο προς το Ρηγιον , οτι; 
τον Κρότωνα προδοσία λαβόντες την τε πόλιν κατ- 

νίΐΙΒίεΰκαψαν καϊ τους εν αύτη "Ρωμαίους διέφ&ειραν. 
τους μεν ούν Μαμερτίνους τους την Μεύβηνην έχον- ίο 
τ ας , ους συμμάχους οι εν τω "Ρηγίω προΰεδεχοντο, 
ομολογία διεκρούΰαντο , έκακοπά&ηΰαν δε πολιορ- 
κοϋντες το Ρηγιον σπάνει τε τροφής καϊ άλλοις τισίν, 
εως "Ιερών εκ Σικελίας σΐτόν τε Ρωμαίοις πέμψας 
καϊ στρατιώτας επερρωσε σφάς, και την πόλιν συν- ΐ5 
εϊλεν. η τοΓ^ περιούσι των αρχαίων πολιτών άπε- 
δο&η ' οι $' έπιβουλεύσαντες αυτή εκολάσ&ησαν. 

"θ δε γ ε Ίερων ούτε πατρόν εν έπιφάνειαν έχων 
τινά, μητρό&εν δε και δουλεία προσήκων , Σικελίας 
απάσης ηρ'ξε μικρού , καϊ φίλος "Ρωμαίοις ενομίσ&η 2ο 

ΡΙ380καΙ ΰύμμαχος. ούτος ούν των Συρακουΰίων κρατη- 
Οας μετά την τον Πυρρού φυγην και τους Καρχηδο- 
νίους εύλαβη&εϊς εγκειμενους τη Σικελία, προς τους 
"Ρωμαίους άπεκλινε, καϊ πρώτην χάριν αύτοΐς την 
ειρημενην ΰυμμαχίαν και την σιτοπομπίαν απ- 25 
ένειμε. 

Μετά ταύτα δε χειμώνος γεγονότος πολλού, ώστε 
τον Τίβεριν εις πολύ τού βά&ους κρυσταλλω&ήναι 
καϊ αυαν&ήναι τα δένδρα , οι εν τη "Ρώμη εταλαιπώ- 
ρηΰαν , καϊ τα βοσκηματα της πόας έπιλιπούΰης 30 
έφ&άρηΰαν. 



υΒ. νιπ. οαρ. νιι. 193 

Τω ά' εξής ετει Λόλιός τις άνηρ Σαννίτης όμη- 7 
ρεύων εν 'Ρωμη καϊ εκδρας δνναμιν 6υνελε%ατο, και 
χωρίον τι καρτερόν εν τη οικεία καταλαβων εληΰτενεν. Β 
ί'φ' όν Κυιντός τε Γάλλος και Γαιος Φαβιος βτρα- 

5 τεύδαντες αυτόν μεν καϊ τους 6υν αυτώ ΰύγκλυδας 
καϊ αόπλους τους πλείονας οντάς ΰυνέΰχον^ χωρή- 
ΰαντες δ 7 επί Καρκίνους , Λαρ οίς την λείαν εκείνοι 
ατιετέ&ειντΟ) αράγματα εδχον. καϊ τέλος νυκτός υπ 
αυτομόλων ύπερβάντες πη του τείχους έκινδννευΰαν 

ίο απολέύ&αι δια ΰκοτος, ουχ ώς αδεληνου της νυκτός 
οϋόης, αλλ οτι Σφοδρότατα ενιφεν' έκφανείδης δε 
της δεληνης ά&ρόον εκράτηδαν του" χωρίου. 

Πολλά δε χρήματα τότε τη *Ρώμη έγένετο , ωδτε 
και αργυραις δραχμαΐς χρήδαδ&αι. 

ΐ5 Είτα εις την νυν καλουμένην Καλαβρίαν έδτρά- 
τευδαν , προφαδει μεν ότι τον Πύρρον ύπεδε%αντο 
καϊ την δυμμαχίδα κατέτρεχον , τη δ' άλη&εία ότι ϋ 
έβούλοντο οικειώδαδ%αι το Βρεντέδιον^ ώς εύλίμενον 
και προδβολην καϊ κάταρδιν εκ της Ίλλνρίδος και 

2ο της Ελλάδος τοιαύτην έχον ωδ& υπό του αυτόν 
πνεύματος και έ\αναγεδ%*αί τινας καϊ καταίρειν. και 
ειλον αυτό , καϊ αποίκους έπεμψαν εις αυτό τε καϊ 
εις έτερα, ταύτα δ αι/υοντ^ καϊ επί μείζον αίρόμε- 
νοι ουχ υπερεφρόνουν , άλλα Κύιντον Φάβιον βου- 

25 λευτην Λπολλωνιάταις τοις εν τω Ίονίω κόλπω εξε- 
δωκαν, οτι πρέδβεις αυτών νβριδεν. οι δε λαβόντεςΌ 
αυτόν απέπεμψαν οί'καδε άπαχϊη. 

Επί δε Κνΐντου Φαβίου καϊ Αιμιλίου υπάτων 
προς Ουλδινίους έδτράτευδαν επ' ελευθερία αυτών 

3ο ϊνδπονδοι γαρ ηδαν αύτοΐς. οϊ αρχαιότατοι Τυρδη- 

Οαρ. 7. Βίοηίδ Ηίβίοπ&β Κοιηο,ηΗ,β Ιί&π. ρβΓάϊίί: ϊνεΐ£- 
ιηβηίιιιη 42. 

ΖΟΝΑΕΑ8 II. 13 



194 ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. VII. 

νών οντες ίΰχύν τ ε περιεποιηΰαντο καϊ τείχος κατε- 
ΰκεύαβαν όχυρώτατον , πολιτεία τ ε ευνομούμενη έκέ- 
χρηντο, καϊ δι" αυτά πολεμούντές ποτέ τοις Ρω- 
μαίοις έπϊ πλεΐΰτον άντέβχον. ως δ' έχειρώθηβαν, 
αυτοί μεν ε%ώκειλαν είς αβρότητα , την δε διοίκηΰιν 5 
της πόλεως τοις οίκέταις επέτρεψαν , καϊ τάς ΰτρα- 
τείας δι εκείνων ως το πολύ εποιούντο ' καϊ τέλος 

Ρ 1 381 ες τοϋτο προηγαγον 6φάς ως και δύναμιν τους οίκέ- 
τας καϊ φρόνημα εχειν καϊ ελευθερίας εαυτούς ά%ιούν. 
προϊόντος δ\ του χρόνου καϊ ετυχον ταύτης δι 9 εαυ- ίο 
των, και τας υφών δεδποίνας ηγάγοντο και τους δε- 
ύποτας διεδέχοντο , καϊ είς την βουλην ενεγράφοντο 
καϊ τας αρχάς έλαμβανον καϊ αυτοϊ το σύμπαν κύρος 

ΨΙ152είχον , καϊ τά τε άλλα καϊ τας ύβρεις τας υπό των 
δεβποτών αυτοϊς γινομένας ίταμώτερον είς αυτούς ΐ5 
εκείνους ανταπεδείκνυντο. ούτ ούν φέρειν 6φάς οι 
αρχαίοι πολϊται ούτε καθ εαυτούς δεδυνημένοι 
αμυναΰθαι , λάθρα πρέσβεις είς την ( Ρωμην απέστει- 
λαν, οι καϊ δι απορρήτων νυκτός την γερουβίαν 
Β είς ίδιωτικην οίκίαν έλθεΐν, ίνα μηδέν έζαγγελθή, 2ο 
παρεκάλεΰαν' καϊ ετυχον. καϊ οι μεν ως ούδενος 
έπακούοντος εβουλεύοντο , Σαυνίτης δέ τις πάρα τω 
κυρίω της οικίας επιζενούμενος καϊ νοβών ελαθε 
κατά χωράν μείνας , καϊ έμαθεν ά εψηφίΰαντο καϊ 
εμήνυσε τοις την αίτίαν έχουσι. κακ«Γνοί> τους πρέ- 25 
σβεις έπανιόντας κατέσχον καϊ έβασάνισαν' καϊ μα- 
θοντες τά δρώμενα αυτούς τε άπέκτειναν καϊ των 
άλλων τους πρώτους, δι ούν ταύθ οί Ρωμαίοι τον 
Φάβιον επ' αυτούς έστειλαν, καϊ ός τους τ ε απαν- 
τησαντας αύτω δξ εκείνων ετρέψατο καϊ Λολλον^ έν 30 
τη φυγή φθείρας κατέκλειΰε τους λοιπούς είς το 
τείχος, καϊ προσ έβαλε τη πόλει. καϊ 6 μεν ενταύθα 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. VII. VIII. 195 

τρω&εϊς απέθανε, θαρβηΰαντες <5' έπϊ τούτω έπεζ- Ο 
ήλθον. καϊ ηττηθέντες αύθις ανεχώρηβαν και επο- 
λιορκούντο' καϊ ε£ς ανάγκην λιμού έμπεβόντες παρ- 
εδωκαν εαυτούς, ο δε ύπατος τους μεν αφελομενους 

5 τάς των κυρίων τιμάς αικιΰαμενος έκτεινε και την 
πάλιν κατεΰκαψε, τους δε αυθιγενεΐς, καϊ ει τίνες 
των οίκετών χρηΰτοϊ περί τους δεβπότας έγένοντο, 
εν ετέρω κατώκιβε τόπω. 

Εντεύθεν ηρζαντο οί Ρωμαίοι διαποντίων άγω- 8 

ίο νων ' ναυτικών γάρ ούτι πάνυ πεπείραντο ' θαλατ- 
τουργοϊ δε γενόμενοι καϊ επί τάς νηΰους τάς τε αλ- 
λάς ηπείρους επεραιώθηΰαν. Καρχηδονίοις δε πρώ- 
τοις επολεμηβαν , ούδεν αυτών ουβιν ηττοβιν ούτε 
πλούτω ούτε αρετή χώρας, καϊ ηβκημενοις τα ναυτικά I) 

ΐ5 προς άκρίβειαν, καϊ παρεΰκευαΰμένοις ίππικαΐς τε 
δυνάμεβι καϊ πεζαΐς καϊ ελεφαΰι, και άρχουΰι Λι- 
βύων, την τ ε Σαρδώ καϊ της Σικελίας τά πλείω 
κατεχουΰιν' όθεν καϊ την'ΐταλίαν χειρώΰαβθαι δι' 
ελπίδρν πεποίηντο. τά τε γάρ άλλα 6φάς φρονη- 

2ο ματίζεΰθαι επειθον, και τω αυτονόμω λίαν ετύγχα- 
νον επαιρόμενοι, τον γαρ βαβιλέα εαυτοΐς κληΰιν 
ετηβίου αρχής, αλλ ουκ επί χρονίω δυναστεία πρου- 
βαλλοντο , και ως αύτοΐς πονούμενοι προθυμότατα 
ώργων. 

25 Σκήψεις δε του ττολ^ου εγενοντο *Ρωμαίοις μεν 
οτί. Καρχηδόνιοι τοις Ταραντίνοις έβοήθηβαν , Καρ- 
χηδονίοις δε οτι φ ι λίαν ' Ρωμαίο ι ΰυνεθεντο τω ί /ε-Ρΐ382 
ρωνι ' το δ αληθές , οτι αλλήλους ύφωρώντο , και 
μίαν ΰωτηρίαν των οικείων εκάτεροι φόντο ει τά 

3ο των άλλων προβκτηααιντο. ούτω διανοουμενοις οιυ- 

Οαρ. 8. ϋΐοηΐδ ΗίδίοπίΐΘ Εοαιαη&θ 1ϊΙ>γ1 ρβΓάίίί: £γ&£πϊ. 
43, 1 8βη. 

13* 



196 ιίβ. VIII. Ο ΑΡ. VIII. 

τοις ΰνμπεβόν τι τάς ύπονδάς τε διελνβε καϊ ες τον 
πόλεμον αντονς έζηρέ&ιβε' το δ* ην τοιούτον. 

Οι Μαμερτΐνοι εκ Καμπάνιας ποτέ προς Μεΰ- 
ύηνην αποικίαν ύτειλαμενοι , τότε $' νπο Ιέρωνος 
πολιορκονμενοι , έπεκαλέόαντο τονς "Ρωμαίονς οία 5 
ΰφίΰι προΰηκοντας. κακεϊνοι ετοίμως επικονρηύαι 
αντοΐς έψηφίΰαντο, είδότες οτι, αν της βνμμαχίας 
αντών οί Μαμερτΐνοι μη τενζωνται, προς τονς Καρ- 

Β χηδονίονς τραπηΰονται , κακεϊνοι της τε Σικελίας 
όλης κρατηΰουβι καϊ ες την Ί Ιταλίαν ε% αντης διαβη- ίο 
ΰονται. η γαρ νηΰος αντη βραχν της ηπείρου διέχει, 
ως μν&ενεΰ&αι οτι ποτέ και αντη ηπείρωτο. η τε 
ονν νη6ος οντω τη Ιταλία, επικείμενη εδόκει τονς 
Καρχηδονίονς εκκαλεδαό&αι και των άντιπεραν άν- 
τιποιηύα<5%•αι , άν γε ταντην κατάΰχωβι , καϊ η Μεο- ιδ 
6ηνη παρείχε τοις κρατονβιν αντης καϊ τον πορ&μον 
κνριενειν. 

Ψηφιβάμενοι δε βοη&ειαν οι "Ρωμαίοι τοις Μα- 
"ΦΙΙδΒμερτίνοίς , ον ταχέως αντοϊς επεκονρηβαν διά τινας 
επιβνμβάΰας αίτιας, ο&εν ανάγκη πιεζόμενοι οι Μα- 20 

Ο μεοτϊι/ο^ Καρχηδονίονς επεκαλέΰαντο. οί #£ καϊ 
έαντοΐς καϊ τοΓ? επικαλεύαμενοις είρηνην κατεπρα- 
ξανττο προς Ιέρωνα , ίνα μη οί "Ρωμαίοι ες την νηΰον 
περαιω&ω6ι, και τον πορ&μον δε καϊ την πολιν 
έφνλαύύον, Αννωνος 6φών ηγονμένον. κάν τοντω 25 
Γαιος Κλαύδιος χιλιαρχών νανΰιν όλίγαις νπο Απ- 
πίον Κλανδίον προπεμφ&εϊς εις το "Ρηγιον άφίκετο. 
διαπλενβαι δε ονκ ε&άρρηΰε, πολν πλεϊον το των 
Καρχηδονίων ορών ναντικόν. άκατίω δ' έμβάς 

Β προβεύχε τη Μεββηνη και διειλέχ&η αντοΐς ούα ο 3ο 
καιρός εδίδον. αντειπόντων δε των Καρχηδονίων, 
τότε μεν μηδέν πράξας άνεκομίΰ&η, μετά ταντα δε 



ΟΒ. VIII. ΟΑΡ. VIII. IX. 197 

γνούς τονς Μαμερτίνους εν βτάΰει οντάς , οντε γάρ 
τοις *Ρωμαίοις ύπείκειν εβούλοντο καϊ τονς Καρχη- 
δονίους έβαρύνοντο, έπλευΰεν αύθις, και άλλα τε 
είπεν επαγωγά, καϊ ως επ ελευθερώνει της πόλεως 

5 ηκει, καϊ έπειδάν καταβταΐεν τα πράγματα, απο- 
πλεύβει' και τους Καρχηδονίους η αποχωρηΰαι 
έκέλευβεν η , ει τι δίκαιον έχοιεν , τοντο είπεϊν. ως 
$' ούτε των Μαμερτίνων τις υπό δέους έφθέγγετο, 
καϊ οί Καρχηδόνιοι βία την πόλιν κατέχοντες ον#£ΐ/Ρΐ383 

ίο αυτού εφρόντιζον, αύταρκες έφη " μαρτύριον παρ 
αμφοτέρων η ΰιωπη, των μεν ότι άδικούβιν , εί γαρ 
τι ύγιες έφρόνουν, εδικαιολογηΰαντο αν, των δε ότι 
της ελευθερίας έφίενται' επαρρηΰιάΰαντο γαρ αν, 
εί τα των Καρχηδονίων προηρηντο" καϊ επηγγέλ- 

15 λετο βοηθηβειν αύτοΐς. ΌΌρν/3οι> <5δ καϊ επαίνου 
παρά των Μαμερτίνων επϊ τούτοις γενομένου ευθύς 
άνέπλευΰε προς το 'Ρηγιον, καϊ μετ ολίγον παντϊ τω 
ναυτικω βιαΰάμενος τον διάπλουν, το μέν τι υπο τού 
πλήθους καϊ της τέχνης των Καρχηδονίων, το δε 

20 πλειβτον δια την τού ρού χαλεπότητα καϊ χειμώνα 
εξαίφνης γενομενον , τινάς τε των τριηρών άπέβαλε 
καϊ ταΐς λοιπαις μόλις εις το *Ρηγιον άπεΰώθη. Β 

Ου μέντοι της θαλάΰΰης οί 'Ρωμαιοι δια την 9 
ητταν άπέΰχοντο , αλλ 9 6 μεν Κλαύδιος τάς νανς 

25 έπεΰκεύαζεν, Άννων δε την αίτίαν της των ΰπονδών 
διαλύσεως εις τονς 'Ρωμαίους τρέψαι βουλόμενος 
καϊ τας αλούβας τριήρεις τω Κλαυδίω έπεμψε καϊ 
τους αιχμάλωτους απεδίδου καϊ προς την είρηνην 
προεκαλεϊτο αυτόν, έπεϊ ά' ούδεν έδέζατο , ηπείληοε 

3ο μηδ' άπονίψαΰθαί ποτέ τάς χείρας εν τη θαλάσβη 

Ο&ρ. 9. Βίοηίδ Ηίδίοήαβ Εοηι&η&θ 111>γϊ ρβΓάίίί: £γ3,£πι. 
43, 7 86 η. 



198 Ι^Β• VIII. ΟΑΡ. IX. 

τους ^Ρωμαίους έάβαι. ο Κλαύδιος δε την τον 
πορθμού ψύΰιν κατανοήΰας έτήρηΰε τον ρουν καϊ 
Ο τον άνεμον εκ της Ιταλίας εις την Σικελίαν άμα 
φέροντας, καϊ ούτως επλευβεν εις την νήΰον, μη- 
δενός εν αντιω% εντός, εύρων ούν εν τω λιμένι τονς 5 
Μαμερτίνονς , ο γαρ Αννων προϋποπτευβας αυτούς 
εν τη άκροπόλει κα%ήΰτο φυλάττων αυτήν , έκκλψ 
ΰίαν ύυνήγαγε, καϊ διαλεχτείς αύτοΐς επειβε μετα- 
πέμψαβ&αι τόν'Άννωνα. ο δε καταβηναι ουκ ή&ελε' 
φοβη&εις δε μη οι Μαμερτϊνοι ώς άδικονντος αυτόν ίο 
νεωτερίΰωΰιν , ήλ&εν εις την έκκληοίαν. και πολ- 
λών νπ αμφοΐν μάτην λεχθέντων 6υνήρπαο~έ τις 
των Ρωμαίων αυτόν καϊ ένέβαλεν εις το δεομωτή- 
ριον, ΰυνεπαινούντων των Μαμερτίνων. 
Ι) Καϊ 6 μεν ούτως ολην ανάγκη την Μεΰΰήνην 15 
έ\έλιπεν , ο£ Καρχηδόνιοι δε εκολαΰαν μεν τόν'Άν- 
νωνα, κήρυκα δε τοις Ρωμαίοις έπεμψαν την τε 
Μεΰΰηνην έκλιπεΐν κελεΰοντες καϊ εκ πάβης άπελ- 
&εΐν Σικελίας εν ημέρα ρητή" και βτρατιάν απεοτάλ- 
καΰιν. ώς ά' ουκ έπεί&οντο οι 'Ρωμαΐοι, τους τε 2ο 

ΥΠΙΰίμιό&οφορούντας παρ* αυτοΐς εξ Ιταλίας άπέκτειναν 
και τη Μεΰΰήνη προβέβαλον , ΰννήν δε καϊ ο Ιερών 
αυτοΐς, καϊ την πόλιν έπολιόρκουν και τον πορ&μον 
εφυλαϋΰον, ώς μήτε ΰτράτενμα μήτε ΰΐτος αυτοΐς 
κομιΰ&ή. ο μα&ών 6 ύπατος ήδη πληβιάζων, ως% 
εύρε ΰυχνούς αυτών πολλαχη κατά πρόφαΰιν έμπο- 

Ρΐ384ζ>«*? ελλιμενίζοντας, έζηπάτηβε ΰφάς όπως διέλ&ΐ} 
τον πορ&μόν άβφαλώς , καϊ ελα$ε νυκτός τη Σικε- 
λία προβορμιβάμενος. καϊ προβπλεύΰας ου πόρρω 
του Στρατοπέδου του Ιέρωνος αύτίκα ουνέμιζε, νο-® 
μίξων φοβερώτατος αύτοΐς εκ του ά&ρόου φανήόε- 
ΰ&αι. αντεπε\ελ^όντων δ* αυτών το μεν των ( Ρω- 



ΕΙΒ. VIII. ΟΑΡ. IX. 199 

μαίων ίππικόν ηλαττώ$η , το $' όπλιτικόν υπερέΰχε. 
καϊ 6 *Ιέρων τότε μεν εις τα όρη , €5 $ε τάς Συρα- 
κούΰας ύβτερον άπεχωρηβεν. 

Γ ονν Κλαύδιος , αποχωρήσαντος τον Ιέρωνος 

δ καϊ των Μαμερτίνων δια την παρουύίαν αυτού άνα- 
ηϊαρβηβάντων , έπήλ&ε τοις Καρχηδονίοις μονω&εΐβιν 
ηδη , και τω υφών προΰέβαλε χαρακώματι , όντι οίον 
έν χερρονηύω. έντεύ&εν μεν γαρ η &άλα66α τοντοΒ 
ύννεϊχεν, έντεν&εν δ 1 ελη τίνα δνβδιάβατα' επί δ\ 

ίο τον αυχένα , δι ούπερ μόνον είύγιεβαν ΰτενοτατου 
τυγχάνοντος , έπεποίητο διατείχιΰμα. βιαξόμενοι ονν 
προς ταύτα οί 'Ρωμαΐοι έταλαιπώρηΰαν και βαλλό- 
μενοι άνεχώρηΰαν. οι δε Λίβυες &αρΰη6αντες έπε%- 
ηλ&ον, και ως φεύγοντας έπιδιώκοντες ε%ω προεληλύ- 

15 &ειΰαν των στενών ' κανταύ&α έπιΰτραφέντες οί ( Ρω- 
μαϊοι αυτούς έτρέψαντο και πολλούς άπέκτειναν, ώστε 
αυτούς μηκέτι τού στρατοπέδου προελ&εΐν παρ όσον 
ην έν Μεσσήνη ο Κλαύδιος. 6 δε βιάσασ&αι την 
πρόσοδον μη τολμών, προς τάς Συρακούΰας καϊ τον Ο 

^Ιέρωνα έτράπετο, φυλακην έν τγι Μεσσήνη καταλι- 
πών. καϊ προσέβαλλε τε αυτός τω αστει κάκεΐνοί 
ποτέ έπε%ήεσαν' και ότε μεν έκράτουν , ότε δ' έκρα- 
τούντο έκάτεροι. και ποτέ έν χωρίω στενω ο ύπατος 
γεγονώς έάλω άν , ει μη προ τού περισχε&ήναι επεμ- 

25 ψε προς τον Ιέρωνα , εις συμβάσεις δη τινας αυτόν 
προκαλούμενος, ούτω γαρ έλ&όντος τινός προς όν 
έμελλε συμβήσεσ&αι, διελέγετό τε αύτω και ύπαπήει, 
μέχρις ού προς τό ασφαλές απεχώρησε, της δε πό- 
λεως ραδίως άλώναι μη δυναμένης, καϊ της προβε- 

3ο δρείας απόρον δια βπάνιν ούσης σιτίων καϊ δια νό- 
ΰον της στρατιάς , άπανέστη ' και οι Συρακούσιοι ΐ> 
εΐποντο και ες λόγονς τοις σκεδαννυμενοις ήεσαν, 



200 ΙΊΒ. VIII. ΟΑΡ. IX. Χ. 

καϊ εόπείΰαντο αν, ει καϊ 6 *Ιέρων βυμβήναι η&έλη- 
ύεν. 6 δε ύπατος φρουράν εν τή Μεσβήντ) κατα- 
λιπών άπέπλευΰεν εις το Ρηγιον. 

Οί *Ρωμαΐοι δε\ επεϊ τα Τυρΰηνικά κα&ειΰτήκει 
καϊ τά εν τγ} Ιταλία ακριβώς είρήνουν , τα δε των 5 
Καρχηδονίων επϊ πλέον ΰυνίβτατο, άμφω τους υπά- 
τονς ες την Σικελίαν έκΰτρατεϋΰαι εκελευύαν. πε- 
ραιω&εντες ούν ο τε Μάξιμος Ουαλεριος καϊ Οτα- 
κίλιος Κράΰόος, καϊ διά της νήσου όμοϋ τε καϊ διχη 
πορευόμενοι, πολλοί ομολογία παρεΰτήΰαντο. ώς δε ίο 

Ρ 1 385 τα πλείω ωκείωντο, προς τας Σνρακονβας ώρμηΰαν. 
καϊ ο Ιερών φοβη&εϊς διεκηρνκενΰατο 6φίόι, τάς 
πόλεις τε ας αφήρηντο άποδιδούς καϊ χρήματα ύπ,ιύ- 
χνονμενος καϊ τους αιχμαλώτους έλευ&ερών. καϊ 
ετυχεν επϊ τούτοις σπονδών ' οι γαρ ύπατοι ραον 15 
μετ αυτοΰ κατα6τρε'ψα6&αι τους Καρχηδονίους ένο- 
μιβαν. ΰυμβάντες δ' αύτω προς τάς λοιπάς πόλεις 
νπό Καρχηδονίων φρουρουμενας ετράποντο. καϊ των 
μεν άλλων άπεκρούβ&ηύαν , "Εγεβταν δ 1 εκουΰίαν 
ελαβον. διά γάρ την προς Ρωμαίους οίκείωύιν οί εν 20 
αυτή , από του Αίνειου λέγοντες γεγονεναι , προΰε- 

Υ^ΙΙ^χώρηΰαν αύτοΐς, τους Καρχηδονίους φονευόαντες. 
10 Καϊ οί μεν ύπατοι διά τον χειμώνα εις το Ρηγιον 
άπήραν, Καρχηδόνιοι δε εις Σαρδώ το πλεΐον εκο- 
μιΰαν του στρατού , ϊν εκεΐ&εν τή ( Ρώμη επί&ωνται, 25 
καϊ η τελεον ούτω της Σικελίας έκότήΰωΰιν η δια- 
περαιω&έντας ασθενέστερους λοι^οόχϊιι/. αλλ ούτε 
τούτοι» ούτε μην εκείνου επετυχον' οί γάρ ^Ρωμαίοι 
την τε οίκείαν εφύλαττον, καϊ άξιόμαχον εις Σικελίαν 
δύναμιν έπεμψαν μετά Ποστουμίου Αλβίνου καϊ 30 



Ο&ρ. 10. Βίοηϊδ ΗϊδίΟΓίαθ Εοιηειη&Θ 1ϊΙ»γϊ ρβΓάίίί. 



ΣΙΒ. VIII. ΟΑΡ. χ. 201 

μετά Αιμιλίου Κυΐντον. ελ&όντες δε εις Σικελίαν 
οί ύπατοι επ Ακράγαντα ωρμηβαν, κάνταύ&α Αν- ο 
νίβαν τον Τίβγωνος επολιόρκονν. ο οι εν Καρχηδόνι 
πυ&όμενοι "Αννωνα αύτω 6νν πολλή χειρϊ βυμμαχη- 

5 ΰοντα έπεμψαν. 6 δε ες Ηράκλειαν ελ&ών ού πόρ- 
ρω ονβαν Ακράγαντος επολεμει. καϊ ^α^εα πλείους, 
ον μεγάλαι δ εγίνοντο' και τα μεν πρώτα ο'Άννων 
τους υπάτους προνκαλεϊτο εις πόλεμον, εί& νβτερον 
εκείνον οι ^Ρωμαίοι προυκέκληντο. εως μεν γαρ 

ίο «φΟυνον εϊχον οί 'Ρωμαΐοι τροφην, ουκ ετόλμων 
μάχεϋ&αι, τω πλη&ει ελαττούμενοι, λιμώ δε την πό- 
λιν αιρηβειν ηλπιζον' επεϊ δε ΰίτου εΰπάνιζον , αυ- 
τοί μεν άποκινδυνεύειν προε&νμοΰντο, ο 'Άννων δε Ώ 
ώκνει, ύποπτεύβας δια την προ&υμίαν ένεδρευ&η- 

15 ΰεβ&αι. διό οϊ τε άλλοι τα τών ( Ρωμαίων &εραπευειν 

η%ίουν ως άκμην νενικηκότων, καϊ 6 Ίέρων, άπρο- 

&ύμως αύτοΐς όυναιρόμενος πρότερον, τότε βΐτον 

αύτοΐς επεμψεν, ω6τε καϊ τους υπάτους άνα&αρβηΰαι. 

'Άννων δε έπεχείρηΰε μάχην ΰυνάψαι, ελπίβας 

2ο καϊ τόν'Αννίβαν εκ του τείχους κατά νώτου τοις Ρω- 
μαίοις προΰπε6εϊ6\ϊαι. όμα&όντες οι ύπατοι ηβυχαζον^ 
ώοτε τον Αννωνα καταφρονηβαντα τω ταφρευματι 
προΰελ&εΐν. έπεμψαν δε τινας κατόπιν αυτού ενε- 
δρευύοντας. εκείνου δε προς εβπεραν άδεώς καϊ 

25 καταφρονητικώς επανάγοντος , εκ τε της ενέδρας, καΙρΐ386 
εκ τού χαρακώματος αύτω οί ^Ρωμαίοι προΰεμι^,αν^ 
καϊ φονον πολύν καϊ αυτών καϊ τών ελεφάντων ειρ- 
γάΰαντο. ο ά' Αννίβας εν τούτω ταΐς βκηναΐς τών 
Ρωμαίων επελ&ών εζεκρούβ&η ύπό τών φυλαττόν- 

3ο των αντάς. ο δ"Άννων εις την Ηράκλειαν κατέφυγε^ 
το ΰτρατόπεδον εκλιπών, καϊ ο Αννίβας νυκτός έκ- 
δράναι του Ακράγαντος βουλευΰάμενος αυτός μεν 



202 ΙΙΒ. VIII. ΟΑΡ. χ. 

ελα&εν, οί $' άλλον γνωβ&έντες οί μεν ύπο των "Ρω- 
μαίων, ανχνοϊ δε καϊ νπο των Άκραγαντίνων έκτάν- 
θηβαν. ον μέντοι ΰνγγνώμης £τνχον οί Λκραγαντϊ- 
νοι , άλλα καϊ τα χρήματα 6φών διηρπαΰ&ηβαν καϊ 
αντοι έπρά&ηβαν άπαντες. 5 

Β Καϊ οί μεν ύπατοι προς την Μεΰβηνην δια τον 
χειμώνα ανεχώρηβαν ' ωργίζοντο δ οί Καρχηδόνιοι 
κατά "Αννωνος , καϊ Άμίλκαν αντ αντοϋ τον Βαρχί- 
δην άπέΰτειλαν , άνδρα των ομοφύλων πλην του 
Άννίβον τον νίεος εν ΰτρατηγία κρείττονα, καϊ αν- ίο 
τος μεν την Σικελίαν έφύλαττεν, Αννίβαν δε ναναρ- 
χονντα ες Ίταλίαν έπεμψε τα παράλια αντής κα- 
κονργήΰοντα, ΪΦα τονς νπάτονς προς εαντόν επι- 
ΰπάΰηται. αλλ ονκ έτυχε τον ύκοπον' καταΰτη- 
ϋ αντ ες γαρ εκείνοι φρονράς εκα6ταχό&ι της παραλίας, 15 
εις Σικελίαν ήλθον. ονδεν δε μνήμης έπραξαν 'ά\ιον. 

€ ο $£ Άμίλκας τονς Γαλατάς τονς μιΰ&οφόρονς , οτι 
μη εντελή δεδωκεν αντοΐς τον μιΰ&ον άγανακτηβαν- 
τας, φοβηθείς μη προΰχωρηβωΰι τοις 'Ρωμαίοις διέ- 
φθειρε, πεμψας αύτονς εις τίνα των νπο "Ρωμαίους 20 
πολπ/ παραληψομενονς αντήν ώς τάχα προδιδομένην 
και διαρπαΰαι αντην επιτρεψας, ΰτείλας δε προς 
τονς νπάτονς ψενδαντομόλονς την των Γαλατών 
προμηνύοντας ελεναιν' όθεν οί Γαλάται μεν πάντες 
ενεδρενθεντες εφθάρησαν, πολλοί δε και των ( Ρω- 25 
μαίων απέθανον. 

Απελθόντων δε των υπάτων οΐ'καδε ο Αμίλκας 
\νΐΙ56καΙ την Ίταλίαν επόρθει προβπλέων καϊ εν τγι Σικε- 
λία πόλεις τινάς νπηγάγετο. πνθόμενοι δε ταντα οί 
Ρωμαίοι ναντικον βννεότήβαντο, καϊ Γάιον αντωΛονί- 3ο 

Γ> λιον τον έτερον των υπάτων έπεΰτηΰαν, τον δε τοντου 
ϋννάρχοντα Κορνήλιον Γάιον εις Σικελίαν έπεμψαν. 



υΒ. νιπ. οαρ. χ. χι. 203 

ο§ του κατά γην πολέμου ον εκεκληρωτο άμεληΰας 
ταΐς προΰούβαις αύτω ναυόϊν ες Αιπάραν επλευβεν 
ώς προδιδομένην αύτω' τοΰττο ά' εκ δόλου των 
Καρχηδονίων εγένετο. ώς ούν ες την Αιπάραν κα- 

5 &ωρμίβατο , Βόδης αυτόν ο του Άννίβου περιεΰτοί- 
χιΰ εν υποστράτηγος, παρασκευαζομένου δε του Γαΐου 
προς αμυναν, δείΰας εκείνος την άπόνοιαν αυτών 
προεκαλέΰατο αυτούς εις ΰπονδάς' και πείβας άνε- 
βίβαΰεν εις την εαυτού τριήρη τον τε ύπατον και 

ίο τους χιλιάρχους ως τω ναυάρχω έντ ευχόμενους, και 
τούτους μεν εις Καρχηδόνα απέπεμψαν, τους δε λοι- 
πούς ουδέ άραμένους τά όπλα ειλον. 1 . 

Είτα Αννίβας μεν την'Ιταλίαν έπόρ&ει, Άμίλ-ρ^γ 
κας δε εις'Έγεβταν εΰτράτευΰεν, εν η το πλεΐΰτον 

15 τοΰ πεζού τοις Ρωμαίοις ην' οίς επικουρηΰαι Τάϊον 
Καικίλιον χιλίαρχον έ&εληΰαντα λοχηΰας πολλούς 
εφόνευΰε των αυτού, ταύτα δε μα&όντες οί εν *Ρωμη 
τον μεν αύτυνόμον εύ&νς εξέπεμψαν και τον Λουί- 
λιον έπέΰπευβαν' 6 δε ες την Σικελίαν έλ&ών, καϊ 

2ο καταμα&ων τάς ναύς των Καρχηδονίων τη μεν πα- 
χύτητι και τω μεγέ&ει των υφών έλαττουμένας , τω 
ταχει δε της είρεΰίας καϊ τη ποικιλία του πλου 
προεχου6ας, μηχανάς έπϊ των τριηρών αγκύρας τε 
καϊ χείρας περικόντους ΰιδηράς καϊ άλλα τοιαύτα Β 

25 κατεύκεύαβεν , όπως ταΐς πολεμίαις ναυοΛν έπιρρι- 
πτούντες αυτά βυνάπτοιντο 6φι6ι, και μεταβαίνον- 
τες εις αύτάς εις χείρας ί'οιεν τοις Καρχηδονίοις και 
ως εν πεζή μάχη τούτοις ΰυρρήγνυνται. ΰυμμίζαν- 
τες ούν οι Καρχηδόνιοι ταΐς των ^Ρωμαίων νανΰϊ 

3ο περιέπλεον 6φάς 9 ύυντόνω χρωμενοι είρεβία, και εκ 

Ο&ρ. 11. ϋίοηίβ Ηίβίοπαβ Εοηίδ,ηαβ ΙίΒή ρβπΐίϋ: ίχ&£ΐη, 
43, 18. 



204 ΙΛΒ; VIII. ΟΑΡ. IX. 

τον αιφνίδιου προβέβαλλον. ^ρονον μεν ούν τίνα 
ίΰοπαλης η ναυμαχία έγίνετο , εΐ& οί Ρωμαίοι επι- 
κρατέΰτεροι γεγονότες Λολλοι)§ μεν κατέδυβαν, 6υν- 
εόχον δε καϊ τιολλούς. ο 5' Αννίβας επί επτηρους 
ναυμαχών , 6υ6χε&εί6ης της αυτού νηός τριήρει τινί, 5 
φοβηθείς μη αλώ, την επτηρη τε έγκατελιπε καϊ με- 
ταβάς εις ετεραν διέφυγε. 
Ο Της μεν ούν ναυμαχίας τοΰτο τέλος εγενετο καϊ 

λάφυρα πολλά ελήφθη ' τον δ' Άννίβαν οί Καρχηδό- 
νιοι δια. την ητταν άπεκτειναν αν , ει μη ευθύς επη- ιό 
ρωτηϋε ΰφάς , ως ακεραίων έ'τι των πραγμάτων όν- 
των, ει ναυμαχηβαι κελεύουΰιν η μη. βυνθεμένων 
γαρ αυτών ναυμαχηβαι, ως τω ναυτικω προέχειν 
έπαιρομένων , υπεΐπεν ότι ουδέν άρα ηδίκηκα ότι 
τα αυτά υμΐν έλπίΰας ύυνεβαλον ' της γαρ γνώμης, 15 
αλλ ου της τύχης ετύγχανον κύριος." και 6 μεν 
εύωθη , την δε ηγεμονίαν άφηρεθη' Λουίλιος δ\ το 
Ι> πεζον προΰλαβών τους τ ε Έγεβταίους ερρύΰατο, μηδ' 
$ϊς %εϊ$οις αυτφ του Άμίλκου έλθειν νπομείναντος, 
και τα φίλια τα άλλα εβεβαιώβατο , και είς την Ρω- 20 
μην του θέρους παρελθόντος άνεκομίβθη. άπάραντος 
δ αυτόν ο Αμίλκας τό τε Λρέπανον κεκλημένον, 
έ'ΰτι δε λιμην επίκαιρος, εκρατύνατο και ες αυτόν 
τα πλείβτου κατέθετο ά%ια, και τους Έρυκίνους 
απαντάς μετανε6τηο~ε , καϊ την πόλιν αυτών κατέΰκα- 25 
ψεν , ϊνα μη οί Ρωμαίοι καρτεράν αύτην ούβαν κα- 
ταλαβοντες όρμητηριον του πολέμου ποιηόωνται, και 
πόλεις ειλε τας μεν βία, τάς δε προδοοία ' και ει μη 
Γαιος Φλώρος αυτόν έπεΰχεν εκεί χειμάόας, την Σι- 
κελίαν αν κατεΰτρεψατο άπαύαν. 30 

Λουκιος δ\ Σκιπίων ο βυνάρχων αύτω επϊΣαρδώ 
ΤΙΒΒΒκαϊ επί Κύρνον εΰτράτευΰε, κείνται δε εν τω Τνρ- 



ΏΙΒ. VIII. ΟΑΡ. XI. 205 

ύηνικώ πελάγει αλλήλων ολίγον άπέχονβαι^ ως μίανντίΙβΊ 
αντάς πόρρω&εν είναι, δοκείν, και πρότερα τη Κύρ- 
νω προΰβαλών την μεν Οναλερίαν την κρατίύτην 
αντής πόλιν βία είλεν, άπόνως δε τα λοιπά έχειρώ- 

5 6ατο. ες δε την Σαρδώ πλέων κατ είδε τι ναντικον 
Καρχηδονιον, καϊ επ αντο έτράπετο. και οι μεν 
εφνγον πρϊν η ΰνμμίζαι, αντος δ* επϊ πόλιν'Ολβίαν 
ήλ&εν' εν&α των Καρχηδονίων μετά των νεών έπι- 
φανεντων φοβη&είς, ου γάρ είχε το πεζόν άζιόμαχον, 

ίο επ οίκου άπηρεν. Β 

Εν δε τω τότε χρόνω άλλοι τε των άλόντων καϊ 

εν τω άΰτει δονλενόντων , και οι Σαυνΐται, ΰυχνοϊ 

γάρ προς την του ναντικον παραΰκενην άφίκοντο^ 

ϋννέ&εντο τή 'Ρωμη επιβονλενΰαι. μα&ών δε τούτο 

ι^Έριος Ποτίλιος 6 της βοη&είας άρχων προβεποιηβατο 
ΰνμφρονεΐν αντοΐς, ίνα άκριβώΰη πάν το δεδογμενον 
αντοΐς, καϊ επεϊ μη οιός τ ην καταμηννΰαι το βον- 
λενμα, πάντες γάρ περϊ αυτόν ήΰαν οί Σαννΐται, 
επειΰεν αντονς βονλης αγομένης εις την άγοράν 

20 ά&ροιΰ&ήναι καϊ καταβοήΰαι αυτού ως περϊ τον 
ΰΐτον αδικούμενους ονπερ ελάμβαναν, των δε τούτο 
ποιηΰάντων μεταπεμφ&εϊς ως αίτιος τού %•ορνβον 
έξεφηνεν αυτοΐς την επιβονλην. καϊ τότε μεν ηΰν- ο 
χάύαντας απέπεμψαν, νυκτός δε βννελαβον εκαΰτοι 

25 των εχόντων δονλονς τινάς ε% αντών ' καϊ όντως η 
πάΰα έλν&η αυνωμοΰία. 

Τω δ' έπιγενομενω &ερει εν τε τη Σικελία καϊ 
ττ{ Σαρδοϊ άμα επολεμηΰαν οΓ Ρωμαίοι τε καϊ οι 
Καρχηδόνιοι, καϊ μετά τούτ Άτίλιος Λατίνος ες 

3ο την Σικελίαν ελ%•ών, καϊ Μουτίΰτρατον πόλιν νπό 
τον Φλώρον πολιορκονμενην ενρων , τη παραΰκενη 
εκείνον εχρήΰατο. καϊ προββολάς περϊ το τείχος 



206 ^ ΙΒ • νιπ • 0ΑΡ • ΧΙ • χπ • 

αυτού ποιούμενου πρώτον μεν οί έπιχωριοι μετά, των 
Καρχηδονίων ημύνοντο κραταιώς, των δε γυναικών 
καϊ των παίδων ες δάκρυα καϊ ες οίμωγάς προαχ&έν- 

-£>των ουκ άντέΰχον. νπε%ελ%οντων δ\ νυκτός των 
Καρχηδονίων άμα τη εφ τάς πυλας ε&ελονταϊ οί 5 
έπιχωριοι άνεπέταβαν. είΰιοντες δε ο Γ Ρωμαίοι παν- 
τας έφόνευον, εως έκηρυζεν ο Ατίλιος την λοιπην τε 
λείαν καϊ τους ανθρώπους του λαβόντος είναι ' έκ- 
τοτε γαρ τους λο^τοιή; τε έζωγρηΰαν καϊ την πόλιν 
προδιαρπάβαντες κατέπρηύαν. ίο 

12 Έκεΐ&εν δ' επί Καμάριναν άπεριόκέπτως γενό- 
μενοι ες χωρία προλελοχιΰμένα ένέπεΰον' καϊ παν- 
ΰυδι αν έφ&άρη6αν, ει μη Μάρκος Καλπούρνιος 
χιλιαρχών ΰοφία μετήλ&ε το δυστύχημα, ίδών γαρ 
τίνα των πέριξ λόφων μόνον υπό τοΰ κρημνώδους ΐ5 
Ρ 1 389 Ρ? προκατειλημμένον, οπλίτας τριακόΰίους παρά του 
υπάτου ητηύατο, καϊ 6υν αυτοΐς επ εκείνον ώρμη- 
σεν, ϊν οι πολέμιοι προς αυτούς τράπωνται, καντεϋ- 
&εν οι λοιποί διαφύγωΰι. καϊ εΰχεν ούτως' ως γαρ 
την ορμην άύτών είδον οι ενάντιοι, εκπλαγεντες τον 2ο 
μεν υπατον και τους περί αυτόν ώς ηδη εαλωκοτας 
κατέλιπον , επί δε τον Καλπούρνιον ΰυνέδραμον. 
καϊ μάχης ίΰχυράς γεγονυίας πολλοί μεν κάκείνων, 
πάντες $' οί τριακόσιοι επεβον' μόνος δε περιεβέ- 
ΰωΰτο 6 Καλπούρνιος, τρω&εϊς μεν, λα&ών δ' εν 25 
τοΓ^ νεκροϊς κείμενος υπό των τραυμάτων ως τε%νη- 
κώς, εν&α ζωος ευρε&εϊς έόώ&η. εν ω δ οι τρια- 

Β κόΰιοι εμάχοντο , ο ύπατος απεχώρησε, διαφυγών 
δ' οϋτως την τε Καμάριναν καϊ άλλας πόλεις τάς 
μεν βία, τάς δε καϊ ομολογία παρεβτηβατο. έντεϋ&εν 3ο 

Οαρ. 12. ϋϊοηίβ Ηϊδίοή&β Εοαααη&β 1ϊ1>γϊ ρβηϋίί: £γ&£ιιι. 
43, 19, 20. 



υΒ. νπι. οαρ. χπ. 207 

επι την Αιπάραν ωρμηύεν ο Άτίλιος. νυκτός δε 
λα&ών προκατέΰχεν αυτήν ο Αμίλκας, και επε\ελ- 
%ων αιφνιδίως πολλούς διεφ&ειρε. 

Γάιος δε Σουλπίκιος της τε Σαρδούς τα πλεΐβτα 

5 κατεδραμε καϊ ύπερφρονηβας εκ τούτον ωρμηΰενΥΙΙΐΖΒ, 
επί την Αιβύην. και απηραν μεν και οι Καρχηδό- 
νιοι 6νν τω Αννίβα περί τοις οίκοι δεδιότες, άντι- 
πνεύύαντος δ\ πνεύματος ύφίύιν αμφω επέύτρεψαν. 
καϊ μετά, ταύτα εύφηλε διά τίνων ψενδ αυτομόλων 

ίο τον Άννίβαν ο Άτίλιος ως ες την Αιβύην αν&ις 
πλευΰόμενος. βπουδγι τε ούν αύτω εζαναχ&εντι επι- ο 
πλενΰας 6 Σουλπίκιος τας μεν πλείους των νεών 
αγνοούΰας υπό ομίχλης επί πολύ το γινόμενον και 
ταραττομένας κατέδυβε, τάς δε λοιπάς καταφυγού- 

15 ΰας ες την γην κενάς είλεν. 6 γαρ Αννίβας ουκ 
άβφαλή τον λιμένα ορών, καταλιπών αυτας ύπεχώ- 
ρηΰεν είς πόλιν Σουλκούς' εν&α ΰταΰιαΰάντων προς 
αυτόν Καρχηδονίων προηλ&έ τε ες αυτούς μονός και 
απώλετο. αδεε'ΰτερον δ' εκ τούτου την χώραν κατα- 

20 τρέχοντες οί Ρωμαίοι ηττή&ηβαν υπό "Αννωνος. 
ταύτα εν τω ετει τούτω έγένετο. και ΰυνεχώς λι'ΌΌί. 
«ξ ουρανού ες τήν ( Ρωμην αμα πολλοί, ως και χαλάζη 
εοικεναι, επεΰον ' καϊ ες το Άλβανόν καϊ άλλο&ι λί- Ό 
&ους ομοίως ΰυνέβη κατενεχ&ηναι. 

25 Οι δ' ύπατοι επι Σικελίαν έλ&όντες επι Αιπά- 

ραν εΰτράτευΰαν. έπεϊ δ 7 υπό την ακραν την Τυν- 
δαρίδα καλουμένην ναυλοχούντας ηΰ&οντο τους Καρ- 
χηδονίους, διχγι τον πλουν εποιούντο. και &ατέρου 
των υπάτων τω ημίΰει του ναυτικού το ακρωτηρίου 

3ο περιβαλόντος, νομίΰας 6 Αμίλκας μόνους είναι, ε%α- 
νήχ&η' ως δε και οί λοιποί επεγενοντο, προς φυγήν 
έχώρηβε και του ναυτικού πλεϊβτον άπεβαλεν. επαρ- 



208 ΙΛΒ- VIII. ΟΑΡ. Χί. 

τέντες 5' οί ^Ρωμαίοι Σίκελίαν μεν ως ηδη ΰφετέ- 
ΡΙ390ραν ούβαν κατέλιπον , τη δε Λιβύη τη τε Καρχη- 
δόνι επιχειρήΰαι ετόλμηβαν. ηγοϋντο δε αυτών 
ο τε 'Ρηγούλος 6 Μάρκος καϊ Αούκιος Μάλλιος , «ξ 
αρετής προκριθέντες, καϊ οι μεν εις την Σικελίαν 5 
πλεύΰαντες τα εκεί τε κα$ί<5των και τον ες την Λι- 
βύην ηύτρέπιξον πλουν, Καρχηδόνιοι δε ουκ άνε- 
με ιναν αυτούς έπιπλεύβαι όφίΰιν, άλλα παραΰκευα- 
(ϊα^^οί προς Σικελίαν ηπείχ&ηβαν. καϊ πάρα, τη 
*Ηρακλειώτιδι ες χείρας άλληλοις ήλ&ον. ίοΌρρόπον ίο 
$£ της ναυμαχίας επί πολύ γινομένης, τέλος υπερέΰ- 
χον 'Ρωμαΐοι ' Άμίλκας δε αντιβτηναι αυτοΐς ουκέτι 
έτόλμα, "Λννωνα δε προς αυτούς επεμψεν ώς νπερ 
Β ειρήνης, βουλόμενος τον καιρόν τρίβειν ' ήλπιζε γαρ 
στράτευμα οι πεμφ&ήβεΰ&αι οί'κο&εν. 'Άννων δέ, 15 
βοώντων τινών ΰυλλαβεΐν αυτόν ότι καϊ Καρχηδό- 
νιοι απάτη ΰυνέλαβον τον Κορνηλιον, 'άν τοϋτο 
ποιηβητε" είπεν, ( 'ούδεν έτι κρείττους τών Λίβυων 
ε6ε6&ε." εκείνος μεν ούν εύκαιρότατα &ωπευύας 
ούδεν επα&εν, οι δε και αύθις του πολέμου εί'χοντο. 2ο 
κα\ οι μεν ύπατοι εκ της Μεΰϋηνης έπλεον, Αμίλκας 
δ\ καϊ 'Άννων διαιρε&έντες άμφοτέρω&εν αυτούς 
περιΰχεΐν έμελέτων. αλλ* ο μεν'Άννων ούχ υπέΰτη 
προβιόντας αυτούς, προκαταπλεύβας δ 1 εις Καρχη- 
δόνα ταύτην εφύλαΰΰεν ' ο όε Άμίλκας πυ&όμενος 25 
τούτο κατά χώραν έμενεν. εκβάντες δ' εις την γήν 
Ο ο£ ^Ρωμαίοι επί την Άύπίδα την πόλιν έχώρηβαν. 
ους ίδόντες προΰιόντας οί επιχώριοι προϋπεζήλ&ον' 
καϊ άμαχεϊ καταΰχόντες αύτην οί Ρωμαίοι του πολέ- 
μου ορμητηριον έποιηύαντο, καντεϋ&εν την τε γην 30 
έπόρ&ουν καϊ πόλεις τάς μεν έ&ελουϋίας , τάς δε 
φόβω προβεκτώντο, λείαν τε πολλην έλάμβανον καϊ 



ΕΙΒ. VIII. ΟΑΡ. XII. XIII. 209 

αυτομόλους πλείβτονς έδέχοντο, και τών οικείων 
Συχνούς των εν τοις πρϊν πολέμοις άλοντων έκομί- 
ζοντο. 

Χειμώνοξ δε επιγενομένου Μάλλιος μεν εις *Ρωμην 13 

5 ΰυν τη λεία απέπλευΰε, Ρηγούλος δ' εν τη Λιβύη 
ύπέμεινε. και οί Καρχηδόνιοι εν παντί κακού Τ ε 7^~^\ τ π^ 
να<5ι^ της χώρας τε πορ&ουμένης αυτών καϊ τών πε- 
ριοίκων άλλοτριουμένων , καϊ κατειλη&έντες εις το 
τείχος ηΰύχαζον. ( Ρηγούλω δε παρά τον Βαγράδαν 

ίο ποταμόν ΰτρατοπεδευομένω δράκων έπεφάνη υπερ- 
μεγέθης , ου το μήκος λέγεται είναι ποδών εκατόν 
προς τοΓ? εί'κοβι' και γαρ η λεβηρις αυτού εις την 
*Ρώμην κεκόμιΰτο δι έπίδει\ιν' ανάλογον δε και 
τον άλλον όγκον είχε του Σώματος, ος Συχνούς τών 

15 Στρατιωτών τους μεν πελάξοντας αύτώ , τους δε και 
πίνοντας εκ του ποταμού διέφθειρε, κατ ειργ άβατο 
<ϊ' αυτόν ο 'Ρηγοϋλος πλή&ει Στρατιωτών καϊ μηχα- 
ναϊς λι&οβόλοις. καϊ τον μεν ούτως εφ&ειρεν, τω $£ΡΙ391 
Άμίλκα έπϊ μετεώρου καϊ υλώδους ΰτρατοπεδευομένω 

2ο χωρίου νύκτωρ προβέμιζε^ και πολλούς μεν εν ταις 
εύναίς, πολλούς δ' εζεγερ&έντας διωλεΣεν' ει δε 
τίνες και διέφυγον^ τοις τάς οδούς τηρούΰιν εμπί- 
πτοντες ώλλυντο. καϊ ούτω τών τε Καρχηδονίων 
μέρος άναλώ&η πολ Χ και πόλεις αυτών Συχναϊ προς 

25 ^Ρωμαίους με&ίΣταντο. φοβη&έντες δ' οί εν τη πόλει 
μη αλωΣι διεκηρυκευΣαντο προς τον υπατον^ όπως 
ομολογία τινϊ έπιεικεΐ άποπέμψαντες αυτόν το παραυ- 
τίκα δεινόν ύπεκφύγωΣιν. έπεϊ δε πολλά απητούντο 



Ο&ρ. 13. ϋΐοηΐβ ΗίδίοΓί&β Εοπιεπειθ ΗΒιί ρβηΐίϋ: ίτ&^πι. 
43, 20, Ι), (φΐοά £&οΪ6η<1ιιιη 21, 1>, ητιτιιη 21 βϊί Αρτια Ζοη&- 
Γβ,πι ρ. 208, 17, βί 22 Μο ρ. 209, 25), 24 ββ^. 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 14 



210 ιίβ. νιπ. οαρ. XIII. 

Β καϊ φορτικά , ως άλωΰιν αυτών ακριβή νομίξεβ&αι 
τάς απονδάς, πολεμεϊν μάλλον εϊλοντο. 

γ Ο μέντοι 'Ρηγούλος μέχρι τότε ευτυχών αύχήμα- 
τος μεΰτός έγένετο καϊ φρονήματος, ώΰτε κα\ γράφειν 
εις την 'Ρωμην δττί κατεΰφραγιβμένας έ%ει τάς των 5 
Καρχηδονίων πύλας νπό του φόβου ' τά ϊ6α δ\ καϊ 
οί ΰυν αυτώ καϊ οι εν τή Ρώμη έφρονουν. ο&εν καϊ 
εΰφάληΰαν. ήλ&ον μεν γαρ τοις Καρχηδονίοις καϊ 
έτεροι ΰύμμαχοι, ήλ&ε δε καϊ εκ Λακεδαίμονος &άν- 
&ιππος. ούτος την αυτοκράτορα των Καρχηδονίων ίο 
αρχήν είληφας' ο τε γαρ δήμος αύτώ τά πράγματα 

Ο προ&ύμως επέτρεψε και 6 ^Αμίλκας καϊ οι λοιποί οί 
εν τέλει εκουΰίως εζέβτηβαν' τα τε άλλα παρεΰκεν- 
αΰεν εν, καϊ από τών μετεώρων τους Καρχηδονίους, 
εν οίς υπό δέους ήΰαν, κατήγαγεν εις το όμαλόν, εν ΐ5 
ω ή τε ίππεία αυτών και οι ελέφαντες πλεϊύτον ίβχυ- 
ΰειν εμελλον. και τον μεν άλλον χρόνον ηΰύχαζε, 
τηρήβας δέ ποτέ τους ^Ρωμαίους καταφρονητικώς 
αύλιζομένους , μέγα γάρ τή νίκη φρονονντες και τον 
$άν%Ί7ΐ7ΐον ώς Γραικόν ύπερορώντες ' ούτω γαρ 20 
καλονβι τους "Ελληνας, καϊ εις όνειδος δυΰγενείας 
τω προβρήματι κατ αυτών χρώνται ' τάς ΰτρατο- 
πεδείας άπεριΰκέπτως πεποίηντο , ούτως ούν το^ 
*Ρωμαίοις διακειμενοις 6 &άν&ιππος επελ&ών, και το 
ίππικόν αυτών διά τών ελεφάντων τρεμάμενος, πολ- 25 

ϋ λούς μεν κατέκοψε , πολλούς δε και έξωγρηοε και 
αυτόν τον *Ρηγοϋλον. καϊ εν φρονήματι δια ταύτα 
ήβαν οί Καρχηδόνιοι ' τους δε αλόντας περιέΰωΰαν, 
ίνα μη και οί παρά τών Ρωμαίων πρότερον έ% αυτών 
αϊχμαλωτιΰ&έντες κταν&ώβι. τους μεν ούν άλλους 3ο 



8 Βίοηί8 ίΥΆ%τη. 43, 24—29. 



υΒ. VIII. ΟΑΡ. XIII. XIV- 211 

των εαλωκότων Ρωμαίων εν θεραπεία είχον, τον δε 
*Ρηγούλον εν πάΰη κακουχία πεποίηντο , τροφήν τε 
αύτω όύον άποζην προβήγον, καϊ ελέφαντα προβέ- 
φερον βυνεχώς, όπως ύπ αυτού δειματονμενος μήτε 

5 τω σώματι μήτε τη διάνοια ηβυχάζοι. έπϊ βνχνόν 

δε κακώβαντες όντως αντον εις δεσμωτήριον ε&εντο. 

Τους δε ΰφετερονς συμμάχους οι Καρχηδόνιοι 

δεινότατα μετεχειρίσαντο. ον γαρ ενπορονντες απο- 

δονναι αντοϊς α προνπέσχοντο , απέπεμψαν αυτονςΡ1392 

ίο ώς καϊ τον μισ&όν αντοΐς ονκ ες μακράν άποδώσον- 
τες. έκέλενΰαν δε τοις κομίξονΰι σφάς εις ερήμην 
τινά νήσον έκβιβασαι καϊ λάθρα αποπλεύσαι. και 
τον βάνθιππον δε οι μεν φασι καταποντίσαι αυτούς 
άποπλενΰαντι έπιπλενσαντας, οί #£ νανν αντω δονναιΊΫΐΙβΟ 

15 πάλαιαν μηδέν στέγονσαν , νέον καταπιττωύαντας 
έξωθεν , %ν αντή εφ' έαντης καταποντισθη' τον δε 
γνόντα τοντο εις έτέραν έμβήναι καιοντω διασωθηναι. 
ταντα $' εποίονν, ίνα μη δοκοΐεν προς εκείνον σεσώ- 
σθαι' ένόμιβαν γαρ άπολωλότος αντον καϊ την των 

2ο έργων δόζαν σνναπολέσθαι. Β 

Οι δ' εν τη 'Ρωμη ηλγονν μεν δια το συμβάν, 14 

και πλέον ότι τονς Καρχηδονίονς έπϊ την Ρωμην 

αντήν προσεδόκων πλευσεΐσθαι. δια ταντα την τε 

Ίταλίαν εν φυλακή έποιήσαντο και έπϊ τονς εν Σι- 

25 κελία τη τε Λιβύη όντας Ρωμαίους σπονδή τους υπά- 
τους έπεμψαν, Μάρκον Αίμίλιον κα\ Φούλβιον Πλαί- 
τινον. οι ες 2λκ£λίαν πλευσαντες, καϊ φρουρηΰαντες 
τα εκεί, προς Αιβυην ώρμήκεσαν' και χειμώνι λη- 
φθέντες κατηνέχθησαν ες Κορΰουραν' πορθησαντες 

3ο άε την νήσον καϊ φρουρά παραδοντες επλεον αύθις. Ο 



Ο&ρ. 14. Οίοπίβ ΗίΒίοΓΪαβ Κοπα&ηαθ Ιίβπ. ρβΓάΐίί. 

14* 



212 ιλβ. VIII. ΟΑΡ. XIV. 

καν τούτω ίΰχυρά ναυμαχία προς Καρχηδονίους εγέ- 
νετο. ηγωνίζοντο γαρ οι μεν παντελώς τους *Ρωμαί- 
ους εκ της οικείας εκβαλεΐν, ' Ρωμαίοι δε τους εγκα- 
ταλειφ&έντας υφών εν τη πολέμια άναΰώύαΰ&αι. 
άγχωμάλως δε μαχόμενων οι εν τη Αβπίδι όντες 5 
' Ρωμαίοι κατά νώτου τοις Καρχηδονίοις εξαίφνης έπέ- 
πλευΰαν, και αμφιβόλους αυτούς καταλαβόντες ένί- 
κηΰαν. καϊ μετά τούτο καϊ τω πεζώ οι Ρωμαίοι εκρα- 
τηΰαν, καϊ ειλον Λολλοιί^ * ους διά τον Ρηγούλον καϊ 
τους μετ αυτού αλόντας περιεβωΰαντο. άρπαγας ίο 
Ό δε τινας ποιηβάμενοι ες Σικελίαν επλεον. χειμώνι 
δε περιπεΰόντες και πολλούς αποβαλόντες, οίκοι ταΐς 
ναυϋι ταΐς περιόω&είύαις απέπλευσαν. 

Οι δε Καρχηδόνιοι κ,αϊ την Κόρΰουραν έλαβαν 
και ες Σικελίαν έπεραιώ&ηΰαν ' και ει μη τον Κολλά- 15 
τΐνον και Γναΐον Κορνηλιον εμα&ον πολλω προΰπλέ- 
οντας ναυτικών πάύαν αν αντην έχειρώύαντο. οι γαρ 
Ρωμαίοι ναυτικον τε αριΰτον ταχέως έζηρτνΰαν και 
καταλόγους βέλτιστους επεποιηκεΰαν , καϊ ούτως 
ερρωβ&ηααν ώύτε τρίτω μηνι ες την Σικελίαν έπα- 2ο 
νελ&εΐν. πεντακοΰιοϋτόν δ 1 ην έτος άφ' ούπερ η 
Ρώμη ϋυνέΰτη. και την μεν κάτω του Πάνορμου 
πολιν ου χαλεπώς είλον, τη δε άκρα προΰεδρεύοντες 
έκακοπα&ηβαν , μέχρις ου τους εν αυτή έπέλιπεν η 
¥12>§Ζτροφη. τότε γάρ προΰεχώρηααν τοις ύπάτοις. οι δε%> 
Καρχηδόνιοι τάς ναύς αυτών οί'καδε πλεουΰας τηρη- 
ϋαντες ειλον ΰυχνας χρημάτων μεϋτας. 

Είτα Σερουίλιός τε Καιπίων και Γάιος Σεμπρω- 
νιος ύπατοι του μεν Λιλυβαίου πειράΰαντες απεκρου- 
6&ηΰαν, ες δε την Αιβύην έπεραιώ&ηβαν , και την® 
παραλίαν έπόρ&ουν. ως δ εκομίζοντο οί'καδε, χει- 
μώνι ένέτυχον καϊ εβλάβηΰαν. διό νομίΰας 6 δήμος 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XIV. 213 

δ| απειρίας των ναυτικών βλάπτεΰ&αι, της μεν άλλης 
&αλάΰ<5ης απέχεΰ&αι εψηφίΰαντο, ναυβϊ δ' ολίγαις 
την Ιταλίαν φρουρεΐν. 

Τω δ επιγενομένω ετει Πούπλιος Γάιος καϊ 

5 Αυρήλιος Σερουίλιος ες την Σικελίαν ήλ&ον , καϊ 
άλλα τέ τίνα κατεΰτρέψαντο καϊ Ιμέραν ' ου μεντοι 
τινά ύυνέΰχον των εν αυτγ}' νυκτός γαρ αυτούς οι 
Καρχηδόνιοι εζεκόμιόαν. μετά δε τούτο Αυρήλιος Β 
ναϋς τε παρά Ιέρωνος είληφώς καϊ οΰοι των Γ Ρω- 

ιο μαίων ηΰαν εκεί ΰυμπαραλαβών επλευΰεν εις Αιπά- 
ραν, και εν αύτγι χιλίαρχον Κύιντον Κάββιον κατα- 
λιιιών προοεδρεύβοντα μάχης άνευ, απηρεν οί'καδε. 
Κύιντος δε μη φροντίδας της εντολής προβέμιζε τη 
πόλει και πολλούς άπέβαλεν. 6 μεντοι Αυρήλιος μετά 

15 ταύτα εκείνους ελών πάντας άπέκτεινε καϊ τον Κάΰ- 
ύιον της άρχης επαυΰε. 

Καρχηδόνιοι δε τά δόζαντα τοις *Ρωμαίοις περΙν?1Ι61 
του ναυτικού μα&όντες, έπεμψαν εις Σικελίαν, πάϋαν 
ύποτά%αι τότε έλπίβαντες. καϊ εως μεν αμφω παρη- 

2ο ΰαν οι ύπατοι Καικίλιος Μέτελλος καϊ Γάιος Φού- 
ριθ£, ηρεμούν ώς δε προς την *Ρωμην απηρεν ο Ο 
Φούριος, κατεφρόνηΰαν τού Μετάλλου καϊ προς το 
Πάνορμον ήλ&ον. 6 δε Μέτελλος κατασκόπους ελ&εΐν 
μα&ών εκ των πολεμίων , η&ροιΰε τους εν τη πόλει 

25 πάντας , και διαλεχτείς αύτοΐς αλλήλων λαβέΰ&αι 
βφίΰιν εκελευΰε ' καϊ ούτως εκαΰτον άνακρίνων οΰτις 
τε εί'η καϊ ο,τι ττρατττο^, κατεφωραΰε τους πολεμίους. 
Καρχηδόνιοι δε παρετάζαντο ώς μαχούμενοι, καϊ 
Μέτελλος δεδιέναι προβεποιεΐτο. τούτοι» $ επί πλεί- 



6 Πονπλίος Γάιος και. Λνρήλιος Σερονίλιος~\ Ανρηλιοξ 
Γαιος και. Σερονίλιος Πονπλιος Γβοίβ ρ. 219, 1. 



214 ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XIV. 

ους ημέρας γινομένου οι Καρχηδόνιοι έφρονηματί^ 
6&ηΰαν καϊ προβεβαλλον &ρα6ντερον. και τότε ο 
Μέτελλος ΰημεΐον τοις 'Ρωμαίοις ηρε' κάκ τούτον 
Ώ έ%απιναίως εκείνοι κατά πάΰας τάς πύλας επεκδρα- 
μόντες ραδίως εκράτηόαν, καϊ ες Οτενον αυτούς κατέ- 5 
κλειύαν, ωΰτε μηκέτ' αναχωρηβαι δι αυτού δυνη- 
&ήναι. ΰτενοχωρούμενοι γαρ, ατε καϊ αύτοϊ πολλοί 
οντες και πολλούς ελέφαντας έχοντες, έταράττοντο. 
καν τούτω το ναυτικον το Λιβυκόν προοπλεύόαν 
αύτοϊς έγένετο φ&οράς αίτιωτατον. ίδόντες γαρ τάς ίο 
νανς ωρμηΰαν εις αντάς καϊ εμβαίνειν έξεβιάζοντο, 
καϊ οι μεν εις την &άλα66αν ένέπιπτον και έφ%εί• 
ροντο, οι δε υπό των ελεφάντων εμπελαζομένων 
αλληλοις τε και τοις άν&ρώποις άπώλλυντο , οι δε 
υπο των ( Ρωμαίων έκτείνοντο , πολλοί δ\ και ζώντες ιβ 
έαλωΰαν άνδρες τε καϊ ελέφαντες, επειδή γάρ άνευ 
Ρ 1 394 των 6υνη&ων 6φίΰιν ανδρών οντες ήγριαίνοντο, 
κήρυγμα τοις αίχμαλώτοις ο Μέτελλος έποιήΰατο 
ΰωτηρίαν καϊ άδειαν τοις ΰυλλαβονΰιν αυτούς δίδουν ' 
και ούτως προόελ&όντες τίνες το?5 υφών πραοτάτοις 20 
εκείνους τε δια την <5ννη&ειαν εχειρώΰαντο καϊ τους 
άλλους προΰεπεΰπάβαντο. ους καϊ εις την "Ρωμην 
έκομιΰαν εκατόν όντας χμ εί'κοσιν, όντως αυτούς 
τον πορ&μον περαιώΰαντες. πί&ους πολλούς ΰυνδή- 
οαντες αλληλοις καϊ ζύλοις διαλαβόντες ύφάς, ώβτε 25 
μητ απαρτάο~%αι ΰφάς μήτε βυμπίπτειν, δοκούς επ 
αυτών επέτειναν καϊ ϋλην και γην επεφόρηΰαν, φρα- 
ζαντές τε πέριξ το χωρίον, ως αύλη τινι έοικέναι, 
εις τούτο αυτούς επεβίβαβαν, καϊ διεπόρ&μευΰαν 
Β ονδ αιβδανομένους ότι πλέοιεν. 6 μεν ούν Μέτελλος 3ο 
όντως ενίκηΰεν, 6 δ' Άΰδρούβας 6 τών Καρχηδονίων 



υΒ. νπι. οαρ. χιν. χν. 215 

ύτρατηγός 6ω&εΙς τότε ϋβτερον υπό τών οίκοι Καρ- 
χηδονίων έκλη&η καϊ άνεδκολοπίΰΰ'η. 

Οι Καρχηδόνιοι δε διεκηρυκεύΰαντο τοις *Ρωμαί- 15 
(Μ<? δια τε ταλλα καϊ το πλή&ος των αιχμαλώτων^ καϊ 

5 τοις πρέΰβεΰι και αυτόν τον ( Ρηγούλον ΰυνέπεμψαν, 
πάν δι αυτού οίη&έντες κατωρ&ωκέναι δια την άρε- 
τήν και το αξίωμα του ανδρός , ωρκωΰάν τε αυτόν 
η μην έπανήζειν. καϊ ος τά τε άλλα ως εις των Καρ- 
χηδονίων έπραττε και ούτε την γυναίκα εις λόγους 

ίο εδέζατο ούτε την πόλιν είΰήλ&ε, και ταύτα καλού- Ο 
μένος, άλλ' έ'|ω τοΰ τείχους της βουλής ά&ροιΰ&εί- 
<???!?? ώς ε&ος ην χρηματίζειν των πολεμίων τοις πρέ- 
ββεύιν, είΰαχ&εϊς εις το ΰυνέδριον ειπεν 'ημάς, ώ 
πατέρες , προς $μάς Καρχηδόνιοι έπεμψαν ' εκείνοι, 

15 γαρ με εΰταλκαΰι, επει δούλος αυτών νόμω πολέμου 
γεγένημαι ' καϊ αζιούβι μάλιΰτα μεν καϊ τον πόλεμον 
λύΰαβ&αι έπϊ ΰυν&ηκαις ταις δοκούύαις άμφοΐν, εί 
δε μη^ τών αιχμάλωτων ποιηΰαΰ&αι αλλαγμαΓ ταύτα 
είπων μετέότη μετά, τών πρέΰβεων, ώς αν κα&' εαυ- 

2ο τους οί Ρωμαίοι βουλευΰωνται. κελευόντων δε αυτόν 
τών υπάτων αυμμεταύχειν ΰφίΰι της διαγνώμης, ου 
πριν έπείΰ&η προ του παρά τών Καρχηδονίων έπι- 
τραπήναι. 6 δε τέως μεν εβιώπα' επει δ' οι βου-Ό 
λευταϊ ειπείν αυτόν γνώμην έκέλευον, ειπεν " είμι 

25 μεν εις ε\ υμών , ώ πατέρες , καν μυριάκις άλώ ' 
το μεν γαρ αώμά μου Καρχηδονίων , η δε ψυχήνΐΐΐβζ 
μου υμετέρα έΰτίν' εκείνο μεν γαρ υμών ήλλοτρίω- 
ται, ταύτην δε ουδείς δύναται μη ουχί Τ Ρωμαίαν 
είναι ποιήΰαι' και ώς μεν αιχμάλωτος Καρχηδονίοις 



Οαρ. 15. ϋίοηίβ ΗίδίοΓίαβ Κοπιαη&Θ 1χΙ>γϊ ρβΓ<ϋ1;ί: ίτα^πι. 
43, 26, 30. 



216 ΙΊΒ• VIII. ΟΑΡ. XV. 

προβηκω , έπεϊ δ' ονκ εκ κακίας, αλλ εκ προθυμίας 
εδνΰτνχηΰα, καϊ 'Ρωμαΐός είμι καϊ φρονώ τα υμέτερα, 
καϊ ονδ' «ξ ενός τρόπον λνΰιτελεΐν νμιν τας καταλ- 
λαγάς νομίζω. 

Ταντα 6 Ρηγονλος ειπών καϊ τας αιτίας προΰε- 5 
&ηκε δι ας τας ύνμβάϋεις άπηγόρενε , καϊ επηγαγεν 
ώς (( οιδα μεν ότι προνπτός μοι όλεθρος πρόκειται" 
ΥΙΖ^αδννατον γαρ λαθεΐν αντονς α ΰννεβονλενβα' άλλα 
και όντως της εμαντον ΰωτηρίας το κοινγι ΰνμφερον 
προτίθημι. ει δε τις φηύει, τί ονν ονκ εκδιδραΰκεις ίο 
η έντανθα καταμένεις; άκονΰεται οτι όμώμοκα αντοΐς 
έπανηζειν, και ονκ αν παραβαίην τονς όρκους , ούδ' 
ει προς πολεμίους γεγόναβι, και δι' άλλα, μάλιβτα 
δε οτι το δεινόν έμπεδορκηβας μεν μόνος πείΰομαι, 
αν δ επιορκηΰω, πάΰα η πόλις άναπλη6θη6εται?' 15 

Η γερονβία δε της εκείνου ΰωτηρίας ένεκεν καϊ 
την είρηνην ποιηβαΰθαι και τους αιχμαλώτους αντι- 
δοΰναι προτεθνμητο. γνονς ονν τούτο αντος, ίνα 
μη το ΰνμφερον δι αντόν καταπρόωνται , επλαΰατο 
πεπωκέναι φάρμακον δηλητηριον, καϊ μέλλειν πάντως 20 
Β νπ αντον άπολεύθαι. καϊ οντε η όνμβαΰις γέγονεν 
οντε των αιχμαλώτων η αμοιβή, άπιόντος δ' αντον 
ΰνν τοΓ? πρέΰβεΰιν άντελάβοντο άλλοι τε καϊ οΓ 
παίδες καϊ η γννη' οί $' νπατοι μητ εθελοντα κατα- 
μειναι αυτόν εκδώόειν εφαβαν μητ άπιόντα κατά- 25 
βχεΐν. και ούτω προτιμηΰας μη παραβηναι τους 
όρκους άνεκομίΰθη. και αίκιβθεΐς ύπ' αντών, ως η 
φήμη λέγει, απέθανε, τα γαρ βλέφαρα αντον περι- 
τεμόντες, καϊ χρόνον τινά εν βκότει καθείρζαντες, 
είτα εις ΰκενός τι βνμπηκτον κέντρα πανταχόθεν 30 
έχον εμβαλόντες αυτόν και τρεψαντες προς τον ηλιον, 
όντως υπό κακοπαθείας και αγρυπνίας μη δυναμε- 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XV. 217 

νον πγι κλφηναι δια τα κέντρα διέφ&ειραν. α πν~ Ο 
δομένοι οι ^Ρωμαίοι τους πρώτους των παρ' αντοΐς 
αιχμάλωτων παρέδοβαν τοις εκείνον παιβϊ καϊ ανται- 
κίΰαβ&αι καϊ ανταποκτ είναι. 
5 Τους δ υπάτους ες την Αιβνην 6τρατενΰαΰ&αι 

εψηφίβαντο τον τε Τάιον τον Ατίλιον τον τον 'Ρηγον- 
λον άδελφον καϊ τον Μάλλιον τον Αονκιον. οϊ ες 
την Σικελίαν έλ&όντες τω Αιλνβαίω προβέβαλον, 
και τι μέρος της τάφρον ΰυγχώβαι εις την των μη- 

ιο χανημάτων προΰαγωγην επεχείρησαν, καϊ οι Καρχη- 
δόνιοι νπορνοΌοντες τον χουν νφεΐλκον. επεϊ δ 
ηλαττονντο τη πολνχειρία , τείχος έτερον ένδον μη- 
νοειδες ωκοδόμηβαν. καϊ οί μεν νπονόμονς νπο τον 
κνκλον εΐργάξοντο, όπως κατά το διάκενον αντών 

ΐ5 ιζηΰαντος τον τείχονς ει6πε6ω6ιν ' οί Καρχηδόνιοι Ό 
δε αντορνϋΰοντες πολλούς μεν αγνοονντας το γινό- 
μενον εκδεχόμενοι εκτεινον 5 Λολλοι)^ ^ χ&Ϊ &νρ εν 
φρνγανοις εις τα ορύγματα εμβάλλοντες εφ&ειρον. 
επεϊ δε τίνες των ΰνμμάχων , τη τε παρατάβει της 

2ο πολιορκίας αχ&όμενοι καϊ τω μη τον μιβ&ον αντοΐς 
εντελή καταβάλλεβ&αι , προδονναι το χωρίον τοις 
Ρωμαίοις διεκηρνκενοντο , εφώραΰεν 6 Αμίλκας το 
βονλενομενον , ονκ έξεφηνε δε, ίνα μη πολεμώβη 
αντονς' χρήματα δε τοις αρχονύιν αντών παραΰχών 

25 καϊ τω πλη&ει προονποβχόμενος έτερα, όντως αντονς 
ωκειωβατο ωΰτε μηδ' άρνήΰαΰ&αι την προδοΰίαν, 
αλλά καϊ τονς τελενταίονς πρεΰβεις επανιόντας απώ- 
6α6&αι. οι προς τονς νπάτονς αντομοληΰαντες γήνϊΊ3$6 
τ ε εν Σικελία καϊ ετερ' άττα ελαβον. 

3ο Ακονΰαντες δε ταντα ο^ οίκοι Καρχηδόνιοι πεμ- 
πονΰιν Αρδέβαν 6νν νανΰϊ πλείύταις είς το ΑιλύβαιονΨΙΙ^ 
ύΐτον αγονύαις καϊ χρήματα, καϊ ος χειμώνα επιτη- 



218 ιλβ. VIII. ΟΑΡ. XV. 

ρηβας είβέπλενβε. κάκ τούτον καϊ άλλον ΰνχνοϊ κα- 
ταίρειν 6^ο/ω? έτόλμων' καϊ Οι μεν επετνγχανον , οι 
δε άπώλλνντο. 

Έως μεν ονν άμφω παρηύαν οι ύπατοι, ίΰοπαλεις 
οι αγώνες δ^νοντο ' νόΰον δε καϊ λιμον τρνχοντων 5 
αυτούς, και τον έτερον οΐκαδε δια ταύτα 6νν τοις 
άμφ' αύτον ΰτρατιώταις άναχωρηόαντος , Αμίλκας 
&αρρήΰας επεξηει και τάς μηχανάς ενεπίμπρα και 
τονς έπαμύνοντας αύταΐς εφ&ειρε, και η ίππος αντον 

Β εκ τον Λρεπάνου ορμώμενη τά τε επιτήδεια κομί- ίο 
ξεΰ&αι τονς ( Ρωμαίους εκώλυε και την αυτών ΰυμμα- 
χίδα κατάτρεχε , καϊ ο Άρδέβας ποτέ μεν της Σικε- 
λίας, ποτέ δε της Ιταλίας τά παράλια εκειρεν' ο&εν 
οί Ρωμαίοι εν απορία κατέβτηΰαν. τέως μέντοι Αον- 
κιος Ιούνιος ητοίμαζε ναντικόν , Κλαύδιος δε Πονλ- 15 
χρος εις το Λιλύβαιον επειχ&εϊς και τριήρεις πληρω- 
6ας βννελαβε δι αντών Άννωνα τον Καρχηδονιον 
εκπλεοντα πεντηρει' και παράδειγμα τοις Ρωμαίοις 
της καταΰκενης τών νηών έγένετο. 

Πολλάκις δε τον ναυτικού κινδννενοντος εβα- 20 

Ο ρύνοντο οί ^Ρωμαίοι τη ΰννεχεΐ τών νεών φ&ορα' 
άνδρας γαρ όνχνονς καϊ χρήματα πλεϊβτα εν τανταις 
άπώλλνΰαν' ον ^εντοί- γε και ενεδοοαν, άλλα καί τίνα 
φ&εγζαμενον περί καταλλαγών προς Καρχηδονίονς 
εν τη βονλη διεχρηύαντο , και λεχ&ήναι δικτατωρα 25 
έψηφίΰαντο. καϊ δικτάτωρ μεν 6 Κολλατΐνος ελέχθη, 
ίππάρχηΰε δε γε 6 Μέτελλος' ονδεν δε μνήμης έπρα- 
ξαν άξιον, εν ω δ' 6 Κολλατίνος δικτάτωρ ελεγετο, εν 
τούτω τον Έρνκα παρεβτηΰατο ο Ιούνιος, καϊ ο 
Καρ&άλων κατεΰχεν Λίγίδαλλον καϊ εζώγρηΰε τον 3ο 
Ιούνιον. 



ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XVI. 219 

Τω σ*' έζής ετει Αυρήλιος Γάιος και Σερουίλιος 16 
Πούπλιος την αρχήν λαβόντες τό τε Λιλύβαιον και 
τό Λρέπανον έλυπουν και τους Καρχηδονίους της γης Ό 
άπεϊργον και την αυτών ΰυμμαχίδα κατέκειρον. 6 

5 ούν Καρ&άλων πολυτρόπως έπιχειρηβας κατ 1 αυτών, 
ως ουδέν ηνυόεν, εις Ίταλίαν ώρμηβεν, ϊν ούτω τους 
υπάτους μεταγάγγι εκεί η τέως την χώραν κακώύη 
και πόλεις αιρήβτ]. άλλ' ούδ' ένταύ%ά τι αύτώ προ- 
εχώρηΰε' τον γαρ βτρατηγόν τον άϋτυνόμον μα%•ών 

ίο πλησιάζοντα , εις Σικελίαν άνέπλευϋεν. εν&α των 
μιΰ&οφορων βταΰιαϋάντων δια τον μιΰ&όν ; βυχνούς 
μεν ες νήΰους έρημους εκβιβάβας κατέλιπε, πολλούς 
δε και ες την Καρχηδόνα άπέβτειλεν. ο γνόντες οι 
λοιποί ήγανακτηΰαν και νεωτερίΰειν εμελλον. ων 

ιζ'Λμίλκας, διαδεζάμενος τον Καρ&άλωνα, πολλούς μενίΡ 1 397 
νυκτός κατέκο-ψε, πολλούς δε και κατεπόντωΰεν. εν 
τοβούτω ό*' οί ^Ρωμαίοι ψιλίαν άίδιον προς Ιέρωνα 
διεπράζαντο , και προΰαφηκαν ο6α παρ' αυτού έπε- 
τείως έλάμβανον. 

2ο Τω ά' έζής ετει του δαλαττίου πολέμου δημοΰία 

μεν οί ^Ρωμαίοι άπέΰχοντο δια τάς ατυχίας καϊ δια 
τα άναλώματα , ιδία δέ τίνες νήας αίτήΰαντες, ω&τ' 
έκείνας μεν άποκαταύτήΰαι, την λείαν δε οίκειω- 
βαΰ&αι, άλλα τε τους πολεμίους έκάκωΰαν, και ες 

νό*Ιππώνα Λιβυκήν πόλιν ειΰπλεύΰαντες τά τε πλοία 
πάντα και πολλά των οικοδομημάτων κατέπρηβαν. 
τών δ' έπιχωρίων τό ύτόμα του λιμένος διαλαβόντων 
άλύβεβιν, έν περιΰτάβει έγένοντο, ΰοφία δε και τύχη β 
περιεγένοντο, ΰπουδγι γαρ ταΐς άλύΰεΰι προβπεβόν- 

3ο τες, έπει προύάψαΰ&αι αυτών εμελλον οι εμβολοι τών 



Οαρ. 16. Βίοηίδ ΗίΒΐοή&β Εοιηαηαβ Ιίβπ ρβΓίϋΐί. 



220 ιίβ. VIII. ΟΑΡ. XVI. 

νηων, μετέΰτηΰαν ες τάς πρνμνας ου τον πληρώματος, 
και όντως αι πρωραι κονφιβ&εΐΰαι νπερηραν τάς 
άλνΰεις, αν&ις $' ες τάς πρώρας αντων μεταπηδη- 
βάντων αί πρνμναι των βκαφών εμετεωρίό&ηΰαν. 
καϊ διεζέδραμον , καϊ μετά τοντο^περϊ το Πάνορμον 5 
ΨΙΙβίνανβι Καρχηδονίονς ένίκηβαν. 

Οί $' νπατοι, Μέτελλος μεν Καικίλιος περί το 
Αιλνβαιον ήν, Νονμέριος δε Φάβιος τω Άρεπάνω 
προΰηδρενε κα\ έπεβονλενβε τη νηβϊδι τη Πελιάδι κα- 
θ λονμένη, προκατειλημμένη παρά Καρχηδονίων, 6τρα- ίο 
τιώτας πέμψας ννκτός, οϊ τονς φ^ονρον^ κτείναντες 
την νηΰον είλον. ο μα&ών Άμίλκας εω&εν τοΓί? δια- 
βεβηκόΰιν επέ&ετο ' οις ονκ 'έχων αμνναι ο Φαβιος 
τω Λρεπανω προβέμιζεν, ώς η την πόλιν δι έρημίαν 
αιρηΰων η της νηύον τον Άμίλκαν απά%ων. καϊ ηνν- 15 
ύ&η το εν' φοβη&εϊς γαρ 6 Αμίλκας άνεχωρηβεν εις 
το τείχος, καϊ 6 Φάβιος την Πελιάδα κατέβχε, και το 
μετάζν ταντης καϊ της ηπείρον βτενον καϊ τεναγώ- 
δες τνγχάνον όνγχώΰας ηπείρωύε , %αί ραον προβε- 
ίτολε^ίί- τον τείχονς εκεί όντος άΰ&ενεβτέρον. καϊ 2ο 
οί Καρχηδόνιοι ΰνχνά παρελνπονν αντονς εις Σικέ- 
Ώ λίαν τ ε περιπλέοντες και εις την Ίταλίαν περαιον- 
μενοι. τονς δ' αίχμαλώτονς αλλήλων άνδρα αντ 
ανδρός ηλλάζαντο' τονς δε λοιπονς, επεϊ μη ηΰαν 
ίβοπλη&εΐς , άργνρίον οί Καρχηδόνιοι έκομίύαντο. 25 

Εκτοτε δε διάφοροι μεν νπατενΰαν, ονδεν δε 
ίύτορίας έπραξαν άξιον ' μέγιβτον γαρ οί ^Ρωμαίοι 
έβφάλλοντο ότι κατ ένιαντόν άλλονς, εί& έτέρονς 
άρχοντας επεμπον, άρτι δε την ότρατηγίαν μαν&α- 
νοντας της άρχης επανον , ωΰπερ είς άϋκηΰιν 6φάς, 30 
αλλ ονκ είς χρηο'ιν αίρονμενοι. 

Οι Γαλάται δε τοις Καρχηδονίοις ύνμμαχονντες, 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XVI. XVII. 221 

καϊ μιβοΰντες αυτούς οτυ κακώς μετεχειρίζοντο 6φάς, 
φρουρίου τίνος φυλακην έμπιβτευ&έντες, τοϊς^Ρωμαί-ΈΙΖ^ 
οις αυτό Λροηκαντο έπϊ χρημαβι. μεταβταντας δε 
άπο των Καρχηδονίων Γαλατάς και άλλους των υψών 

δ βυμμάχων τινάς οι Ρωμαίοι έπϊ μιο&οφορα προβελα- 
βοντο , μηπω προτερον τρέφοντες ζενικόν. τούτοις 
ούν έπαιρόμενοι^ και ότι οι τας ναυς έχοντες ίδιώται 
την Λιβύην έπόρ&ηΰαν, ούκέτι αμελεϊν της %αλά<56ης 
η&ελον, άλλα καϊ αύ&ις ναυτικόν ύυνεβτηύαντο. 

ίο Και Αουτάτιος Κατύλος ύπατος ηρεΰη, και τούτω 17 
ΰυνεζεπέμφ&η Κυιντος Ουαλέριος Φλάκκος αΰτυ- 
νομών. οϊ ες Σικελίαν έλ&όντες καϊ κατά γην και 
κατά &άλαΰ6αν τω Λρεπάνω προύέβαλον, και τι του 
τείχους κατηρειψαν' καϊ είλον αν αυτό, ει μη του 

15 υπάτου τρω&έντος περϊ εκείνον οι ΰτρατιώται άπη- Β 
6χολή&ηΰαν. κάν τούτω μα&όντες τους πολεμίους 
ο'ίκο&εν ηκειν ναυτικω πλή&ει, 'Άννωνος ναυαρχούν- 
τος , προς εκείνους έτράποντο. καϊ αντιπαραταγ- 
μένων αυτών άΰτρον τι λαμπαδώδες ύπερ&εν των 

20 Ρωμαίων φανεν ε% άριβτεράς εις τους Καρχηδονίους 
αρ&εν εγκατέοκηψεν. έγένετο δ' η ναυμαχία καϊ επ 
αμφοΐν καρτερά δι* άλλα τε καϊ ίνα οι μεν Καρχη- 
δόνιοι ες τελείαν άπόγνωδιν τους ^Ρωμαίους του ναυ- 
τικού καταότήόωΰιν, οι <5' ϊνα καϊ τάς προχερας ανα- 

25 καλέύωνται Ουμφοράς. όμως δ' ούν οί ^Ρωμαίοι την 
νίκην ηραντο ' τά γάρ τών Καρχηδονίων ΰκαφη, Ο 
φορτία φέροντα προς τοις άλλοις καϊ ύιτον καϊ χρή- 
ματα, έβαρύνοντο. 

*0 δ' "Αννων διαφυγών εύ&ύς είς την Καρχηδόνα 

30 ηπείχ&η. οί Καρχηδόνιοι δε &υμω ληφθέντες καϊ 



Ο&ρ. 17. ϋΐοπΐδ ΗίβΙοΓΪ&β Κοπιαηειβ ϋΐβπ ρβπΐίίί. 



222 ι-ιβ. VIII. ΟΑΡ. XVII. 

φόβω τον μεν ανεβταύρωβαν^ πρέσβεις δε προς είρή- 
νην τω Κατυλω πεπομφαΰι. και τω προς βουλής ην 
τον 7ΐ6λεμον καταλύβαΰ&αι, οτι έπ εξοδω ουβης αυτω 
νήδ άφχήζ ούτε δι' ολίγον έξαιρηΰειν την Καρχηδόνα 
ηλπιζεν ούτε τοΓ<? διαδόχοις την δόξαν των εαυτού 5 
πόνων καταλιπεΐν η&ελε. δω ανακωχην έποιηΰαντο, 
καϊ χρήματα καϊ ΰΐτον καϊ ο^ι^^ον^ αύτω δόντες, ϊν 

"\νΐΙ65^5 τ η ν *Ρ(ήμην πρεΰβεύδωνται επί τω της Σικελίας 
τε αυτούς πάΰης εκΰτηναι 'Ρωμαίοις καϊ πάΰας τάς 
πέριξ νηβους έκλιπεϊν και μήτε τω Ίέρωνι πολεμεϊν ίο 
και χρήματα τα μεν άμα τω ΰπείΰαΰ&αι δούναι, τα 
δε και ϋΰτερον, καϊ τους μεν εκείνων αυτομόλους 
και αιχμαλώτους προίκα έκπέμψαι, τους δ' εαυτών 
πρίαύδαι. 

Τοιαύτη μεν ούν η ΰύμβαβις ώμολόγητο ' μόνην 15 
γαρ την τον ζυγοϋ άτιμίαν 6 Άμίλκας παρητηΰατο. 
και 6 μεν ταύτα ΰυν&έμενος καϊ τους ΰτρατιώτας εκ 
των τειχών έξαγαγών απέπλευΰεν οί'καδε πρϊν τους 
όρκους έπενεχ&ήναι, οι $' εν τη 'Ρωμη την τε νίκην 

Ρ 1 399 δια βραχέος εμα&ον και επήρ&η6αν ως πανταπα6ΐ2ο 
κεκρατηκότες. και τών πρέΰβεων ελ&όντων ουκέτι 
κατέχειν εαυτούς ήδύναντο , και την Λιβύην εχειν 
άπαΰαν ηλπιζον. διο ούδε ταΐς τού υπάτου ομολο- 
γίαις εν έμειναν , αλλά καϊ χρήματα αυτούς πολλω 
πλείω τών ύπεΰχημένων επράξαντο ' και άπηγορευΰαν 25 
ΰφίύι μήτε την Ιταλίαν μήτε την ε%ω ΰυμμαχίδα 
υφών μακραΐς ναυΰϊ παραπλείν η μι6&οφόροις τιβϊν 
απ 1 αυτών κεχρήβ&αι. 

Ό μεν ούν πρώτος τοις Καρχηδονίοις πόλεμος 
τοΓ^ 'Ρωμαίοις εις τοϊτγο κατέληξε τετάρτω ετει καϊ 30 
είκοβτώ) και έπ αυτω ηγαγεν ο Κατύλος τα επινίκια, 
Κυιντος δε Λουτάτιος ύπατεύύας άπηλ%εν ες Σικέ- 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XVII. XVIII. 223 

λίαν και μετά τον άδελφον Κατνλον πάντα τα εκεί 
κατεβτήβατο ' καϊ τα όπλα των εν αντί] άφείλοντο. Β 
Σικελία μεν ονν όντως νπο ^Ρωμαίων δεδονλωτο 
πλην της αρχής τον Ιέρωνος, εκ δε τούτον προς τονς 

δ Καρχηδονίονς φιλία ην αντοΐς. 

"Λμφω δ αν&ις εις πολέμονς ετέρονς χωρίς μετ 
ολίγον κατέΰτηβαν. τοις γαρ Καρχηδονίοις οι τ ε 
περίλοιποι των μιβ&οφορηΰάντων ΰφίβι καϊ το δον- 
λενον το εν χύ\ πόλει και των ομορονντων πολλοί 

ίο προς τάς βνμφοράς αντών βννεπέ&εντο. οι γε μην 
Ρωμαίοι, έπικαλεβαμένων αντονς των πολεμονντων 
έκείνοις , ον$ νπηκονΰαν , άλλα και άντιπρεββενβά- 
μενοι και μή δννη&έντες καταλλά\αι αντονς, και 
τονς αίχμαλώτονς των Καρχηδονίων οϋονς ειχον Ο 

ΐδ άφήκαν προίκα, και βΐτον έπεμψαν καϊ μί.σ'ΌΌφοροι^ 
εκ της οικείας ΰνμμαχίδος αντοΐς έπαγαγε6%αι επέ- 
τρεψαν , δόζαν επιεικείας Φηρώμενοι μάλλον η τον 
ΰνμφέροντος αντοΐς προμη&ονμενοι. ο&εν πράγματα 
έοχον είΰέπειτα' ο γαρ Άμίλκας εκείνος ο Βαρχίδης, 

2ο επει τονς εναντίονς ενίκηβεν, έπϊ μεν τονς Ρωμαίονς, 
καίπερ κάρτα μιΰών αντονς, ονκ έτόλμηΰε ΰτρατεν- 
ααι, ες δε την Ίβηρίαν παρά γνωμην των οίκοι τελών 
άπήρεν. 

Αλλα ταντα μεν έγένετο νΰτερον, τότε δε και οί 18 

^Ρωμαίοι Φαλίΰκοις έπολέμηααν, καϊ Μάλλιος Τονρ- 
κονάτος την χώραν αντών εδτ]ω6ε. και 6νμμί%ας 
αντοΐς εΰφάλη μεν τω οπλιτικώ, τοις δ ίππενΰινΏ 
εκράτηβε. και αν&ις αντοΐς μαχεΰάμενος ένίκηΰε, 
και τά τε όπλα αντών και την ΐππον και τα έ'ττ^ττΛο; 

3ο και το ^ονλδνον και το ημιΰν της χωράς αφείλετο. 

Ο&ρ. 18. Βίοηΐβ Ηίδίοή&β Κοηι&ηΗ,β Κβι-ί ρβΓάίίί: ίΥΆ§να. 
45, 46. 



224 ΙΛΒ• VIII. ΟΑΡ. XVIII. 

ϋβτερον δε η μεν αρχαία πόλις εις όρος έρυμνόν ιδρυ- 
μένη κατεβκάφη, έτερα δ' φκοδομή&η ευέφοδος. μετά 
δε τούτο επολεμηΰαν αύ&ις πολέμους προς τε Βοου- 
ίους καϊ προς Γαλατάς εκείνοις πληΰιοχώρους καϊ 
προς Αιγύων τινάς. τους μεν ούν Λίγυας Σεμπρώ- 5 
νιος Γράκχος μάχη νικήβας έκάκου, και τοις Γαλάταις 
Πουπλιος Ουαλέριος ΰυμβαλών το μεν πρώτον ήτ- 
τή&η, είτα πν&ομενος εις επικουρίαν αυτοΰ τινας εκ 

ΡΙ400τ^? 'Ρωμης ηκειν , όμόΰε αύ&ις τοις Γαλάταις έχω- 
ρηύεν, Ί,ν ή κα& εαυτόν νικήΰγι η απο&άνγι' τούτο ίο 
γαρ μάλλον ή ζών αίβχύνην οφΛίί-ν προείλετο ' και 
πως κατά τύχην εκράτηόε. 

Τότε μεν ούν ταύ& ούτως τοΓ§ Ρωμαίοις ΰυνήν- 
τηΰαν , και Σαρδώ πάρα των Καρχηδονίων άμαχει 

\ΥΊΙ66 χρήματα τε αύ&ις ελαβον, εγκαλεβαντες αύτοΐς βλά- ιδ 
πτειν υφών τους πλέοντας' ούπω γαρ κρατυν&έντες 
οί Καρχηδόνιοι τάς απειλας αυτών έδεδοίκεβαν ' τω 
δ έξης ετει Αοΰκιος Αεντουλος καϊ Κυιντος Φλάκκος 
επί τους Γαλατάς ΰτρατεύΰαντες, εως μεν ομού διή- 
γον, ηΰαν άνανταγώνιΰτοι, επει δε διχη πορδεϊν τίνα 20 
Βηρζαντο, ως ούτω πλείω λείαν περιβαλούμενοι, ες 
κίνδυνον το τού Φλάκκου κατεΰτη βτρατόπεδον, 
νυκτός κυκλω&έν. αλλά τότε μεν οι βάρβαροι ανε- 
κόπηΰαν, προΰλαβόμενοι δε ΰυμμάχονς χειρι πολλή 
έπϊ τους ^Ρωμαίους αύ&ις έχώρηβαν. άπαντηβαντων 25 
ό*£ ΰφίΰι Πουπλίου τε Δεντούλου και Λικινίον Ουά- 
ρον ήλπιζαν αυτούς δια το πλή&ος το ΰφέτερον και 
άνευ μάχης κατ απ λήξε ιν' καϊ πε'μψαντεςτήν τε χωράν 
την περί το Άρίμινον άπήτουν και της πόλεως ως , 
αυτών ούΰης έξοικιβ&ήναι εκέλευον. οι ό*' ύπατοι 30 
μήτε ΰυμβαλεΐν δαρρούντες δί' όλιγότητα μήτε τι 
προέΰ&αι τολμώντες άνοχάς έπραξαν, ως ες την 



υΒ. νπι. οαρ. χνιπ. 225 

'Ρωμην πρεΰβεύβωνται. ο£ <ϊ' έπϊ την βουλην έλ- 
&όντες τα αυτά είπον. ως $' ούδενός οι πρέσβεις Ο 
ων ΐβίονν έτυγχανον , εις το ΰτρατόπεδον άνεχώρη- 
όαν. καϊ ενρον έφ&αρμένα ΰφίΰι τα πράγματα ' τίνες 

5 γαρ των βυμμάχων αυτών μεταγνόντες καϊ διά φό- 
βου τους Ρωμαίους πεποιημένοι ετράποντο έπϊ τους 
Βοουίους, καϊ ΰυχνοϊ απωλοντο αμφοτέρω&εν, κάν- 
τεϋ&εν απηλ&ον οί'καδε ον λοιποί , και οι Βοούιοι 
ύπονδας έπϊ μέρει πολλώ της χωράς υφών έποιη- 

ιο ΰαντο. 

"Ηδη δε τών Γαλατικών λυ&έντων πολέμων 6 
Λέντουλος εΰτράτευόεν επι Αίγυας, καϊ τους προΰ- 
πίπτοντας ημύνετο και τίνα έρύματα παρεΰτήόατο. 
Οναρος δε έπϊ Κύρνον ορμηβας, καϊ μη δυνη&εϊς 

ΐ5 απορία πλοίων περαιω&ήναι , Κλαύδιου τίνα Κλινέανΐ) 
ύυν δυνάμει προέπεμψε. κάκεΐνος τους Κυρνίους 
καταπλη%ας ες λόγους ηλ&ε , καϊ ως αυτοκράτωρ τυγ- 
χάνων έΰπείΰατο. Ουαρος δε τών αυν&ηκών μη 
φροντίύας έπολέμηΰε τοϊ^ Κυρνίοις, εως αυτούς έχει- 

2<ιρω6ατο. οί $£ Ρωμαίοι το παραΰπονδημα αποπροΰ- 
ποιούμενοι έπεμψαν αυτοΐς εκδίδοντες τον Κλαύ- 
διον' ως δ' ουκ έδέχ&η, έ%ηλα6αν αυτόν, επι δε 
Καρχηδονίους μέλλοντες ότρατεύβειν, ως τοις υφών 
έμπόροις λυμαινομένους , τούτο μεν ουκ έποίηΰαν, 

25 χρήματα δ έπιπραξάμενοι ανενεώΰαντο τας ΰπονδας. 
εμελλον δε μηδ' ως ες μακράν αί ΰυν&ήκαι μένειν. 
τα μεν ούν τών Καρχηδονίων άνεβέβλητο, επι δε Ρ 1 401 
τους Σαρδόνιους μη πει%Όμένους αυτοΐς εΰτράτευ- 
6αν ' και ένίκηΰαν. μετά ταύτα δε επειΰαν τους 

3ο Σαρδόνιους οί Καρχηδόνιοι κρύφα τοΓ^ Ρωμαίοις 
έπαναβτήναι. και τούτοις οί Κύρνιοι προΰαπέΰτη- 
ΰαν καϊ οι Λίγυες ούχ ηύύχαΰαν. 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 15 



226 ΙΊΒ. νΠΙ. ΟΑΡ. XVIII. 

Τω δ* επιγενομένω έχει τριχη τάς δυνάμεις 
διελόμενοι οί*Ρωμαΐοι, 'ίν άμα πολεμουμενοι πάντες 
μη ουμβοη&οΐεν άλληλοις, Ποΰτουμιον μεν Αλβϊνον 
εις την Αιγυβτικην, Σπουριον δε Καρονίλιον επί 
τους Κνρνίους , ες δε την Σαρδω τον αβτυνόμον 5 
Πούπλιον Κορνηλιον έπεμψαν, καϊ οί μεν ύπατοι 

Β ουκ άπόνως μεν, ου βραδέως δε τα προβταχ&εντα 
6φίΰι κατεπρα%αν ' τους δε Σαρδόνιους μη τι φρο- 
νοϋντας μετριον Ιόχυρα μαχχΐ ο Καρουίλιος κατε- 
ΰτρέψατο' 6 γαρ Κορνήλιος καϊ των ΰτρατιωτών ίο 
πολλοί νπό νόΰου έφ&άρη6αν. έπει δ οί ^Ρωμαίοι εκ 
της χωράς αυτών απηλλάγησαν , απεύτηΰαν αύ&ις οί 
Σαρδόνιοι καϊ οί Λίγυες. Κνιντος μεν ούν Φάβιος 
Μάξιμος επεμφ&η προς Λίγυας , ες δε γ ε την Σαρδω 
Πομπώνιος Μάνιος. τους γ ε μην Καρχηδονίους ως 15 
ΥΐΠ67αίτίονς αυτοΐς των πολέμων οντάς Πολεμίους έκρι- 
ναν, καϊ πέμψαντες προς αυτούς χρήματα τ ε απατούν 
και άπαβών εκπλεΐν των νηΰων επεταττον ώς αυτοΐς 
διαφερουβών. εκφαίνοντες δε καϊ την ΰφετέραν 

Ο διάνοιαν δόρυ αυτοΐς έπέβτειλαν καϊ κηρυκιον, *έν 2ο 
ελέ<5%•αι κελεύοντες οποίον αν έ&ελήόωΰιν. οί #« 
μηδέν νποπτήζαντες τά τε άλλα τραχύτερον απεκρί- 
ναντο και των πεμφ&έντων βφίβιν αίρεΐΰ&αι μεν 
εϊπον ουδ έτερον, δέχεΰ&αι δ' ετοίμως όττόΊτίρον κατα- 
λείψουΰιν. εντεύ&εν εμίΰουν μεν αλλήλους , ωκνονν 25 
<5ε ττολε^ον κατάρ\α6%αι. 

Κινη&εντων ά' αύ&ις των Σαρδόνιων επ αυτούς 
οί ύπατοι άμφω εΰτρατεύΰαντο Μάρκος τε Μαλεολος 
καϊ Μάρκος Αιμίλιος, και πολλά μεν λάφυρα ελαβον, 
παρά δε των Κυρνίων προΰΰχόντες αυτοΐς αυτά 30 
άφηρέ&ηβαν. διο μετά ταύτα επ 1 αμφότερους οί 

Τ> Ρωμαίοι ετράποντο. και Μάρκος μεν Πομπωνιος 



ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XVIII. XIX. 227 

Σαρδόνας έφερε, καϊ μα&ών τους πλείονας αυτών 
ες ΰπηλαια νλώδη καϊ δνβεζεύρετα καταδύντας, μη 
δυνάμενος τε αυτούς ευρεΐν, κυνας εκ της Ιταλίας 
μετεπέμψατο εϋρινας, καϊ δι' εκείνων την βτίβον 

5 καϊ των αν&ρώπων καϊ των βοβκημάτων εύρων 
πολλά άπετέμετο' Γάιος δε Παπείριος εκ μεν των 
πεδίων τους Κυρνίονς απήλαόε, βιαζόμενος δε προς 
τα ορη Ονχνούς έ£ ενέδρας απόβαλε, πλείους τε αν 
ύδατος απορία απωλεΰεν , ει μη που "δωρ όψέ ποτέ 

ίο άνεφάνη καϊ 'επειΰε τους Κυρνίονς ομολογηβαι. 

Κατά τούτον τον χρόνον καΙ'Λμίλκαςο των Καρ- 19 
χηδονίων Στρατηγός προς Ιβήρων νικηθείς ε&ανεν. 
αντιπαραταγμένου γάρ βφίβιν αμάρας δάδων και 
πίΰΰης μεβτάς προ του βτρατοϋ των ΚαρχηδονίωνΡΙΑΟΖ 

ΐ5 προηγαγον , καϊ πληβιάοαντες άνηψαν αύτάς, και τα 
ελκοντα αύτάς υποζύγια έπιβπέρχοντες οΐβτρηραν. 
κάκ τούτον βυνταραχ&έντων των εναντίων διαΰπα- 
β&έντων τε καϊ τραπομένων επόμενοι κακεινον και 
άλλους πλείύτονς έφονενβαν. και 6 μεν έπϊ πλεΐΰτον 

20 άν&ήΰας ούτως ετελεντηΰε , τελευτηβαντα δε αύτον 
Άΰδρούβας 6 γαμβρός διεδε%ατο. καϊ της Ιβηρίας 
πολλά προύεκτηΰατο, πόλιν τε εν αυτή Καρχηδόνα 
ο^ωνυμον τη πατρίδι εκτιβε. 

Των δε γε Βοονίων καϊ των άλλων Γαλατών 

25 πολλά μεν καϊ άλλα , πλείΰτους δε καϊ αιχμάλωτους 
πωλούντων , δείβαντες οί*Ρωμαϊοι μηποτε κατ αυτών Β 
τ °ΐ9 χρ^ΐμοί^ι χρηοΌνται, άπεϊπον μηδενα ανδρϊ Γα- 
λάτη μητ άργύριον μήτε χρυβίον διδοναι. εντεύθεν 
οί Καρχηδόνιοι μα&όντες τους υπάτους Μάρκον Αί- 

3ο μίλιον καϊ Μάρκον Ίούνιον εις την Αιγυστικην άπά- 



0&ρ.19. Βίοηίδ Ηΐδίοηαβ ΕοκιαηαΘ Ηβη ρβΓάίίί: ίΪ3.£ΐη.4:9. 

15* 



228 ιίβ.• VIII. ΟΑΡ. XIX. 

ράντας, παρεΰκευάζοντο εις την 'Ρωμην έλαβαν, 
γνόντων δε τοντο των υπάτων , καϊ έπ αυτούς 
ά&ρόον ώρμηκότων, έ%επλαγη6αν καϊ άπηντηΰαν αυ- 
τοΐς ως φίλιοι, κακεϊνοι δ\ νπεκρί%η6αν οτ& ουκ εκ 
εκείνους άτί^εΰαν , άλλα διά της χωράς αντών ες 5 
τους Λίγνας. 

^Ρωμαίοι δε τον τε Ίόνιον έπεραιώ&ηΰαν καϊ της 
ηπείρου της *Ελληνικής ηψαντο' πρόφα6ις δ* αυτοϊς 

Ο του πλου έγένετο ηδε. "166α νη6ος έΰτιν εν τω 
Ίονίω κόλπω κειμένη, οι γοΰν ταύτης κάτοικοι 'ΐ6- ίο 
6αϊοι καλούμενοι έ&ελονταϊ τοΓ? *Ρωμαίοις παραδε- 
δωκαΰιν εαυτούς, τω 6φών κρατοϋντι άχ&όμενοι 
^Αγρώνι τω των Σαρδιαίων βαΰιλεΐ, γένους Ιλλυρι- 
κού, προς όν οί ύπατοι πρέββεις έπεμψαν, εκείνου 
δε τε&νεώτος έπϊ υίω διαδοχω παίδι ετι , η εκείνου 15 
γυνή, του δε παιδος μητρυιά, την των Σαρδιαίων 
διεϊπεν αρχήν, ή τοις πρέ6βε6ιν ουδέν μέτριον έχρη- 
ματι6ε, παρρη6ια6αμένους δε τους μεν έδη6ε, τους 
δε απέκτεινε. των δε ^Ρωμαίων πόλεμον ψηφι6α- 
μένων αυτή κατέπτηζε , και τους τε ΰωζομένους των 2ο 
πρέ6βεων άποδώΰειν υπέΰχετο καϊ τους βάνοντας 

Τ) έλεγεν νπο λτ}6τών πεφονεϋΰ&αι. των δε Ρωμαίων 
τους αυτόχειρας έ%αιτη6αμένων ούτε τίνα έκδωΰειν 
έφη καϊ έπι την "ϊ66αν ε6τειλε βτράτευμα. είτα 
XV 1168 αυ&ις δείΰαβα Αημήτριόν τίνα προς τους υπάτους 25 
έπεμψεν , ώς έτοιμη προς πάν ύπακοΰΰαι αυτών, καϊ 
βπονδάϊ προς τον πεμφ&έντα έγένοντο, την Κέρκυ- 
ραν αυτοϊς παραΰχόμενον. των δε προς την νη6ον 
περαιω&έντων άνε&άρ6η6εν αύ&ις, οία γυνή κουφην 
εχου6α γνώμην καϊ ευμετάβολον , και προς Επίδα- 3ο 
μνον καϊ Απολλωνίαν εξέπεμψε 6τρατιάν. των δε 
Ρωμαίων τάς πόλεις τ ε ρυΰαμένων και πλοία αυτής 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XIX. XX. 229 

καταύχόντων μετά χρημάτων έκ Πελοποννήσου #ρο(7-Ρΐ403 
πλέοντα, καϊ τά χωρία πορ&ηβάντων τα πάραλα, 
καϊ του Δημητρίου δια την έμπληζίαν εκείνης προς 
Ρωμαίους με&εΰτηκοτος καϊ άλλους αυτομόλησαν πε- 

τπεικότος, κατέδειΰε καϊ άπέύχετο της αρχής, καϊ 
την μεν ο Δημήτριος ως τω παιδί έπιτροπεύβων είλή- 
φει , οι δε Ρωμαίοι δια ταΰτα παρά Κορινθίων έπη- 
νέ&ηΰαν, καϊ του Ιβ&μικοΰ μετέβχον αγώνος, καϊ 
ύτάδιον εν αυτω ο Πλαΰτος ένίκηΰε. καϊ προς ^Α%η- 

ιο ναίους δ\ φιλίαν έπεποιηκεΰαν και της πολιτείας 
6φών των τε μυβτηρίων μετέΰχον. 

Το δ' Ίλλυρικόν όνομα πάλαι μεν έν άλλοις έπε- 
κεκλητο, νβτερον δε ες την άνω μεταβέβηκεν ήπει- 
ρον καϊ υπέρ την Μακεδονίαν την τε Θράκην την Β 

ΐ5 εντός του Λϊμου καϊ την προς τη Ροδόπη , καϊ εΰτιν 
εν τω μέβω τούτων των ορών και τών Αλπεων του 
τε Αίνου ποταμού καϊ του "ΐΰτρου μέχρι του Ευξεί- 
νου πόντου καί πη καϊ έπέκεινα του Ίΰτρου νέμεται. 
Λογίου δε ποτέ τ(% 'Ρωμαίοις έλ&όντος καϊ 

^Έλληνας καϊ Γαλατάς το άβτυ καταληψεβ&αι, Γαλά- 
ται δύο και "Ελληνες Ιτβροι εκ τε του άρρενος και 
του &ήλεος γένους ζώντες έν τγι άγορα κατωρυγηΰαν, 
ΐν ούτως επιτελές το πεπρωμένον γένεσαι δοκη, καί 
τι κατέχειν της πόλεως κατορωρυγμένοι νομίξωνται. 

25 Μετά δε τούτο Σαρδόνιοι έν δεινω ποιούμενοι 
ότι ΰτρατηγός "Ρωμαίων άεϊ κα&ειΰτήκει αύτοϊς, έπα- 
νέΰτηύαν' αύ&ις δε έδουλώ&ηβαν. ^ 

Ίνΰούβροι δε Γαλατικόν γένος , ΰυμμάχους έκ 
τών υπέρ τάς "Αλπεις ο^ιοφνλων προβειληφοτες, όπλα 



19. Βίοηϊβ £γ3,£πι. 47. 

Ο&ρ. 20. ϋίοηίδ ΗΐδΐοΓίαβ Κοπι&η&β 1Π)Γί ρβΓάίΙί : ϊϊά^ϊά. 
50, 4; 53. 



230 ιίβ. νιπ. ΟΑΡ. XX. 

τοις *Ρωμαίοις επηνεγκαν ' διό καϊ αύτοϊ ηυτρεπίζοντο. 
ληιβαμένων δε των βαρβάρων τινά, τελευταΐον χει- 
μώνος μεγάλου νυκτός ΰυμβαντος υπετοπηβαν το 
&εΐον έναντιούβ&αι αύτοϊς καϊ η&ύμη6αν , καϊ κατα- 
πτηζαντες φυγή την ΰωτηρίαν πορίΰαΰ&αι έπεχείρη- 5 
6αν. και 6 *Ρηγούλος αυτούς κατεδίωζε, καϊ τοις 
όπιβ&οφυλακούοΊ προόμίζας ήττή&η τε καϊ άπέδανεν ' 
Αιμίλιος δε λόφον τινά καταΰχών ηύύχαζεν. άντι- 
καταύχόντων δε και των Γαλατών έτερον, επί τινας 
μεν ημέρας ηρεμούν , έπειτα οί μεν οργή του γεγο- ίο 
Τ> νότος, αύχηματι δε της νίκης οι βάρβαροι, κατα- 
δραμόντες άπό των μετεώρων ΰυνέβαλον. και έπϊ 
πολύ μεν ίύορροπως εμάχοντο , τέλος δ 9 οι 'Ρωμαΐοι 
τω ίππικώ περιβχόντες αυτούς κατέκοψαν , και το 
ϋτρατόπεδον αυτών είλον και τα λάφυρα έκομίΰαντο. ΐ5 
καϊ μετά ταύτα τοις των Βοουίων 6 Αιμίλιος ελυμη- 
νατο, καϊ τα έπινίκια ηγαγε, τους τε πρώτους των 
αλόντων ωπλιΰ μένους έπϊ το Καπιτώλιον άνεκόμιοεν, 
έπιύκωπτων αύτοΐς ως ομωμοκόβι μη πρότερον τους 
θώρακας άποδύΰαΰ&αι πρϊν άνελ&εϊν εις το Καπι- 2ο 
τώλιον. εκ δε τούτου την τε τών Βοουίων απαβαν 

~ΡΙΑ0^προ6εκτη6αντο καϊ τον Ήριδανόν τότε πρώτον επί 
τους Ίνΰούβρους διέβηόαν και την χώραν αυτών 
επόρ&ουν. 

Τεράτων δ' εν τούτω γενομένων ες μέγα δέος οι 25 
εν τη 'Ρωμτ) κατέβτηβαν ' ποταμός τε γαρ εν τω Πι- 
κηνω αίματώδης έρρύη καν τή Τυρΰηνίδι καίεβ&αι 
του ουρανού πολύ εδοζε, καϊ εν τώ Άριμίνω φώς 
ννκτωρ ημέρα προβεοικός έλαμψε, καϊ πολλα%ο%ι 
της ^Ιταλίας τρεις βεληναι νυκτός έφαντάβ&ηΰαν, καν 30 
τή αγορά γύψ εφ' ημέρας πλείονας ένιδρυ&η. δια 

ΛνΐΙ69τ£ γούν τα τέρατα ταύτα καϊ ότι τίνες παρανόμως 



Ι,ΙΒ. VIII. ΟΑΡ. XX. 231 

ελεγον τους υπάτους αίρε&ηναι, μετεπέμψαντο αυτούς, 
δεζάμενοι δε τα, γράμματα οι ύπατοι ουκ ευθύς αυτά 
άνεγνων, άρτι, προς πόλεμον καθιστάμενοι , αλλά Β 
προϋυμβαλόντες έκράτηΰαν. μετά δε την μάχην άνα- 
5 γνωΰθείΰης της έιαβτολης ο μεν Φούριος ετοίμως 
επείθετο , 6 δε γε Φλαμίνιος επαγόμενος τη νίκη την 
τε αΐρεΰιν αυτών άπεδείκνυ δι αύτης ορθώς εχου- 
ύαν καϊ διά τον προς αυτόν ψθόνον ένέκειτο και 
του θείου τους δυνατούς καταψεύδεΰθαι. ούτ ούν 

ίο άπαναατηναι πρϊν το πάν καταΰτηααβθαι ήθελε καϊ 
διδάζειν καϊ τους οέ'κοί- εφη μητ ορνιΰι μητ άλλω 
δη τινι τονούτω προσέχοντας άπατάϋθαι. καϊ 6 μεν 
κατά χώραν μενειν ήθελε καϊ τον ΰυνάρχοντα κατε- 
χειν έπειράτο, Φούριος δ ουκ επείθετο. των δε 

15 μετά του Φλαμινίου μελλόντων καταλειφθηΰεΰθαι Ο 
φοβηθέντων μη μονωθέντες πάθωΰί τι παρά των 
εναντίων, καϊ δεηθέντων ημέρας τινάς προΰμεΐναι, 
έπείΰθη, ού μέντοι καϊ έργου ηψατο. Φλαμίνιος δε 
περινοΰτών την χώραν έτεμνε και έρύματά τίνα κατε- 

20 ΰτρέψατο , τά τε λάφυρα πάντα τοις ύτρατιώταις, 
θεραπεύων αυτούς, εχαρίΰατο. οψε δ οί'καδε έπα- 
νελθόντες υπο μεν της γερουϋίας αίτίαν της απεί- 
θειας εβχον , διά γάρ την προς τον Φλαμίνιον οργην 
ητίμαύαν και τον Φούριον, το δε πλήθος άντιψιλο- 

25 νεικήϋαν ύπερ του Φλαμινίου έψηφίόαντο τά νικη- 
τήρια, καϊ άγαγόντες αυτά έζέΰτηβαν της αρχής. 

"Ετεροι δε ύπατοι Κλαύδιος Μάρκελλος και Γναΐος 
Σκιπίων άνθαιρεθέντες εΰτράτευΰαν έπϊ τους Ίνοού- Β 
βρους ' είρηνην γάρ αύτοις αίτηϋαβιν ουκ εψηφί- 

5ο ΰαντο. και άμφω μεν πρώτον πολεμούντες τα πλείω 
εκρατουν, έπειτα την ΰυμμαχίδα λεηλατουμένην μα- 
θόντες διηρέθηΰαν. καϊ Μάρκελλος μεν έπϊ τους 



232 ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XX. 

ληιζομένους την ύύμμαχον δια ταχέων έλ&ών ου κα- 
τέλαβε ΰφάς εκεί, φεύγοντας δ 1 επεδίωκε καϊ υπο- 
ότάντας ένίκηΰε, Σκιπίων δ\ κατά χώραν μείνας 
Άκέρας επολιόρκει , καϊ λαβών αυτάς ορμητηριον τον 
Λολεμον πεποίηκεν , ονΰας έπικαίρονς καϊ εύερκεΐς. 5 
καντεύ&εν ορμώμενοι τό τε Μεδιόλανον καϊ κωμό- 
πολιν ετεραν έχειρώΰαντο. άλόντων δε τούτων καϊ 
ΡΙ405ο£ λοιποί Ίνύονβροι ωμολόγηααν αυτοΐς, χρήματα καϊ 
μέρος της γης δόντες. 

Είτα Πούπλιός τε Κορνήλιος καϊ Μάρκος Μι- ίο 
νονκιος έπ Ίΰτρον έύτράτευβαν , καϊ πολλά, των εκεί 
ε%νών τα μεν πολεμώ , τα δε ομολογίαις υπέταξαν. 
Αουκιος δε Ουετούριος καϊ Γάιος Αοντάτιος ηλ&ον 
μέχρι των Αλπεων, ανεν δε μάχης πολλούς ωκειώ- 
ΰαντο. ο μέντοι των Σαρδιαίων άρχων Δημήτριος, 15 
ως άνω που είρηται, τοΓ(? έπιχωρίοις έπαχ&ης ην καϊ 
τα των πληβιοίκων έκακούργει καϊ εδόκει ττ} ( Ρω- 
μαίων φιλία αποχρωμενος άδικεΐν. αίύ&όμενοι δε 
τοντο ο£ ύπατοι Αιμίλιος Παύλος καϊ Μάρκος Αιονιος 
Β μετεπέμψαντο αυτόν, ως δ' ουχ υπηκουΰεν, αλλά καϊ 20 
της ΰυμμαχίδος υφών ηπτετο, έβτράτευβαν έπ" 1 αυ- 
τόν εν τ7}"ΐ667] οντά. καϊ προμα&όντες οτι υφωρμει 
που των κατάρύεων , μέρος των νεών εις τα έπϊ πά- 
τερα της νηΰου προβμίζαι έπεμψαν, κακ τούτου των 
Ιλλυριών έπ εκείνους ως και μόνους όντας τραπο- 25 
μένων, αυτοϊ κατά ΰχολην προΰπλεύύαντες εν επι- 
τηδείω τε ε6τρατοπεδεν6αντο καϊ προΰπεβόντας 6φί- 
<5ιν αυ&ημερον τους έπιχωρίους οργή της απάτης 
απεώΰαντο. του δε Δημητρίου ες Φάρον έτέραν 
νηΰον διαφυγόντος, καϊ επ' εκείνην επλενΰαν καϊ μ 



16 ανω πον\ ρ. 228, 12 δέη. 



ΜΒ.-νΐΙΙ. ΟΑΡ. XX. XXI. 233 

τών άντικαταΰτάντων έκρατηΰαν καϊ την πόλιν εκ 
προδοΰίας είλον , του Δημητρίου διαδράντος. ος τότε Ο 
μεν είς Μακεδονίαν μετά πολλών χρημάτων προςΨΙΙΐο 
Φίλιππον τον βαύιλεα αυτής έλ&ών ύπ εκείνου μεν 

5 ουκ εξεδόθη , προς δε τους Ιλλυριούς επανελ&ών 
βυνελήφ&η υπό Ρωμαίων καϊ εδικαιώ&η. 

Τω δ' έχομενω ετει περιφανώς οί 'Ρωμαϊοι τοις 21 
Καρχηδονίους έξεπολεμώθηΰαν , καϊ 6 πόλεμος ούτος 
τω μεν χρονω πολύ έλάβΰων του προτέρου βυμβέ- 

ιο βηκε, τοις δ εργοις τοις τε πα&ήμαΰι καϊ μείζων 
καϊ χαλεπώτερος. επήρε δε τούτον μάλιΰτα 6 Αννί- 
βας Στραταρχών τών Καρχηδονίων, ο δ 9 Αννίβας Ώ 
οι5το£ παις του Αμίλκου του Βαρχίδου εγ } ενετό , καϊ 
εκ παίδων ευθύς έπϊ τους 'Ρωμαίους ηΰκηθη. πάν- 

ΐ5 τας γαρ τους υιεΐς 6 Άμίλκας ώβπερ τινας βκύμνους 
έπ αυτούς τρεφειν ελεγεν , εκείνον δε πολύ τή φύ- 
6ει προφεροντα ορών και ωρκωΰε πολεμηβειν αυτοις 
καϊ δια τοΌτο τά τε άλλα καϊ τα πολέμια ετι μάλλον 
αυτόν εξεδίδαβκε , πεντεκαιδεκαέτη οντά ' όθεν ούκ 

2ο ηδυνήθη θανόντος αυτώ του πατρός την ΰτρατηγίαν 
διαδέζαβθαι. επεϊ δε 6 Άΰδρούβας ετελεύτηΰεν, 
ονκί'τί. εμέλληΰεν, £ξ το'τδ καϊ εί'κοΰιν ετών γεγονώς, 
άλλα τό τε ΰτράτευμα εν τή Ιβηρία αύτίκα προκατέ- 
λαβε καϊ Στρατηγός νπ αυτών αναδειχθείς διωκή- 

25 βάτο και παρά τών οίκοι τελών βεβαιωθήναι αντωΡΙ406 
την ήγεμονίαν. πρά%ας δε ταύτα προφάΰεως ευπρε- 
πούς εδεΐτο είς την κατά ^Ρωμαίων όρμήν, καϊ ταύ- 
την εποιήΰατο τους εν τή Ιβηρία Ζακυνθίους. ούτοι 
γαρ ου πόρρω του ποταμού οίκούντες του Ιβηρος, 

30 άνω της θαλάΰΰης βραχύ, τοϊ^ ( Ρωμαίοις προΰέ- 

Οαρ. 21. ϋΐοπίβ Ηίβίοήαβ Εοπι&ηίΐβ 1ϊΙ>γϊ ρβΓάΐΙί: ϊτά§ώι. 
56, 2. 



234 ιίβ. VIII. Ο ΑΡ. XXI. 

κειντο, κάκεινοι καϊ έτίμων αυτούς καϊ εν ταϊς π^ός 
τους Καρχηδονίους 6υν&ήκαις εξαίρετους έπεποι,ή- 
κεβαν. δια ταύτ ούν 6 Αννίβας πόλεμον ηρατο προς 
αυτούς , εϊδώς ότι η έπικουρήΰουΰιν οί*ΡωμαΙοι τοις 
Ζακυν%ίοις η καί τι πα&ούβι τιμωρηΰουΰι. διά τε 5 
ούν ταύτα καϊ ότι καϊ μέγαν πλούτον κεκτη6%αι αύ- 

Β τους έγίνωακεν , ου καϊ μάλιΰτα έχρηζε , και δι' έτερα 
αίτια κατά Ρωμαίων αυτω Συμβαλλόμενα τοις Ζακυν- 
&ίοις επέ&ετο. 

Η δ 9 Ιβηρία , εν η οί Ζακύν&ιοι οίκούΰι^ καϊ η ίο 
προΰεχης αύτη πάΰα εν τε τη Ευρώπη προς δυΟμάς 
έΰτι καϊ επϊ πολύ μεν παρά την εΰω &άλα66αν καϊ: 
πάρα τας Ηρακλείους οτηλας τον τε 'ίΐκεανον αυτόν 
προηκει, καϊ προΰετι καϊ την ηπειρον την ανω διά 
πλείΰτου μέχρι τού Πυρηναίον νέμεται, το γαρ όρος 15 
τούτο εκ της &αλάΰ6ης της πάλαι μεν Βεβρύκων, 
υΰτερον δε Ναρβωνηβίων , χάρξάμενον ες την ε%ω 
την μεγάλην διατείνει, πολλά μεν εντός αυτού καϊ 
ϋύμμικτα ε&νη έχον , πάβαν δε την Ίβηρίαν από της 

Ο προσο^κου Γαλατίας άφορίζον. ούτε ά' ομόφωνοι 2ο 

ήόαν ούτε κοινή έπολιτευοντο. ό&εν ουδέ εις %ν 

όνομα έτελουν' οι μεν γαρ ( Ρωμαΐοι Ίβπανους , οι δ 

' Ελληνες "Ιβηρας από τού ποταμού τού Ιβηρος αυτούς 

έπεκάλεΰαν. 

Οί μεν ούν Ζακύν&ιοι ούτοι δ^ολί-ορκοΰντο , καϊ 25 
έπεμψαν προς τους περιοίκους καϊ προς τους 'Ρω- 
μαίόυς επικουρίας δεόμενοι, άλλα τους μεν ο Αννί- 
βας έκώλυΰεν , οί δε ^Ρωμαίοι πρέσβεις προς εκείνον 
πέμψαντες μη πελάξειν τοις Ζακυν&ίοις εκελευον, 
%α\ ει μη πεί&οιτο , ες την Καρχηδόνα πλεύΰαι ευ&υς 30 
καϊ κατηγορηΰαι αυτού επηπείληβαν. ο δ Αννίβας 
εκ των έπιχωρίων πέμψας τινάς ως εύνοιαν τηρούν- 



ΊΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XXI. 235 

τας τοις πρέύβε6ιν ηδη πληΰίον ούόι παρεΰκεύαβε β 
λέγειν αύτόΐς μη παρεΐναι τον ΰτρατηγόν, πόρρω 
που ες άγνώΰτα χωρία αποδημηΰαντα. κα\ παρηνονν 
άπάλλαγήνάι ως τάχιΰτα, πρϊν καταγγελ&εΐεν ως 

5 πάρειΰιν , ίνα μη δια την αναρχίαν , τον στρατηγού 
μη παρόντος, άπολωνται. ου μεν ονν πιΰτεύΰαντες 
αύτοϊς εις την Καρχηδόνα άπηεβαν' γενομένης ^£\νΐΙ7ΐ 
εκκλησίας οι μεν των Καρχηδονίων είρηνην άγειν 
προς τον^ "Ρωμαίους βυνεβούλευον , οι δε τω Αννίβα 

ίο προσκείμενοι τους μεν Ζακυν&ίους άδικεϊν, τους δε 
"Ρωμαίους τα μηδέν ύφίβι προσήκοντα πολυπράγμο- 
ν εϊν έλεγον. και τελθί? έπεκράτηβαν οι πολεμήβαιΡΙ&ΟΊ 
6φάς αναπεί&οντες. 

Έν τούτω δε ο Αννίβας σπουδή τάς προσβολάς 

ΐ5 της τειχομαχίας έποιειτο. πολλών δε Λ^τόντων καΐ 
πλειόνων τίτ^ωσκο/χει/ωι/ εκ των του Αννίβου, και 
Λοτέ των Καρχηδονίων κατασεισάντων τ«, του περι- 
βόλου και κατά το ρήγμα είσελ&εϊν τολμησάντων, 
έπεξέδραμον οι Ζακύν&ιοι καί άπεσόβησαν σφάς' 

200%'εν αυτοί μεν έπερρώΰ&ηΰαν , οί Καρχηδόνιοι δε 
ενέδοΰαν ά&υμησαντες. ουκ απ έστησαν δε πριν την 
πόλιν έλειν, καίτοι έπ' ογδοον μήνα της πολιορκίας 
παρατα&είσης ' έν οίς άλλα τε πολλά συνηνέχ&η και Β 
άτοπα και 6 Αννίβας δεινώς έτρώ&η. ηλω δε ούτως. 

25 μηχάνημα τω τείχει προσηγαγον πολύ τε αυτού ύπερ- 
αϊρον και όπλίτας τοι)? μεν εμφανείς έχον, τους δε 
λανθάνοντας, των ούν Ζακυν&ίων τοις όρωμένοις 
ως μόνόις οτ)(^ μαχόμενων έρρωμενέστερον , ο£ κε- 
κρυμμένοι το τείχος νπορύξαντες είσεβιάσαντο και 

3ο ένδον έγένοντο. τώ γοϋν παραδοθώ οι Ζακυν&ιοι 
έκπλαγέντες εις την άκρόπολιν άνέδραμον , και εις 
λόγους ήλ&ον, ει πως έπιεικει τιι/^ ομολογία περιϋω- 



236 ιίβ. VIII. ΟΑΡ. XXI. XXII. 

&εϊεν. ως δ* ούδεν 6 Αννίβας προΐόχετο μ^Ίτριον 
Ο ούδε τις αύτοΐς ωφελεία προς των "Ρωμαίων εγίνετο, 
επιΰχε&ήναι τάς προΰβολάς έξητήΰαντο , ως τι περί 
των κατά ΰφάς βουλενΰόμενοι' παν τούτω τα τιμιώ- 
τατα ύυμφορηόαντες των χρημάτων ες πύρ ενεβαλον, 5 
καϊ οί μεν απόμαχοι διεχειρίΰαντο εαυτούς , ο£ ά 
εν ηλικία ά&ρόοι προς τους εναντίους ωρμηκεβαν καϊ 
προ&ύμως αγωνιζόμενοι κατεκόπηύαν. 
22 Και δι' αυτούς οι τε "Ρωμαίοι και οί Καρχηδόνιοι 
έπολεμηΰαν. 6 γαρ Αννίβας καϊ Συμμάχους Συχνούς ίο 
προβλαβών εις την Ιταλίαν ηπείγετο. πυ&όμενοι δε 
ταΰ& οί "Ρωμαίοι ΰννήλ&ον εις το όννεδριον , καϊ 
έλέχ&η μεν πολλά , Αούκιος δ\ Κορνήλιος Αέντουλος 
Τ) έδημηγορηΰε και είτιε μη μέλλειν, άλλα πόλεμον κατά 
των Καρχηδονίων ψηφίβαβ&αι, και διχη διελεΐν καϊ 15 
τους υπάτους κα\ τα Στρατεύματα , καϊ τους μεν εις 
την Ιβηρίαν , τους δε εις την Αιβύην πέμψαι, ϊν* 
υπό τον αυτόν χρόνον η τε χωρά αυτών πορ&ήται 
καϊ οι Σύμμαχοι κακουργώνται καϊ μήτε τη Ιβηρία 
βοη&ηΣαι δύνωνται μητ έκεΐ&εν αυτοί έπικουρη&ωΣι. 2ο 
προς ταύτα Κύιντος Φάβιος Μάξιμος άντέ&ετο μη 
ούτως εκ παντός τρόπου τον ττολ^μον δεΐν ψηφί- 
ΣαΣ&αι, άλλα πρεΣβεία χρηΣαΣ&αι πρότερον , καν 
μεν πείβωβιν ότι ούδεν άδικούβιν, ηΣυχίαν αγειν, 
ΡΙ408αν $' άδικούντες άλωΣι, τότε πολεμηΣαι αύτοΐς, ίνα® 
καϊ την αίτίαν τον πολέμου ες αυτούς απωΣωμε&α. 
αί μεν ούν άμφοΐν δόζαι τοιαύται ηΣαν ως εν κεφα- 
λαίω ειπείν , τη δε βουλή παραΣκευάζεΣ&αι μεν εδοζε 
προς την μάχην , πρεΰβεις δε εις την Καρχηδόνα 



Ο αρ. 22. Βίοηίβ Ηΐδίοήαβ Κοχη&ηαβ Κβι-ί ρβΓ<ϋίί : ΐτΒ,^να. 
55, 1 86<3.η. 



ΊΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XXII. 237 

βτεΐλαι καϊ τού Άννίβου κατηγορηβαι , καϊ εί μεν 
μη έπαινοΐεν τα πραχ&έντα , δικάόαι, εί ά' εις εκεί- 
νον αυτά άναφέροιεν, εζαιτήΰαΰ&αι αυτόν, καν μη 
έκδώΰι, τον πόλεμον έπαγγεΐλαι αύτοις. 
5 Των γοϋν πρέΰβεων απελθόντων οί Καρχηδό- 
νιοι, το ποιητέον εΰκόπουν. και τις Άδδρούβας , εις 
των υπό του Άννίβου προπαρεΰκευαΰ μένων , ύυνε- 
βούλευΰε ΰφίβι χρηναι την τ ε άρχαίαν έλευ&ερίαν Β 
ανακτηύαύ&αι και την εκ της ειρήνης δουλείαν άπο- 
να τρίψαΰ&αι και χρημαΰι και δυνάμεΰι κα\ ΰυμμάχοις 
βυγκεκροτημένοις , έπαγαγών ότι "καν τω 'ΛννίβαΥΙΙΠ2 
μόνω όΰα βούλεται πρα\αι έπιτρέψητε, και τα προσ- 
ήκοντα εΰται καϊ ουδέν αυτοί πονηΰετεΓ τοιαύτα 
δε αυτού είπόντος "Αννων ο μέγας έναντιούμενος 
15 τοις του Άΰδρουβου λόγοις γνώμην είβηνεγκε μήτε 
ραδίως μήτε μικρών και αλλότριων εγκλημάτων ένεκα 
τον πόλεμον εφ εαυτούς επιβπάύαύ&αι, παρόν τα 
μεν λύΰαι, τα δ\ ες τους δράΰαντας αυτά τρέψαι. και 
ο μεν ταύτα ειπών έπαύΰατο, των δε Καρχηδονίων 
20 οί μεν πρεσβύτεροι καϊ τού πριν μεμνημένοι πολέμου Ο 
αύτω ΰυνετί&εντο , οί δ' εν ηλικία και μάλιόά* όβοι 
τα τού Άννίβου επραττον ίϋχυρώς αντέλεγον. ως δ 
ούδεν ΰαφες άπεκρίναντο και εν ολιγωρία τους πρέ- 
σβεις εΐχον , ο Μάρκος 6 Φάβιος τάς χείρας υπό τα 
25 ιμάτια νποβαλών καϊ νπτιάΰας αύτάς εφη εγώ μεν 
ένταύ& ', ω Καρχηδόνιοι, καϊ τον πόλεμον και την 
ειρηνην φέρω, ύμεΐς ά' οΛοτ^ρον αυτών βούλεΰ&ε 
ελεβ&ε" άποκρι&έντων δε μηδέτερον μεν αίρεΐΰ&αι, 
δέχεΰ&αι $' ετοίμως όπότερον καταλείψουΰιν , επηγ- 
30 γειλεν αύτοΐς αυτίκα τον Λολεμ.ον. 

Ούτω μεν ούν και δια ταύτα οί τε *Ρωμαΐοι και 
οί Καρχηδόνιοι το δεύτερον επολέμηβαν. και το δαι- 



238 ιίβ. VIII. ΟΑΡ. XXII. XXIII. 

Β μόνιον τα γενηΰόμενα προεβήμηνεν. εν γαρ τη Ρώμη 
ανθρωπίνως έλάληΣε βούς, και έτερος έν τη των 
'Ρωμαίων πανηγύρει έ% οικίας εις τον Τίβεριν εαυ- 
τόν ερριψε καϊ έφ&άρη , κεραυνοί τε πολλοί έφέροντο, 
καϊ αίμα το μεν βξ αγαλμάτων ωφ&η, το δε «| άόπί- 5 
<ϊθ£ Στρατιώτου έρρύη, έτερου τε ζίφος έ£ αυτόν 
του Στρατοπέδου λύκος ηρπαΰε. τω δ 1 'Λννίβα θηρία 
πολλά καϊ άγνωβτα τον "Ιβηρα διαβαίνοντι προκα- 
θηγηΰατο, και οψις ονείρου έφάνη. εδοζε γαρ ποτέ 
τους θεούς έν έκκληβία καθήμενους μεταπέμφαΣθαί ίο 
τε αυτόν και ΰτρατεύΰαι οτι τάχιΰτα εις την Ίταλίαν 
προ6τά\αι και λαβείν παρ' αυτών της οδού ηγεμόνα, 
καϊ αμεταΰτρεπτι ύπ αυτού κελευβθηναι επεβθαι' 
ΈΊίΟΰμεταβτραφήναι δε και ίδεΐν χειμώνα μέγαν χωρούντα 
καϊ δράκοντα αυτώ έπακολονθούντα άμηχανον, και ΐ5 
θαυμαΰαι έρέΰθαι τε τον αγωγόν τι ταύτα ειεν ' και 
τον είπείν ώ Λννίβα, ταύτα Συμπορθηβοντά <5Ό^ 
την Ίταλίαν έρχεται!* 
23 Ταύτα τω μεν Αννίβα χρηΣτην ελπίδα , τοις δ\ 
Ρωμαίοις δεινην ένεποίει έκφόβηΣιν. διχη δε τας 2ο 
δυνάμεις οι 'Ρωμαΐοι διελόντες καϊ τους ύπατους, 
Σεμπρώνιον μεν Λόγγον ες Σικελίαν έπεμψαν , ες δε 
την Ίβηρίαν Σκιπίωνα Πούπλιον. 6 δε Αννίβας εις 
την Ίταλίαν ως τάχιΣτα έπιθυμών είΣβαλεϊν , Σπουδή 

Β έχώρει, και παΣαν την Γαλατίαν την μεταζυ τον 25 
Πυρηναίου και του ( Ροδανού ούΣαν αμαχει διήλθε, 
και μέχρι μεν τού ποταμού τού 'Ροδανού ουδείς εις 
χείρας ηκεν αύτώ, έκει δ 9 6 Σκιπίων έπεφανη, καί- 
περ μη παρουΣης αυτώ της δυνάμεως, όμως μετά 
των έπιχωρίων και των αύτοΐς προΰοίκων τα τε 3ο 

0'β.ρ. 23. Βίοηίδ Ηίδίοπαβ Βοπιειη&β Ηβή ρβΓ(3ϋ;ΐ: Ιταλοί. 

57, 4. 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XXIII. 239 

πλοία τά εν τω ποταμώ προδιέφ&ειρε καϊ το ρενμα 
αντον διά φυλακής εποιηβατο. 6 ούν Αννίβας 'έτριψε 
μεν τίνα χρονον καϊ ΰχεδίας καϊ ΰκάφη άλλα τε καϊ 
μονόξνλα καταόκενάζων , εφ&η δ ονν νπό πολνχει- 

5 ρίας τα προς περαίωύιν αναγκαία πάντα , πρϊν τω 
Σκιπίωνι το οίκεΐον άφικέύ&αι ΰτράτενμα , προετοι- Ο 
μαβάμενος. καϊ τον άδελφόν Μάγωνα 6νν τοϊς ίπ- 
πενύι καϊ ψιλοΐς τιύιν, η ΰκεδάνννται ο ποταμός 
επί πολν καϊ νηΰοις διαλαμβάνεται, διαβηΰόμενον 

ίο επεμψεν, αντός δε κατά τον εμφανή πόρον εχώρει 
δή&εν , ϊν οί Ταλάται άπατη%εϊεν , προς αντον άντι- 
ταττόμενοι, καϊ αμελέβτερον εν άλλοις τον ποταμού 
την φνλακην δώνται' ο καϊ γεγονε. καϊ 6 Μάγων 
διεβη τον ποταμόν, ο #ε Αννίβας καϊ οι περί αντον 

ΐ5 κατά τον πόρον επεραιονντο. καϊ γενόμενοι κατά το 
μεύον ήλάλαξαν , καϊ οί ύαλπιγκταί δε όννηχηΰαν'νίΐΙΤό 
καϊ 6 Μάγων κατά νωτον τοις άν&εβτηκόόι προύέ- 
πεβε ' καϊ όντως οϊ τε άλλοι καϊ οί ελέφαντες άκιν- ό 
δννως επεραιώ&ηΰαν. άρτι δε περαιω&έντων αντών 

2ο και τω Σκιπίωνι η οικεία άφίκετο δνναμις. πεμ- 
-ψαντες ονν εις προύκοπην ιππέας αμφότεροι τοιοντω 
τέλει της ίππομαχίας έχρήΰαντο οποίον 6 βνμπας 
εύχηκε πόλεμος ' οί γαρ 'Ρωμαΐοι καϊ ελαττον την 
πρώτην ένεγκάμενοι και βνχνονς άποβαλόντες ενί- 

25 κηΰαν. 

Έντεν&εν Αννίβας άπιεναι προς Ίταλίαν ύπεν- 
δων , νποπτενων δε τάς επιτομωτερας των οδών, 
εκείνας μεν παρεζήλ&εν , ετεραν δε πορεν&εϊς ίύχν- 
ρώς επόνηύε. τά τε γάρ όρη εκείνα αποτομωτατα 

30 εύτι καϊ η χιών πολλή γενομένη καϊ τάς φάραγγας 
νπ άνεμων πληρώβαΰα καϊ 6 κρνβταλλος ίβχνρο- 
τατα παγεϊς δεινώς 6φάς έταλαιπώρηύε' καϊ πολλοιΡΙ&ΐ® 



240 ιλβ. VIII. Ο ΑΡ. XXIII. XXIV. 

των αυτού Στρατιωτών υπό τε τον χειμ,ώνος καϊ ύτιο 
βιτοδείας απώλοντο , πολλοί δε και οΐκαδε άνεχώρη- 
6αν. έχει δε λόγος οτι καϊ αυτός άνέΰτρεψεν αν, 
ει μη πλείων καϊ άπορωτέρα η προδιηννβμένη οδός 
της λειπομένης ετύγχανε, δια μεν δη τούτο ουκ απε- 5 
τράπετο, εζαπίνης δ\ έκτος των "Αλτιεων εκφανεϊς 
δανμα καϊ δέος τοις 'Ρωμαίοις ενέβαλε. 

Καϊ 6 μεν προεχώρει τα εν ποΰι προΰποιούμενος, 
Σκιπίων δε τον μεν άδελφόν Γάιον Σκιπίωνα ύπο- 
Οτρατηγονντα αυτφ εις την Ιβηρίαν επεμψεν ως ίο 

Β καταληψόμενον αυτήν η τον Άννίβαν έτίανά%ονχα, 
αυτός δ' επί τον Άννίβαν ηλαοε. καϊ ημέρας μεν 
τινας έπέΰχον, έπειτα αμφω προς την μάχην ωρμη- 
6αν. πρϊν δε δη έργου εχε6&αι, ΰυγκαλέΰας τους 
ϋτρατιωτας ο Αννίβας παρήγαγε τους αιχμαλώτους, 15 
ους κατά την οίοι/ είληφει, καϊ ηρετο αυτούς πότε- 
ρον δεδέΰ&αι καϊ δονλεύειν κακώς βούλοιντο η μονο- 
μαχήΰαι άλλήλοις , ώΰτ άφε&ήναι προίκα τους νική- 
ϋαντας. καϊ ώς το δεύτερον εϊλοντο, βυνέβαλεν 
αυτούς, καϊ μαχεβαμένων έδημηγόρη6ε, τους οικείους 2ο 
ϋτρατιώτας έπιρρωννυς και παρα&ηγων εις πολεμον ' 

Ο τούτο ά' ετέρω&εν καϊ 6 Σκιπίων εποίηβεν. είτα 
6υνήλ&ον μεν ως ολοις τοις ΰτρατοπέδοις μαχουμενοι, 
ο Σκιπίων δε, προΰυμμίζας τω ίππικω και ήττη&εις 
ΰυχνούς τε άποβαλών καϊ αύτος τρω&είς , απο&ανών 25 
τ αν, ει μη περ αύτω Σκιπίων ο υιός καίπερ ών 
επτακαιδεκαέτης έπήμυνε, κατέδειΰε μη και τω πεζω 
6φαλη, και αντίκα τε έπανήγαγε καϊ της νυκτός 
υπεχώρηβεν. 
24 Αννίβας δε με& ημέραν την άποχώρηβιν αυτού ζο 



Ο&ρ. 24. ϋϊοηίδ Ηίδίοπ&θ Εοπι&η&β Ι'ώνί ρβΓάίΐί. 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XXIV. 241 

μα&ών προς τον Ηριδανον ήλΰε, και μήτε βχεδίας 
η πλοία ενρών, ένεπέπρηΰτο γαρ παρά τον Σκι- 
πίωνος, τον μεν αδελφόν Μάγωνα ΰνν τοις ίππενΰι 
διανήζαό&αι καϊ επιδιώζαι τους 'Ρωμαίονς εκελενΰεν, π 

δ αυτός δε άνω προς τάς πηγάς χωρηβας τον ποταμού 
τονς ελέφαντας κατά τον έπίρρονν διαβηναι προΰε- 
τα%ε. καϊ οντω τον ύδατος περί τοις όγκοις των ζωών 
εμποδιξομενον και ΰκεδανννμενον , ραον κάτω υφών 
διεπεραιώ&η. καταληφθείς ονν ο Σκιπίων κατά χωράν 

ίο έμεινε, καϊ εμαχεΰατ αν, ει μη ννκτος οι Γαλάτσι οί 
μετ αντον ηντομόληόαν. ο δ* ονν Σκιπίων επί τοντω 
ταραχ&εϊς καϊ νπο τον τραύματος ταλαιπωρίας υπό 
ννκτα αν&ις ε%ανε6τη καϊ έπϊ μετεωρον το τάφρενμα 
εποιηβατο' δίωζις δε αντον ουκ έγένετο. μετά δε 

15 τοντο άφίκοντο και οι Καρχηδόνιοι , καϊ τον ποταμονΡΙΔΙΐ 
δια μεΰον ποιηΰάμενοι εβτρατοπεδενΰαντο. 

Ό μεν ονν Σκιπίων διά τ ε το τρανμα και δια τα 
όνμβεβηκότα άνεϊχε καϊ δνναμιν μετεπέμπετο , Αννί- 
βας δε πολλά πειράΰας παρακινηΰαι προς μάχην 

2ο αυτόν, έπει οντε τοϋτ ηδννη&η και τροφής εΰπα- 
νι6ε, φρονρίω προΰεβαλεν εν ω ΰίτος πολνς τώΐΛνΐΐ74 
'Ρωμαίων εκείτο, καϊ μηδέν περαίνων, τον φρον- 
ραρχον διέφ&ειρε χρημαΰι, κάκεϊνό τε προδο&εν 
έλαβε καϊ τα άλλα βχειν τα μεν οπλοις, τα δε χρνόίω 

25 έπηλπιΰε. καν τοντω 6 Λόγγος την Σικελίαν τω 
νποΰτρατηγω πιβτενβας προς τον Σκιπίωνα κεκλη- 
μενος άφίκετο. καϊ ον πολλω νΰτερον νπο φιλοτι- 
μίας , καϊ οτι τινάς κατατρέχοντας την χωράν εκρά- β 
τηΰεν, εις παράτα\ιν ωρμηΰεν. καϊ έβφάλη ενεδραις 
3ο περιπεβών' καϊ τον Άννίβον έπεζελ&όντος μετά των 



10 οί ΓαΙάταί] Οοη£. Οΐοπίδ £Γ£ΐ§•αιβη<;ιιΐΏ 57, 6. 
ΖΟΝΑΚΛ5 ιι. 15 



242 ΙΊΒ. VIII. ΟΑΡ. XXIV. 

πεζών καϊ τών ελεφάντων , ου μετ αυτόν έτράπηΰαν 
εις φνγην ^ καϊ πολλοί διεφ&άρηβαν φόνω, πολλοί 
δε καϊ εις τον ποταμόν άπεριΰκεπτως έμπεΰόντες 
επνίγηΰαν , ως όλίγονς μετά τον Αόγγον περιβω- 
%ηναι. νικηβας μεντοι 6 Αννίβας ονκ 'έχαιρεν , οτι 5 
ότρατιώτας τε πολλονς καϊ τονς ελέφαντας πλην 
ενός νπο τον χειμώνος καϊ των τρανμάτων άπεβαλεν. 
Άνοχήν ονν άΰπονδον ποιηΰάμενοι προς την 

€ ανμμαχίδα υφών εκάτεροι εχώρηΰαν, καν ταΐς πό- 
λεΰιν αντών εχείμαζον. καϊ τοις μεν Ρωμαίοις άφ&ο- ίο 
να εφοίτα τά επιτήδεια, 6 δ' Αννίβας ονκ άρκον- 
μενος τοις παρά των όνμμάχων διδομενοις ταΐς τε 
κώμαις καϊ ταΐς πόλεΰι τών Ρωμαίων προσπίπτων 
τά μεν εκράτει , τά ά' άπεκρονετο. και ποτέ τω ιπ- 
πικώ νπο τον Αόγγον νικη&εϊς έτρώ&η. &αρΰηόαν- ΐ5 
τες ονν εκ τοντον τίνες τών ^Ρωμαίων καϊ κα& εαν- 
τονς προΰβάλλοντι αντοΐς επε'ξήλ&ον. κάκείνονς τε 
εφ&ειρε καϊ τον χωρίον ομολογία έκράτηΰε' καϊ 
αυτό μεν κατεόκαψε, τών δ 9 αιχμαλώτων τονς μεν 
'Ρωμαίονς άπεκτεινε, τονς δ' άλλονς άφηκε. τοντο 2ο 

ΐ> δε καϊ εφ απαόι τοις ξωγρονμενοις εποιει , τας πό- 
λεις δι* αντών οίκειονμενος. αμελεί καϊ τών λοιπών 
Γαλατών πολλοί και Αιγνων καϊ Τνρύηνών τονς 
'Ρωμαίονς τονς παρ' αντοΐς όντας οι μεν φονενύαν- 
τες, οί δε έκδόντες μετέύτηΰαν. 25 

Ές δε την Τνρβηνίδα τω Αννίβα πορενομένω 
6 Αόγγος επέ&ετο, χειμώνος Λολλον γενομένον. πε- 
σόντων δε άμφοτεροις πολλών 6 Αννίβας ες την 
Αιγνοτικην ελ&ών ενδιέτριψεν. νποπτενων δ\ καϊ 
τονς όφετέρονς, ονδενι ραδίως επίΰτενεν, άλλα τηνζο 
εΰ&ήτά τε μεταβάλλων καϊ κόμαις χρώμενος περι- 
&£τοις την τε διάλεξιν άλλοτε άλλην ποιούμενος, %δει 



ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XXIV. XXV. 243 

γαρ πλείονς καϊ την των Λατίνων, καϊ ννκτωρ καϊ 
με&' ημέραν πολλά έπεβκόπει ηκονέ τε πλεΐΰτα ω£ΡΙ412 
ονκ Αννίβας καί τίνα ώς ετερός τις έφδέγγετο. 

Έν μεν ονν τγι Ιταλία ταντα έγίνετο, ο δ' έτερος 25 
5 Σκιπίων 6 Γάιος εις την Ιβηρίαν παρέπλενΰε, και 
τα παρα&αλάβΰια αντης μέχρι τον "ΐβηρος πάντα καϊ 
των ανω ΰνχνα τα μεν βία, τα δ 1 εκόντα προβεί- 
ληφε, καϊ τον Βάννωνα μάχη νικηβας έζώγρηβεν. 6 
δε τον Άννίβον ομαίμων Άβδρονβας μα&ών ταντα 

ίο διέβη τον'Ίβηρα, καϊ των μεταστάντων τινάς νπηγά- 
γετο' τον δ ε Σκιπίωνος έπελ&όντος αντώ άνεχώρηβεν. 

Οι δ εν τή 'Ρωμτ] τον Φλαμίνιον καϊ τον Γέμι- β 
νον νπάτονς αν&ις εΐλοντο. * Αννίβας $' 'άρτι τον 
§αρος επιύτάντος ως εγνω τον Φλαμίνιον μετά 

ΐ5 Σερονιλίον Γεμίνον χειρι πολλΐ} έπ αντον Ιόντα, 
προς έ%απάτην αντών έτράπη, καϊ πλαττόμενος έν- 
διατρίψειν εκεί καϊ μάχην βννάψειν, έπει νομίΰαν- 
τες αντον οί ^Ρωμαίοι κατά χωράν μένειν άμελώς των 
οδών εβχον, επί τον βτρατοπέδον τονς ιππέας κατέ- 

20 λιπεν , αντός δ 9 νπο ννκτα άρας τά τε βτενόπορα 
με&' ηβνχίας διήλ&ε και προς Άρητιον ηπείγετο' 
και οί ίππεΐς δε, έπει πολν προήλ&εν , άπ^εύαν αντώ 
εψεπόμενοι. οί ί' νπατοι γνόντες ηπατημένοι , Γέ- 
μινος μεν αντον νπέμεινε τονς τ αφεΰτηκότας κα- ο 

25 κώβων καϊ κωλνΰων επικονρηβαι Καρχηδονίοις, Φλα-ΛΥΠ75 
μίνιος δε μόνος έδίωκεν, ϊν αντον μόνον το έργον 
της νίκης, ώς ωετο, γένηται. και το Άρητιον προ- 
κατέλαβεν' 6 γαρ Αννίβας βνντομωτέραν τραπόμενος 
δνΰόδοις ένέτνχε, καϊ άν&ρώπονς βνχνονς και πολλά 

3ο νποζνγια καϊ τον έτερον των οφ&αλμΓν άπέβαλεν. 

Ο&ρ. 25. ϋίοηίδ Ηίδίοπ&β Εοκιαη&β Ηβιά ρβΓάίΐί: ΐϊ᧕ιη6η- 
ίπιη 57, 8. 

16* 



244 ιίβ. VIII. οαρ. XXV. 

όψε ό' ούν προς το ^Αρητιον έλ%ών , καϊ εύρων εκεί 
τον Φλαμίνιον , κατεφρονηΰεν αυτόν, καϊ μάχη μεν 
ου ύυνεβαλε, το γαρ χωρίον ανεπιτήδειόν οι έδόκει, 
πεΐραν δε αυτού ποιούμενος εκειρε την χωράν, καν 
ΐ> τούτω επεκδραμόντων των ^Ρωμαίων έπανηγαγεν, 5 
ίνα φοβεΐβ&αι δόζη. της δε νυκτός εζαναΰτάς , επι~ 
τηδειόν τι χωρίον προς την μάχην εύρων έμεινε, καϊ 
του μεν πεζού το πλεΐον κατά τα ορη λοχάν έταξε, 
το $' ίίΐτίΐκον ΰύμπαν έζω των ΰτενών άφανώς εφε- 
δρεύειν έκέλευΰε, καϊ αυτός έπϊ τοΰ γηλόφου μετ ίο 
ολίγων εατρατοπεδευΰατο. 6 δε Φλαμίνιος εν φρο- 
νηματι ων, και έπϊ μετέωρου 6υν ολίγοις αυτόν 
ίδών, την τε λοιπην ΰτρατιάν πόρρω ποι πεπομ- 
φέναι νομίΰας, ραδίως μεμονωμένον αιρήΰειν ηλ- 
πιόε, και ες το ύτενόν άπεριΰκέπτως είύήλ&ε, καν- ^ 
ταύ&α, οψε γαρ ην , ηυλίΰατο. καϊ υπό μέβας νύκτας 
υπό καταφρονηΰεως αυτούς άφνλάκτως κα&ενδοντας 
Ρ Ί 413 πανταχόθεν ομού περιέΰχον οί Καρχηδόνιοι, και 
πόρρω&εν ακοντίοις και βφενδόναις καϊ τοζευμαβι 
τους μεν εύναξομένους ετι, τους δε τα Όπλα λαμβα- 2ο 
νοντας εκτεινον, αυτοί μη τι δεινον αντιπααχοντες. 
οι γαρ ' Ρωμαίο ι , μηδενός αυτοΐς ουμπλεκομένου, 
βκότονς τε και ομίχλης ουύης , ουκ είχον τη ΰφετερα 
χρήΰα6&αι άρετη. τοόούτος δ* εγ ενετό θόρυβος καϊ 
τοιαύτη ταραχώδης εκπληξις κατέύχεν αυτούς ώς 25 
μηδέ των βειΰμών των τότε γενομένων αίΰ&έΰϋ'αι, 
καίπερ πολλά μεν οικοδομήματα κατερράγη, πολλά 
δε καϊ των ορών τα μεν διεΰχε, τα δε και βυνέπεβεν, 
ώς καϊ τάς φάραγγας εμφράζαι , και ποταμοί δε της 
αρχαίας εξόδου αποκλεισθέντες αλλην έτράποντο. 80 
Β τοιούτοι μεν ΰειβμοϊ την Τυρβηνίδα κατεβχον , ου 
μεντοι καϊ οι μαχόμενοι εν έννοια υφών έγενονχο. 



ΜΒ. VIII. ΟΑΡ. XXV. 245 

αυτός τε ούν ο Φλαμίνιος καϊ άλλοι παμπλη%εϊς επε- 
ΰον, ΰυχνοϊ δε επί τίνα λόφον άνέβηΰαν' έπεϊ ά' 
ήμερα εγενετο, εις φυγην ώρμηΰαν, καϊ καταλη- 
φ&έντες τά τε όπλα και εαυτούς επ αδεία παρέδοΰαν. 

5 ο γε μην Αννίβας βραχύ των ομωμοΰμενων εφρόν- 
τι6ε, πάντων δε των εν τω ΰτρατοπεδω άλόντων το 
μεν ύπηκοον το τ ε ΰυμμαχικόν των * Ρωμαίων άφήκεν, 
αυτούς δε εκείνους δηΰας έψύλαΰΰε. πρά'ξας δε 
ταύτα επί την ( Ρωμην ήπείγετο, καϊ μέχρι μεν Ναρ- 

ίο νιας την τε γην τέμνων και τάς πόλεις προόαγόμενος 
πλην Σπωλητίου προήλ&ε, Γάιόν τε ένταύ&α Κεν- Ο 
τηνιον ΰτρατηγόν ένεδρεύοντα περιοχών £φ&ειρεν' 
ως δε τω Σπωλητίω προΰβαλών άπεκρουΰ&η, και 
την του Ναείρου γεφυραν κα&ηρημένην είδε, καϊ 

ΐ5 περί τους άλλους ποταμούς ους άναγκαΐον ην διελ- 
&εΐν τούτο γεγονός επύ&ετο , της μεν επί την 'Ρωμην 
ορμής επέόχεν , ες δε την Καμπανίαν ετράπετο, την 
τε χωράν αρίΰτην καϊ την πάλιν την Καπύην μεγί- 
6την ούΰαν ακούων , ενόμιζεν, ει ΰφάς προκαταλάβοι, 

20 και ταλλα δι ολίγου προύκτηβαβδαι. 

Οι δ εν τη Ρώμη πυ&όμενοι περί της ηττης 
ηλγηβαν, και δι' εκείνους καϊ δι εαυτούς όδυρόμενοι, 
καϊ εν απόρω ηΰαν, τάς τε γέφυρας του Τιβεριδος 
πλην μιας κα&εΐλον και τα τείχη πολλαχγι πεπονη- 

25 κότα ΰπουδη επεΰκεύαξον. δικτάτωρά τε προχει- Ό 
ρίΰαβ&αι βουλη&έντες αύτοι εν έκκληΰία αυτόν ανεΐ- 
πον. αγαπώντες δε ει αυτοί μόνοι ΰω&εΐεν, ουκ 
εΰτειλαν τοΓ^ ΰυμμάχοις βοη&ειαν. πυ&όμενοι δε 
τον Αννίβαν ες Καμπανίαν ορμη&ηναι , τότε και τοις 

3ο ΰυμμαχοις επικουρηΰαι εγνωΰαν. τω δ* Αννίβα τον 
δικτάτωρά τον Φάβιον και τον "ππαρχον τον ΜάρκονΨΙΠβ 
25 δικτάτωρά — 30 εγνωααν] Οοηί". Βίοηίδ ΐΐΆ^να. 57, 8. 



246 ιίβ. VIII. Ρ ΑΡ. XXV. XXVI. 

τον Μινούκιον άντικατεβτηοαν. οϊ επ εκείνον ελ- 
•ϋ-όντες ες μεν χείρας αύτω ουκ φεΰαν, παρεπόμενοι 
δε επετηρουν ει που καιρός μάχης παραπεαοι ' άπο- 
κινδυνεύΰαι γαρ 6 Φάβιος κατεπτηχόΰι ΰτρατιώταις 
ΡΙ4ΐ4καΙ ήττημένοις προς πλείους καϊ νενικηκότας ουκ 5 
η&ελε , καϊ αμα ο6ω μάλλον την χωράν κακώΰειαν, 
τοβουτψ &α66ον απορηβαι τροφής αυτούς ηλπιΰε. 
τοιούτοις χρώμενος λογία μοΐς ούτ άλλγ] χωρά έπη- 
μννεν ούτε τη Καμπάνια, κατέκλειβεν ούν δια ταύτα 
πάν το πολέμιον εις την Καμπανίαν ' περιοχών γαρ ίο 
αυτούς άπανταχό&εν ουκ είδότας εν φυλακή εποιη- 
ύατο. αυτός μεν γαρ κάκ της ϋ'αλάΰΰης καϊ εκ της 
ΰυμμαχίδος των επιτηδείων εύπόρει, έκείνοις δε 
μονά %α εκ της γης ην εκειρον υπάρχοντα %δει. καϊ 
δια τούτο ανεΐχε καϊ της μελληΰεως ουκ εφρόντιζε. 15 

Β διο καϊ πάρα των πολιτών αίτίαν είχεν , ως και μελ- 
λητης επονομαΰ&ήναι. 
26 *0 δ Αννίβας, επεϊ προς χειμώνα εγίνετο, καϊ 
ούτε κατά χώραν χειμάβαι ΰπάνει των αναγκαίων 
ηδύνατο καϊ πολλαχη πειράαας ε\ιεναι της Καμ- 20 
πανίας κεκώλυτο, τοιούτον τι έμηχανηΰατο. τους 
αιχμαλώτους πάντας ) ίνα μη τις αυτών διαφυγή και 
το γινόμενον γνωρίΰγ} τοϊ^ 'Ρωμαίοις , κατε6φα%ε ' και 
τάς εν τω ϋτρατοπεδω βούς α&ροίΰας δάδας τοις 
αυτών προβεδηβε κεραΰι , καϊ προς τα κατά τους 25 
Σαυνίτας ορη ύπο νύκτα χωρηβας τας τε δάδας 
άνηψε καϊ τάς βοϋς έπετάραζεν. οϊΰτρη&εΐΰαι δ 

Ο εκεΐναι δια το πυρ καϊ την ελαΰιν πολλαχη την υλην 
ένεπρηΰαν, κάκ τούτου ραδίαν παρεΰχον αυτω την 
νπερβαύιν. οι γαρ έν τω πεδίω 'Ρωμαΐοι καϊ οι εν 

Οίΐρ. 26. Βίοηίδ Ηΐβίοή&β Εοπιαηαβ ΙϊΙιπ ρβΓάίίί: ΐΐΆξξ- 
ηιβηίηιη 57, 9 — 21. 



ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XXVI. 247 

τοις μετεώροις, ενέδρας πτοη&έντες, ουκ έκινη&ηΰαν. 
καϊ ούτως 6 Αννίβας διήλ&ε καϊ ες την Σαυνίτιδα 
εκομίΰ&η. 

Ό ονν Φάβιος με&' ημεραν το γενομενον γνούς 

ξ,κατεδίωζε, καϊ τους τε καταλελειμμενους εν ττ} όδώ, 
ίνα 6φάς εί'ρζωβι, τρεψάμενος, καϊ τους βοη&ήΰαντας 
αυτοϊς κρατήρας , έβτρατοπεδευΰατο μεν ου πόρρω 
των πολεμίων, ου μέντοι καϊ ες χείρας εκείνοις 
ήλ&εν, αλλ* αποΰκίδναΰ&αί τε αυτούς καϊ προνο- 

ιο μεύειν εκώλυεν ' ώΰτε τον Άννίβαν απορηΰαντα το Ώ 
μεν πρώτον επι την *Ρωμην ορμηβαι' ώς δ 1 ουκ 
εμάχετο, δι' ήβυχίας δε παρηκολού&ει 6 Φάβιος, 
αυ&ις υπέΰτρεψεν εις το Σαύνιον. καϊ 6 Φάβιος 
αύτω εφεπόμενος δι άΰφαλείας προΰηδρευε, προ- 

15 μη&ούμενος μήτε των οικείων άποβαλεϊν τινας, καϊ 
αυτός μεν των αναγκαίων εν ευπορία τυγχανων, 
εκείνω δ\ των οπλών εκτός ουδέν προΰεΐναι ορών, 
καϊ μηδ' οΐκο&εν προΰιονΰαν επικουρίαν. ου γαρ 
Καρχηδόνιου καϊ εν γέλωτι αυτόν εποιοϋντο, γρά- 

2ο φόντα ευ πράττειν καϊ πολλά κατορ&ούν, και 6τρα- 
τιώτας παρ αυτών αιτούντα και χρήματα, λέγοντες 
μη ΰυμφωνειν τάς αίτηΰεις ταϊς κατορ%ώβεύι. τους 
γάρ νικώντας προΰηκειν καϊ τω παρόντι αρκεΐ6&αι 
ύτρατεύματι, και χρήματα ϋτελλειν οί'καδε, αλλ 1 ουρΐ4ΐ5 

25 προβαιτεΐν. 

"Εως μεν ούν ενεδημει 6 Φάβιος, δεινόν ουδέν 
τοις 'Ρωμαίοις έγένετο , ώς δ 1 εκείνος εις την *Ρωμην 
άπηρε κατά τι δημόΰιον, επταιβαν. 6 γάρ Ροϋφος ο 
ίππαρχος, φρόνημα κενόν ύπό νεότητος έχων καϊ 

3ο των πολεμικών βφαλμάτων απερίοπτος ων και τή 
μελληΰει του Φαβίου άχ&όμενος , επεϊ την προΰτα- 
ϋίαν της ΰτρατιάς μόνος εΰχε , τών μεν εντολών του 



248 ΙΊΒ• VIII. ΟΑΡ. XXVI. 

δικτάτωρος ώλιγώρηβεν, όρμηΰας δ' εις παράταζιν 
το μεν πρώτον νικάν εδοζεν, είτα ηττη&η. καν πάν•* 
ΰνδϊ διεφ&άρη, ει μη τίνες Σαννιτών κατά τύχην 
Β τοίς ( Ρωμαίοις ετίίκονροι άφικνούμενοι δόζαν τοις 
Καρχηδονίοις παρέβχον προΰιέναι τον Φάβιον. άνα- 5 
ΎίΙΙΠχωρηΰάντων ονν δια τούτο κεκρατηκέναι ένομιΰε, 
κα\ ες την Ρωμην το έργον μεγαλύνων καϊ τον 
δικτάτωρα προΰδιαβάλλων επέΰτειλεν, [όκνηρόν καν 
μελλητην αυτόν καλών καϊ τα τών εναντίων φρο- 
νούντα. ίο 

Οί ό' εν ττ\ Ρώμη νενικηκέναι τον 'Ρονφον όντως 
ένομιΰαν , καϊ οία παρά δόζαν &αρΰήΰαντες καϊ επη- 
νονν αυτόν καϊ ετίμων, και τον Φάβιον εν υποψία 
ΰχοντες δια ταϋτα καϊ ότι τα εν Καμπάνια χωρία 
αυτού ουκ εδγιωΰαν , μικρού καϊ της αρχής αν παρέ- 15 
λυόαν. αλλ εκείνον μεν χρηΰιμον νομίζοντες είναι 
Ο ουκ επαυΰαν , τω $' ίππάρχω την αυτήν έ\ουβίαν 
προΟενειμαν, ωβτ' άμφω από της ί'ΰης αρχειν. δοζαν- 
των δε τούτων 6 μεν Φάβιος ούτε το?5 πολίταις ούτε 
τω 'Ρούφω εύχεν όργην, 6 δε 'Ροΰφος, ούδε πριν 20 
ορ&ώς φρονών, τότε μάλιβτα επεψυβητο καϊ κατε- 
χειν εαυτόν ουκ ηδννατο^ αλλ ημεραν ηζίου παρ 
ημεραν η καϊ πλείους εφεξής εναλλάξ μόνος αρχειν. 
δείΰας δ' 6 Φάβιος μη τι κακόν έζεργαΰηται, ει παΰης 
της δυνάμεως γένοιτο εγκρατής, προς ου δ έτερον αυτώ 25 
ϋυνηνεΰεν , άλλ' ενείματο το ΰτρατοπεδον , ωΰτε τοις 
Β ύπάτοις έπ ί'ΰης ιδίαν εκάτερον ίΰχύν εχειν. καϊ πα- 
ραχρήμα 6 Ρούφος άπεΰτρατοπεδευόατο , ϊνα δια- 
δηλος η ότι κα& εαυτόν άρχει, αλλ ου χ υπο τω δΐκτα- 
τωρι. 6 ούν Αννίβας τούτο αιϋ&όμενος ες μαχην 3ο 
αυτόν υπηγάγετο , ως επί καταλη-φει χωρίου προΰ- 
ελ&ών' καϊ περι6τοιχιΰάμενος έ% ενέδρας εις κίν- 



Ι,ΙΒ. VIII. ΟΑΡ. XXVI. 249 

δννον κατέβτηβεν ώς πανβτρατιφ ε%ελεϊν, ει μη ο 
φάβιος κατά νώτου αυτφ προΰπεΰών εκώλυΰε. 

Πα&ών ουν τοΰτο 6 'Ρουφος μετεβάλετο , καϊ το 
ΰτράτευμά τε το περίλοιπον ες τον Φάβιον εν&νς 

ΐ,ηγαγε, καϊ την αρχήν παραδέδωκεν, ούδ άνέμεινε 
τον δήμον άναψηφίο*α6&αι , άλλ' εθελοντής την ηγε- 
μονίαν, ήν παρ* αυτού μόνος ιππάρχων ελαβεν,νϋΜ* 
άφήκε. καϊ αντον επί τούτω πάντες επήνεΰαν. καϊ 
6 Φάβιος αντίκα μηδέν ενδοιάΰας πάΰαν εδέζατο, 

ίο καϊ 6 δήμος αυτό άπεδέ%ατο. και μετά ταύτα αντος 
τε αύφαλέΰτατα προέΰτη τον ύτρατεύματος , καϊ μέλ- 
λων άπαλλαγήΰεβ&αι της αρχής τους υπάτους μετε- 
πέμψατο καϊ το ΰτράτευμά ΰφίΰι παρέδωκε και 
πάν& οΰα πραχ&ήναι εχρήν παρήνεβεν άφ%Όνωτατα. 

15 κάκεινοι &ραΰέως ουδέν , άλλα κατά την ύπο&ηκην 
του Φαβίου άπαντα έπραξαν, καίπερ ο Γεμινος και 
προκατωρ&ώκει τι. το γαρ ναυτικον των Καρχη- 
δονίων ίδών ορμήΰαν μεν επι την Ιταλίαν , δια δε 
την άντιπαραΰκευήν αυτών μη προβμίζαν αυτή, Β 

20 έπεκπλεύΰας τά τε των Κυρνίων καϊ τά τών Σαρ- 
δόνιων εν τω παράπλω εβεβαιώΰατο, και ες την 
Αιβύην έκβάς έλεηλάτηΰε την παραλίαν αυτής, ταύτα 
μεν επραζεν, ου μέντοι δι' αυτά . επεφύΰητο ωΰτε 
προς τον Άννίβαν διακινδυνεύΰαι , άλλα ταΐς εντο- 

25 λαΐς του Φαβίου ενέμεινεν. ο&ενπερ και αι πόλεις 
ουκε& ομοίως τοΓ? Καρχηδονίοις προβετί&εντο. εφο- 
^ουντο γαρ μή 6 Αννίβας της Ιταλίας έκπεϋη , καϊ 
κακόν τι αυτοί υπο ^Ρωμαίων άτε προβοίκων πα&ωόι. 
καϊ οί μεν πλείους το άποβηΰόμενον εΰκοπουν, 

30 ολίγοι δε προς τους ^Ρωμαίους αύ&ις μετέότηΰαν, και 
άνα&ήματά τίνες αυτοΐς έπεμψαν, και του Ιέρωνος ο 
πολλά πεπομφότος , ΰίτον καϊ Νίκης άγαλμα οί Ρω- 



250 ΙΛΒ. VIII. ΟΑΡ. XXVI. ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. Ι. 

μαΐοι μόνα %λαβον , καίπερ εν άχρηματία οντες, ώΰτε 
το αργυρούν νόμιβμα, αμιγές και κα&αρόν γινόμενον 
πρότερον , χαλκώ προβμίξαι. 
1 Ταϋτα εν τή Ιταλία τότε επράχ%η' καν τίνες 
δούλοι βννωμοΰίαν επί τη ( Ρωμη πεποιηκότες προ- 5 
κατελήφθησαν ' κατάσκοπος τε τις αλονς εν αύτη 
τας χείρας άπεκόπη καϊ άφεί&η, ίνα τοις Καρχη- 
δονίοις γένηται του πάθους ανταγγελος. εν δε τη 
Β Ιβηρία ναυμαχία προς τη του "ΐβηρος εκβολή 6 Σκι- 

τΝΙΠ%πίων ένίκηβεν' ίβοπαλώς γαρ αγωνιζομένων τα ίΰτία ίο 
των νεών ύπετέμετο, όπως άπογνόντες προ&υμό- 
τερον άγωνίΰωνται. και την τε χωράν επόρ&ηΰε και 
τείχη συχνά εχειρώσατο καϊ δια του αδελφού Που- 
πλίου Σκιπίωνος πόλεις των Ιβήρων προσεκτήσατο. 
Αβελος γάρ τις Ίβηρ, δοκών μεν τοις Καρχηδονίοις 15 
πιστός, τα των ( Ρωμαίων δε θεραπεύων, άνέπεισε 
τον φρουρούντα τους των Ιβήρων όμηρους οίκαδε 
αυτούς αποπέμψαι, ΐν ες ευνοιαν τάχα υπ αυτών αί 
πόλεις υπαχ&ώσι' και παραλαβών σφάς, άτε και της 

Ρ 1417 έπινοίας εισηγητής γεγονώς, προς τους Σκιπίωνας 2ό 
τ ε προτερον πέμψας καϊ κοινολογησάμενος περί ών 
η%ίου , είτα νυκτός ύπεκκομίξων αυτούς έάλω δήθεν, 
καϊ ούτως εκείνων τε εγκρατείς έγένοντο οι ^Ρωμαίοι 
καϊ τας πατρίδας αυτών άνακομισθέντων οϊκαδε 
κατεκτήΰαντο. 25 

Εν μεν ούν τούτοις ευτυχούν, συμφορά δ αύ 
περιέπεΰον ης ούτε πρόσθεν ούθ' ύστερον δεινότερα 
ουδεμία, προηγήσατο δε ταύτης και τίνα τέρατα καϊ 
τα της Σιβύλλης λόγια, ήτις προ τοσούτων ετών την 



Οαρ. 1. ϋίοηίδ ΗϊδίοΓί&β Κοπιαη&Θ 1ΐΙ)ΓΪ ρβηΐίίΐ: ίτ&%- 
ηιβηΐιιιη 57, 22—27. 



Ι,ΙΒ. IX. ΟΑΡ. ι. 251 

ϋνμφοράν αντοΐς έμαντενΰατο. &ανμα6τόν δε καϊ 
τό τον Μαρκον προμάντενμα' χρηβμολόγος γάρ τις 
καϊ όντος γενόμενος εν τω Λιομηδείω πεδίω πταίβειν β 
αυτούς, άτε και Τρώας το άρχαΐον οντάς, εφοίβαβε. 

5 τούτο δ έν Απουλία ττ{ Λαυνίων έΰτί, καϊ το όνομα 
απο της του Λιομηδους κατοικηβεως , ην εκεί άλητεύ- 
6ας έποιηβατο, εΰχηκεν. εν γάρ τω πεδίω έκείνω 
καϊ αί Κάνναι, εν&α τότε έδνΰτύχηβαν , παρά τε τω 
Ιονίω κολπω καϊ περϊ τάς τον Ανφιδίον έκβολάς 

ιό είΰιν. η δε Σίβυλλα φνλάττεύ%αι μεν το χωρίον 
παρηνεβεν , ου μεντοι καϊ πλεΐόν τι γενηΰεΰ&αι εφη 
ουδ' εί δια πάβης αυτό ποιηΰαιντο φυλακής. 

Τοιαύτα μεν ούν ήΰαν τα χρηΰμωδηματα, τά δ\ 
τοϊς Ρωμαίοις ΰνμβάντα οί>τωί? έγ ενετό, ηρχον μεν 

15 Παύλος Αιμίλιος καϊ Τερέντιος Ούάρρων, άνδρες 
ονχ ομοιότροποι ' ο μεν γάρ ευπατρίδης ην καϊ παι- Ο 
δεία κεκόΰμητο καϊ τό άΰφαλες προετίμα τον προ- 
πετοϋς, Τερέντιος δε έν τω ομίλω έτέ&ραπτο καϊ εν 
βανανΰικη %•ραύύτητι ηΰκητο καϊ τάλλα τε έξεφρόνει 

2ο καϊ την ηγεμονίαν μόνος εχειν ηγεϊτο δια την τον 
ϋννάρχοντος έπιείκειαν. ήλ&ον ούν άμφω εις τό 
ΰτρατόπεδον ευκαιρότατα' ούτε γάρ τροφή ετι ην 
τφ Αννίβα, καϊ τά των Ιβήρων κεκίνητο, τά τε των 
ΰνμμάχων αντον ηλλοτριοντο ' καϊ ε'ί γε καϊ τό βρα- 

25 χύτατον έπεΰχηκεβαν , απόνως έκράτηΰαν αν. νύν 
δε γε τον Τερεντίον τό άπερίοπτον καϊ τό τον Παύ- 
λον επιεικές ηττηβεν αντούς. 6 γαρ Αννίβας επε- 
χείρησε μεν καϊ παραχρήμα προς μάχην αντονς νπα- 
γαγέβ&αι , καϊ ΰνν ολίγοις προΰπελάΰας αυτών τω Ό 

3ο ερνματι , επεϊ εκδρομή έγενετο , εκών νπεχώρηύεν, 
όπως δεδιέναι νομιΰ&εϊς έπιΰπάύαιτο μάλλον αντονς 
εις παράτα%ιν' τον δε Παύλον τοις οίκείοις ΰτρα- 



252 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. Ι. 

τιώταις επιΰχόντος την δίω%ιν δ Αννίβας προΰεποιψ 
ΰατο φοβεΖ6&αι, καϊ της νυκτός άναΰκευαΰάμενος ώς 
άπιών ΰκεύη τε ΰυχνά κατελιπεν εν τω χαρακώματι 
καϊ τα λοιπά άμελεότερον κομίζεΰ&αι ενετείλατο , ίνα 
των ' ' Ρωμαίων έφ' άρπαγην αυτών τραπομενων επί- 5 
&ηται ΰφίΰι. καϊ εις £ργον αν το βούλευμα ηγαγεν, 
ει μη δ Παύλος καϊ άκοντας κατεΰχηκει τους ΰτρα- 
τιώτας καϊ τον Τερέντιον. 

Ο ουν Αννίβας καϊ τούτου διαμαρτών νυκτός 
προς τάς Κάννας άφίκετο. καϊ γνούς το χωρίον καϊ ίο 

ΡΙ4ΐ83ζρο<? ενέδρας καϊ προς παράτα%ιν επιτηδειον , εΰτρα- 
τοπεδεύΰατο. καϊ ττρο^'ροο'δ πάντα τον τόπον ύπό- 
ψαμμον οντά, ίνα κονιορτός εν τη μάχη άρ&ή' τον 
γαρ άνεμον , ός εν &έρει εκεϊόε περί την μεΰημβρίαν 
είώ&ει γίνε6&αι, κατά νώτου εχειν εμηχανηΰατο. οι 15 

''ίνΐΙ79(5'' ύπατοι, εω&εν κενόν ανδρών ίδόντες αυτού το 
χαράκωμα, πρώτον μεν επέΰχον, ενεδρεύεβ&αι δόζαν- 
τες, είτα με& ημέρας προς τάς Κάννας αψίκοντο. 
καϊ παρά τω ποταμω εκάτερος ιδία ηύλίβατο' ουκ 
όντες γαρ δμοή&εις την προς αλλήλους βυνουΰίαν 2ο 
ε%εκλινον. καϊ δ μεν Παύλος ηΰύχαζεν, ο δε γε 
Τερεντιος η&ελε ΰυμβαλειν' άμβλυτέρους δε τους 
βτρατιώτας ορών ανεκόπτετο. ο δ\ Αννίβας καϊ 
άκοντας αυτούς εις μάχην παρακινών της τε ύδρείας 
Β είργε καϊ άπο6κεδάννυύ%αι 6φάς εκώλυε καϊ τά <5φ- 25 
ματα τών φονευομένων άνω προ τών ταφρευμάτων 
ενέβαλλεν, όπως ΰφίΰι το ποτόν δυβχεραίνηται. καν- 
τεύ%εν καϊ οι 'Ρωμαΐοι προς παράταζιν ώρμηΰαν. 
τοντο <5δ προγνούς ο Αννίβας λόχους μεν υπό τους 
όχθους έκά&ιΰε, την δε λοιπην βτρατιάν 6υνίτα%ε, 30 
και τινας φευδαυτομοληΰαι όταν ΰημηνη εκελευΰβ 9 
τάς μεν άβπίδας καϊ τά δόρατα καϊ τά μείζω τών 



ΙΙΒ. IX. ΟΑΡ. Ι. 253 

ξιφών άπορρίψαντας , τα δ' εγχειρίδια κρύφα φέ- 
ροντας , ίνα δεξαμενών αυτούς των αντικαθεβτηκότων 
ως αόπλους έπίθωνται αύτοΐς άπροβδοκητως. 

Οι δε δη ^Ρωμαίοι ίδόντες πρωίθεν τους περί τον 

δ Αννίβαν παρατεταγμένους ωπλίζοντό τ ε και παρε- 
ταττοντο. και οι ΰαλπιγκταϊ αμφότερους έζώτρυναν, Ο 
και τα αημεΐα ήρθη, και ΰυμπεβόντες πολυτρόπως 
ηγωνίΰαντο. καϊ μέχρι της μεΰημβρίας ούδετέροις 
το κράτος απονενέμητο' έπει δε το πνεύμα επήλθε, 

ίο καϊ ογ ψ ευ δ αυτόμολοι δεχθέντες ως οπλών ^ι>^νοΙ 
οπιΰ&εν των Ρωμαίων έγένοντο, ϊνα μη ΰφίΰιν έπι- 
τιθώΰι δήθεν οι Καρχηδόνιοι , τότε καϊ οί λόχοι εκα- 
τέρωθεν έπανέΰτηΰαν , καϊ 6 Αννίβας κατά πρόΰω- 
πον ΰυν τοΓ^ ίππεύβι προΰέμιζε , καϊ οι τε πολέμιοι 

15 τους ^Ρωμαίους πανταχόθεν έθορύβουν , καϊ 6 άνεμος 
ο τε κονιορτος ες τάς όψεις αυτών βιαίως εμπίπτων 
ετάραττε καϊ το αΰθμα γινόμενον όυνεχες εκ του 
καμάτου άπέφραττεν, ώύτ άπεότερημένοι μεν της Ό 
όψεως , απεΰτερημένοι δε καϊ φωνής, φύρδην καϊ εν 

20 ουδενϊ κόΰμω έφθείροντο. καϊ τοΰοϋτον επεΰε πλή- 
θος ώύτε τον Αννίβαν των μεν εκ του ομίλου μηδέ 
πειραθηναι εξευρεΐν αριθμόν, περϊ δε τών ιππέων 
καϊ τών εκ της βουλής αριθμόν μεν μη γράψαι τοις 
οΓκοί. Καρχηδονίοις , δια δε τών δακτυλίων ενδεί- 

25 ζαβθαι τούτον ' χοίνι%ι γαρ 6φάς άπομετρηΰας απέ- 
στειλε, μόνοι γαρ ο^ βουλευταϊ καϊ οί ιππείς δακτυ- 
λίοις εκέχρηντο. ΰυχνοϊ ό*' ούν όμως καϊ τότε διέφυ- 
γον καϊ 6 Τερέντιος' ο γαρ Παύλος άπέθανεν. ο δ 
Αννίβας ουκ έπεδίωζεν ουδ' εις τήν*Ρώμην ηπείχθη.νία^ 

3ο δυνάμενος γαρ η παντϊ τω ΰτρατεύματι η καϊ μέρει 
τούτου προς την Ρωμην παραυτίκα ορμηΰαι καϊ τα- 
χέως διαπολεμήΰαι , ουκ εποίηΰε τούτο, καίτοι του 



254 ΙΛΒ. IX. Ο ΑΡ. Ι. II. 

Μαάρβον ΰνναινονντος τούτο ποιήβαι. διο και αίτίαν 
εΰχεν ώς νικάν μεν δυνάμενος, χρήα&αι δε ταΐς 
νίκαις ονκ επισταμένος, επεϊ δε τότε εμελληΰαν, 
ονκετι ονδ' αν&ις ηπείχ&ηΰαν. διο καϊ 6 Αννίβας 
ώς άμαρτών μετεμελετο, ΰννεχώς άναβοών "ώ Καν- 5 
ναι ΚάνναιΓ 
2 Οι δε δη Ρωμαίοι παρά βραχύ κινδννενΰαντες 
απολέύ&αι αντεπεκράτηύαν δια τον Σκιπίωνος ' ος 
Β νιος μεν ην τον Πονπλίον τον εν τη Ιβηρία, και 
τον πάτερα οτε ετρώ&η περιέόωδε, τότε δε βτρα- ία 
τενόμενος εις το Καννΰιον εφνγε, και νΰτερον ενδο- 
κίμηΰε. παρ έκόντων γαρ των ΰνμφνγόντων εις το 
Καννΰιον την ηγεμονίαν λαβών τά τ ε εκεί κατεβτη- 
6ατο και τοί"5 πληΰιοχώροις φρονράς έπεμψε και 
πάντα καλώς έβονλενύέ τε κα\ επραζεν. ΐ5 

Οι δ εν τχι Ρώμγ] την ήτταν μεν ηκονΰαν , ον 
μην και επίότενον. πιβτενϋαντες δ' επενΰονν καϊ 
ΰννιόντες εις το ΰννεδριον μη τι πράΰϋοντες άπηλ- 
λάΰΰοντο. οψε δ' ονν 6 Φάβιος γνώμην έδωκε κα- 
ταβκόπονς πε'μψαι τονς άγγελονντας το γεγονός καϊ 2ο 
'ννίΙδΟ^ ° Αννίβας πράττει, αντονς δε μη κλαίειν, οΊγή 
δε βαδίξειν, ΐν' εν καιρώ τα προΰηκοντα γίνοιτο, 
δνναμίν τε 6νλλε\αι οΰην αν δνναιντο καϊ τονς πε- 
ριοΐκονς επικαλέΰαΰ&αι. μετά δε ταντα ώς τον 
Άννίβαν εν τη Απονλία οντά εμα&ον , καϊ γράμματα 25 
παρά τον Τερεντίον εδέζαντο οτι περιείη και 06α 
πράττοι, μικρόν άνε&άρ6η6αν. καϊ δικτάτωρ μεν 
Μάρκος Ίοννιος , ίππαρχος δε Τιβεριος Σεμπρώνιος 
Γράκχος ελέχ&ηΰαν. καϊ παραχρήμα τών τε πολιτών 



€αρ. 2. ΒίοηΐΒ Ηΐδΐοήβε Εοπιαπαβ Ηβη ρβΓάϋί: ίτίΐ£πι. 

57, 28, 30, 34. 



υΒ. ιχ. οαρ. π. 255 

ου τους ηβώντας μόνον, άλλα καϊ παρηβηκότας ηδη 
κατάλεξαν, καϊ δεσμώτας επ' αδεία καϊ δούλους επ 
έλευ&ερία λτ]ΰτάς τε τινας προΰελάβοντο , καϊ τους Ό 
ΰυμμαχους προΰπαρεκαλουν , αναμιμνηύκοντες εί' τί 

5 που εύηργέτηντο καϊ προβυπιΰχνούμενοι δώβειν τοις 
μεν ΰΐτον, τοις δε αργύρια, όπερ ονπω πρόΰ&εν 
έποίηβαν ' καϊ ες την Ελλάδα πεπόμφαύιν η πείθον- 
τες τινας βυμμαχήΰαι αύτοΐς η μιΰ&ωΰόμενοι. 

Αννίβας δε ΰυνεΰτηκεναι τους 'Ρωμαίους καϊ 

ίο παραΰκευάζεΰ&αι μα&ών εν ταϊς Κάνναις διετριβε, 
την εξ επιδρομής αλωΰιν απεγνωκώς' καϊ των αιχμα- 
λώτων το μεν ΰυμμαχικον άνευ λύτρων άφηκεν , ως 
καϊ πρότερον , τους δε* Ρωμαίους έτήρει, άποδ06^αιΈΊ^20 
ελπίζων αυτούς, ϊν' εαυτόν εύπορώτερον εντεύ&εν 

ΐ5 ποιηΰγι , τους δε 'Ρωμαίους άπορωτέρους. έπεϊ δε 
μηδεϊς εξ αυτών αφίκετο τους αιχμαλώτους ζητών, 
εκελευθεν αύτοις πεμψαι τινάς οίκαδε επϊ λύτρα, 
προομόΰαντας έπανηξειν. ως δε ούδ' ούτω λύΰαβ&αι 
6φάς η&έληΰαν , τους μεν λόγου τίνος άξιους ές την 

2ο Καρχηδόνα άπεΰτειλε , τών δ' άλλων τους μεν αϊκι- 
ΰάμενος άπεκτεινε, τους δε μονομαχηΰαι ηνάγκαΰε, 
τους φίλους καϊ τους ΰυγγενεΐς αλληλοις βυμβαλών. 
οί δε πεμφ&έντες επϊ τά λύτρα, επανελ&όντες, ϊν 
εύορκηΰωΰι, φυγοντες δε μετά τοντο, άτιμοι υπό 

25 τών τιμητών έγενοντο ? κ °ά εαυτούς κατεχρηΰαντο. Β 

Μάγωνα δε τον αδελφον ο Λννίβας αγγελοϋντα 

τοις Καρχηδονίοις έπεμψε τά γενόμενα, καϊ χρήματα 

παρ 9 αυτών και δυνάμεις αίτηΰοντα. και ο μεν άπελ- 

&ών τους τε δακτυλίους ηρί&μηβε καϊ επϊ μείζον 

ζο εξήρε δη το κατόρθωμα, καϊ εψηφίΰ&η πάντα ο6α 
ητήβατο, τω γαρ 'Άννωνι τάναντία λεγοντι καϊ κατά- 



256 ΜΒ. IX. ΟΑΡ. π. 

λύβαβ&αι τον πόλεμον εως κα&υπερτεροι δοκούΰι 
ΰυμβουλεύοντι ουκ επεί<5%η<5αν , ου μέντοι τα ψηφν- 
α&έντα και εις έργον ηγαγον, αλλ* εμελληΰαν. Αννί- 
βας ά' εν τούτω είς την Καμπανίαν προυχώρηβε, 
καϊ πόλιΰμά τι είλε Σαυνιτικόν , καϊ επί Νεαν ωρ- 5 
μηβε πόλιν , προπεμ-ψας μετά της λείας ολίγους τινάς. 
Ο προς ους ως μόνους οντάς των της πόλεως εκδρα- 
μόντων έπεφανη αυτός απροόδοκητος καϊ ΰυχνούς 
άπεκτεινε, την δ\ πόλιν ονχ ειλεν, ουτ επί πολύ 
ταύτη προΰηδρευόεν. οι γαρ την Καπύην οίκούντες ίο 
Καμπανοι οι μεν τή Ρωμαίων φιλία ενεμειναν, οι 
δε προς τον Άννίβαν απέκλιναν, επει δ' εν ταϊς 
Κάνναις ευτύχηΰε, και τίνες άνδρες αυτών άλόντες 
άφεί&ηΰαν , το μεν πλή&ος ώρμηΰε μεταβτηναι προς 
τον Αννίβαν , οί #£ δυνατοί χρόνον μεν τίνα επεΰχον, 15 
εϊτ επ αυτούς το πλή&ος ορμήβαν βυνηγμενους εν 
Ώ τω βουλευτηρίω πάντας αν κατεχρήΰατο , ει μη τις 
εκ του πλήθους το μέγε&ος ΰυνιδων του κακού κα- 
τηγόρησε μεν των βουλευτών ως πάντως φ&αρήναι 
αξίων , εφη δε πρότερον άλλους άντ εκείνων άν&ε- 2ο 
λέΰ&αι προΰήκειν' την γαρ πόλιν μη δύναβ&αι μη 
προβουλευόντων τινών όώζεόϋ'αι. πειΰ&εντων δε 
των εν τγι Καπύη έκβάλλων ενα εκαΰτον εκ του ΰυνε- 

ν?118ΐδρίου ηρώτα το πλή&ος οντινα αυτού άν&αιρεϊται' 
και ούτω , μη δυνη&έντων αυτών έτερους δι* ολίγου 25 
άν&ελέβ&αι , πάντας εκείνους ως αναγκαίους άφηκε. 
καϊ καταλλαγεντες αλληλοις έΰπείβαντο τώ Αννίβα, 
και ός δια ταχέων άπαναΰτάς εκ της Νεαπόλεως ηλ&εν 
είς την Καπύην, καϊ διαλεχτείς αύτοΐς άλλα τε πολλά 

ΈΙΑΆΙεϊπεν επαγωγά και την ηγεμονίαν ΰφίϋι της Ιταλίας 30 
δώΰειν υπέβχετο, ΐν' εν έλπίβι γενόμενοι ώς καϊ 
εαυτό ις πονηΰοντες προ&υμότερον άγωνίΰώνται. 



ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. II. 257 

Μεταβτάβης δε της Καπύης και η άλλη Καμ- 
πάνια κεκίνητο' καϊ οί ^Ρωμαίοι την άπόΰταΰιν αυτής 
μα&όντες ήχ&οντο. ο γε μην Αννίβας επί Νουκερί- 
νονς έβτρατευβεν. οί δε πολιορκούμενοι την άχρη- 

5 6τον 6φών ήλικίαν απορία τροφών έζεώΰαντο' ους 
6 Αννίβας ου προΰήκατο, άλλα καϊ εις την πόλιν 
άπιονΰί μόνον άΰφάλειαν έδωκε, δυο καϊ οί λοιποί 
μεΟ^ ενός ιματίου έκχωρήύαι του αΰτεος ώμολόγηβαν. 
έπεϊ δ εγκρατής αυτών εγένετο , τους μεν βουλευτάς Β 

ίο ες βαλανεΐα κατακλείδας άπεπνι%ε, τοις δ' άλλοις 
απελ&εϊν ειπών όπη βούλοιντο , πολλούς εν τη οδω 
κάκείνων εφόνευβε. συχνοί δ ούν αυτών καϊ πε~ 
ριεγενοντο εις υλας προκαταφυγόντες. εκ τούτου δε 
οί λοιποί φοβη&έντες ου ύυνεβαινον ετι αύτώ, αλλ 

15 αντεΐχον εως ηδύναντο. και οί Νωλανοϊ βουλευό- 
μενοι προβχωρήβαι αυτώ, έπεϊ το εις εκείνους εΐδον 
πραχ&έν, έπηγάγοντο λά&ρα τον Μάρκελλον , καϊ 
τον ^Αννίβαν προΰβαλόντα τη πόλει μετά ταΰτα άπώ- 
ΰαντο. αποκρουΰ&εις δε της Νώλης Άκερανούς είλε 

2ο λιμώ επί ταϊς αυταΐς τοις Νουκερίνοις ΰυν&ήκαις, 
και τα αυτά είργαβατο και αυτούς, είτα και επί 
Βαόιλίνας εΰτράτενΰεν , εν ω 'Ρωμαΐοί τε και ΰυμ- Ο 
μάχων ώΰεϊ χίλιοι ύυγκατεφυγον. οϊ τους μεν επι- 
χωρίους προδοϋναι 6φάς μελετήβαντας άπεκτειναν, 

25 και τον Άννίβαν πολλάκις άπώΰαντο , καϊ προς λιμον 
γενναίους διεκαρτέρηβαν ' επιλιπούβης δε της τροφής 
αυτούς, έπ' αΰκού τίνα δια του ποταμού προς τον 
δικτάτωρα έπεμψαν ' ο δε πί&ους αλεύρων πλήρεις 
ένεβαλλεν εις τον ποταμόν νυκτός, εντειλάμενος 

3ο αντοίς παρατηρεΐν εν τω ΰκότει το ρεύμα, καϊ χρό- 
νον μεν τίνα ελάν&ανεν ούτως τάς τροφάς αυτοϊς 
χορηγών, έπειτα πί&ου τίνος προΰραγεντος ποι καϊ 

ΖΟΧΑΚΑ3 II. 17 



258 ιλβ. IX. ΟΑΡ. II. III. 

ΰνντριβέντος εγνων οί Καρχηδόνιοι το γινόμενον, 
καϊ άλνΰεΰι τον ποταμον διειληφααιν. ως δε τω 
Τ) λιμω καϊ τοις τραύμαβι ΰυχνοϊ διεφ&άρηόαν , το έτε- 
ρον της πόλεως μέρος ε\ελιπον καν τω λοιπώ διεκαρ- 
τέρουν, την γεψνραν διακόψαντες. είτα ΰπέρμα 5 
γογγνλίδος άπο τον τείχους εις τι χωρίον εζω&εν 
αύτοΰ κατέβαλον. εποίηΰαν δε τοντο "να καταπλη- 
%ω6ι τους πολεμίους ώς καϊ επϊ πολύ ανταρκέΰοντες. 
ο&εν ο Αννίβας αφ&ονον αυτούς εχειν την τροφην 
οίη&εϊς καϊ επϊ τή καρτερία &αυμαΰας εις ομολογίαν ίο 
προεκαλέόατο, καϊ χρημάτων απέδοτο ΰφάς. έλυ- 
ΰαντο γαρ αυτούς οί εζω Ρωμαίοι άόμενως, άλλα 
μην καϊ ετίμηΰαν. 
3 Έν ω δε ταύτα εγένετο , καϊ εκ Αελφών οί πεμ- 
φ&έντες ανεκομίβ&ηβαν , λέγοντες την Πν&ίαν χρή- & 

ΡΙ422(?ία αύτοΐς πανΰαΰ&αι της ρα&υμίας καϊ τω πολεμώ 
προΰέχειν. εντεϋ&εν ανερρώ<5θ•η6αν . και κατέλαβον 
τον Αννίβαν καί οί παρεΰτρατοπεδευΰαντο , όπως 
τα πραττόμενα παρ' αντον παρατηρώΰι. καϊ ο γ ε 
Ίοννιος ο δικτάτωρ τα τοις Καρχηδονίοις παραγγελ- 2ο 
λόμενα και τους 'Ρωμαίονς ποιεΐν ομοίοις έκέλευε. 
καϊ 6ΐτα καϊ νπνον εν τω αυτω καιρώ ηροϋντο, καϊ 
τάς φύλακας ομοίως επεΰκόπονν , και ταλλα επ ί'6ης 
έπραττον. καταμα%ων ούν τούτο ο Αννίβας χειμε- 

1ΥΠ82 ριον ετηρηΰε νύκτα, και τοις μεν των Στρατιωτών 25 
έπέ^,οδον αφ* εβπέρας ανεϊπε^ τον δε Ιουνίου το 
αυτό ποιηΰαντος εκ διάδοχης άλλοτε άλλους αυτω 
προββάλλειν εκελευβεν, Χν εν ΰυνεχεΐ πόνω εκ της 
Β αγρυπνίας καϊ του χειμώνος εί'ηΰαν' αυτός δε μετά 
τών λοιπών άνεπαύετο. έπεϊ δ ημέρα επιλάμψειν 3ο 



Ο&ρ. 3. ϋίοιιίδ Ηίδίοπ&β Κοπιαη&β 1χΤ6γχ ρβΓάίίί. 



ΊΛΒ. IX. ΟΑΡ. III. 259 

έμελλε , το βτράτενμά τε δή&εν άνεκαλεΰατο καϊ των 
'Ρωμαίων τα όπλα αποθεμένων καϊ προς άνάπανλαν 
τραπομένων επηλ&εν αντοΐς άφνω καϊ ΰνχνονς 
άπέκτεινε καϊ το τάφρενμα έκλειφ&εν είλε. 

5 Τα δ' εν τη Σικελία καϊ τη ΣαρδοΙ εκινεΐτο, ον 
μεντοι καϊ επιστροφής τίνος πάρα των Ρωμαίων 
ετυχον. ύπατοι δε ο τε Γράκχος 6 ίππαρχος καϊ 
Ποΰτονμιος Άλβΐνος ηρε&ηβαν. καϊ 6 μεν Άλβινος 
μετά παντός τον ΰτρατον υπό των Βοονΐων εφ&άρη, 

ίο δί' οροιη; νλώδονς πορενομενος καϊ ένεδρεν&είς' ου 
την κεφαλήν άποτεμόντες ο£ βάρβαροι καϊ εκκα&άραν- 
τες καϊ περιχρνύώΰαντες προς τα ιερά αυτών αντί 
φιάλης έκεχρηντο. γεγοναΰι δε τότε τέρατα ' βοϋς Ο 
τε γαρ ΐππον τέτοκε καϊ εν &αλαο*6η εζέλαμψε πυρ. 

ΐ5 ο£ δ' ύπατοι Γράκχος καϊ Φάβιος βτρατοπεδενΰά- 
μενοι τόν τε Αννίβαν εν Καπύγ] οντά επετηρονν ο\τι 
πράββει καϊ δνεπέμποντο εκαβταχόΰε^ τοις τε ΰυμ- 
μάχοις επημννον, καϊ τους άφεΰτηκότας οίκειοϋΰ&αι 
έπειρώντο , τά τε των άν&ιύταμένων εκάκονν. 6 ά' 

2ο Αννίβας εως μεν της τροφής ενδεώς ηνπόρει καϊ 
διακινδννεύων , ΰωφρόνως μετά του ΰτρατού διηγεν, 
ώς δε την Καπύην ελαβον και πολλοίς επιτηδείοις 
εν ραΰτωνη διεχείμα6αν , την τε ίΰχνν των ΰωμάτων 
μη πονονμενοι καϊ την ρώμην της γνώμης νπο της 

25 εν&νμίας ηλαττώ&ηΰαν , καϊ την πάτριον άμείψαντεςΌ 
δίαιταν μετέμα&ον ηττά<3%αι μαχόμενοι, επεϊ δε 6 
πόλεμος η δη επεκειτο, ες όρη μετέβτη καϊ εγνμναζε 
το βτράτενμά. οι $ ονχ οίοι τε δι ολίγον ρωΰ&ήναι 
γεγοναΰι. βοηθείας δε αντω οίκοθεν άλλης τε καϊ 

3ο ελεφάντων ελ&ονύης άνε&άρβηύε. καϊ επϊ τηνΝώλαν 
ως αιρηβων αντην η τόν γε Μάρκελλον την Σαννί- 
τιδα πορ&ονντα ταντης άπατων ωρμηΰεν. ώς <5' 

17* 



260 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. III. 

ούδεν επεραινε , της μεν πόλεως άπεΰτη, την δε 
χωράν £κειρε, μέχρις ου μάχη κατά το ίβχυρόν ητ~ 
τή&η, εφ' ω και ηλγηβε. πολλοί μεν γάρ "Ιβηρες, 
πολλοί δε καϊ των Λίβυων έγκατέλιπον αυτόν καϊ 
προς τους Ρωμαίους ηύτομόληβαν , ο οϋπω πρώην 5 

Ρ 1423 έπταιε, καταγνούς δ εκ τοιίτοι; καϊ εαυτού καϊ των 
Στρατιωτών , πάΰαν την γην έκείνην εξέλιπε καϊ εις 
την Καπύην ανεχώρηαεν' είτα κάκεΐ&εν μετέΰτη. 

Οι δε Σκιπίωνες τον τε "ΐβηρα ποταμον διέβη- 
ΰαν και την χώραν επόρ&ουν καϊ πόλεις προβηγοντο ίο 
καϊ τον Άβδρούβαν διά ταύτα ΰπουδη επελ&όντα 
μάχη ένίκηΰαν. οι Καρχηδόνιοι δε ταϋτα μα&όντες, 
καϊ νομίααντες πλείονος τον Άΰδρούβαν η τον Αννί- 
βάν δεΐΰ&αι βοηθείας , καϊ φοβη&εντες μη κα\ ες 
την Λιβυην οι Σκιπίωνες διαβηναι επιχειρήΰωβι, ΐ5 
τω μεν Αννίβα βραχεΐαν δύναμιν έπεμψαν, την 
πλείΰτην δε μετά του Μάγωνος εις την Ίβηρίαν τά- 
Β χιΰτα απεβτάλκαΰι, κελεύΰαντες μετά την της Ιβη- 
ρίας κατάβταΰιν τον μεν επί τη των εκεΐ φυλακή 
καταμεΐναι , τον δε Άΰδρούβαν επί την Ίταλίαν 6υν 2ο 
δυνάμει ΰταληναι. ο γνόντες οί Σκιπίωνες ουκέτ 
εμαχέΰαντο, ίνα μη κρατηβας ί'ΰως 6 Άΰδρουβας εις 
την Ίταλίαν επειχ&ή. ως δε το των ^Ρωμαίων φίλιον 
εκάκουν οι Καρχηδόνιοι, Πουπλιος μεν ομόΰε τοις 
προδπεβοϋΰιν αυτω των εναντίων εχωρηΰέ τε και 25 
επεκράτησε, Τναϊος δ\ $ους αποχωροϋντας υφών εκ 
της μάχης νπολαβών προβδιέφ&ειρεν. εκ δε της 
ΰυμφοράς ταύτης , καϊ ότι και πόλεις ΰνχναϊ προς 

νΐ 1183 τους Ρωμαίους με%ίύταντο καϊ τών Λιβύων τινϊς 
αυτοΐς προ6εχώρη(5αν , πλέον η διενοεΐτο 6 Αβδρου- 30 
Ο βας κατεμεινεν. οί" $£ Σκιπίωνες είς την Ίταλίαν 
ευ&ύς τους προΰχωρηΰαντας εΰτειλαν, αυτοί δε τα 



ΊΛΒ. IX. ΟΑΡ. III. IV. 261 

εν τή Ιβηρία κα%ί<5των , καϊ τους των Ζακυν&ίων 
υπηκόους τους καϊ τον Λολφοι» και της ΰνμφοράς 
αίτιους αντοϊς γενομένους ελόντες τό τε πόλιΰμα 
κατέΰκαψαν καϊ τους ανθρώπους επώληΰαν καϊ την 
5 '.Ζάκνν&ον μετά τούτο κομιΰάμενοι τοις άρχαίοις πο- 
λίταις άπέδοΰαν. τοβανττ] τε ακρίβεια περί την λείαν 
έχρηύαντο ως μηδέν οίκοι πέμψαι' τοις μεν γάρ 
ΰυβτρατενομένοις έπέτρεπον τοί>το ΛοιεΙν , αντοι δε 
αστραγάλους τοις τέκνοις έπεμψαν, ο&εν η γερουΰία, 

ίο παραιτουμένου του Γναίου ϊν άπελ&ών οΐκαδε 
προίκα τγι &υγατρϊ έρανίότ] ωραία ονΰτ} ανδρός, 
εψηφίΰαντο εκ του δημοΰίον προίκα δο&ηναι αυτή. 

Έν δε τω αντω καιρώ και η Σικελία καϊ η Σαρδώ ^ 
αντικρνς επολεμώ&ηΰαν. καϊ τα μεν εν τανταις δι' 

ΐδ ολίγου κατέότη , καϊ ο Άβδρουβας επίκουρων ανταΐς 
εαλω , και την νηΰον μικρού πάΰαν ανέκτηΰατο 
Μαλλιος Τορκονάτος. καϊ τότε μεν τά εν τη Σικελία 
ηΰυχαΰε, μετά δε ταύτα έταράχ&η. ό δε της Μακε- 
δονίας βαΰιλεύς Φίλιππος φανερωτατος των Καρχη- 

2ο δονίων εγένετο ο*πονδα6τής. της γάρ Ελλάδος πρού- 
επαρξαι &έλων 6υν&ήκας προς τον Αννίβαν ε&ετο 
ωβτε κοινή πολεμηΰαι, καϊ την μεν Ιταλίαν τους 
Καρχηδονίους λαβείν , την δ' ^Ελλάδα κα\ την" άπει- 
ρον μετά των νηΰων εκείνον, η μεν ονν ομολογία 

25 επί τούτοις εγένετο, τού κηρνκος δε τού υπό τούρΐ4&4; 
Φιλίππου πεμφ&έντος προς τον Άννίβαν αλόντος 
εμαΟ•ον οι. ^Ρωμαίοι το γινόμενον , καϊ παραχρήμα 
βτρατηγον επ αυτόν Μάρκον Ουαλεριον Ααουίνιον 
έβτειλαν, όπως περί τοις οϊκοι δείΰας κατά χώραν 

3ο μεινη. και εσχεν ούτως ' προήλ&ε μεν γάρ μέχρι 



Οαρ. 4. ϋίοηίδ Ηίδίοπαβ ΚοηΐΣΐη&Θ 1Π>ι•ΐ ρβπϊίϋ. 



262 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. IV. 

της Κέρκυρας ο Φίλιππος ως ες την Ίταλίαν πλεν- 
όομενος, μα&ων δε τον Λαονίνιον ες το Βρεντέΰιον 
ήδη παρόντα οί'καδε άνεκομίΰ&η. τον Λαονινίον δ\ 
μέχρι της Κέρκυρας πλενβαντος , εις τους των Ρω- 
μαίων βνμμάχονς ωρμηΰε, καϊ είλεν'Ώρικον,Άπολ- 5 
λωνίαν τ επολιορκει. επιβτρατενβας δ* αυ%-ις αύτώ 

Β Λαονίνιος καϊ 'ίίρικον άνεκτήβατο καϊ την Άπολλω- 
νίαν ερρύΰατο. κάντεν%εν ο Φίλιππος τας ναΰς αΐς 
εκεχρητο καταπρηβας πεζή έπ οίκον άνεχώρηβεν. 

Οι δ εν τη Ρώμη νπάτονς εϊλοντο τον Φάβιον ίο 
καϊ τον Μάρκελλον. οϊ τον μεν Άννίβαν την νυν 
Καλαβρίαν καλουμενην καϊ τα περί αυτήν περιπο- 
ρενομενον τω Γρακχω τω προ αυτών αρ%αντι επε- 
τα%αν' και 6ς Αννωνα περί Βενεβεντον άπαντη- 
ΰαντα οί εκ Βρεττίων ετρέψατο , κάντεν&εν προϊων ΐ5 
τον τε Αννίβαν παρεφνλαττε καϊ τα των αφεβτη- 
κοτων επορ&ει, πόλεις τε τινας ανεβώΰατο' αύτοϊ 
δε οι ύπατοι προς την Καμπανίαν έτράποντο , 'ίν 

Ο αυτήν χειρωβάμενοι μηδέν κατόπιν πολέμιον ύπολί- 
πωΰιν , ούτω τε επϊ τον Άννίβαν χωρήΰωΰιν. είτα 2ο 
διαιρε&έντες Φάβιος μεν τά τε εκείνων τα τε του 
Σαυνίου κατ έτρεχε, Μάρκελλος δε εις την Σικελίαν 
επεραιω&η και τας Συρακούΰας επολιορκει, προΰχω- 
ρηΰάϋας μεν αντω, είτ' αποβτάΰας δόλω τινών υπο 
ψευδούς αγγελίας, καϊ δι ελαχίΰτου αν αυτας έχει- 25 
ρώβατο και κατά γήν καϊ κατά δάλαβΰαν αμα προβ- 
βαλών τω τείχει, ει μη ο Αρχιμήδης μηχαναίς επί 
πλεΐΰτον αυτούς έποίηΰεν άντιΰχεΐν. καϊ λί&ους 
γαρ καϊ οπλίτας μηχανήμαΰιν άπαρτών κα&ίει τε 
εζαπιναίως αντονς καϊ ανέΰπα δι ολίγον, ταΐς δε 3ο 
νανΰϊ καϊ ταΐς πνργοφοροις ετέρας επιρρίπτων 
^ΙΙ^άνειλκε τε αντάς καϊ μετεωρίζων ά&ρόως ηφίει 9 



Ι,ΙΒ. IX. ΟΑΡ. IV. V. 263 

ωΰτε εμπιπτουβας είς το νδωρ ρνμη βαπτίζεβ&αι. 
καϊ τέλος ΰνμπαν το ναντικον των ^Ρωμαίων παρα- 
δόξως κατέπρηβε. κάτοπτρον γαρ τι προς τον ηλιον 
άνατείνας την τε ακτίνα αντον ες αυτό είύεδέζατο 

5 καϊ τον αέρα απ αντής τη πυκνότητι και τη λει- 
οτητι τον κατόπτρου πυρώόας φλόγα τε μεγάλην 
εξέκαυβε καϊ παβαν αυτήν ες τάς ναύς νπο την τον 
πυρός δδον ορμούόας ένέβαλε καϊ πάΰας κατεκαυόεν. 
απογνούς ονν 6 Μάρκελλος την πόλιν αιρηύειν δια 

ίο το τον Αρχιμηδους ευμηχανον , λιμω αυτοι^ κατα- 
6χεΐν εκ προβεδρείας διεμελετη6ε. καϊ ταύτας μεν 
τω Πονλχρω έπέτρεψεν, αυτός δ' έπϊ τους ΰυνα- 
ποϋταντας ύφίΰιν έτράπετο * καϊ τοις μεν γνωύιμα- 
χοΰΰι βυγγνώμην ένεμε, τους δ αν&ιΰταμένους ^ΐ£-ΡΙ425 

15 τεχειρίζετο χαλεπώς, καϊ ΰυχνας μεν των πόλεων 
βία , τινάς δ\ καϊ προδοοία ηρει. εν τούτοις δ Ιμίλ- 
κων εκ Καρχηδόνος ΰυν ΰτρατω ήκε , τον Ακράγαντα 
τε κατε'όχε καϊ την Ήράκλειαν , και προς Σνρακονβας 
έλδών ηττη%η τε κα\ άντεπεκράτηβε^ και τον Μαρ- 

20 κέλλον ε\απίνης αντω προΰπεϋόντος αν&ις ενικη&η. 

Εντεν&εν 6 Μάρκελλος ταΐς Συρακούβαις έφη- 5 

δρενεν. ο ά' Αννίβας εν τη Καλαβρία διέτριβεν. 

οί μέντοι Ρωμαίοι πολλά αύ&ις καϊ δυϋχερη πεπόν- 

%α6ιν' οϊ τε γαρ ύπατοι προς τη Καπνη επταιΰαν, 

25 καϊ ο Γράκχος εν τη Αευκανία άπώλετο, καϊ οι 
Ταραντϊνοι καϊ αλλαι πόλεις απέύτηΰαν , και 6 Αν- 
νίβας κατεπτηχώς πρότερον εν τη Ιταλία τε έμεινε 
καϊ επϊ την 'Ρωμην εΰτράτευβε, καϊ οί Σκιπίωνες 
αμφω διώλοντο. επαρ&εις ούν επί τούτοις ο Αννίβας 
επεχείρησε τη Καπύη βοη&ήΰαι. καϊ ηλ&ε μέχρι 



Ο&ρ. 5. Όϊοηίδ Ηίδίοπαβ Κοιηαηαβ 111>γχ ρβι*άίίί: ίχα^πι. 
57, 45. 



264 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡί ν- 

Βενεβεντον' τον δε Κλανδιον ε£ς την Λευκανίαν 
εκ τον Σαυνίου δια τον τον Γράκχου θάνατον άπε- 
ληλυ&έναι πν&όμενος , καϊ φοβη&εϊς μη τίνα αυτής 
ΰφετερίΰηται, ονκέτι, περαιτέρω προεχώρηΰεν, έπ 
εκείνον δ έτραπετο. των Σκιπιώνων δε θανόντων 5 
πάβα η Ιβηρία τετάρακτο, καϊ οί μεν εκουΰίως προς 
τους Καρχηδονίους απέκλιναν , οι δε καϊ άναγκαζό- 

Ο μενοι, ει και υβτερον αυ&ις προς τους ' Ρωμαίους 
απένευΰαν. 

Ο δε Μάρκελλος έπεϊ μηδέν προσβάλλων ταϊς ία 
Συρακονΰαις επ έραινε, τοιούτον τι έπενοη<5εν. ην 
τι τοις Συρακουΰίοις τοΰ τείχους επίμαχον ο Ταλεα- 
γραν ωνόμαζον, ο πρϊν μεν ελάνδανε τοιούτον ον, 
τότε δε έφωρά&η. τηρηΰας ουν τους Συρακουβίους 
παννυχίδα τη Λρτέμιδι άγοντας πανδημεί , έκέλευΰε ι& 
<5τρατιωταις τιβϊ κατ εκείνο το χωρίον υπερβήναι 
το τείχος, κάκ τούτου πύλαι τέ τίνες υπ αυτών 
ανεωχ&ηόαν καϊ είΰελ&όντων και ετέρων άμα πάν- 
τες άπο ΰημείον και οί έΰω και οί ε\ω ΰυνεβοηΰαν 
καϊ τοις δόραβι τάς άύπίδας βυνέκρουΰαν καϊ 0Γ20 
ΰαλπιγκταϊ προβεπήχηόαν , ωβτε ά&ρόαν την εκ- 
πληζιν τοΓ§ Συρακουΰίοις μηδ άλλως ευ εχουΰιν 

Ί)υπο μέ&ης ΰυμβηναι, καϊ την πάλιν αλώναί. πλην 
νής Άχραδίνης καϊ της Νηΰου καλούμενης, ο ουν 
Μάρκελλος τά τε έαλωκότα διηρπαΰε καϊ τοις μη 25 
άλονΰι πρόΰέβαλε, καϊ 6υν πόνω μεν καϊ χρονω, 
όμως δ 1 ουν καϊ των λοιπών της Συρακούΰης εκρα- 
τηβεν. εγκρατείς δε τούτων οί Ρωμαίοι γενόμενοι 
άλλους τε Λολλοι)^ καϊ τον Λρχιμηδην απέκτειναν. 
διάγραμμα γάρ τι διαγραφών, καϊ ακου<5ας τους 30 
πολεμίους εφίόταα&αι , ( παρ κεφαλάν ' εφη καϊ μη 
παρά γραμμάν" έπιΰτάντος δε αντώ πολεμίου βραχύ 



ΣΙΒ. IX. ΟΑΡ. V. VI. 265 

τ« έφρόντιβε καϊ ειπών ' άπόβτηδι , άν&ρωπε , άπο 
της γραμμής" παρώ%ννε τε αντόν καϊ κατεκόπη. 

Ό μεν ονν Μάρκελλος τάς Σνρακονΰας ελών καϊ 
της άλλης Σικελίας τα πλείω προΰαγαγόμενος χαΐ*^® 

5 έπηνεΐτο μεγάλως καϊ ύπατος άποδεδεικτο. προεβά- 

λοντο μεν γαρ τον Τορκουάτον, ός ποτέ τον νίον 

απέκτεινεν' επει $' εκείνος άπηνήνατο, ειπών ως 

οντ αν εγω τα υμέτερα αμαρτήματα οντ αν νμεΐς 

την εμην ακρίβειαν ενεγκοιτε^ τον Μαρκελλον καϊ 

ίο Λαονίνιον τον Ουαλέριον εχειροτόνηΰαν. απελ- 6 
ιόντος δε τον Μαρκέλλου εκ Σικελίας, δνναμιν ιπ- 
πέων ες αντην ο Αννίβας άπεΰτειλε, καϊ ετέραν οι 
Καρχηδόνιοι έπεμψαν ' καϊ μάχαις τιοΛν ενίκηβαν και 
πόλεις προΰεποιηΰαντο' καϊ εί' γ ε μη Κορνήλιος Β 

15 Λολοβέλλας βτρατηγός επελήλν&ε , πάβαν την Σικέ- 
λίαν εχειρώΰαντο αν. 

Καϊ η Καπνη δε τότε εάλω πάρα Ρωμαίων, 
καίτοι τον Άννίβον ες την Ρωμην ορμηΰαντος , ΐν 
άπο της Καπνης τονς πολιορκονντας αντην άπάζη, 

2ο καϊ διά των Λατίνων ελάΰαντος καϊ προς τον Τίβεριν 
έλ&όντος καϊ πορ&ονντος τα προ τον άβτεος. οί γαρ 
εν τή 'Ρωμτ] εφοβη&ηΰαν μεν, εψηφίΰαντο δε τον 
έτερον των νπάτων εν Καπνγ} μεΐναι, τον δ έτερον 
αντοΐς έπαμνναι. καϊ Κλαύδιος μεν εν τβ Καπνγ] 

25 κατέμεινεν , ετέτρωτο γαρ, Φλάκκος δε προς την Ο 
Ρωμην ήπείχ&η. 

Τον ά' Άννίβον τάς τε καταδρομάς εν τοις οφ&αλ- 
μοΐς αντών άεϊ ποιονμενον καϊ πολλά δείνα δρώντος, 
τον μεν άλλον χρόνον ηγάπων , εί τα γε εντός των 



Ο&ρ. 6. Βίοηίδ Ηίδίοηαβ Εοη&η&θ Ιιβή ρβι-άίίί: ίΐΆ%να. 
57, 46. 



266 ιλβ. IX. ΟΑΡ. VI. 

τειχών περιΰώβαιντο , επεϊ δε καϊ τη πόλει καϊ τους 
ύτρατοπε'δοις άμα προύβαλεϊν εμελλεν , άνερρίψαντο, 
το τον λόγου , κνβον, καϊ επεζεδραμον. καϊ ακρο- 
βολισμένων ηδη χειμών ί| αιθρίας εζαίβιος επε- 
γένετο μετά πνεύματος αμήχανου βροντών τε καϊ 5 
χαλαζης καϊ αστραπών , ώΰτ άμφω άγαπητώς ως εκ 
συνθήματος άναφυγεΐν όθεν ώρμηΰαν. άρτι τε τά 
Ώ όπλα κατετίθενχο καϊ αιθρία έγένετο. ο γονν Αννί- 
βας , καίτοι ουκ αθεεϊ λογιΰάμενος παρά τον της σνν- 
ο<5Όι> καιρόν βννενεχθηναι τα γεγονότα, όμως ουκ ίο 
άπέύτη της πολιορκίας, άλλα καϊ αύθις μετά τοΰτο 
βυμβαλεΐν έπεχείρηΰεν. ως δε καϊ τότε τά αυτά 
συνέβη, κατέδειΰε. καϊ προσεκπλαγεϊς οτι εν τηλι- 
κουτω κινδυνω όντες ούτε της Καπύης άπέστησαν 
καϊ ες την Ιβηρίαν καϊ στρατιώτας καϊ στρατηγον ΐ5 
πεμψειν εμελλον, καϊ οτι χρημάτων δεηθεντες επώ- 
ληΰαν άλλα τε καϊ το χωρίον εν φ έστρατοπεδεύετο 
δημοΰιον ον, καϊ απογνούς , άπανέστη, πολλάκις 
αναβοηΰας ' ω Κάνναι Κάνναι." καϊ ουδέ τη Καπυη 
ετ επικονρησαι ηθέλησεν. 2ο 

Ρ 1 427 Οι δε καίπερ εν άσθενεστάτοις οντες, όμως απο- 
γνοντες ως ου τευζόμενοι συγγνώμης πάρα Ρωμαίων 
άντειχον, καϊ τω Αννίβα έπέστειλαν , βοηθησειν 
αυτοις άζιούντες. συλληφθέντες δε οι τών έπιβτο- 
λών κομιΰταϊ παρά του Φλάκκου , ό γάρ Κλαύδιος 25 
εφθη τεθνηκώς εκ τον τραύματος, τάς χείρας απε- 
τμηθησαν. ους ίδόντες οί Καμπανοϊ δεινώς κατεπλα- 
γηΰαν καϊ ο,τι πρά\ουύιν εβουλεύοντο. λεχθέντων 
δε πολλών, Ίονβιός τις Ουίριος εν τοις πρώτοις 
αντών ων καϊ της αποστάσεως αίτιώτατος (( μία ημΐν 3ο 
εΰτιν εφη "καταφυγή καϊ ελευθερία ο θάνατος, καί 
μοι ακολουθήσατε οί'καδε' εχω γάρ τι φάρμακον 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. VI. 267 

παρεσκευασμένον." καϊ 6 μεν παραλαβών τον$ αύτώ Β 
πεισθέντας εκούσιος απέθανε συν αύτοΐς, καϊ οι 
λοιποί τάς πύλας τοις 'Ρωμαίοις άνέω\αν ' 6 δε Φλάκ- 
κος τά τε όπλα αυτών καϊ τα χρήματα πάντα άφεί- 

δλετο, καϊ των ανδρών των κορυφαίων τους μεν 
άπέκτεινε, τους δε ες την 'Ρωμην έπεμψε, μόνων δ' 
άπέσχετο των εκ του ομίλου περιλειφ&έντων επϊ τώ 
καϊ άρχοντα αυτούς "Ρωμαιον λαμβάνειν καϊ μήτε 
βονλην εχειν μήτε σύνοδον ποιεΐσ&αι. 

ίο Τστερον δε καϊ άλλα τινά προσεπώφλον , κατη- 

γορησαι του Φλάκκον τολμήσαντες. επεχείρησαν #£\νΐΙ8β 
καϊ οι Καμπανοϊ του Φλακκου κατηγορησαι , καϊ του 
Μάρκελλου οι Συρακούσιοι ύπατεύοντος ηδη. καϊ 
άπελογησατο ' ού γαρ ηθέλησε πράξαί τι των τΐ\ ο 

15 άρχγΐ προσηκόντων πρϊν άπολογησασθαι. οι Συρα- 
κούσιοι δε καταστάντες εις λόγους οίκονομικώτερον 
τϊ[ διαλέγει εχρησαντο , ουκ εις κατηγορίαν τον Μάρ- 
κελλου, αλλ* εις ίκετείαν τραπέντες καϊ άπολογίαν 
του μη εκοντες αποστηναι ^Ρωμαίων , και συγγνώμης 

2ο τυχεΐν α%ιούντες. καϊ ταύτα λέγοντες εις την γην 
πεσόντες ώλοψύροντο. καϊ διαγνώμης γενομένης 
εδοζε τον Μάρκελλον μεν μηδέν άδικεΐν, τους μ.δΐ/τοί• 
Συρακούσιους φιλανθρωπίας τινός άξιους είναι, ούκ 
δξ ων εποίησαν, αλλ* ε% ών είπόν τ ε καϊ ικέτευσαν. 

25 του δε Μαρκέλλου παραιτησαμένου το άπελθεΐν εις Ό 
Σικελίαν , τον Λαουίνιον έπεμψαν, και οί μεν Συρα- 
κούσιοι όντως τινός συγγνώμης ετυχον, οί #ε Καμπα- 
νοϊ υπ άπαιδευσίας θρασύτερον τη κατηγορία χρησα- 
μενοί. καϊ έπετιμηθησαν, μηδέ παρόντος τον Φλακ- 

30 κον , αλλά τίνος των ύπεστρατηγηκότων αυτω απο- 
λογησαμένου. 

11 ϋίοηΐδ £γ8,^πι. $αρΓα οϋ&Ιαπι. 



268 ιίβ. IX• ΟΑΡ. VI. VII. 

Άλουβης δε της Καπύης καϊ ταλλα τά πέριξ πο- 
λίΰματα τοις 'Ρωμαίοις προβκεχωρηκαΰι πλην Άτε- 
λανών ' ούτοι γαρ εκλιπόντες την πόλιν αυτών παν- 
δημεϊ προς τον Αννίβαν έχώρηβαν. καϊ η άλλη δε 
Ιταλία ή τα των Καρχηδονίων φρονονόα ηλλοιοϋτο ) & 
κα\ περιιόντες οι ύπατοι προβεποιούντο αύτην. Τα-? 
ραντΓΐΌί <5ε φανερώς μεν ούδέπω τα των "Ρωμαίων 
νίΑΖ^ηρουντο, λά&ρα δε τοις Καρχηδονίοις ηχ&οντο. 

Οι δ 1 εν τη *Ρωμη διεκηρυκεύβαντο τω Αννίβα 
ανταπόδοβιν των αιχμάλωτων ποιηΰαΰϋ'αι. ον κατηλ- ίο 
λάζαντο δε αυτούς , επεϊ ουκ εδέζαντο τον Καρ&ά- 
λωνα του τείχους εντός, ως πολέμιον' ουδ' ες λό- 
γους γαρ αυτοϊς ελ&ειν η^έληβεν^ εύ&ύς δε ώργι- 
ΰμένος άνε6τρεψε. 

Τότε μέντοι καϊ 6 Λαουίνιος τους Αιτωλούς 6υμ- 15• 

μαχούντας Φιλίππω προβηταιρίΰατο , και τον Φίλιπ- 

πον μέχρι Κερκύρας προχωρηβαντα αύ&ις εξεφόβη- 

6εν, ωβτε καϊ ες την Μακεδονίαν τάχει επανελ%εϊν. 

7 Οι δ\ εν τη Ρώμη Τάιον Κλαύδιον Νέρωνα εις 

την Ιβηρίαν μετά Στρατιωτών έπεμψαν, καϊ ός πάρε- 2ο 
Β κομίΰ&η τω ναυτικώ μέχρι του "ΐβηρος , εν&α καϊ τα 
λοιπά Στρατεύματα εύρηκώς επήλ&ε τω Άΰδρούβα 
πρϊν γνω6%ηναι ότι πάρεΰτι. καϊ περιΰτοιχιΰάμενος 
αυτόν ηπατηδη. ίδών γαρ ο Άβδρούβας ως άπεί- 
ληπται, προεκηρυκεύόατο προς τον Νέρωνα ωβτε 2& 
την Ίβηρίαν πάΰαν άφε&εϊς εκλιπεΐν. ώς δ' εκείνος 
αΰμένως τους λόγους εδέζατο, αναβαλλόμενος ίνα 
τάς 6υν&ήκας τη ύΰτεραία ποιηΰηται, ύπεζέπεμψε 
της νυκτός άλλους άλλη τών ορών. διεζελ&όντων 



9 Βΐοηίδ ίτΆ^να. 57, 36. 

Οαρ. 7. ϋίοηΐδ ΗϊβΙοπ&θ Κοπι&η&β 1ίΙ>ή ρβηΐϋί : £γ&£πι. 
57, 38. 



ΜΒ.ΙΧ. ΟΑΡ, VII. 269 

δ* εκείνων, άτε μη φυλακής ούΰης χαρά των "Ρω- 
μαίων δια τας των βπονδών ελπίδας , ήλ&ε μεν τ\\ 
επιούβη ες λόγους τω Νέρωνι, κατέτριψε δε πάΰαν 
αυτήν πριν τι επικυρω&ηναι. και άλλους αν&ις της 

5 νυκτός ομοίως απέπεμψε, τούτο δε και εν αλλαις ο 
τιβϊν ημέραις ομοίως πεποίηκεν, άμφιββητών τίνα 
εν τη ύυμβάΰει. προελ%όντων δ\ των πεζών απάν- 
των, τέλος και αυτός 6υν τοις Ιππεύΰι καϊ τοις ελί- 
φαΰιν ύπεξεχώρηβε. καϊ διαβω&εϊς φοβερός αύ&ις 
ίο τω Νέρωνι εγενετο. 

Μα&όντες δε ταύτα οί εν τγι *Ρωμ?] του Νέρωνος 
μεν κατεγνων , άλλω δε τιι^ την ηγεμονίαν εψηφί- 
ΰαντο εγχειρίΰαι. απορουντων ούν τίνα αν αποΰτεί- 
λωβιν , ου γαρ τού τυχόντος ανδρός εδειτο τα πραγ- 
15 ματα , καϊ πολλοί δια το των Σκιπιωνων πα&ος 
έζίβταντο, ο Σκιπίων εκείνος ο Πούπλιος ο τον πά- 
τερα τρω&έντα ΰώαας εαυτόν έ&ελοντής εις την 
ϋτρατείαν επεδωκεν. ην δ\ καί αρετή κράτιβτος καιΏ 
παιδεία λογιμωτατος. και παραχρήμα μεν γ]ρέθ'η'νίϊ18Ί 

2ψεταμελον δε ου πολλω ύβτερον διά τ ε την ηλικίαν 
αυτού, τέταρτον γαρ καϊ είκοότόν έτος της ζωής ηγε, 
καϊ οτ«. και η οικία αυτού δια τον τού πατρός και 
τού &είον ολδ'θ'ρο.ι/ επέν&ει, ήλ&εν αύ&ις εις το κοι- 
νόν καϊ έδημηγόρηβέ*, καϊ οίς είπε καταιδέύας τους 

25 της βουλής, την μεν αρχήν ουκ άφηρέ^η, Μάρκος 
δε Ιούνιος άνηρ γηραιός προΰεπέμφ&η αυτω. 

Τοις 'Ρωμαίοις δε μετά ταύτα τα πράγματα ουκ 
αταλαιπώρως εχώρηβεν εις το βέλτιον. ο γαρ Μάρ- 
κελλος, επειδή κατηγορήσεις άπελύ&η, ώρμηΰεν έπϊ 

30 τον Αννίβαν , καϊ τα μεν πλεΐΰτα δι' άΰφαλείας 



16 ΙΗοηίβ ϊΐ&%τΆ. 8τιρΓ& οϋο.Ιαιη. 



270 ιλβ. ιχ. ο αρ. νπ. 

ΡΙ429 έποιεΐτο , <5εά£ω§ προς απονενοημένους διακινδυνεύ- 
ομαι" ει δέ ποτέ ηναγκάβ&η προ6μί%αι , κρείττων έκ 
φρονηΰεως εύτολμία κεκραμένης έγένετο. ο ούν Αν- 
νίβας δια τε ταύτα καϊ ότι αί πόλεις αί βυμμαχού- 
οαι αύτω αί μεν έγκαταλελοίπεόαν αυτόν, αί δε$ 
διενοοϋντο , καϊ δι ετερ άττα, κακώβαι τα χωρία α 
μη κατέχειν οίος ην έπεχείρηΰε. καϊ πολλοίς ελυμη- 
νατο , καϊ πλείους δια τοϋτο αφίβταντο. 

ΤΙερϊ δε Σαλπίαν πόλιν τοιόνδε τι βυνέπεΰε. δύο 
άνδρες τα πράγματα αυτών είχον, διάφοροι τε άλλη- ίο 
λοις ηΰαν. καϊ Άλίνιος μεν τα των Καρχηδονίων 

Βεφρόνει, Πλαύτιος δε τα των Ρωμαίων, ός καϊ διει- 
λέχ&η τω Αλινίω περί προδοΰίας της εις Ρωμαίους, 
μηνύβαντός τε εύ&ύς εκείνου τω Αννίβα ταύτα, ες 
δίκην ύπήχ&η 6 Πλαύτιος. βουλευομένου δε του 15 
Άννίβου μετά των 6ννεδρων όπως αυτόν κολαΰει, 
έτόλμηβεν έπ όψει αυτού τω ' Αλινίω πέλας που όντι 
περϊ προδοσίας αύ&ις ειπείν, άναβοηβαντος δ εκεί- 
νου 'ίδε ΐδε, καϊ νυν μοι περϊ αυτού τούτου λαλεί, 
ουκ επίΰτευΰεν 6 Αννίβας δια το άτοπον, άλλα καϊ ζο 
ως ΰυκοφαντούμενον αυτόν απελυόεν. αφε&έντος δε 
ώμονόηΰαν άμφω, καϊ ΰτρατιώτας πάρα τού Μαρ- 
κέλλου έπαγαγόμενοι την τ ε φρουραν των Καρχη- 

δονίων κατέκοψαν καϊ την πόλιν το?5 Ρωμαίοις πα- 
ρ έδοΰ αν. 25 

Καϊ ούτω μεν εν τη Ιταλία εΰχον τοις Καρχη- 
δονίοις τα πράγματα' καϊ ούδ' η Σικελία ην ευ- 
νοούΰα αύτοΐς, άλλα τω ύπάτω τω Ααουινίω προΰε- 
χώρουν. ηγεΐτο μεν γαρ των εν τη Σικελία Καρχη- 
δονίων "Αννων , βυνεΰτρατεύετο δε αυτω καϊ Μου- 30 
τίνας. ος βυνών τω Αννίβα πρώην, καϊ φ&ονη&εις 
ότι μεγάλα έργα αρετής έπεδείκνυτο, ές Σικελίαν 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. VII. VIII. 271 

έπέμφ&η. ώς ουν κάκεΐ λαμπρώς ιππάρχει, φ&όνον 
και προς του "Λννωνος ώφλε, καϊ δια τούτο της ίπ~ 
παρχίας έπαυ&η. περιαλγης γοϋν δια ταντα γενό- 
μενος προς τους Ρωμαίους άπέκλινε. καϊ πρώτον 
δ μεν προδοΰίαν Ακράγαντος βυνεπραξε βφίύιν , εϊταΐ) 
καϊ τάλλα βυγκατειργάβατο , ώβτε πάβαν αύ&ις την 
Σικελίαν υπ αυτούς άνευ μεγάλου πόνου γενεβδαι. 

Ό δε Φάβιος καϊ 6 Φλάκκος άλλας τε πόλεις 8 
πολλάς καϊ τον Τάραντα, του Άννίβου κατέχοντος 

ίο αυτόν, εχειρωόαντο. κελευΰαντες γάρ τιΰι την Βρετ- 
τίαν κατατρεχειν , ϊν ο * Αννίβας είς επικουρίαν 
αυτής άπάρΐ] εκ Τάραντος, επεϊ τούτο εγένετο, Φλάκ- 
κος μεν εκείνον επετηρει, Φάβιος δε εν τούτω νυκτός 
τω Τάραντι ταΐς τε ναυβϊν άμα καϊ τω πεζω π:ρο(?/?α- 

ΐ5 λών , τχι τε προοβολή καϊ τη προδοσία είλε την πόλιν. 
6 ουν Αννίβας δια την απατην αχ%•όμενος άντεπι-νίΑΆΟ 
βουλεϋόαι τω Φαβίω εβπούδαύε, καϊ έπιοτολην 
αύτώ εκ Μεταποντίου ως παρά τών επιχωρίων επί 
προδοβία της πόλεως επεμψεν , έλπίΰας άπεριΰκεπτως 

2ο αυτόν προΰιόντα ενεδρεύΰειν. καϊ ός ύπετόπηΰε το 

πραττόμενον , και παραβαλών τα γράμματα ταΐςνίΙΐ88 

έπιβτολαΐς ας τοις Ταραντίνοις ποτέ εγεγράφει, κα- 

τεφώραβεν εκ της αυτών ομοιότητος το έπιβούλευμα. 

Σκιπίων δε τον άλλον χρόνον, ει καϊ τιμωρηΰαι 

25 τω πατρι καϊ τω &είω εγλίχετο καϊ της του πολέμου 
δόξης ώρεγετο , αλλ* ουκ ηπείγετο , δια το πλη&ος 
τών εναντίων, επεϊ δ' ηΰ&ετο αυτούς χειμάζοντας 
πόρρω ηοι , εκείνους μεν εϊα , ες δ\ την Καρχηδόνα Β 
την ταύττ] ώρμηβεν' ου μέντοι τις το παράπαν την 



Οίΐρ. 8. Βίοιιίδ ΗΪ8ίθΓΪ3.β Εοιηαηαθ Ιί&ιϊ ρβΓάϊΐϊ: ίΓα^τη. 
57, 42, 43, 48. 



272 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. γΐΙΓ. 

ορμην αυτόν εγνωκε πριν προς αντγ; ττ} Καρχηδόνα 
γενέβ&αι' καϊ έλαβε 6νν πόνω την πόλιν. 

Άλονβης δε της Καρχηδόνος βτάΰις μεγίΰτη μι- 
κρόν των Στρατιωτών έγένετο αν. τον γαρ Σκιπίωνος 
ότεφανον νποΰχομένον δώΰειν τω πρώτω τον τείχονς 5 
έπιβάντι, δυο άνδρες, 6 μεν Ρωμαίος , 6 $' εκ των 
ανμμάχων, περί αντον ημφιββητηβαν. διαφερομέ- 
νων δ' εκείνων καϊ το άλλο πλή&ος ε&ορνβή&η , καϊ 

Ο επι πλεΐβτον έταραχ&ηΰαν , ωΰτε καϊ δεινόν τι δρα- 
6αι, ει μη ο Σκιπίων και αμφω έΰτεφάνωΰε, και ίο 
ΰνχνά μεν τοις βτρατιώταις διέδωκε, βνχνά δε και 
τοις δημοβίοις προβένειμε, καϊ τους εκεί κατεχό- 
μενους ομήρους προίκα πάντας τοΓ^ οίκείοις άπέ- 
δωκεν. ό&εν πολλοί μεν δήμοι , πολλοί δε καϊ δννά- 
βται αυτώ προΰεχώρηΰαν , καϊ το των Κελτιβηρων 15 
ε&νος προς τοΓ^ λοιποΐς. παρ&ενον γαρ εν τοις 
αίχμαλώτοις λαβών κάλλει επιφανή, ένομίΰ&η μεν 
ε6ε6&αι αυτής εν ερωτι, μα&ών δε ότι τινϊ των εν 
τέλει Κελτιβηρων εγγεγύηται, μετεπεμψατο αντον 
καϊ την νεάνιν αντω παραδ έδωκε, προΰεπιδούς καίζο 

Ό τά λντρα α οι προσήκοντες αντγ} προΰεκόμιΰαν. κακ 
τούτον και έκείνονς και τονς λοιπονς άνηρτηΰατο. 

Μα&ών δε τον Άύδρονβαν τον τον Άννίβον 
αδελφον ΰπουδή έπιοντα καϊ αγνοουντα ετι την της 
πόλεως αλωΰιν καϊ μηδέν προΰδοκώντα κατά την 25 
πορείαν πολεμιον , προΰαπηντηβεν αντω, και εν τω 
ΰτρατοπεδω αντον κρατηΰας ενηυλίβατο, και πολ- 
λούς των εκεί προΰεποιηΰατο. ην μεν γαρ εν ταϊς 
ύτρατηγίαις δεινός , εν δ\ ταϊς ομιλίαις επιεικής , καϊ 
ες μεν τονς άν&ιδταμένονς φοβερός, ες δε τονς νπεί- 



3—22 ϋίοηίδ ίτ&ςυι. 57, 42, 43. — 29 ίΙ>. 48. 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. VIII. 273 

κοντας καϊ μάλα φιλάνθρωπος, μάλιΰτα ά' ότι καϊ 
έ&είαβε, προειπών ως εν τη τών πολεμίων βτρατο- 
πεδεύΰοιτο, πάντες έτίμων αυτόν ' οι δ' "ΐβηρες καϊρι&ζι 
βαΰιλέα μέγαν ωνόμαζον. 

5 "Ο δ' Άΰδρούβας άπελπίΰας την Ίβηρίαν άπάραι 
προς την Ίταλίαν έβούλετο. καϊ εν τω χειμώνι 6υ- 
ΰκευαΰάμενος 6 μεν ωρμητο , ου δε βυύτράτηγοι αυτού 
κατά χώραν μείναντες ααχολίαν τω Σκιπίωνι παρεΐ- 
χον, ώβτε μη τον Άύδρονβαν έπιδιωζαι μήτε τοις 

ίο εν τη Ιταλία *Ρωμαίοις έπικουφίΰαι τον πόλεμον 
γενομενω εκεί, η προς την Καρχηδόνα πλενύαι. 6 
δε Σκιπίων τον μεν Άβδρονβαν ουκ επεδίωξε, πέμ- 
ψας δε δρομοκηρυκας την πρόΰοδον αυτού τοις εν 
τη Ρώμη δι αυτών προεκηρυζεν , αυτός δε τών εν 

15 χερϋϊν εί'χετο. καϊ ορών τους εναντίους πολλαχη της 
χώρας όντας , έδεδίει μη τιΰιν αυτών προΰμίζας εις β 
εν απαντάς όυναγάγη άλληλοις έπικουρηΰοντας. 
αυτός μεν ούν έβτράτευΰεν επ Άΰδρονβαν τον Γί<5- 
γωνος, Σιλανον δε ες Κελτιβηρίαν επί Μάγωνα, 

2ο καϊ Λούκιον Σκιπίωνα τον άδελφον ες Βαβτιτανίαν 
επεμψεν. ος εκείνην τε πολεμώ κατέΰχε, καϊ τον 
Μάγωνα ένίκηβε, καϊ φενγοντι αυτώ προς τον Ά<5- 
δρούβαν επακολου&ηΰας ηλ%ε προς τον Σκιπίωνα, 
μηπω μηδέν διαπεπραγμένον. 

25 Έλ&όντων ούν του τε Μάγωνος προς τον Άϋδρου- 
βαν καϊ τον Αουκίου προς τον αδελφον τον Σκι- 
πίωνα , τα μεν πρώτα τώ ίττπ^κω κατα&έοντες εις τα 
πεδία διεμάχοντο , είτα και όλω τω ΰτρατεύματι άντι-® 
παρετάβύοντο , ου μην καϊ έμάχοντο. καϊ έπϊ πλείους 

3 ο ημέρας τοϋτο εγίνετο ' βυμβολης δε ποτέ γενομένης 
οι τε ούμμαχοι τών Καρχηδονίων καϊ αυτοί εκείνοι 
ήττη&ηβαν . καϊ το ερυμα αυτών παρά τών ^Ρωμαίων 

ΖΟΝΑΚΑ8 II. 18 



274 ιλβ. IX. ΟΑΡ. VIII. IX. 

εάλω , καϊ τοις εν αύτω επιτηδείοις ον Ρωμαίοι εχρη- 
ΰαντο' ο προ τρ^ων ημερών 6 Σκιπίων, ώς λόγος 
εΰτίν , άπεψοίβαβεν. έπιλιπόντων γαρ αύτοΐς των 
πρόςτροφην, προεΐπεν, ο&εν δ ηγνόηται, ώς 'κατά 
τηνδε την ημέραν τοις των πολεμίων χρηβόμε&αϊ' 5 
μετά ταύτα δε τοις περιλειφ&εΐοι των εναντίων τον 
Σιλανόν καταλιπών αυτός προς τάς αλλάς απηει πό- 
λεις , καϊ πολλάς προβηγάγετο. καταβτηΰας δε τα 

Ι) έαλωκότα αυτός μεν εκεί διεχείμαΰε, τον δε Αούκιον 
τον όμαίμονα επί Ρωμην άπέβτειλε καταγγελούντά ίο 
τε τα γενόμενα και τους αιχμαλώτους κομίΰοντα και 
όπως οί εν τη Ρώμη φρονούβι περί αυτού πολυ- 
πραγμονηβοντα. 

9 Οι δ εν τη Ιταλία καϊ εκ νόαου έπόνηβαν καϊ 
μάχαις εταλαιπώρηβαν , Τυρβηνών νεωτεριβάντων ΐ5 
τινών, μείζον δε τών άλλων αυτούς έλύπηΰεν ότι 
τον Μαρκελλον απεβαλον. έπιβτράτεύβαντες γαρ 
κατά του Αννίβου τυγχανοντος εν Αοκροϊς και αμφω 
οί ύπατοι περιβτοιχιΰ&έντες εξ ενέδρας 6 μεν Μάρ- 
κελλος αυτίκα απώλετο , Κριβπΐνος δε τρω&εϊς απέ- 20 
%ανεν ου μετά πολύ. εύρηκώς δε το τού Μάρκελλου 
Ρ 1432 όώμα ό Αννίβας, και τον δακτύλων αυτού είληφως 
ω εκείνος τάς γραφάς έπεΰφράγιζε , γράμματα ες τάς 
πόλεις ώς παρ' εκείνου βτελλόμενα έπεμπε, καϊ όΰα 
εβούλετο διεπράττετο ' μέχρις ου τούτο γνούς 6 Κρι- 25 
ΰπΐνος άντιπαρήγγειλεν αυτοΐς φυλαβΰεβϋ'αι' ο&εν 
άντιπεριέύτη τω Αννίβα το πράγμα, έπεϊ γαρ τοις 
εν τη Σαλπία δι 9 αυτομόλου δή&εν ην επιβτείλας, 
ώς 6 Μάρκελλος νυκτός προόηει τοις τείχεΰι, τη τε 
τών Αατίνων κεχρημένος φωνή 6υν άλλοις έπιΰτα- 3ο 



Οαρ. 9. ϋϊοηίδ Ηίδΐοήαβ Εοπιαη&β ΙϊΤ^γχ ρβΓάίίί. 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. IX. 275 

μένοις αυτήν, ίνα Ρωμαίοι δόζωΰιν είναι, μα&όντες 
δε οι ΣαλτίΎΐνοϊ την έπιτέχνηΰιν αντον ανχετεχνή- 
βαντο πιβτενειν όντως προΰιέναι τον Μάρκελλον, 
καϊ αναβπάβαντες τον καταρρακτών είβηγαγον οΰονςΒ 

5 αντοΐς ικανούς εδοξεν είναι κατεργαΰ&ήναι παρ 
αντών, και πάντας άπέκτειναν. ο δ\ Αννίβας άπη- 
ρεν αντίκα , μα&ών τονς Αοκρονς πολιορκονμένονς 
νπο Ρωμαίων εκ Σικελίας επιπλενΰάντων. 

Καϊ Πόπλιος δε Σονλπίκιος μετά Αιτωλών και 

ίο ονμμάχων έτερων πολλά της. Αχαΐας επόρ&ηβε. τον 
δε Φιλίππον τον Μακεδόνος τοις Άχαιοΐς ΰνμμα- 
χηΰαντος παντελώς αν της ^Ελλάδος έ\ηλά%η6αν οί 
*Ρωμαΐοι, ει μη τον κράνονς τον Φιλίππον περιρ- 
ρνέντος οι Αιτωλοί τοντο εβχον^ και φήμης εις τονς 

ΐ5 Μακεδόνας γενομένης ώς τέ%νηκε , βτάΰις τε γέγονεν ο 

εκεί καϊ ' εφοβή&η μη της βαβιλείας ύτερη&η , και 

προς Μακεδονίαν ηπείχ&η. έντεν%εν οί ^Ρωμαίοι 

τη Ελλάδι προβέμειναν καί τίνων εκράτηΰαν πόλεων. 

Τω δ' έπιόντι ετει ως 6 Άόδρονβας ηγγέλλετο 

2ο προβιών , ο£ εν τη *Ρωμη τάς δννάμεις τε η&ροιζον 
καϊ τονς ΰνμμάχονς 6φών μετεπέμποντο , νπάτονς 
Κλανδιόν τε Νέρωνα και Αιονιον τον Μάρκον έλό- 
^ενοί. και Νέρωνα μεν επϊ τον Άννίβαν^ Αιονιον 
δε επί τον Αύδρονβαν έπεμψαν. 6ς αντω προς τη 

25 Σένα τη πόλει άπηντηύεν ' ον μέντοι και είς χείρας 
εν&νς ηλ%•ον. επϊ πολλάς δε ημέρας κατά χώραν 
εμεινεν' αλλ* ονδε ο Άΰδρονβας την μάχην κατή- 
πειζεν, ήβνχαζε δε τον άδελφόν αναμένων. 6 Νέρων τ> 
δε καϊ 6 Αννίβας είς Αενκανίαν ε6τρατοπεδενοντο, 

3ο και ονδέτερος προς παράταζιν ώρμηΰεν , άλλως δε 
ες χείρας άλληλοις ηεΰαν. καϊ ο Αννίβας πνκνά 
μετανίβτατο, καϊ 6 Νέρων ακριβώς αντον παρετηρει. 

18* 



276 ιίβ. IX. ΟΑΡ. IX. 

κρείττων ουν άεϊ αυτόν γινόμενος, καϊ τά γράμματα 
τα παρά του ^Αβδροΰβα αυτψ πεμφ&έντα ελών, του 
μεν Άννίβον κατεφρόνηΰε, δείΰας δε μη τον Λιουιον 
ο ^Αύδρουβας τω πλη&ει καταβιάΰηται , μέγα πράγμα 

ΥΐΙΙΰΟετόλμηΰε. καϊ κατέλιπε μεν μοΐραν εκεί άποχρώόαν 5 
έί'ργειν τον Άννίβαν , εΐ' πη κινηθείη, εντειλάμενος 
πάντα ποιεΐν ίνα καϊ αυτός νομίζοιτο ένδημεΐν, το 
δε κα&αρώτατον του βτρατοϋ απολε%ας ώρμηΰεν ως 

Ρ 1433 πόλε*, τινϊ πληβιοχωρω προ6μί%ων, ούδ' ηδει τις 
την διάνοιαν αυτόν, και ηπείχ&η έπϊ τον Άΰδρονβαν, ίο 
καϊ άφίκετο νυκτός προς τον βυνάρχοντα , καϊ εν τη 
ταφρεία τη αντοϋ κατεΰκηνωύε. καϊ παρεβκεναζοντο 
άμφω ϊν αίφνίδιον αυτω ΰννεπί&ωνται. ονκ ελα&ον 
δε, άλλ' ετεκμηρατο το γεγενημενον 6 Άΰδρονβας 
άπο των παραγγέλβεων διττών γινομένων ' ιδία γαρ ΐ5 
εκαύτος των υπάτων παρηγγελλέ τι Ίτοί§ εαντον. 
νποπτενύας ονν ηττη6&αι τον Άννίβαν και άπο- 
λέβ&αι, περιοντος γαρ εκείνου ουκ αν επ αυτόν 
ορμηΰαι τον Νέρωνα ελογίζετό , εγνω προς τους 
Γαλατάς άπαναχωρηΰαι καϊ εκεί τα περί τον αδελφον 20 
άκριβωΰαϋ&αι και ούτω κατά ΰχολην πολεμηβαι. 
Β Καϊ ο μεν παραγγείλας τω ΰτρατενματι άναΰτηναι 
νυκτός απηρεν , ο£ $' ύπατοι εκ του %•ορνβον υπωπ- 
τευΰαν το γινόμενον, ου μέντοι ευθύς εκινηθηΰαν δια 
το ύκότος. άμα δ ηοΐ τονς τε ιππέας προέπεμψαν 25 
έπιδιώζαι αυτούς, και αυτοί εϊποντο. καϊ τον Άΰδρου- 
βον το?? ίππεϋΰιν αντιταγμένου ως^ μονοις οι)(?£ΐ> 5 
ο£ ύπατοι έπελ&όντες τροπην αντον έποιηβαντο , και 
φενγονΰιν επακολουθήσαντες πολλούς έφονευβαν. 
καϊ ούδ' οι ελέφαντες αυτοΐς εβοή&ηΰαν ' οττί. γαρ 3ο 
αντών τίνες τραυματιΰ&έντες κακά πλείω τους έπι- 
τεταγμένους Οφίΰιν εδρών η οί πολέμιοι, παρηγγει- 



υΒ. ιχ. οαρ. ιχ. χ. 277 

λεν 6 Αύδρονβας τοΓ<? έπ αυτών κα&ημένοις τον ς 
τιτρωβκομένονς των θηρίων παραντίκα ΰφάζειν' Ο 
ραΰτα δε ύιδηρίω τινϊ νπο το ους ννττόμενοι έκτιν- 
ννοντο. καϊ εκείνοι μεν νπο των Καρχηδονίων , ο£ 

5 άνδρες δε ΰπο των 'Ρωμαίων έφ&είροντο. επεβον δε 
τοβοντοι ωΰτε τους Ρωμαίους διακορεΐς τον φόνον 
γενομένους μη δελήβαι τους αλλονς έπιδιώζαι. φ&εί- 
ραντές τε αλλονς πολλονς καϊ τονΆύδρούβαν^ καϊ 
λάφυρα πλεΐΰτα λαβόντες, καϊ ( Ρωμαίονς αίχμα- 

ιο λωτούς ες τετρακιΰχιλίονς εν τω ΰτρατοπέδω ενρόν- 
τες, ίκανώς την Καννηίδα 6υμφοραν άνειληφέναι 
ένόμιοαν. 

Πραχ&έντων δε τούτων ο μεν Λιονιος κατά χω- 
ράν έμεινεν , ο δε Νέρων έκταΐος εις την Απονλίαν 

15 έπανεληλν%ε , λα&ών μέχρι τότε ως άπεδημηβε. καϊ 
των άλόντων τινάς ες το Αννίβον 6τρατόπεδονΌ 
έπεμψε τα πεπραγμένα δηλώΰοντας , και την κεφαλήν 
τον Άΰδρονβον πληβίον πον ανεύταύρωοε. μα&ών 
ονν εκείνος τον τε άδελφον ηττημένον καϊ τε&νη- 

2ο κότα και τον Νέρωνα νενικηκοτα καϊ έπανηκοντα, 
πολλά μεν ώλοφνρατο, πολλάκις δε καϊ την τύχην 
καϊ τάς Κάννας άνεκάλεύε. καϊ ες την Βρεττίαν 
ανεχωρηΰε, κακεΐ διηγεν ηΰυχάζων. 

Ό δε Σκιπίων μέχρις αν πάντα τα εν τΎ\ Ιβηρία 10 

25 καταΰτηύτι άρχειν των εκεί προβετάχ&η. καϊ πρώ- 
τον μεν ες την Αιβνην δνο πεντηρεΰιν επλενβε, και 
ο του Γίβγωνος Άΰδρούβας εκεί κατά τνχην αύτω 
ΰυγκατηρε. δε^Ε,ιονμ ένον ούν καϊ άμφω του Συφακος,ρ 1 434 
ενΰπονδος γαρ τοΓδ Καρχηδονίοις έγένετο, μέρους 



Οαρ. 10. ΒίοηίΒ Ηίβίοή&β Κοπιαη&β 1ίΙ>Γί ρβιάϋί: ίνα^να. 
57, 47, 49. 



278 £ΊΒ• ΙΧ • 0ΑΡ • χ • 

της Λιβύης βαΰιλεύων, καϊ καταλλα66οντος ΰφάς, 
6 Σκιπίων ουκ ιδίαν εχθραν εχειν είπεν οντε μην 
νπερ των κοινών δύναΰθαι καθ «αυτοί/ καταλύ- 
ΰαΰθαι. 

Έπανηλθεν ονν αύθις ' καϊ Ιλιτεργίχαις επολέ- 5 
μηβεν, ότι τους προς αυτούς καταφυγόντας* Ρωμαίους 
μετά τον των Σκιπιώνων -Οπνατοι/ τοις Καρχηδονίους 
έζεδωκαν. καϊ ου πρότερον της πόλεως αυτών έκρα- 
τηΰε πριν αυτός του τείχους έπιβηναι έτόλμηΰε κα\ 
έτρώθη. αίδεβθέντες γαρ οί ύτρατιώται καϊ δείύαν- ίο 

Β τες περί έκείνω τότε προΰεβαλον προθυμότατα, καϊ 
κρατηΰαντες τους μεν ανθρώπους πάντας απέκτειναν, 
την δε πόλιν κατέπρηοαν απαβαν. καϊ τω φοβω 
~ΨΙΙ%ΐτούτφ πολλοί μεν έκόντες αύτώ προΰεχώρηβαν^ πολ- 
λοί δε καϊ βία κεχείρωντο ' τίνες δε πολιορκούμενοι 15 
τας τε πόλεις εαυτών 'έκαιον καϊ τους οικείους έφό- 
νενον , επί δε τούτοις και εαυτούς. 

Τα πλείω δε καταότρεψάμενος 6 Σκιπίων εις 
Καρχηδόνα άνέζευζεν' ένθα τω τε πατρϊ καϊ τω 
θείω επιταφίους αγώνας οπλομαχίας εθετο. οτε 2ο 
πολλοί μεν καϊ έ'τβροί. ηγωνίοαντο, και αδελφοί δε 
δυο περί βαβιλείας διαφερόμενοι, καίτοι τον Σκιπίω- 

νος 6νναλλά%αι αυτούς ΰπουδάΰαντος ' και ο πρε- 
σβύτερος τον νεώτερον καίτοι Ιΰχυρότερον οντά 
άπεκτεινεν. 25 

Ηρρώύτηβε δε μετέπειτα ο Σκιπίων , καν τοντω 
ένεωτέριβαν οι "ΐβηρες. ύτράτευμα γαρ του Σκι- 
πίωνος περί Σογκρώνα χειμάξον εκινηθη, και πρώην 
ουκ ευπειθες ον, ου μην φανεραν αποβταΰίαν επι- 
δειζάμενον ' τότε δ' αίβθόμενον τον Σκιπίωνα κα- 'οο 
μνοντα , έπεϊ και η μιβθοφορά αύτοϊς εβραδυνθη, 
αναφανδόν άπέΰτηβαν , καϊ τους χιλιάρχους οφών 



ΜΒ. Χ. ΟΑΡ. IX. 279 

άπελάοαντες νπάτονς εαντοΐς κεχειροτονηκαβιν ' ηβαν 
δε ώς οκτακιβχίλιοι. γνόντες ονν ταύτα οι "Ιβηρες 
άφίΰταντο προχειρότερον , και την βυμμαχίδα των 
^Ρωμαίων έκάκονν. καϊ 6 Μάγων έκλιπεϊν ηδη ταΏ 

5 Γάδειρα βουλη&εϊς ούτ εξέλιπε και εις την ηπειρον 
διαβαίνων πολλά έκακούργει. 

Μα&ών δε ταΰ&' 6 Σκιπίων, πέμ-ψας προς τ6 
αποβτατηΰαν ΰτρατόπεδον έπέΰτειλεν αύτοϊς ΰυγγνω- 
μονών δή&εν ότι δια ενδειαν των αναγκαίων ενεω- 

ιο τέριύαν , καϊ μηδέν υποπτεύΰαι δια τούτο άξιων, 
επαίνων δε καϊ τους την άρχην αναδεζαμένους αυτών 
ίνα μηδέν δεινον η πά&ω6ιν η δράΰωδι δια άναρχίαν. 
τοιαύτα τον Σκιπίωνος γράψαντος οί ΰτρατιώται 
μα&όντες οτι περιείη καϊ ονδ' όργίζοιτο ΰφίΰιν, ουδέν 

15 ετι διεκίνηΟαν. ως δ^ ανερρώύ&η , τραχύ μεν ουδέ 
τότε αύτοΐς επηπείληβε, πέμψας δε την τε τροφηννΐΐΖΐ> 
άποδώβειν νπέοχετο, και πάντας προς αυτόν άφι- 
κέβ&αι έκάλεΰεν ώς αν βούλωνται, η α&ρόοι η εν 
μέρει κατά διαδοχάς. οι δε γε ΰτρατιώται κατ ολί- 

2ο γους άπελ&εΐν ουκ εΌ•άρ6ηααν, ομού δ απήλ&ον. και 
ο Σκιπίων εζω του τείχους αυτούς αυλίΰαΰ&αι, προς 
εΟπέραν γαρ ην, διετάζατο, και παρέΰχεν αυτοΐς 
αφ&ονως τα επιτήδεια, και οί μεν έΰτρατοπεδευοντο, 
αυτός δε τους &ρα6υτάτους αυτών εις την πόλιν είύελ- 

25 &εΐν κατεβκεναβε, καϊ της νυκτός αυτούς καταΰχών 
εδηΰε. άμα <5' ημέρα, ώς εζω ποι ΰτρατεύύων , πάντα 
τον αυτόν ύτρατον προεζέπεμψεν. είτα τους άρτι 
ελ&οντας εί'αω του τείχους άνευ των οπλών εκαλε- Β 
6εν, ΐν αύτω ΰυβτρατεύΰωνται, λαβόντες το ΰιτηρέ- 

3ο 6ιον. καϊ ούτως εΐοελ&όντων αυτών έΰημηνε τοΓ^ 
εκκεχωρηκόβιν ωΰπερ εΐχον έπανελ&εϊν. καϊ περι- 
ϋχων αυτούς πολλά καϊ ώνείδιΰε καϊ ηπείληΰε, καϊ 



280 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. Χ. XI. 

τέλος ' πάντες μεν βφη *%•ανεϊν εΰτε άξιοι, ου μέντοι 
πάντας &ανατώβω αυτός, αλλ ολίγους ους καϊ ηδη 
βυνείληφα δικαιώΰω, τους δε άλλους άφίημι." ταύτα 
ειπών εις το μέβον τους δεδεμένους παρήγαγε, καϊ 
βταυροΐς προβδηΰας καϊ αίκιβάμενος απέκτεινεν. ώς & 
δέ τίνες των παρεΰτηκοτων άγανακτηΰαντες έ&ορύβη- 
6αν, ΰυχνούς καϊ εκείνων έκόλαβε. καϊ μετά τοϋτο 
Ο την μι6&οφοράν τοις άλλοις δούς επϊ τον Ίνδίβιλιν 
καϊ επϊ τον Μανδονιον έβτράτευΰε. καϊ μη τολμώντων 
εκείνων βυμμίξαι αύτω, αυτός έπέ&ετο καϊ ένίκηΰεν. ία 

Όμολογηβάντων δ' εκείνων, καϊ της άλλης Ιβη- 
ρίας τα πλείω αύ&ις έδουλώ&η, καϊ 6 Μάγων τά 
Γάδειρα εξέλιπε, καϊ 6 Μαΰινίβαας τοις 'Ρωμαίοις 
προΰεχωρηβεν. οι Καρχηδόνιοι γαρ, τελευτηΰαντος 
Αόδρουβα του Αννίβου ομαίμονος , εψηφίΰαντο της ΐ5 
μεν Ιβηρίας έκΰτηναι , τα δε εν τή Ιταλία άνακτή- 
Οαβ&αι' καϊ έπεμψαν αργύριον τω Μάγωνι, ΐν έπι- 

Λν 1192 κουρικον ά&ροίβας 6τρατευ6ηται επ αυτήν, καϊ ος 
προς την Ιταλίαν αύ$ις ορμηΰας άφίκετο προς τάς 
ϋ Γυμνηβίας νη6ους. καϊ της μεν με^ονο^ ημαρτε, μη 2ο 
δυνη&εϊς εις αυτήν κατάραι, οι γαρ επιχώριοι πόρ- 
ρω&εν ες τάς ναϋς έΰφενδόνων, κράτιΰτοι τοΰτο ποι- 
ειν οντες, εις δε την μικροτέραν προΰορμιβάμενος 
εκεί δια τον χειμώνα κατεμεινεν. αϊ νηύοι ά' αύται 
τχι περϊ τον Ίβηρα ηπείρω επίκεινται" είοϊ δε τρεις, 2& 
ας Ελληνες μεν καϊ Ρωμαίοι κοιντι Γυμνησίας καλού- 
ΰιν , Ουαλερίας δε καϊ 'Ταΰούβας οί "ΐβηρες, ιδία ά' 
εκάΰζην, την μεν Έβεΰον, την δε μείξω, μικροτέραν δε 
την τρίτην φερωνυμώτατα. τά Γάδειρα δε οί 'Ρωμαιοι 
κατεΟχον. 3ο 

11 Ο δε Μαβινίοΰας άνηρ ην ίν τοις κρατίΰτοις 

Ρ Ί436 εξεταζόμενος καϊ χειρϊ γαρ καϊ βουλεύμαόιν άριΰτος 



ΓΛΒ. IX. ΟΑΡ. XI. 281 

ετύγχανε τά πολέμια, προς δε τονς 'Ρωμαίονς εκ των 
Καρχηδονίων βξ αιτίας τοιάβδε μετηνεκτο. 6 Άΰ- 
δρονβας 6 του Τίύγωνος φίλος τ ε ην αντω και Σο- 
φωνίδα την εαυτόν θυγατέρα αντω ένηγγυηόε. τω 

5 Σνφακι δε βνγγενόμενος, καϊ τά των 'Ρωμαίων αντόν 
φρονονντα αίΰ&ομενος, ονκετι τά ώμολογημενα προς 
τον Μαόινίβΰαν ίφνλα%εν , αλλά θέλων τοΐς Καρχη- 
δονίοις τον Σνφακα προβποιηβ αβθαι , ουκ ελαχίΰτης 
δννάμεως άρχοντα, την τεάρχην αντω ΰνγκατέπραξεν, 

ίο η τω Μα<5ινί66α προΰηκε, του πατρός αύτον τότε 
θανόντος , και την Σοφωνίδα ΰυνωκιβεν. η δε το Β 
τε κάλλος επιφανής ην κα\ παιδεία πολλή καϊ γραμ- 
μάτων και μουόικής ηακητο, άότεία τε και αίμνλος 
ην, καϊ όντως επαφρόδιτος ώς όφ&εΐΰα η και άκον- 

15 6&εΐ6α μόνον και τον πάνν δνΰερωτα κατεργάΰαβ&αι. 

γ Ο μεν ονν Σνφαξ διά ταντα τοΐς Καρχηδονίοις 

προ6ε&ενο , καϊ 6 Μαΰινίόΰας τά των Ρωμαίων άν- 

θείλετο καϊ χρηΰιμώτατος αντοΐς διά πάντων εγενετο' 

Σκιπίων δε πάντα τά εντός τον Πνρηναίον τά μεν 

2ρ βία, τά δε ομολογία προβποιηβάμενος ες την Αιβνην 
ΰτείλαβ&αι ητοιμάζετο. οί" $' εν τή ( Ρωμτ] τά μεν 
φθονώ των κατορθωμάτων αυτού , τα δε φόβω μη 
υπερφρονηΰας τυραννηύη, ανεκαλεβαντο αυτόν, δυο 
των ΰτρατηγών διαδόχους αντω πεμψαντες. Ο 

25 Καϊ ο μεν οντω της άρχης επανθη, ο δε γε Σονλ- 
πίκιος μετά τον Αττάλον κατά τον αντόν χρόνον 
ίίρεόν μεν προδοΰία, Οπονντα δε ίΰχνϊ κατεΰχεν. 
ό γάρ Φίλιππος ονκ ηδννηθη αντοΐς επαμνναι διά 
ταχέων, τάς διοδονς προκαταύχόντων των Αιτωλών. 



Οαρ. 11. ϋίοηίΒ Ηΐ8ίοπ&6 ΕοηΐΗηαβ Ιίβι-ί ρβιχίίΐί: ϊΐΆ^τα. 
57, 50. 



282 ιλβ. IX- ΟΑΡ. XI. 

όψε δε ποτέ έπελ%ών , εις τάς ναύς αυτού τον "Ατ- 
ταλον καταφνγεΐν έβιάΰατο. ο μέντοι Φίλιππος οπεί- 
βαβχϊαι τοις ( Ρωμαίοις η&έληβε. καί τίνων λόγων 
αύτοΐς γενομένων τα μεν της ειρήνης αφεί&η , τους 
δ* Αιτωλούς από τον ΰυμμαχειν τοις 'Ρωμαίοις μετά- 5 
&έμενος φίλους εαυτού εποιηΰατο. 

Ό ά' Αννίβας τέως ήβυχίαν ήγεν, αγαπών ει τα. 
ΐ) υπάρχοντα οι διαβωΰαιτο. καϊ οι ύπατοι νομίζοντες 
αυτόν καϊ ανεν μάχης εκτρυχω&ηναι , ανεΐχον. 

Τω δ' έπιόντι ετει ο τε Σκιπίων ο Πούπλιος ίο 
και Αικίνιος Κραύβος νπατενΰαν. και ο μεν εν τη 
Ιταλία εμεινεν , 6 #ε Σκιπίων ες Σικελίαν άπελ^εϊν 
και ες Αιβύην προβετέτακτο, ίνα εί μη την Καρχη- 
δόνα αίρηΰεΐ) τον γε Άννίβαν από της Ιταλίας 
τέως αν&ελκύβη. ούτε δε Στράτευμα ά\ιόλογον ούτε ΐ5 
προς τριήρεις άνάλωμα έλαβε , δια τάς άριβτείας 
φθόνους £2/ο<? ' μόλις δε και τα πάνυ αναγκαία παρέ- 
6χον αύτω. καϊ 6 μεν 6υν τω ναυτικω των ΰυμ- 
μαχων καί τιΟιν έ&ελονταϊς εκ τού δήμου απηρεν, ο 
δε Μάγων εκ της νηβου παραπλεύβας εις την Αιγν- 2ο 

Ρ14:3ΐατικήν απέβη. 6 Κράββος ά' εν τη Βρεττία τω 'Λννίβα 
προβηδρευεν. ο μέντοι Φίλιππος κατηλλάγη 'Ρωμαίοις ' 
Πούπλιον γαρ Σεμπρώνιον εις Άπολλωνίαν έλ&οντα 
6υν πολλή δυνάμει αι6&όμενος άΰμένως έΰπείΰατο. 

Σκιπίων δ' ό -υτΓατο^ εις Σικελίαν κατάρας πάρε- 25 
ΰκενάζετο μεν ως ες Αιβύην πλεύΰων, ουκ ηδννη&η 
δέ, μήτε δνναμιν εντελή και αύτην άβυγκροτητον 

Λν II 93 έχων. διό πάντα τον χειμώνα εκεί διηγαγε, τους ΰνν 
αυτώ εζαΰκών καϊ άλλους προΰκαταλέγων. μέλλοντι 
δ\ περαιώβαΰ&αι αγγελία αύτω εκ ( Ρηγίου ηκε την 30 
πάλιν τών Αοκρών τινας προδώΰειν. τού γαρ φρου- 
ράρχου καταβοήΰαντες καϊ μηδεμιάς εκδικίας πάρα 



ιλβ. ιχ. οαρ. χι. χιι. 283 

τού Αννίβου τυχόντες προς τους Ρωμαίους απέκλι- Β 
ναν. δύναμιν ούν πέμψας εκεί, πολλά της πόλεως νυ- 
κτός μετά των προδιδόντων κατέλαβε, των δε Καρ- 
χηδονίων εις την άκραν ϋυνειλη&έντων και τον Άν- 
5 νίβαν μετακαλεβαμένων , κατά τάχος έ%ανηχ$η καϊ 6 
Σκιπίων , καϊ πληβιάΰαντα τγι πόλει αίφνιδίω έπεκ- 
δρομή απεώβατο. είτα λαβών την άκρόπολιν καϊ έπι- 
τρέψας την πάβαν πόλιν δυο χιλιάρχοις άνέπλευΰεν. 
ουκ ηδυνή&η μέντοι τή Λιβύη προΰπλεϋΰαι. οι>τω 

.ίο ί οι Καρχηδόνιοι την ορμην αυτού έ'^κίαν, ωΰτε 
χρήματα μεν τω Φιλίππω ύτεΐλαι, ιν εις την Ίτα- 
λίαν ότρατευΰγ]) καϊ τω Αννίβα και σΐτον πέμψαι καϊ 
ΰτρατιώτας , και ναύς τω Μάγωνι καϊ χρήματα , ίνα Ο 
τον Σκιπίωνα κωλύβη περαιω&ήναι. εκ δε οημείων 

15 τινών νίκην οι Ρωμαίοι λαμπράν ελπίΰαντες, την τε 
εν τη Λιβύη ύτρατιάν τω Σκιπίωνι καϊ δύναμιν 
αλλην ως αν ε&ελήβη καταλέξαΰΰ'αί οι επέτρεψαν, 
τών γάρ υπάτων Μάρκον μεν Κέ&ηγον τω Μάγωνι, 
Πουπλιον δε Σεμπρώνιον τω ' Αννίβα άντέταζαν. 

2ο Οι δε γε Καρχηδόνιοι δείΰαντες τον Μαΰινίΰβαν 12 
μη Σκιπίωνι πρόύ&ηται , έπειθαν τον Συψακα την 
αρχήν αύτώ αποδούναι, ως και αυ&ις αύτην ανα- 
κτηΰομενον. ο ονν Μαύινίδΰας ύπώπτευε μεντόπρατ-ΐ) 
τόμενον, κατηλλάγη δε δή&εν, ϊνα πιΰτός νομιΰ&εϊς 

25 μέγα τι Οφηλαι αυτούς δυνη&ή ' μάλλον γάρ νπερ 
της Σοφωνίδος η της βαβιλείας ώργίζετο. διό και 
τοις 'Ρωμαίοις προΰέκειτο , ύποκρινόμενος τα τών 
Καρχηδονίων αίρεΐύ&αι. ο δέ γε Συφαζ τά των 
Λιβύων πράττων «ττλαττδτο *Ρωμαίοις ενβπονδος είναι, 

3ο καϊ ύτείλας προς τον Σκιπίωνα παρηνει μη ποιηβα- 

Ο&ρ. 12. ϋίοηίβ ΗίβΙοΓΪΕβ Κοπι&ηειβ 1Π>π ρβΓάίίί. ΐτ&%να. 
57, 63—72. 



284 ιλβ. IX. ΟΑΡ. XII. 

<5$αι την διάβαβιν. ακούβας δε ταύτα δι απορρήτων 
6 Σκιπίων, ίνα μη γνώβιν ου βτρατιώται, τον τε κήρυκα 
αυθημερόν απέπεμψε μηδενϊ αλλφ προβομιληβαντα, 
καϊ το Στράτευμα βυγκαλέβας επέβπευδε την διάβα- 

ΡΙ438<3ίν, έτι τους Καρχηδονίους άπαραΰκενους λέγων 5 
είναι, καϊ πρότερον μεν τον Μα6ινίο*6αν, τότε δε καϊ 
τον Συφακα μετακαλείσαι αυτούς καϊ χρονίζονΰιν 
έγκαλεΐν. ταΰτα ειπών μηδέν έτι μελλήβας εξανήχ&η' 
καϊ προς το άκρωτήριον το καλούμενον ' Άπολλώνιον 
προΰορμίΰας τάς ναύς έΰτρατοπεδενΰατο καϊ την ίο 
χώραν έπόρ&ει , προβέμιβγέ τε ταΐς πόλεΰι καϊ εΐλέ 
τινας. έγκειμένων δε των ^Ρωμαίων τη χώρα, "Αννων 
ο ίππαρχος, νιος αν του Άΰδρούβου του Γίΰγωνος, 
άνεπείΰ&η προς του Μαβινίόΰου έπι&έϋ&αι αύτοις. 
ο ούν Σκιπίων ιππέας πέμ-ψας τινάς χωρία προς 15 
καταδρομήν επιτήδεια έληίζετο, ΐν ύποφεύγοντες 
επιΰπάΰωνται τους επιδιώκοντας, των ούν Καρχηδο- 
Β νίων έπιύπομένων αύτοις κατά. τα. Συγκείμενα τρα- 
πομένοις , ό Μα6ινίβ6ας τε κατά νώτου γενόμενος 
μετά των αμφ αυτόν έπέ&ετο τοις διώκουόι, και ο 2ο 
Σκιπίων εκ του λόχου έπεκδραμών προΰέμιζεν αυτοΐς. 
καϊ πολλοί μεν έφ&αρη6αν , πολλοί δε καϊ εαλωΰαν 
καϊ 6 "Αννων αυτός, διό ό'Αόδρούβας την μητέρα του 
Μα6ινί66ου ΰυνέλαβε ' καϊ ανταπεδοδηβαν. ο δ\ Σν- 
φα% της προς 'Ρωμαίους φιλίας την δόκηβιν άπειπών 25 
φανερώς το?§ Καρχηδονίοις βυνήρατο. οι δε Ρωμαίοι 
καϊ εληίζοντο την χώραν, καϊ ΰνχνονς των εκ της 
Ιταλίας υπό τον Άννίβον προς την Λιβύην πεμφ&έν- 
των άνεκομίΰαντο, καϊ κατά χώραν έχείμαόαν. 

Μετά δε ταντα Γναίου Σκιπίωνος καϊ Γαΐου 30 

νΐΙΙ9<ίΣερονιλίου νπατευΰάντων οι τε Καρχηδόνιοι έλατ- 
τωδέντες τω πολέμω ΰυμβήναι ή&έληΰαν, καϊ ο 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XII, 285 

Αννίβας καϊ 6 Μάγων έκ της Ιταλίας έξέπεόον. οί 
μεν γαρ ύπατοι τω Αννίβα καϊ τω Μάγωνι αντι- 
κα&ίύταντο, Σκιπίων δε την τε Αιβύην έκάκον και 
ταΐς πόλεΰι προΰέβαλλε. καν τούτω νανν Καρχηδο- 

5 νίαν λαβών άφήκεν , έπεϊ προς αυτόν έπϊ πρεββεία 
άφικνεΐΰ&αι έπλάΰαντο. ηδει μεν γαρ το πλάΰμα, 
προετίμηΰε δε το μη διαβλη&ήναι ως πρεΰβεις κατε- 
όχηκως. και τον Συφακος πραττοντος ετι διαλλαγάς, 
ωΰτε έκ της Λιβύης μεν τον Σκιπίωνα, τον δ' Άν- 

ιο νίβαν έκ της Ιταλίας άπάραι, έδέζατο τον λόγον, ονχ 
ως πιΰτευων αύτώ, ίνα δε ΰφηλτ] αυτόν, των γαρ 
στρατιωτών άλλοτε άλλους κατά την των Σπονδών 
πρόφαΰιν ες το Στρατόπεδον το τών Καρχηδονίων Ώ 
πέμπων και το του Σύφακος, έπεϊ εκείνοι πάντα τα 

15 παρ αυτοΐς κατεΣκέψαντο, την 6υμβαο"ιν απ ευλόγου 
δη τίνος Σκήψεως, άλλως τε και ότι ο Συφαζ έπιβου- 
λεύων έφωρά&η τω ΜαΣινίΣΣα, διεκρούΰατο. νυκτός 
δ ήλ&εν εις τα Στρατόπεδα αυτών ου πάνυ αλλήλων 
διέχοντα, καϊ πυρ ες το του Άΰδρούβου πολλαχό&εν 

2ο αμα υπέβαλε, καϊ έμπρηΣ&έντος ραΣτα αυτού , έκ 
γαρ καλάμης καϊ έκ φυλλάδων έπεποίηντο αυτοΐς 
αί Σκηναί, οι τε Καρχηδόνιοι κακώς απήλλαξαν, 
καϊ οί περϊ τον Σύφακα βοη&ηΣαι αντοΐς έ&εληΣαντες 
τοις τε Ρωμαίοις τοις περιέχουΣιν περιέπεΣον καϊ 

25 αύτοϊ άπώλοντο, καϊ τό Στρατόπεδον προΣενεπρηΣ&ηΡΙί39 
αυτών, καϊ έφ&άρηΣαν πολλοί καϊ ϊπποι καϊ άνθρω- 
ποι, οί 'Ρωμαίοι δε ταύτα πεποιηκότες νυκτός μεν 
ούδεν επα&ον, ημέρας ά' έπιφαυΰάΰης'Ίβηρες άρτι 
Καρχηδονίοις έπϊ Συμμαχία έλ&όντες προΣεπεΣον 

30 αυτοΐς απ:ρο(?<5οκ^το^ καϊ πολλούς άπέκτειναν. 

Ευθύς ούν Άβδρούβας μεν εις την Καρχηδόνα, 
Συφαζ δε οί'καδε άπεχώρηΰεν. ο δε γε Σκιπίων 



286 ιίβ. IX. ΟΑΡ. XII. XIII. 

Συφακι μεν τον Μα6ινίΰΰαν καϊ Γά'ι'ον αντέταξε 
Ααίλιον, αυτός δ επί τους Καρχηδονίους ήλαβεν. οί 
δ' αν Καρχηδόνιοι προς το ερυμα των * Ρωμαίων , φ 
χειμαδίφ εχρώντο και ες ο άπετί&εντο πάντα, ναύς 
έπεμψαν, ίνα η αυτό αίρήβωβιν η αφ εαυτών άπάζωβι 5 

Β τον Σκιπίωνα. καϊ εόχεν όντως ' μα&ών γαρ το 
γινόμενον άπανέβτη, και επειχ&εϊς προς τον ναύ- 
6τα&μον δια φυλακής αντόν εποιηΰατο. καϊ τη μεν 
πρώτη ήμερα ραδίως τους προβμίζαντας αύτοΐς απεώ- 
ΰαντο οί ^Ρωμαίοι, τη δ υβτεραία πολύ ηλαττώ&ηβαν' ίο 
και ναΰς γαρ των Ρωμαίων χειρών βιδηρών επιβολή 
απέΰπαΰαν. άποβηναι δ' ες την γήν ουκ έτόλμηΰαν, άλλ' 
αναπλεύβαντες οί'καδε τον Άΰδρούβαν άπεχειροτό- 
νηΟαν , Άννωνα δε τίνα αν&είλοντο. κάκ τούτον 
Αννων μεν βτρατηγος ήν , εκείνος δε κα& εαυτόν 15 
δούλους τινάς και αυτομόλους παραλαβών δύναμιν 
ουκ ά<5&ενή 6υνεκρότη6ε, καί τινας των Ιβήρων των 

Ο 6υ6τρατευομένων τω Σκιπίωνι κρυφά άναπείύας 
επεχείρηΰε νυκτός έπιβουλεύΰαι τω ΰτρατοπέδω αυ- 
τού, καν εζειργάόατό τι , ει μή οι τε μάντεις υπό 2ο 
ορνίθων εκταραχ&έντες καϊ ή του Μα6ΐνί66ου μητηρ 
&ειάβαΰα ζήτηόιν αυτών γενέα&αι εποίηΰαν. και 
οί μεν προκαταληφ&έντες εκολάα&ηύαν , και 6 Σκι- 
πίων αύ&ις έπϊ τήν Καρχηδόνα εΰτράτευΰε καϊ την 
13 γήν αυτών εδήου , Σύφα% δ\ επολεμει τοις περί τον 25 
Ααίλιον. καϊ χρόνον τινά άντέβχον' είτα υπερεβχον 
οί'Ρωμαϊοι, καϊ πολλούς μεν εφόνευύαν, πολλούς δ\ 
έζώγρηΰαν , και τον Σύφακα είλον. καϊ τήν Κίρταν 
τά βαβίλεια αυτού παρελαβον άμάχως, τοις ένδον 

Ό δεδεμένον αυτόν επιδεί%αντες. 3ο 

Οαρ. 13. ϋίοηίβ ΗίδίοΓίίΐβ ΒοηΐΕΐηίΐΘ ΚΤβη ρβπΐίίΐ: ίτει^ηχ. 
57,74, 75. 



ιλβ. ιχ. οαρ. χιπ. 287 

Ήν δ' εκεί καϊ η Σοφωνίς. καϊ προς αυτήν 6 
Μαβινίβΰας εν&νς εϊΰεπήδηΰε, καϊ περιλαβών αντήνψπ.95 

εχω μεν Σνφακα" είπε "τον άφαρπάύαντά 6ε, εχω 
δε καϊ ΰε. αλλά μη δέδι&ι' ονδε γαρ αιχμάλωτος 

5 γέγονας, εμε ΰνμμαχον εχονΰα. ' ταϋτ ειπών εγημεν 
αντην παραντίκα , προκαταλαβών τους * Ρωμαίους, μη 
πως αυτής αμάρτη γενομένης εν τοις λαφύροις. είτα 
καϊ τάς αλλάς πόλεις του Συφακος προΰεποιηΰαντο. 
καϊ προς τον Σκιπίωνα ηλ%ον άγοντες τά τε λοιπά 

ίο καϊ τον Σνφακα. καϊ ός ίδών αυτόν δεδεμενον ουκΡΙ440 
ηνεγκεν, αλλά της παρ αντω μνημονευΰας ξενίας καϊ 
τα ανθρώπεια αναλογίΰαμενος ανεπηδηΰεν εκ τον 
δίφρου ελνΰέ τε αυτόν καϊ εδεξιώΰατο καϊ έντίμως 
ηγε. καί ποτέ ηρετο "τί 6οι δόξαν επολεμηΰας ήμΐν; 

15 ο ά£ εαυτόν τε 6οφώς εξητηΰατο άμα καϊ τον Μαΰι- 
νίΰΰαν ημννατο, ειπών αίτίαν αυτώ την Σοφωνίδα 
γενεΰ&αι. τω γαρ πατρϊ τω Αΰδρουβα χαριζομε'νην 
καταδηΰαι αυτόν μαγγανείαις , ώΰτε καϊ άκοντα τά 
των Καρχηδονίων πράξαι' " αλλ 1 οτι νπο γυναικός 

2ο ηπατημαι , άξίαν έδωκα δίκην " εχω δ ονν τι εν 
κακοΐς παραμυ&ιον , οτι 6 Μαΰινίΰΰας αυτήν εγημε ' Β 
πάντως γαρ καϊ εκείνον ομοίως διολεΰει. 

Ο δε Σκιπίων υποπτενΰας ταντα περϊ τον Μα- 
ΰινίΰΰου εκαλεΰε τε αντον καϊ ητιάΰατο οτι γυναίκα 

25 πολεμίαν καϊ αίχμάλωτον άνευ της αντον γνώμης 
οντω ταχέως εγημε, καϊ παραδονναι τοις Ρωμαίοις 
αντην εκελενΰεν. 6 δε περιαλγηΰας μεν, εΐΰπηδηΰας 
δ' εις την ΰκηνην εφη τη Σοφωνίδι " ει μεν οίος τ 
ην τω εαυτόν &ανάτω ελευ&έραν φύλαξαν ΰε καϊ 

3ο αννβριΰτον , προ&νμως αν 6ον νπεραπέ%ανον ' επεϊ 
δ\ τοίϋτο αδύνατον, προπεμπω ΰε εν%-α κάγώ καϊ 
άπαντες άφιξόμε&α." καϊ ταύτα ειπών φάρμακον 



288 ΙΊΒ. IX. ΟΑΡ. XIII. 

Ο αύτη ώρεζεν. ή δε ουτ άνωλοφυρατο ουτ εβτέναζεν^ 
άλλα καϊ πάνυ γενναίως ( ει τοϋτό Οοι , εφη ( ανερ, 
δοκεΐ, κάγώ πεί&ομαι' της γαρ ψυχής μον μετά 6ε 
ουδείς άλλος κυριενοει' ει δε του οώματός μου 
Σκιπίων δεϊται , νεκρον άντό λαβέτω! καϊ η μεν 5 
ούτως άπε&ανε, Σκιπίων δε το έργον έ&αύμαβεν. 

Οι ά' εν τη ( Ρώμη, τον Λαιλίου τον Σνφακα καϊ 
τον ν ιόν εκείνον Ου ερμίναν άγ άγοντος εκεί καϊ των 
άλλων τινάς των πρώτων, τον μεν Σνφακα εις την 
'Άλβαν κατέ&εντο και τελεντήΰαντα δημοβία ε&αψαν, ίο 
τω δε Ονερμίνα την βαβιλείαν τον πατρός έπεκνρωΟαν 
καϊ τους ζωγρη&έντας Νομάδας εχαρίοαντο. 

Οι δε Καρχηδόνιοι περί σπονδών επικηρνκεν- 

Ώ οάμενοι τω Σκιπίωνι χρήματα τε ευ&υς εδοΟαν και 
τονς αίχμαλώτονς πάντας απεδωκαν καϊ νπερ των 15 
λοιπών πρεοβείαν εις την 'Ρώμην άπεΰτειλαν. τονς 
δε γε πρέοβεις οι ^Ρωμαίοι τότε ον προβεδε%αντο, 
λέγοντες ουκ είναι ττατρί-ον Οφίοι στρατοπέδων εν τη 
Ιταλία όντων τιόϊ πρεββείαν προΰίεβ&αι «ξ αυτών 
καϊ χρηματίζειν νπερ ειρήνης, νΟτερον δε\ άπάραν- 2ο 
τος τον τε Άννίβον καϊ τον Μάγωνος , λογον Οφίοι 
μετέδωκαν καϊ εψηφίσαντο τάς Οπονδάς. έζεχωρηβαν 
δε της Ιταλίας ο τε Αννίβας καϊ 6 Μάγων ον δια την 
ούμβαΰιν , άλλα προς τον ο^'κοί. πόλεμον έπειγόμενοι. 
Ρ 1441 Οι $' εν τη Λιβνη Καρχηδόνιοι ονδε πρότερον 25 
είρηναΐόν τι φρονονντες , και περί σπονδών επί τη 
τον χρόνον τριβή δια την τον Αννίβον παρονσίαν 
έπικηρνκευσάμενοι, ως τον Αννίβαν πλησιάζοντα εμα- 
&ον, άνε&άρσησαν , καϊ έπέ&εντο τω Σκιπίωνι κατά 
γήν τε καϊ κατά θάλασσαν . κάκείνου περϊ τοι>τοι> 3ο 



12 Βίοηί8 £Γ£ΐ^ιη. 57, 74. — 29 ίΐ). 75. 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XIII, XIV. 289 

αύτοΐς έγκαλέόαντος, ούτε μέτριόν τι τοις πρέΰβεύιν 
άπεκρίναντο καϊ έπεβούλευβαν αύτοΐς άποπλεύύαΰι' 
και ει μή πνεύμα τυχαίως βυμβαν αύτοϊς έβοή&ηβεν, 
άπώλοντο αν. ο&εν και 6 Σκιπίων εν τούτω της ψήφου 

δ της περί της ειρήνης κομιβ&είόης ουκέτι αυτήν έποι- 
ήβατο. οι ούν Καρχηδόνιοι τον μεν Μάγωνα εις τήνΥϊΙΙ§§ 
Ίταλίαν ανέπεμψαν, τον $' Αννίβαν αυτοκράτορα Β 
ύτρατηγον απέδειξαν , τον Αννωνα της αρχής παύ- 
ύαντες. τον δ Άύδρούβαν και αποκτεΐναι έψηφί- 

ιο ΰαντο, φαρμάκω δε έκουύίως φ&αρέντα καϊ νεκρον 
ηκίΰαντο. Αννίβας μεν ουν παβαν την ηγεμονίαν 
λαβών είς την Μαΰινίΰΰου χωράν ενέβαλε και έκάκου 
αυτήν καϊ τοις Ρωμαίοις μάχεΰ&αι ήτοιμάξετο ' άν&η- 
τοιμάζοντο δε καϊ ο Γ του Σκιπίωνος. 

15 Οι δ' εν τη 'Ρωμη μετεμέλοντο οτι μή έκώλυβαν 14 

τον Αννίβαν έκπλεύΰαι' ως μέντοι τα εν τη Λιβύη 
βυγκροτοϋντα αυτόν εμα&ον, ου μετρίως αυ&ις εδε- 
δίεύαν. διο και Κλαύδιον μεν Νέρωνα τον έτερον 
των υπάτων έπ αύτον έπεμψαν, Μάρκω δε Σερουι- Ο 

2ο λίω την της Ιταλίας φυλακην έπεκλήρωΰαν. αλλ ουκ 
ήδυνή&η 6 Νέρων εις την Λιβύην έλ&εϊν , υπο χει- 
μώνος εν Ιταλία χρονίΰας και εν Σαρδοΐ. είτα ουδέ 
περαιτέρω τής Σικελίας έχώρηβε, κεκρατηκότα μα&ων 
τον Σκιπίωνα. ο γαρ Σκιπίων , δείΰας μή έπειχ&εϊς 

25 6 Νέρων των αυτού πόνων τήν εύκλειαν ΰφετερίΰη- 
ται, του έαρος επιλάμψαντος έπι τον Αννίβαν έχώ- 
ρη6ε, μα&ών οττί τον Μαΰινίΰΰαν ένίκηΰε. και ο 
Αννίβας ώς ηΰ&ετο προϋιόντα τον Σκιπίωνα , προα- 
πήντηβεν αύτω. καϊ άντιΰτρατοπεδευόάμενοι ουκ 



Οαρ. 14. ϋίοηίβ Ηί8ίοπ.3,β Κοιη&ηαβ ΥΛτ'ι ρβπΐϋί: ίτη.%- 
ϊΐιβηΐΐΐιη 57, 78— 82. 

ΖΟΝΑΚΔ8 II. 19 



290 ιλβ. ιχ. οαρ. XIV- 

εύ&ύς είς χείρας ήλ&ον, ΰυχνάς δ 1 ημέρας διέτριψαν, 
τ> καϊ εκαΰτος τω οίκείω διειλέχ&η βτρατεύματι και 
προς την μάχην αυτό παρε&άρρυνεν. 

'ίΐς δ* εδοξε τω Σκιπίωνι μη διατρίβειν έ*τι, 
αλλά καΐ άκοντα τον Άννίβαν είς τον αγώνα προα- & 
γαγεΐν, έπϊ την Οντικην ώρμηβεν, ίνα δεδιέναι και 
φεύγειν δόξας 6χοίη καιρόν έπι&έΰεως ' ο και έγένετο. 
6 γαρ 'Λννίβας φεύγειν αυτόν οιη&εις και έπϊ πλέον 
εντεύ&εν -9;αρ<7ΐ7<ϊα£ επεδίωξε μόνοις τοΓί? νππεύβι. καϊ 
6 Σκιπίων άντέΰτη τ ε αύτοΐς παρά δόξαν και βυμβα- ίο 
λών ένίκηΰε. τρέψας δ' αυτούς ουκ έπϊ το διώκειν 
ΰφάς, αλλά έπϊ τα βκενοφόρα αυτών καΟ^ δδόν τυγχά- 
νοντα ώρμηΰε, καϊ πάντα 6υνέλαβε. ταϋτα τον Άννί- 
ΡΙ442βαν ετάραζε, και ετι ότι κατασκόπους αυτού τρεις εν 
τω ότρατοπέδω 6 Σκιπίων εύρων ουδέν δεινόν αύτοΐς ΐθ 
πεποίηκεν. μα&ών γαρ παρ 1 ενός αυτών ο Αννίβας 
το πεπραγμένον , οι γάρ δύο παρά τοις 'Ρωμαίοις μεΐ- 
ναι ή&έληΰαν) κατεπλάγη , καϊ διακινδυνεύβαι ούκέτι 
&αρρήΰας 6πείύα6%αι οτι τάχιστα εγνω, ϊν ει μη 
τούτο ϋνμβαίη, τριβην τέως τινά πορίΰηται και δια- 2ο 
κωχην. πεμψας ούν προς τον Μαβινίΰΰαν, δι εκείνου 
ώς ομοφύλου τάς βπονδάς ητηβε. και ήλ&ε μεν ες 
λόγους τω Σκιπίωνι, έπραξε δε ουδέν, ο γάρ Σκι- 
πίων ούτε τραχύ ούτε τι βαφές άπεκρίνατο , άλλα το 
μεν όλον έμέβευΰεν, έπιεικέύτερον δ 9 όμως διειλέχ&η, 25 
Β όπως αυτόν ώς καϊ βπειβόμενος είς άμέλειαν προα- 
γάγω ' ο καϊ βυμβέβηκε. μάχης μεν γάρ πέρι ουδέν 
6 Αννίβας ένενόηβε, μεταΰτρατοπεδεύΰαΰ&αι δε είς 
χωρίον έπιτηδειότερόν τι η&έληΰεν. εξ αυτομόλων 
δε τούτο μα&ών 6 Σκιπίων προεξανέΰτη νυκτός καϊ 30 
κατέΰχε τον τόπον είς ον εκείνος ηπείγετο ' εν χωρίω 
δέ τινι κοίλω καϊ άνεπιτηδείω προς ΰτρατοπεδευΰιν 



ΊΛΒ. IX. ΟΑΡ. XIV. 291 

γενομένοις τοις Καρχηδονίοις έπεφάνη αίφν ίδιον, ο 
ά' Αννίβας βνμβαλεϊν ουκ ή&έληύε, Οτρατοπεδευό- 
μένος δ 1 εκεί καϊ φρεωρυχών έταλαιπώρηβε διά πά- 
ΰης της νυκτός, καί όντως κακώς αυτονς έχοντας υπό 

5 καμάτου και δίψης κατηνάγκαΰε καί άκοντας ο Σκι- 
πίων ΰυμμίζαι αντώ. 

Σννέβαλον ονν ο£ μεν "Ρωμαίοι Συντεταγμένοι Ο 
και πρόθυμοι, Αννίβας δε καϊ οί Καρχηδόνιοι απρό- 
θυμοι τε καϊ κατ απ επ ληγμένο ι και δι έτερα καϊ ότι 

ίο και 6 ήλιος βυμπας έζέλιπεν. εκ γαρ των άλλων και 
τοϋτο ουκ αϊύιόν τι 6φίΰι προμηνυειν ο ' Αννίβας 
υπώπτευΰεν. ούτω δ* έχοντες τους ελέφαντας εαυ- 
τών προεβάλοντο. καϊ οι "Ρωμαίοι μέγα εξαίφνης καινοί 97 
καταπληκτικόν άνεβόηβαν , καϊ τάς αΰπίδας τοις δό- 

15 ραβί κρουβαντες &υμώ %αί δρόμω έπϊ τους ελέφαντας 
ώρμηβαν. υφ' ων ταραχ&έντες εκείνοι οι μεν πλείους 
ουκ έδέζαντο 6φάς, άλλ' απετράποντο και τιτρωβκό- 
μενοι μείζω τοις έπιτεταγμένοις ένεποίουν τον &όρυ- 
βον, οί $£ καϊ όμόβε ΰφίβι χωρηΰαντες, τών Ρωμαίων τ> 

2ο διισταμένων δια μέσου αυτών διεζέτρεχον , καϊ πα- 
ριόντες έβάλλοντό τε καϊ εκ χειρός έτιτρώβκοντο. καϊ 
επί τίνα μεν χρόνον άντέσχον οί Καρχηδόνιοι, έπειτα 
του Μαύινίσβου καϊ του Ααιλίου τοις ίππεϋβι κατά 
νώτου προσπεύοντων αύτοΐς πάντες εφυγον. οί δε 

25 πλείους εφθάρησαν, και 6 Αννίβας μικρού αν απω- 
λετο. φεύγοντα γαρ αυτόν 6 Μασινίσσας έπεδίωκεν 
άκρατώς ττ} του ίππου ρυμγ} υπενδιδούς. μεταστρα- 
φείς ά' ο Αννίβας, καϊ ίδών αυτόν ούτω διώκοντα, 
ηρέμα έζέκλινε και τον δρόμον επέστησε καϊ οντω 

3ο παρελάσαντα τον Μασινίσσαν κατά νώτου γενόμενος 
έτρωσε ' κάκ τούτου μετ ολίγων έζέφυγε. 

Σκιπίων δε νικησας έπϊ την Καρχηδόνα ηπείχθη,να&Ζ 

19* 



292 ΠΒ. IX. ΟΑΡ. XIV. 

και έπολιόρκει αυτήν εκ γης αμα κ<χϊ θαλάΰαης. οί δε 
Καρχηδόνιοι πρώτον μεν ως την πολιορκίαν καρτερή- 
βοντες ήτοιμάζοντο, έπειτα ε\απορη%έντες προς τον 
Σκιπίωνα διεκηρυκεύΰαντο. καϊ 6 Σκιπίων τους 
λόγους υφών προΰεδέξατο και περί τών όυν&ηκών 5 
διειλέχ&η αύτοΐς. ην δε τα ωμολογημένα ομήρους 
τε παρά τών Καρχηδονίων καϊ τους αιχμαλώτους και 
τους αυτομόλους δο&ήναι, και πάντας μεν τους ελέ- 
φαντας, τάς δε τριήρεις πλην δέκα παραΰχε&ήναι, 
καϊ του λοιπού μήτε ναΰς μακράς πλείους εχειν τών ίο 
δέκα μήτε πόλεμον πάρα, την τών Ρωμαίων γνώμην 
προς μηδέν α ποιεΐΰ&αι, και τίνα έτερα. 

Τοιούτων δε γενομένων τών ομολογιών πρέΰβεις 

Β ον Καρχηδόνιοι επί Ρωμην έΰτάλκαΰι. καϊ οι μεν 
άπήλ&ον, ου μέντοι καϊ ή γερουβία την πρεΰβείαν ΐ5 
έτοίμως έδε%ατο, αλλ έπϊ πολύ ημφιΰβήτηβαν αλλή^- 
λοις έναντιούμενοι. 6 δε δήμος την είρήνην ομοθυ- 
μαδόν έψηφίΰατο, και τας ομολογίας έδέζαντο, και 
έπεμψαν δέκα άνδρας, ίνα μετά του Σκιπίωνος άπαντα 
διοικήΰωΰι. καϊ αί ύυμβάΰεις έπράχ&ηύαν, καϊ αι 2ο 
τριήρεις έδό&ηύαν καϊ έκαύ&ηβαν , καϊ τών ελεφάν- 
των οί μεν πλείους εις την *Ρωμην απήχ&ηβαν , τω 
Μαβινίββα δε οί λοιποί έδωρή&ηβαν. καϊ Ρωμαίοι 
μεν την Λιβύην έζέλιπον, την δ Ιταλίαν οί Καρχη- 
δόνιοι. 25 

Ο Ό μεν ουν δεύτερος πόλεμος τών Καρχηδονίων 
ετει εκκαιδεκάτω ες τούτο κατήντηΰε' κάντεύ&εν ο 
Σκιπίων λελάμπρυβτο καϊ Αφρικανός έπεκέκλητο' 
Αφρική γαρ ηδε η περί Καρχηδόνα Λιβύη ωνο- 
μαΰτο ' πολλοίς δε και ελευθερωτής προόηγορευτο, 3ο 
πολλούς Λο^πτα^ κομίΰας αιχμαλώτους, καϊ ο μεν 
μέγας εκ τούτων %ρετο, ' Αννίβας δε κατηγορητο πάρα 



ΤΛΒ. IX. ΟΑΡ. XIV. XV. 293 

τοις οίκείοις ως την τε 'Ρωμην λαβείν δυνη&εϊς καϊ 
μη %•εληύας καϊ την λείαν την εκ της Ιταλίας 6φε- 
τεριβάμενος. ου μην καϊ έαλω, άλλα καϊ την με- 
γίότην των Καρχηδονίων αρχήν ουκ εις μακράν 

5 επετράπη. 

Εις ετέρους & αύ&ις 3Γθλεμοι>£ οι ^Ρωμαίοι κατέ- 15 
βτηΰαν, γενομένους προς Φίλιππόν τε τον Μακεδόνα β 
καϊ τον Άντίοχον. μέχρι, γαρ η προς Καρχηδονίους 
ήκμαζε μάχη, καν μη φίλια 6φίΰι τα περί τον Φίλιπ- 

ιο πον ην, ε&εράπευον αυτόν, ϊνα μη τους ΚαρχηδονίοιςΨΙΙ^ 
βυνάροιτο η εις την Ίταλίαν ΰτρατεύϋοιτο' επεί δε 
τα κατ εκείνους ηρέμησαν , ουκέτ εμέλληΰαν , αλλ* 
ες πόλεμον αυτω κατέστησαν ψανερόν , πολλά εγκα- 
λούντες αυτω. πρέσβεις ουν οί ^Ρωμαίοι προς αυτόν 

ΐ5 πέμψαντες , έπεϊ μηδέν ων έπετάττετο έπραττε , τον 
πόλεμον εψηφίσαντο , χρώμενοί μεν τη των ^Ελλήνων 
επιβασία λαβή, το δ' αλη&ες αγανακτούντες εφ' οίς 
εδεδράκει, καϊ προκαταλαμβάνοντες αυτόν, ϊνα μή 
καταδουλωσάμενος εκείνους επί την Ίταλίαν στρα-ΡΙ14& 

2ο τεύση κατά τον Πυρρον. ψηφισάμενοι δε τον πόλε- 
μον τά τε άλλα παρεσκευασαντο ευ καϊ στρατηγόν 
έπι του ναυτικού Λούκιον Απούστιον Σουλπικίω 
Γάλβα δεδωκασι. - καϊ ο Τάλβας τον Ίόνιον κόλπον 
διαβαλων επϊ πολύ ένόσησε. παραλαβόντες ουν την 

25 δυναμιν πάσαν ο τε ρη&εϊς Στρατηγός καϊ Κλαύδιος 
Κέντων 6 υποστράτηγος , αυτός μεν τω ναυτικω τάς 
Α&ηνας υπο των Μακεδόνων πολιορκουμένας έρρύ- 
σατο καϊ Χαλκίδα κατεχομένην υπ αυτών έπόρ&ησε, 
καν τούτω Φιλίππου ταΐς Άΰηναις έπιστρατεύσαντος 

?ο επανελ&ών τότε αυτόν απεωΰατο καϊ μετά τούτο 

0»ρ. 15. ϋίοηΪ8 ΗΐδΙοπαβ Κοηιαη&β 1ίΙ)π ρβΓάίΐί: {τΆ^ταβη- 
ίπηαι 58, 1—6. 



294 Ι^Β. IX. ΟΑΡ. XXV. 

Βαν&ις προόβαλόντα άπεκρούΰατο , Άπούύτιος ά' «V 
την Μακεδονίαν , άβολου περί την Ελλάδα τον 
Φιλίππου όντος, εμβαλών την τε γην εληίζετο καϊ 
φρούρια καϊ πόλεις εχειρώΰατο. Φίλιππος δε δια 
ταύτα εν αμηχανία γενόμενος τέως μεν άνω καϊ κάτω 5 
περιε&ει άλλοτε άλλοις αμυνών, ως δε ο Απούϋτιος 
τη χωρά αυτού ισχυρώς ενεκειτο και οι Λάρδανοι 
την πρόαορον σφίσι Μακεδονίαν εκακούργουν, οί- 
κοΰ(?£ $' ούτοι υπέρ τε Ιλλυριών καϊ υπέρ Μακε- 
δόνων , Ιλλυριοί τε τίνες και Άμύνανδρος Ά&αμα- ίο 
νίας Θεσσαλικού γένους βασιλεύς ων , σύμμαχοι πρό- 
τερον όντες αυτού , προς τους ( Ρωμαίους μετέϋτηΰαν, 
εκ τούτου και τα των Αιτωλών ύπώπτευΰε καϊ περί 

Ο τοΓ<; οίκοι εδειβε καϊ εκεί μετά του πλείονος στρα- 
τευματος έσπευσε, γνούς δε την πρόσοδον αυτού ο 15 
Απουστιος ανεχωρηβεν' ηδη γαρ καϊ χειμών ην. 

"Ραίσας δ' εκ της νόύου 6 Γάλβας πλείω πάρε- 
σκευασατο δύναμιν καϊ αμα εαρι είς την Μακεδονίαν 
ήπείγετο. έπεϊ δ' επλησίασαν άλληλοις , άντεστρα- 
τοπεδεύΰαντο , καϊ άκροβολιΰμοΐς εχρώντο των ίπ- 20 
πεών καϊ τών ψιλών, μεταστάντων δ\ τών Ρωμαίων 
ες τι χωρίον ο&εν ρφον ην αντοΐς επισιτίσασ&αι^ 
νομίσας 6 Φίλιππος ώς φοβούμενους αυτόν μετα- 
στηναι, επήλ&εν αυτοϊς ποιουμενοις άρπαγας απροσ- 
δόκητος καί τινας διέφθειρε, καϊ 6 Γάλβας τούτο 25 
αίσ&όμενος επεζέδραμεν εκ του στρατοπέδου καϊ 
προσπεσών αύτω πολλώ πλείους άνταπεκτεινεν. ο 

Ό δε γε Φίλιππος ήττη&εϊς καϊ τρω&εϊς υπό νύκτα 
άπανεστη. ου μέντοι αυτόν 6 Γάλβας επεδίωζεν, 
αλλ* είς την Άπολλωνίαν άνεκομίΰ&η. καϊ ο Απου- 3ο 



20 Οοη£. ϋίοηίδ ΐτ&^να. 58, 4. 



ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XXV. XXVI. 295 

ΰτιος δε μετά τών Ροδίων και του Άτταλου περι- 
πλέων νηύους βυχνάς έχειρώόατο. 

Κατά δε τον αυτόν χρόνον και τις *Αμίλκας Καρ- 
χηδόνιος , τω Μάγωνι βυότρατευβας έν'Ιταλία κακει 

φ υπομείνας, τέως μεν ηΰυχίαν ήγεν, ως δ' 6 Μακε- 
δόνικος πόλεμος ένέβτη , τους τε Γαλατάς των Ρω- 
μαίων άπέβτηβέ και μετ αυτών έπϊ Αίγυας ΰτρα- 
τεύβας τινάς κάκείνων προβεποιηβατο. Αουκίω δ\ 
Φουρίφ βτρατηγοϋντι πολεμη&έντες ηττή&ηΰαν και 

ίο περί ύπονδών έπρεΰβεύΰαντο. και οί μεν Λίγυες 
ετυχον αυτών, τοις άλλοις δε ουκ εδό&η6αν, αλλ'ΡΙ4:45 
αντεβτράτευϋεν έπ αυτούς Αυρήλιος 6 ύπατος , φ&ο- 
νήΰας της νίκης τω ΰτρατηγώ. 

Τω δ 1 εξής ετει προς του Άμίλκα καϊ τών Γα- 

15 λατών ΰυνηνεχ&η πολλά καϊ δεινά. Γναΐον τε γάρ 
Βαίβιον ΰτρατηγόν ένίκηύαν , καϊ την ΰυμμαχίδα τών 
* Ρωμαίων κατετρεχον, καϊ Πλακεντίαν έπολιόρκουνΊ7ΙΙ99 
και ελοντες κατέΰκαψαν. 

Εν δε τη Ελλάδι καϊ τη Μακεδονία Πούπλιος 16 

2ο Ονίλλιος 6 ύπατος άντεκά$ητο τω Φιλίππω 5 τά της 
Ηπείρου προκαταλαβόντι 6τενά, δι ων εις την 
Μακεδονίαν είβϊν είββολαί. μετά δε τον χειμώνα 
Τίτος Φλαμίνιος ύπατος, του Φιλίππου πάν το με- 
ταξύ τών ορών διατειχίΰαντος και οντος δυΰπολε- Β 

25 μητου , διά τίνος εκπεριηλ&ε βτενής ατραπού μετ 
ολίγων το περιτείχιόμα. και φανείς ε% υπερδεζίων 
αίφνίδιον έφόβηβε τον Φίλιππον, νομίοαντα πάν το 
του Τίτου οτράτευμα εί'6ω τών βτενών παρελ&εϊν ' 
Ό&εν και εις την Μακεδονίαν άπηρεν εύ%"ύς. ο δ 7 



3 Οοη£. ϋΐοηίδ ίτα^ΐα. 58, 6. 

Οαρ. 16. ϋΐοπΐβ ΗίδίοΓίίΐβ Εοιηαη&θ Ι'ώτϊ ρβΓάίΐί: £γ&£- 
ΏίβηΙαπί 60. 



296 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XVI. 

ύπατος εκείνον μεν ουκ έδιωξε, τάς δ 9 έν τή Ήπείρω 
πόλεις προΰεποιήοατο. καϊ ές Θεββαλίαν έλ&ών 
πολλά παρεβπάΰατο τον Φίλιππου, %αϊ εις την Φω- 
κίδα την Βοιωτίαν τε άνεχώρηβε. καϊ ο μεν Έλά- 
τειαν έπολιόρκει, Λούκιος δε Φλαμίνιος 6 αδελφός & 

Ο αυτού μετά τον Άτταλου καϊ των ( Ροδίων τάς νηΰους 
έχειροϋτο. καϊ τέλος Κέγχρειαν έλόντες , καϊ πυ&ό- 
μενοι πρέββεις προς τους Αχαιούς έπϊ βυμμαχία πε- 
πέμφ&αι, άπέβτειλαν καϊ αυτοί ' καϊ Ά&ηναΐοι 6υνε- 
πρεόβευΰαντο. και πρότερον μεν έμερίύ^ηβαν αϊ ία 
γνώμαι των Λχαιών , των μεν τω Φιλίππω την ΰυμ- 
μαχίαν ψηφιξομένων , των δε τοις 'Ρωμαίοις , ό-ψε δ' 
ουν ποτέ την βοή&ειαν αύτοΐς έψηφίβαντο. καϊ έπϊ 
την Κοριν&ον βυνεΰτρατευΰαν, καϊ του μεν τείχους 
κατηρειψάν τίνα , πονήΰαντες $' επεκδρομαΐς άπα- 15 
νέϋτηΰαν. 

Είτα δείβας ο Φίλιππος μη πολλοί πόλεις άλώόιν, 
υπέρ ειρήνης προς τον υπατον έπεκηρυκεύβατο. καϊ 

Ώ ο μεν έδε%ατο τους λόγους αυτού , καϊ ύυνήλ&ον 
αντοϊ καϊ οι βύμμαχοι, έπράχ&η δ' ου δεν η ότι 2α 
πρέΰβεις εις ( Ρωμην πέμψαι τω Φιλίππω επετράπη, 
καϊ ουδέ εκεί τι εγ ενετό ' των γάρ * Ελλήνων αποβτη- 
ναι αυτόν άζιούντων της Κορίν&ου καϊ της Χαλκίδος 
της τε Δημητριάδος της Θεΰΰαλικής , ουδέν περϊ 
τούτων οι του" Φιλίππου πρέΰβεις έντετάλ&αι έφα- 25 
6αν , καϊ άπρακτοι απηλλάγησαν. 

Οι δ εν τη *Ρωμη τω Φλαμινίω την έν τη * Ελ- 
λάδι ηγεμονίαν καϊ εις το έπιόν ψηφιΰάμενοι έτος, 
αυτώ ανέ%•εντο καϊ τα κατά Φίλιππον. ο δε. οτί. 
ΡΙ446 κατά χωράν έμελλε μένειν, προς πόλεμον ητοιμαζετο, 3© 
καϊ μάλλον οτι καϊ Νάβις 6 των Λακεδαιμονίων τύ- 
ραννος έΰπείΰατό οι, καίτοι φίλος ων τον Φιλίππου 



ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XVI. 297 

καϊ το "Αργός λαβών παρ αυτόν, αδυνατών γαρ 6 
Μακεδών πολλά διεπειν ομοΰ, καϊ δείδας μη τοις 
*Ρωμαίοις η πόλις ληφ&ή , τω Νάβιδι αυτήν, ιν 
αυ&ις άποδοίη, παρακατέ&ετο. 
5 Αίλίου δε Πέτου του υπάτου ύτρατεύδαντος έπϊ 
τους Γαλατάς, πολλοί άπ' αμφοτέρων άπώλλυντο 
προδμιγνυντες αλληλοις, καίριον δε τι επραχ&η ου- 
δέν. ο£ $' όμηροι των Καρχηδονίων οϊ τε δούλοι οι 
μετ αυτών καϊ οϊ τιόι πεπραμένοι αιχμάλωτοι, κα- 
νό ταΰχεΐν τάς πόλεις εν αις εκαδτοι τάς διατριβάς «τοί- 
ούντο τολμηύαντες , και πολλούς των επιχωρίων φο- Β 
νεύδαντες , κα&ηρέ&ηδαν υπο Κορνηλίου Λεντούλου 
δτρατηγού πρϊν μείζον τι ε^εργάδαδ&αι. οι ^δΐ/τοί. 
Γαλάται ευτυχίαις τε επαιρόμενοι καϊ τους ^Ρωμαίους 
ΐ5 εν παρέργω δφίδι πολεμούντας αιδ&όμενοι παρε- 
δκευάδαντο ώς καϊ έπϊ την Ρωμην έλάδοντες. δεί- 
δαντες ουν οι ^Ρωμαίοι άμφω τους υπάτους Κορνη- 
λιον Κέ&ηγον καϊ Μινούκιον Ροΰφον επί τους Γα- 
λατάς έπεμψαν οϊ διαιρε&έντες άλλος άλλην έπόρ- 
2ο &ουν χώραν. προς ονν τους υπάτους καϊ οι πολέμιοι 
διηρέδηδαν , καϊ οί μεν τω Κε&ήγω μετά του Άμίλ- 
κου δυμβαλοντες ηττηδηδαν , ο£ λοιποϊ δε τούτο 
γνοντες απεδειλίαδαν καϊ ουκδ'τί. τω ( Ρούφω δυνέ- Ο 
βαλον, αλλ' αδεώς έκεϊνος την χώραν κατέτρεχε. καϊνΐΐΐιοο 
25 οι μεν τω Κε&ηγω πολεμηδαντες δπονδάς έποιη- 
δαντο, οί $' άλλοι εν τοις οπλοις §τι ετύγχανον. 

Τότε δε καϊ 6 Φλαμίνιος μετά τού Αττάλου την 
Βοιωτίαν άπαδαν ύπηγάγετο. καϊ ο μεν'Άτταλος εν 
τω δημηγορειν αύτοΐς υπο γηρως άπέψυζεν , 6 δε 
3ο γε Φλαμίνιος ες την Θεδδαλίαν έλδών τω Φιλίππω 
προδέμιζε. καϊ ίππομαχίαν έποιηδαντο' το γάρ χω- 
ρίον ουκ επιτηδειον προς μείζω μάχην ην διό καϊ 



298 ιίβ• IX- οαρ. χνι. 

άμφω άπανέΰτηΰαν. καϊ προς τίνα λόφον γενόμενοι, 
ον την άκρωννχίαν Κννος κεφαλήν ονομάζονβιν , οι 

Ώ μεν εν&εν οΓ (5 έκεΐ&εν ηνλίβαντο. καϊ μαχεΰάμενοι 
τοΐζ ύτρατενμαβιν άπαΰιν ίΰοπαλεις αν απηλλάγη- 
όαν , ει μη οί Αίτωλοϊ έπικρατεβτέρονς τονς 'Ρω- 5 
μαίονς έποίηβαν. ηττηθείς ονν 6 Φίλιππος και 
φνγών, είτα μα&ών την τε Αάριβαν και τάς περϊ 
αντην πόλεις τα τον ^κι^αντο^ ηρημένας , έπεκηρν- 
κενύατο τω Φλαμινίφ. καϊ ός έβπείβατο , χρήματα 
τε τον Φιλίππου δόντος καϊ ομήρους άλλους τε καϊ ίο 
τον ο^κ^Γον νίόν Αημητριον , καϊ πρέΰβεις υπέρ της 
ειρήνης εις την 'Ρωμην έκπέμψαντος. 

Έν ω δε ταύτα έπράττετο, καϊ Άνδροβ&ένης 
ένικη&η υπό των Αχαιών και την Κόριν&ον απέβαλε. 
καϊ 6 Φλαμίνιος 6 Αούκιος έπϊ τον ναυτικού ων, 15 
ΡΙ447επ;δΙ μη επει&ε τονς Άκαρνάνας μη ΰνμμαχεΐν τω 
Φιλίππω, την τε Αενκάδα πολιορκία είλε κάκείνους 
μετά τούτο την ητταν τον Φιλίππου γνόντας ραον 
ΰυμπαρ εΰτηβατο. 

Ούτω μεν ονν 6 Μακεδόνικος έλέλυτο πόλεμος, 2ο 
και οι έν τη 'ΡωμΎΐ τω Φιλίππω ετοιμότατα ΰυνηλ- 
λάγηΰαν έπϊ τω τονς αίχμαλώτονς καϊ τονς αντομο- 
λονς άποδούναι καϊ τονς ελέφαντας τάς τε τριήρεις 
πλην πέντε καϊ της ΰτρατηγίδος αυτής ονόης έκκαι- 
δεκηρονς, καϊ χρήματα τα μεν αντίκα δούναι, τά δε 25 
καϊ έν τά\εθί τι6ι , καϊ μόνης της Μακεδονίας βαΰι- 
λενειν, μη πλείονς τ εχειν βτρατιωτας των πεντα- 
κιαχιλίων, μήτε πόλεμον ε%ω της εαυτού χωράς 

Β ποιεΐβ&αί τινι. τάς γάρ άλλας πόλεις τάς τε έν τη 
Άβια καϊ έν τη Ευρώπη τάς πρϊν δουλευούβας αντω 30 
έλεν&έρας αφηκαν. 

6 Οοη£. ϋίοηΐδ ϊϊά^τώ.. 60. 



Ι,ΙΒ. IX. ΟΑΡ. XVI. XVII. 299 

Οί ό*' ύπατοι τοις Γαλαταις αύ&ις ουκ άταλαι- 
πώρως επολεμηβαν , όμως μεντοι και τούτους υπέ- 
ταξαν. 

Πορκιος δε Κάτων ύπατος αιρε&εϊς την Ίβηρίαν 17 

5 μικρού πάΰαν άλλοτριω&εΐΰαν ανεκτηβατο , άνήρ 
αρετή πάύτι τους τότε νικών, νόμου δε τεθέντος 
μετά την εν Κάνναις τοις 'Ρωμαίοις ϋυμβάΰαν ητταν 
μήτε χρυβοφορειν τάς γυναίκας μήτε διφροφορεΐβ&αι 
μη®* όλως &6&ήτι καταότίκτω κεχρήβ&αι, 6 δήμος, 

ίο ει χρή καταλύόαι τόν νόμον , βουλην εποιεϊτο. και ο 
περί τούτοι» ό Κάτων εδημηγόρηβε, δεΐν κατά- 
οκευαζων τον νόμον #ρ#ι;εΐν, και τέλος ταύτα απή- 
γαγε, "κοβμείβ&ωόαν ούν αϊ γυναίκες μη χρυΰώ 
μηδέ λί&οις η χιύιν άν&ηροΐς και άμοργίνοις εΰ&ημα- 

15 6ιν, αλλά ΰωφροΰύνγι, φιλανδρία, φιλοτεκνία, πει&οΐ, 
μ-ίτρί-οτι^τί. , τοΓ5 νομοις τοΕς κειμένοις , τοις όπλοις 
τοις ημετέροις, ταΐς νίκαις, τοϊς τροπαίοις" Λοΰκιος 
δ\ Ουαλεριος ό^μ-αοχοδ άντιλέγων τω Κάτωνι διει- 
λεχ&η, άποδο&ηναι Συμβουλεύων ταΐς γυναιξί τόν 

2ο κοο^ιον τόν πάτριον. καϊ πολλά περί τούτου προς 
τόν δήμον ειπών , είτα προς τόν Κάτωνα τόν λόγον 
απετεινε κάϊ εφη "ο*ν δ' , ω Κάτων, ει άχ&"β τω ς> 
κοΰμω των γυναικών και /3ουλδ«. φιλοΰοφόν τι ποιήΰαι 
καϊ μεγαλοπρεπές , άπόκειρον αύτάς περιτρόχαλα, και 

25 χιτωνίΰκους καϊ εξωμίδας ενδυΰον, και νή Λία ΰύ 
γε καϊ όπλιΰον έφ' "ίππους τε άναβίβαύον, καϊ ει 
δοκεΐ 6οι και εις την Ίβηρίαν άνάγαγε ' όπως τε καϊ 
των εκκληΰιών κοίΐ/ωνώο^ζ/ ημϊν , κα\ δευρο αυτας 
είΰφερώμε&αΓ και ό μεν Ου αλέριος ταύτα επιβκω-ψΐΐΐοί 

30 πτων εϊπεν ? άκούΰαύαι δε αί γυναίκες , εγγύς γαρ 
της αγοράς πολλαι διετριβον πολυπραγμονούΰαι το 
Οαρ. 17. ϋϊοηίδ Ηίδίοπαβ Κοπιαηαε 1ίΐ>π ρβΓάΐίί. 



300 ΜΒ.ΙΧ. ΟΑΡ.ΧνίΙ. XVIII. 

γενηβόμενον , είβεπήδηβαν εις την εκκληΰίαν κατα- 
βοώΰαι του νόμου , και ούτω ΰπουδη λυθεντος αυτού 
άνεδήΰαντο εκεί ευθύς έν ττ} εκκλησία κόΰμον τινά 
και έζήλθον χορεύουΰαι. 
Ρ 1448 Ο δε Κάτων αποπλεύΰας εις την Ίβηρίαν άφ ί- 5 
κετο, καϊ μαθών πάντας τους μέχρι του "Ιβηρος 
οίκοΰντας όυνεβτραφθαι, ίνα καθ 1 $ν αυτω πολεμή- 
6ωΰι, βυγκροτήβας το ΰτράτευμα προΰεβαλε 6φί6ι, 
και ηττήϋας αυτούς ήνάγκαύε προΰχωρήβαί οι, φο- 
βηθέντας ίνα μη και τάς πόλεις αυτοβοει άποβάλωΰι. ίο 
καϊ τότε μεν δεινόν αύτοϊς ουδέν είργάΰατο , υύτερον 
δε υπόπτων τινών γενομένων τά τε όπλα πάντων 
αφείλετο καϊ τα τείχη βφών δι' αυτών των έπιχω- 
ρίων κατεβκαψε. γράμματα γαρ έκαΰταχόόε δια- 
πέμψας , και εν τη αυτή ήμερα άπαβιν αυτά άποδο- 15 
θηναι κελεύύας , προΰεταξε τους περιβόλους αυθημε- 
ρόν καθελεϊν, θάνατον άπειλήΰας τοις άπειθήβαύιν. 
Β α άναγνόντες οι εν ταΐς άρχαΐς όντες , και νομίβαν- 
τες εκαΰτοι μόνοις αυτοΐς γεγραφθαι, και μηδέ και- 
ρόν λαβόντες βουλής, κατέβαλον πάντες τα τείχη. 2ο 

'Ο #£ Κάτων διεβη τον "Ιβηρα, καϊ τοις Κελτί- 
βηρύι βυμμαχούΰι τοΓ^ πολεμίοις αυτού δια το πλήθος 
ΰυμβαλεϊν μη θαρΰήΰας , μετεχειρίύατο θαυμαΰίως 
αυτούς , ποτέ μεν μεταπείθων προς αυτόν μεταβτηναι 
δόβει με^ονο§ μιβθον , ποτέ δε παραινών βφίαιν 25 
επανελθεΐν οίκαδε, 8βτι #' οτε και μάχην αύτοϊς ες 
ημεραν επαγγελλων ρητην. εκ γαρ τούτου εύταΰίαΰαν 
προς αλλήλους, καϊ φοβηθεντες ουκετι αυτω πολε- 
μήβαι ετόλμηβαν. 
18 Τότε δε και Φλαμίνιος επί το" Αργός εβτράτευΰε. 3ο 



Ο&ρ. 18. ϋίοηϊδ Ηίδίοή&β ΚοπίίΐηαΘ 1ϊΤ6γϊ ρβΓάίίί. 



Ι,ΙΒ. IX. ΟΑΡ. XVIII. 301 

τον γαρ Νάβιν οντε ΰφίβιν πιβτόν καϊ τοις "Ελληβι ο 
φοβερόν ορώντες οί ^Ρωμαίοι πολέμιον έβοιηΰαντο. 
προβγενομένων δε καϊ ύνμμάχων εκ τον Φιλίππον 
αντω , έπϊ την Σπάρτην ηλαΰεν 6 Φλαμίνιος, και 

5 άπόνως τα Τανγετά τε υπερέβη καϊ προς την πολιν 
προΰηλ&ε μηδενός εναντίον μ ενόν. 6 γαρ Νάβις^ 
τους τε Ρωμαίους δείόας καϊ τονς έπιχωρίους νπο- 
πτευβας, ονκ εκινή&η ώΰτε προαπαντηβαι τω φλα- 
μινίω' πληΰιάΰαντι δε έπεξέδραμε, καταφρονηΰας 

ίο διά τε τον κάματον τον εκ της πορείας καϊ οτι περί 
την βτρατοπέδενύιν απηβχολητο , καί τινας βννετά- 
ραζε. τν{ δ* ύβτεραία έπε%ήλ&ε τοις προββάλλονβι, 
καϊ πολλούς άποβαλών ονκέτι επεζήλ&ε. καταλιπών 
ονν μέρος του ΰτρατον εκεί 6 Φλαμίνιος , όπως μη- β 

15 δαμοϋ κινη&είη , τοις λοιποϊς έπϊ την χωράν έτρά- 
πετο ' κάκεΐνός τε καϊ 6 αδελφός αντον καϊ οί ( Ρόδιοι 
και ο τον Άττάλον παις Ενμένης έπόρ&ονν αυτήν, 
απόγνονς ονν δια ταύτα 6 Νάβις κηρνκα τω Φλα- 
μινίω νπερ ειρήνης άπέΰτειλε. καϊ ος τονς μεν 

2ο λογονς αντοΰ προβηκατο , ουκ αυτίκα δε κατελνΰατο. 
τας γαρ ομολογίας , ας άπητέίτο 6 Νάβις ποιη<5α<5$αι, 
οντ απαγορεϋΰαι έ&άρρει ούτε ποιηΰαι ϋνγκατετί- 
&ετο. το δε πλή&ος έκωλυβαν αυτόν ΰυμβηναι. καϊ 
τότε μεν ουκ έβπείΰατο, προύβαλόντων δ\ τών'Ρω- 

25 μαίων αύθις καϊ την Σπάρτην ολίγου παΰαν, και 
γαρ ατείχιΰτος ην εν μέρει, έλόντων ουκέτ επέΰχεν,νι^ 
άλλα προς τε τον Φλαμίνιον ΰπονδάς έποιηΰατο καϊ 
προς την ( Ρωμην πρεΰβευβάμενος ΰυνηλλάγη. 

Ο δε Φλαμίνιος τότε μεν πάντας τους "Ελληνας 

3ο ελευθέρους άψηκεν , νΰτερον δε ΰνγκαλέΰας αυτούς 
και νπομνηΰας ων ενηργέτηντο , παρηνεβεν εννοιαν 



302 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XVIII. 

τη Ρώμη τηρείν, καϊ τάς φρουράς άπάβας εξήγαγε, 
καϊ άπηρε μετά παντός τον βτρατού. 

Άφικομενον δ' ες 'Ρωμην τον Φλαμινίον ο 

Ναβις ένεωτεριβε. κακ τούτον καϊ το Έλληνικόν 

άπαν ώς ειπείν έταράχ&η, των Αιτωλών 6φάς ενα-δ 

γόντων' παρεβκενάζοντό τε ώς πολεμήβοντες, καϊ 

ΥίΙ1ΐ02προς τον Φίλιππον καϊ τον Αντίοχον επρεββενοντο. 

Β καϊ επειΰαν αντον εκπολεμω&ήναι Ρωμαίοις, ώς και 
της Ελλάδος της Ιταλίας τε βαβιλεύΰοντα. τοΐς δε 
Ρωμαίους των πραγμάτων τεταραγμένων ονχϊ περί- ίο 
γενέβ&αι τον Άντιόχον ελπϊς ήν , άλλ' ήγάπων εί' γε 
τα εαυτών διαΰώβαιντο. ο γαρ Άντίοχος μέγας μεν 
καϊ έπϊ τη οικεία δννάμει εδόκει δι άλλα τε καϊ οτι 
την Μηδίαν κατεβτρέψατο , πολλώ δ' Ιτι μείζων 
εγενετο οτι τον Πτολεμαϊον τον της Αίγύπτον βαβι- ΐ5 
λεα καϊ τον Άριαρά&ην τον της Καππαδοκίας κη- 
δεβτήν προόετε&ειτο. 

Τοιούτον τον Αντίοχον νομιζόμενον οί "Ρωμαίοι, 
μέχρι μεν τω Φιλίππω έπολέμονν , έ&εράπενον , φι- 
λίως τε δια πρεΰβεων ομιλούντες καϊ δώρα πεμπον- 2ο 

Ο τες ' επεϊ δ 9 εκείνον ενίκηΰαν, καϊ τούτον, όν πρόύ- 
&εν εδεδίεΰαν, κατεφρόνονν. δ δε ές την Θράκην 
επεραιώ&η και άλλα τε παρεβτήβατο καϊ την Αν- 
ΰιμαχίαν άνεβτηκυΐαν ύυνωκιοεν, ώς ορμητηρίω 
ταύτη χρηβόμενος ' και γάρ αυτόν καϊ 6 Φίλιππος 25 
και 6 Νάβις έπηγάγοντο. ο τε Αννίβας αύτω ϋυγ- 
γενόμενος ελπίΰαι πεποίηκεν ες την Καρχηδόνα 
κακει&εν εις την Ίταλίαν πλεύ^αι , καϊ τά τού Ιονίου 
κόλπου ε&νη προ6κατα6τρέψα6&αι, και μετ αυτών 
έπϊ την 'Ρωμην ορμηΰαι. εφ&η γονν ο Άντίοχος καϊ 30 
#1$ Η νήν Ενρώπην διαβάς εις τ ε την "Ελλάδα άφι- 

Ό κόμενος. πν&όμενος δε τον Πτολεμαϊον τε&νηκεναι, 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XVIII. 303 

καϊ περϊ παντός της Αίγύπτου κρατήΰαι ποιούμενος, 
τον μεν υίόν Σέλευκον εν τη Αυβιμαχία βνν δυνά- 
μει κατέλιπεν , αυτός δε άναζεύξας, καϊ ζώντα τον 
Πτολεμαΐον μα&ών, της μεν Αίγύπτου άπέβχετο, 

5 επιχειρήβας δ 9 ες Κυπρον πλεύΰαι επταιβεν υπό 
χειμώνος ., και οί'καδε ανεχώρηβε. καϊ πρέββεις οί 
( Ρωμαΐοι κάκεινος άντεπέβτελλον άλληλοις άντ εγκα- 
λούντες, όπως πρόφαΰίν τε του πολέμου λαβωύι και 
όπως τα, παρ* άλληλοις προκαταΰκέψωνται. 

ίο Αννίβας δε την μεγίβτην των παρά Καρχηδο- 
νίοις αρχών είληφώς, καϊ προΰκρουΰας απ αυτής 
τοις δυνατωτάτοις , έμιο*ή&η τε υπ* αυτών καϊ #ρο&ρΐ450 
τους ^Ρωμαίους διεβλη&η ως τά τε τών Καρχηδονίων 
νεωτερίζων καϊ τω Άντιόχω κοινό λογοΰ μ ενός. και 

15 μα&ών τινας εκ της 'Ρώμης παρόντας , καϊ δείόας 
μη 6υλληφ<&η^ άπέδρα νυκτός εκ της Καρχηδόνος, 
καϊ προς τον Άντίοχον έλ&ών εαυτώ τε την είς την 
πατρίδα κο^ο^ον καϊ τον προς τους Ρωμαίους πόλε- 
μον επραττεν, ύπιΰχνούμενος έκείνω περιποιηβειν 

2ο τό τε της ^Ελλάδος κράτος καϊ το της Ιταλίας ' μέχρις 
ού βφίΰιν ο Σκιπίων ο Αφρικανός ΰυνεγένετο. οΰτο^ 
γαρ δικαΰτης ες την Αιβύην πεμφ&εϊς τω τε Μαΰι- 
νί<56α καϊ τοις Καρχηδονίοις περϊ όρων γης διαφε- 
ρομένοις , μετέωρον την εχ&ραν αυτών κατέλιπεν, β 

25 %ν αλλήλοις τε διαφέροιντο καϊ μηδεϊς αυτών δια 
την κρίύιν κατά ^Ρωμαίων όργίζοιτο. εντεύ&εν δ 
είς την Άύίαν διέβη , λόγω μεν ως πρεββεύβων προς 
τον Άντίοχον , έργω δ\ ϊνμ κάκεΐνον καϊ τον Άννί- 
βαν επιφανείς κατάπληξη καϊ πράξη τά τοις *Ρωμαίοις 

3ο ΰυμφέροντα. άφικομένου ά' αυτού ουχ ομοίως ετι 
προΰειχεν 6 Αντίοχος τω Αννίβα' ύπώπτευβε γαρ 
αυτόν δι απορρήτων όμιληΰαντα τω Σκιπίωνι, καϊ 



304 ΪΛΒ• ιχ. ο αρ. χνιπ. XIX. 

άλλως δε αυτόν εβαρύνετο, οτι άπαν βούλευμα τω 
Αννίβα πάς έπεγράφετο καϊ την τον πολέμου κα- 
θ τόρδωύιν εν τούτω πάντες επηλπιξον. δια γούν 
ταύτα καϊ έφ&όνηΰε τω Αννίβα καϊ έφοβη&η αύτον 
ϊνα μη τι δυνη&εϊς μεταβαληται' καϊ ούτε 6τρά- 5 
χευμα παρέΰχεν αυτω ούτ ές την Καρχηδόνα επεμ- 
-φεν' ουδ' εν ταίς όυνουβίαις αυτω κατακόρως έκε- 
χρητο, αλλά καϊ έπετηδευε μηδέν των πραττομένων 

~ΨΙΙ10Ζ αυτού δοκεΐν είναι. 

19 Η δε περί του Άντιόχου φήμη πολλή την 'Ρωμην ίο 
κατέΰχε καϊ ες φροντίδα τους Ρωμαίους ουκ έλα- 
χίΰτην κατέύτηΰε. 6υχνών δε περί του Άντιόχου 
Φρυλουμένων , καϊ των μεν οτι την ^Ελλάδα πάΰαν 
ηδη κατέχει, των δ' οτι επϊ την Ίταλίαν επείγεται 
λογοποιούντων , οι ( Ρωμαΐοι πρέΰβεις εις την Ελλάδα 15 
Ο άλλους τε καϊ Φλαμίνιον οίκείως αύτοΐς έχοντα εβτει•* 
λαν, όπως τον τε Φίλιππον και εκείνους έπίβχη 
μηδέν νεοχμώβαι , και στρατηγούς Μάρκον μεν Βαί- 
βιον εις Απολλωνίαν , ει ταύτΐ] ες την Ίταλίαν πε- 
ραιω&ήναι τολμήΰειεν ό Άντίοχος , Αύλον δε Άτι- 2ο 
λιον έπϊ τον Νάβιν. και οντο^ μεν ούδεν επραζεν, 
εφ&η γαρ 6 Νάβις υπό των Αιτωλών φ&αρεϊς έξ 
επίβουλης , καϊ η Σπάρτη ηλω υπο των Αχαιών, 6 
δε Βαίβιος και ο Φίλιππος πολλά της Θεΰβαλίας 
έβεβαιώβαντο. ταΐς γαρ προς τους Ρωμαίους ομο- 25 
λογίαις ο Μακεδών εμμεμένηκε, διά τε άλλα καϊ οτι 
ο Άντίοχος χωρία αυτού εν ττ} Θράκη τινά επε- 
ΰπαβατο. 

Ρ 1451 Ό δε γε Φλαμίνιος περιιών την Ελλάδα τους 



Οαρ. 19. ϋίοηίβ Ηίδίοπαβ Εοιπαπαβ Ιίβπ ρβκΐίΐί: ϊτά%- 
ϊΏ.&Ώ.ίητο. 62, 1. 



υΒ. ιχ. οαρ. χιχ. 305 

μεν μηδ' άποβτηναι έπεισε, τους δε καϊ άποβταντας 
ηδη μετέΰτηβε, πλην Αιτωλών και έτερων τινών, 
αυτοί τ ε γαρ τω Άντιόχω προσεχώρηΰαν καϊ άλλους 
τους μεν έκόντας βυνίΰτων , ένίους δε γε καϊ ακον- 

5 τας. καϊ 6 Άντίοχος , καίτοι χειμώνος όντος , όμως 
προς τας τών Αιτωλών ελπίδας εβπευβε' διο ουδέ 
άζιόμαχον έπηγετο δύναμιν. την μέντοι Χαλκίδα 
μετ αυτών έλαβε, την τε αλλην Ευβοιαν προοε- 
ποιήβατο. καϊ εν τοις αίχμαλώτοις ^Ρωμαίους τινάς 

ίο εύρων, πάντας αυτούς αφήκε. καϊ ες την Χαλκίδα 
διεχείμαΰεν' ό&εν αυτός τε καϊ οι ΰτρατηγοϊ οι τε 
βτρατιώται αυτού τάς γνώμας προδιεφ&άρηβαν. τη 
τε γαρ άλλη ραβτώνη και ερωτι κόρης τινός ες το Β 
αβροδίαιτον έζώκειλε, και τους άλλους απολέμους 

15 έποίηβεν. 

Οι δ' εν τη Ρώμη , μα&όντες αυτόν ές την * Ελ- 
λάδα παρόντα την Χαλκίδα τε ηρηκότα , τον πόλεμον 
φανερώς ανείλοντο' και τών υπάτων Σκιπίωνα μεν 
τον Ναΰικάν έπϊ φυλακή της Ιταλίας κατέόχον, 

2ο Μάνιον δε Γλαβρίωνα μετά στρατού Λολλον ές την 
Ελλάδα πεπόμφαΰι. καϊ 6 μεν Νασικάς τους Βοουΐ'ους 
προΰεπολεμώσατο , ο $ε Γλαβρίων τον Άντίοχον έκ 
της Ελλάδος έζηλασε. καϊ ές την Θεόΰαλίαν έλ&ών 
πολλά τών ταύτη μετά τού Βαιβίου και τού Φιλίπ- 

25 που παρεύτηβατο. τόν τε γαρ Μεγαλοπολίτην Φίλιπ- 
πον ελών εις την 'Ρωμην απέστειλε, και τον Άμύ- 
νανδρον έκ της άρχης έκβαλών τω Μακεδόνι αύτην Ο 
έδωκεν. 

Ο δ Αντίοχος έν τούτοις ηύυχίαν άγων έν τη 

3ο Χαλκίδι διέτριβεν ' είτα εις την Βοιωτίαν έληλυ&ε 



12 Οοηί. Ρίοηΐδ ίχΆ^κη. 62, 1. 

ΖΟΝΑΒΑ8 II. 20 



306 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XX. 

καϊ εν ταΐς Θερμοπνλαις άντιπροβιόντας οί τονς 
'Ρωμαίονς νπέμεινε' προς γαρ την των στρατιωτών 
όλιγότητα ΰνμμαχον την τον χωρίον φνΰιν ε%ειν ένό- 
μιΰε. καϊ ίνα μη τι καϊ αυτός πά&η οίον οί "Ελληνες 
οί προς τον Μηδον άντιταχ$έντες έκεϊ, μέρος τι των 5 
Αιτωλών ετά τα άκρα των ορών άνεβίβαβεν, ώΰτε 
φρονρηύαι αντά. ο δε Γλαβρίων βραχν τε τών χω- 
ρίων έφρόντιΰε καϊ την μάχην ονκ άνεβάλετο , άλλα 
Πόρκιον μεν Κάτωνα καϊ Οναλέριον Φλάκκον νπο- 
Β ότρατηγονς ννκτος επί τονς ΑΙτωλονς τονς εν τοις ίο 
άκροις άπέβτειλεν , αντός δε τω Άντιόχω νπο την 
εω ΰννέμιζε. καϊ εως μεν εν τω ομαλω εμαχετο, 
έπεκράτει, αναχωρηΰαντος δε τον Αντιόχον προς τα 
μετέωρα ηλαττοντο , μέχρις 6 Κάτων κατά νωτον οί 
εγένετο. τοις γάρ Αίτωλοϊς κα&ενδονβιν έπεΧ%ων ΐ5 
τονς μεν πλείονς απέκτεινε καϊ τονς λοιπονς διεβκέ- 
δαΰε, κάντεν&εν καταδραμών καϊ της κάτω μάχης 
μετέΰχε. καϊ τον τε Άντίοχον έτρεφαν καϊ το ότρα- 

ΥίΐίίΟίτόπεδον αντον είλον. καϊ 6 μεν ες την Χαλκίδα 
εν&νς άπεχώρηβε , μα&ών δε τον νπατον προΰιοντα, 2ο 
ες την Άόίαν άνεκομίύ&η λα&ών. 

Καϊ την μεν Βοιωτίαν καϊ την Ενβοιαν ο Γλα- 
βρίων αντίκα κατέύχε, τη ά' Ηράκλεια, μη βονλη- 

¥1&6%&έντων αντώ προύχωρηΰαι τών Αιτωλών, προύβολάς 
έποιεϊτο ' καϊ την μεν κάτω πόλιν πολιορκία είλε, 25 
τονς δ' ες την άκρόπολιν άναφνγόντας ομολογία 
παρεϋτηόατο. εν δε τοις τότε ζωγρη&εΐΰι καϊ Αημο- 
κριτος 6 Στρατηγός τών Αιτωλών εγένετο, ός τω 
Φλαμινίω ποτέ την όνμμαχίαν ήρνήόατο , και ψή- 
φισμα εκείνον αίτήβαντος , ϊν' ες την 'Ρωμην πέμψη, 3ο 
^ίϊάρρει §φη' ' εγώ γαρ αντο κομιώ μετά τον 6τρα- 
τον καϊ παρά τω Τιβέριδι νμΐν άναγνώΰομαι. τον 



Ι,ΙΒ. IX. ΌΑΡ. XX. 307 

Φιλίππου δ\ την Αάμιαν πολιορκοϋντος επήλ&εν επ 
αυτήν 6 Γλαβρίων, καϊ τήν τε νίκην καϊ την λείαν 
εΰφετερίΰατο. των μεντοι Αιτωλών οι λοιποί ύυναλ- Β 
λαγήναι μεν ή&έληΰαν, ουκ έβπείΰαντο δε, του Άν- 
5 τιόχου πρέΰβεις αύτοΐς καϊ χρήματα πέμ-ψαντος, άλλα 
προς πόλεμον ήτοιμάζοντο. καϊ 6 Φίλιππος υπεκρί- 
νετο μεν την προς τους ^Ρωμαίους φιλίαν , τα δε του 
Άντιόχου εφρόνει. εν τούτω δε Ναυπακτον ο Γλα- 
βρίων των Αιτωλών ουΰαν επολιόρκει' ους ελ&ών 

ίο ό Φλαμίνιος επειβε 6πεί6αΰ&αι, γνωρίμως αυτοίς 
έχων. καϊ πρεββεις εις την 'Ρωμην εκείνοι τ ε και οί 
Ήπειρώται εΰτάλκαΰι. καϊ 6 Φίλιππος ΰτεφανον 
νικητήριον τω Αιί τω Καπιτωλίω πέμψας άλλα τε 
άντειληφει καϊ τον υίον τον Αημήτριον εν 'Ρωμγ] 

15 ομηρεύοντα. τοΓ? $' Αίτωλοϊς ύπονδαϊ ουκ εγενοντο' Ο 
ου γαρ ελαττω&ήναί τι κατεδε%αντο. 

Έπι δε τον Άντίοχον οι Ρωμαίοι τους Σκιπίωνας 
£τα%αν τον τε Άφρικανον καϊ τον άδελφόν αυτού 
Αουκιον. οϊ τοις μεν Αίτωλοΐς άνοχήν εδοΰαν, ιν ες 

2ο την Ρωμην αύ&ις υπέρ της ειρήνης πρεΰβεύβωνται, 
ηπείγοντο δ έπι τον Άντίοχον , καϊ επί Μακεδονίαν 
ελϋ-όντες, ΰυμμάχους τε λαβόντες εκ του Φιλίππου, 
επι τον Ελλήβποντον ήλαβαν. και ες την Άύίαν 
περαιω&έντες τά πλεϊβτα των παρα&αλαΰΰίων κατε- 

25 λαβον προκατειλημμένα παρά των εκεί προαπελϋ'όν- 
των ^Ρωμαίων, προς δε και του Ευμενούς καϊ των Ό 
Ροδίων, οϊ καϊ τον Άννίβαν ναΰς τινας εκ Φοινίκης 
άγοντα περϊ Παμφυλίαν ένίκηΰαν. καϊ Ευμενής δε 
καϊ "Ατταλος 6 αδελφός αυτού την χώραν εκάκουν του 

ζ^Αντιοχου, καϊ πόλεις αί μεν βία, αί ά' εκούόιαι προς 

Ο&ρ. 20. Βΐοηίβ ΗίδΙοπ&β Εοΐϊΐαηαβ Ηβή ρβΓάΐίί: ίτ&%τη. 
62, 2. 63. 

20* 



308 ΜΒ. IX. ο ΑΡ. XX. 

τους 'Ρωμαίονς με&ίβ τα ντο, ωβτε εκ τούτων άναγ- 
καΰ&ήναι τον Αντίοχον την Ευρωπην τε παντελώς 
έκλιπεϊν καϊ τον νίον Σέλενκον απο της Ανβιμαχίας 
άπαγαγεϊν. 6ν έπανελ&όντα 6υν δυνάμει έπϊ την 
Πέργαμον έπεμψεν. ως δε προβεδρεύΰας ττ} πόλει 5 
ούδεν έπέρανε, καϊ οι Σκιπίωνες έπήλΟ•ον , ευθύς 
αυτοΐς έπεκηρνκεύβατο , προβδοκήβας τεύ%ε6&αι της 
ειρήνης, οτι τον Αφρικανού νίον βυλλαβών έν θερα- 
πεία είχε πολλή ' καϊ τέλος, καίπερ των ΰπονδών 
άμαρτών , αν εν λύτρων άφήκεν αντόν. ουκ έγένετο ίο 

ΡΙ453$ε η ειρήνη, τον Αντίοχον α οί ^Ρωμαίοι άπήτουν 
μη ΰυν&εμένου ποιήόαι. 

Τέως μέντοι έπϊ πολύ ήΰνχαΰαν , είτα καϊ έπο- 
λέμηΰαν. ο δε άγων όντως έγένετο. πρώτα τα άρ- 
ματα , είτα τονς ελέφαντας ο Άντίοχος έταζε , καϊ 15 
μετά ταύτα τονς αφενδονήτας καϊ τονς τοζότας. την 
μεν ονν έκδρομήν των αρμάτων προεκδραμόντες 
ου ^Ρωμαίοι καϊ μετά κρανγής ύφίαι πολλής αντιμέ- 
τωπου προβπεβόντες ανέκοψαν, ωβτε τα πολλά αυτών 
ες τονς ελέφαντας τραπόμενα πάλιν το οίκεΐον ύννε- 2ο 
τάραζαν , αυτοί τε γαρ επλανώντο και τονς έπιτεταγ- 
μένονς ΰφίΰιν έκφοβήΰαντες διεβκέδαΰαν , την δε 
Βτοζείαν καϊ την αφενδόνηΰιν ομβρος πολύς επιγενό- 
μενος αΰ&ενή έποίηΰεν' ομίχλη τε πλείύτη καϊ βα- 

'ΨΙΙΐΟΖ&εϊα ΰνμβάβα τονς μεν "Ρωμαίους άτε κρατονντας 25 
καϊ άγγ ν εμάχως εκ χειρός μαχόμενους ονδεν ενεποδιΰε, 
τους δ' εναντίους , οία πεφοβημένους ϊππω τε καϊ 
τοζεία το πλεΐύτον χρωμένους, την τε πρόοψιν εις 
τα τοζεύματα άφείλετο, και περί αλλήλους ως έν 
ύκότω πλανωμένους εΰφηλεν. όμως δ' ούν ί'ΰχυΰεν 3ο 



8 ϋοηί. Βΐοηί8 ίχ. 62, 2. 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XX. 307 

6 Άντίοχος τοις κα^αφράκτοις ίππενΰι τονς άντιΰτάν- 
τας αντω τρεμάμενος μέχρι τον βτρατοπέδον ελ&ειν 
έπιδιωκων αντονς. καί γε είλεν αν αυτό, ει μη 
Μάρκος Αιμίλιος Αέπιδος 6 την φρονράν αντον έ'χων 

5 τονς πρώτονς προβιόντας των Ρωμαίων απέκτεινεν^ 
επει μη έπειΰεν αντονς της φνγης επιβχεΐν. εκ γαρ Ο 
τουτο-υ εκείνων τε οί λοιποί νποΰτρέψαντες καϊ αντος 
ακραιφνέΰιν έπεκδραμων τοις φρονροΐς απεώΰαντο 
τον Αντιοχον. εν ω δε τοντ εγίνετο, Ζεύξις κα&' 

ίο έτερον μέρος τω ταφρενματι προΰβαλών εί'6ω τε 
αντον είΰήλ&ε καϊ άρπαγην εποιεΐτο, μέχρις ον 6 
Αέπιδος Ύΐ6&ετο. τότε γαρ κακεΐνος το ΰφέτερον 
ερρναατΟ) καϊ 6 Σκιπίων το τον Αντιοχον είλε, και 
εν αντω τίολλονς μεν αν&ρώπονς, Λθλλοι;§ ά ΐππονς, 

ΐ5 νποζνγια, αργνριον, χρνόίον, ελέφαντα άλλα τε πολλά 

καϊ πολντελη ενρε. και 6 μεν Άντίοχος ήττη&εϊς 

αντίκα ες την Σνρίαν άνεχώρηΰεν , οί $' "Ελληνες οι 

εν τη Αβία τοις Ρωμαίοις προΰέ&εντο. Β 

Μετά δε ταύτα ανακωχή τις έπικηρνκενΰαμένον 

2ο τον Αντιοχον εΰπείΰ&η. ο τε γαρ Αφρικανός εννοϊκώς 
οί δια τον νίον είχε, και ο νπατος ονκ η&ελε την 
νίκην τω διαδόχω πληβιάζοντι καταλελοιπέναι. ονκονν 
ονδε επέταξαν τω Άντιόχω πλέον ονδεν η ο6α καϊ 
προ της μάχης ητονν. διο καϊ Γναΐος Μάλλιος 6 την 

25 αρχήν υφών διαδεζάμενος ονκ ηρκέβ&η τοις βνγκει- 
μένοις, άλλα πλείω αυτόν απητηΰε, προς δε καϊ ομη- 
ρονς δούναι εκέλενβεν άλλονς τε και τον νίον Άν- 
τίοχον, καϊ τονς αντομολονς πάντας εκδούναι, εν οίς 
καϊ ο Αννίβας ην. καϊ 6 Άντίοχος και άκων προς 

30 άπαντα επει&άρχηΰεν. ον ^«ντο^ και τον Άννίβαν 
εκδούναι ηδννη&η' προς γαρ Προνβίαν τον βαΰιλέα 
των Βι&ννων προκατέφνγε. και 6 μεν Άντίοχοςνί&Μ 



310 ΙΛΒ. IX. Ο ΑΡ. XX.* 

πρέββεις επι τούτοις εις την Ρωμην πέμψας έβπείΰατο, 
Σκιπίων δε Αούκιος έπηνεϊτο επι τη νίκη καϊ την 
τον Άύιατικοϋ επωνυμίαν δι αυτήν εΰχεν, ώΰπερ 
ο αδελφός αυτόν Αφρικανός έπεκλήϋ-η, της Καρχη- 
δόνος κρατηΰας μέγιβτον εν τη ' Αφρική δυνη&είΰης. 5 

Τοιούτοι $' ούν άνδρες ούτοι γενόμενοι καϊ επι 
τοιούτον δόξης ελ&όντες ε| αρετής, δικαΰτηρίω και 
τω δήμω ού πολλω νβτερον παρεδόθησαν ' και ο μεν 
Αούκιος κατεψηφίβ&η ώς τάχα πολλά εκ της λείας 
ϋφετεριβάμενος , Αφρικανός δε ώς επιεικεστέρας τάς ίο 

Β ΰνν&ήκας δια τον υίόν ποιηβάμενος , το ό* αληθές 
δια φ&όνον. οτι δ ούδεν ηδίκουν δηλούται μεν και 
αλλο&εν, ουχ ηκιΰτα δε οτ^ καϊ της ουσίας τον Ασια- 
τικού δημευ&είσης ούδεν πλέον των αύτω προϋπαρ- 
χόντων ευρέθη, οτι <5ε του Αφρικανού ες το Αίτερ- 15 
νον προ -ψήφου άναχωρηβαντος καϊ μέχρι τελευτης 
έκεΐ καταμείναντος ουδείς αυτού ετι κατεψηφίσατο. 
Ό δε γε Μάλλιος τότε Πιβιδίαν Ανκαονίαν τε 
και Παμφνλίαν της τε Γαλατίας της Άσιανής πολλά 
προσηγάγετο. εστί γάρ τι κανταύθα γένος αυτών, 2ό 
εκ του Ευρωπαίου άποδάβμιον. Βρέννον γάρ ποτέ 
βασιλέα υφών προστησάμενοι την τε ^Ελλάδα καϊ την 

ΟΘρφκην επέδραμον, κάκεΐθεν εις την Βιθυνίαν δια- 
βάντες μέρη τινά της τε Φρυγίας και της Παφλαγο- 
νίας της τε Μυσίας της προς τω Όλύμπω και Καπ- 25 
παδοκίας άπετέμοντο καϊ εν αύτοϊς κατφκησαν, και 
νυν έθνος ί'διόν είσι το όνομα των Γαλατών φέρον- 
τες, ούτοι δη πράγματα τω Μαλλίω παρέσχον, άλλα 
και τούτων έκράτησε, την μεν Άγκυραν την Λολί-ν 
ελών εζ επιδρομής, τάς δ' αλλάς ομολογία παραβτη- 3ο 



12 Οοηί. ϋίοηϊβ £γ. 63. 



ΙΛΒ, IX. Ο ΑΡ. XX. XXI. 311 

ϋάμενος. πρά%ας δε ταύτα καϊ βυχνόν παρά Άρια-\ν II 106 
ρά&ους τον Καππαδοκών βαΰιλέως άργνριον επϊ 
ειρήνη λαβών απήρεν οί'καδε. 

Οί $' Αιτωλοί πρέσβεις το δεύτερον νπερ είρή- 21 

δ νης ες την 'Ρωμην πέμψαντες αντοϊ αύ&ις ενεωτέριξον. Ό 
διό οι ^Ρωμαίοι τους τε πρέσβεις εν&νς άπεπέμψαντο 
καϊ Μάρκφ Φονλονίφ την ^Ελλάδα άνέ&εντο. ο δ\ 
ες Αμβρακίαν την πόλιν πρώτον ωρμηΰε μεγάλην 
ονσαν, ην γάρ ποτέ τον Πυρρού βασιλέων , τότε δε 

ίο κατείχετο προς των Αίτωλών, καϊ έπολίόρκει αυτήν ' 
οί ούι/ Αιτωλοί προς αυτόν νπερ ειρήνης διειλέχ&η- 
6αν' ώς δ* ουκ η&έλησε σπείσασ&αι, μέρος τι τον 
ΰτρατον ες την Αμβρακίαν είσέπεμψαν. οι δε *Ρω- 
μαΐοι δι υπονόμου τινός επεχείρησαν την πόλιν 

15 ελεΐν, καϊ διώρυσσον πόρρω&εν' και τέως μεν έλάν- 
%ανον τους πολιορκουμένους, επεϊδ' ο χους η&ροίΰΟ'η^ 
νπετοπησαν το γινόμενον. αγνοούντες δ' όπη όρύσ- 
σοιτο, χαλκήν ασπίδα κατά τον περίβολον προς αυτό 
έτί&ουν το δάπεδον' καϊ δια της ηχής τον τοτΓονΡΐ455 

20 γνόντες καϊ αυτοί άντώρυσσον ενδο&εν, και πελάσαν- 
τες τοΓ§ 'Ρωμαίοις ΐβεΰαν εις μάχας κρυπτάς. τέλος 
δέ τι τοιούτον αντετεχνηΰαντο. πί&ον μέγαν πτίλων 
πληρωΰαντες πυρ ες αυτόν ένήκαν, και πώμα χαλ- 
κούν αυτω πολλαχη τετρημένον ένέ&ηκαν , καϊ εις 

25 τον υπονομον τον πί&ον κομίσαντες καϊ προς τους 
πολεμίους τρέψαντες το ΰτόμα αυτού άκροφνΰιόν οί 
κατά τον πυ&μένα ένέβαλον, καϊ τούτω φύβας προσ- 
φέροντες πλεΐΰτον καϊ δυ6χερή καπνόν οία έκ πτίλων 
έκ&ορεΐν εποίουν, ον ούδεϊς τών ^Ρωμαίων ύπέμενεν. 

3ο ο&εν απογνόντες οί Ρωμαίοι εβπείσαντο καϊ την πο- 



ϋαρ. 21. ϋίοηίδ ΗίβίοΓίαβ Εοηι&ηαβ ϋίοπ. ρβΓάίίΐ. 



312 ΙΊΒ. IX. ΟΑΡ. XXI. 

λιορκίαν κατέλυΰαν. όμολογηβάντων δ αυτών καϊ οί 
Β Αιτωλοί μετεβάλοντο ' καϊ διεπρά%αντο άνοχήν, είτα 
καϊ είρήνην παρά τον δήμου, πολλά μεν χρήματα, 
πολλούς δε καϊ Ομήρους δόντες. καϊ ο Φουλουιος 
«την Κεψαλληνίαν ομολογία, παρεΰτήΰατο καϊ την 5 
Πελοπόννηΰον ΰταΰιάζουΰαν κατεβτηβατο. 

Γαΐον δε Φλαμινίου καϊ Αιμιλίου Αεπίδου υπα- 
τευόντων μετέπειτα 6 Άντίοχος ε&ανε, καϊ αυτόν ο 
υιός 6 Σέλευκος διεδέ%ατο' τελευτήβαντος δ\ κα- 
κείνου πολλώ ϋΰτερον ο εις την 'Ρώμην δμηρευων ίο 
Άίντίοχος εβαβιλευΰεν. 6 δε γε Φίλιππος έτόλμηΰε 
μεν νεωτερίΰαι ότι πόλεων τίνων εότερή&η εν Θε6- 
ΰαλία καϊ προς ταΐΰδε καϊ Αίνου και Μαρώνειας, 
ουκ ήδυνή&η δε δια το γήρας καϊ δια τα περί τους 
παΐδας ουνενεχ&έντα αυτω. και Γαλάται τίνες τάς ι& 
Αλπεις υπερβάντες πόλιν εντός αυτών κτίΰαι η&ελη- 
6αν. ών ό Μάρκος 6 Μάρκελλος τά τε όπλα άφείλετο 
καϊ τάλλα ούα επεκομίζοντο' οί δ 1 εν τη 'Ρωμη 
πρεΰβενΰαμενοις ΰφίΰιν επί τω ευ&ύς άναχωρήΰαι 
πάντα άπεδωκαν. 20 

Τότε δε καϊ ο Αννίβας άπέ&ανε, πρέββεων γαρ 
προς τον Προνβίαν τον της Βιθυνίας κρατούντα πεμ- 
φ&έντων εκ Ρώμης δι' άλλα τε τίνα καϊ όπως και 
τον Άννίβαν εκδοίη παρ αυτω όντα, προμα&ών τοΰτ 
εκείνος καϊ διαδράναι μη οίος τε ών εαυτόν διεχρη- 25 
ΰατο. χρηβμοϋ δε ποτέ αυτω γενομένου εν γτ} Αι- 
βύβΰΐ] τε&νήξεβ&αι, 6 μεν εν τγι πατρίδι τχι Αιβντι 
προύεδόκα &ανεΐν, ετνχε δε Θ-νήΰκων εν χωρίω τινϊ 
Β τυγχάνων καλουμενω Αιβνΰΰτ}. καϊ δ Αφρικανός δε 
Σκιπίων τότε μετήλλα\ε. 3ο 



8 ϋοη£. ϋϊοηίβ £γ. 64. 



υ-Β. ιχ. οαρ. χχιι. 313 

φίλιππος δε 6 Μακεδόνων βαόιλεύς, τον υίόν 22 
Αημητριον άποκτείνας καϊ τον έτερον νίον τον Περ- 
6εα μελληΰας ψονενΰειν , άπέ&ανεν. επεϊ γαρ προβ- 
φιλης τοΐζ 'Ρωμαίοις εκ της όμηρείας εγένετο ο Λη- 

5 μητριός, καϊ αυτός τε καϊ οι λοιποί των Μακεδόνων 
ηλπιζον ότι μετά τον Φίλιππον την βαΰιλείαν λήψε- 
ται, έφ&όνηΰεν αύτω 6 Περβεύς, ατε καϊ πρεσβύτερος 
αυτού ων, και διεβαλεν αυτόν ως επιβονλενοντα τω 
πατρί. κα\ 6 μεν φάρμακον πιείν αναγκαΰ&εϊς ετελεύ- 

ιο τηβεν, 6 δε Φίλιππος ου πολλω ύστερον το αλη&εςΈΊίδβ 
γνούς άμνναΰ&αι τον Περΰέα η&ελη6εν, ου μει/τού 
καϊ Ιόχυβ εν , αλλ* αυτός τε άπέ&ανε καϊ την βαΰι- 
λείαν 6 Περόεύς διεδέζατο. καϊ οι Ρωμαίοι ταύτην^ΠΙΝΗ 
τε αυτω εβεβαίωΰαν και την πατρωαν φιλίαν ανε- 

ΐ5 νεώΰαντο. 

Εν δε τοις μετά ταύτα χρόνοις βυνηνέχ&ηΰαν 
μεν τίνα, ου με'ντοι καϊ αναγκαία πάνυ ωΰτε και 
6υγγραφης νομίζε6&αι ά%ια. υύτερον δ\ 6 Περβευς 
πολεμιον εαυτόν τοις "Ρωμαίοις εποίηΰεν. ίνα δε 

20 αναβολην του ?τολφοι> οχοίη μέχρις αν παραΰκευά- 
βηται , πρέββεις εις την 'Ρωμην επεμψεν άπολογηΰο- 
μενους τάχα περί ων ενεκαλεΐτο. ους οί 'Ρωμαΐοι 
ουτ εί'ΰω τον τείχους έδέζαντο , και προ του αΰτεος 
αυτοϊς χρηματίΰαντες ου δ εν άπεκρίναντο έτερον η 

25 οτι υπατον πεμ-ψουβι προς ον ο6α βούλεται διαλεχ- β 
&η6εται. και αν&ημερόν αυτούς άπιέναι έποίηΰαν, 
δοντες 6φίΰι καϊ αγωγούς ωΰτε μη τινι ΰυγγένων- 
ται ' και τω Περβεΐ της Ιταλίας επιβαίνειν του λοιπού 
απειρηκαΰιν. 

3ο Οι μεν ούν Ρωμαίοι μετά ταύτα Γναΐον Σικίνιον 

Οαρ. 22. Βίοηίδ ΗίδίοΓίαβ Εοπιαπαβ 1ίΙ)ή ρβΓάϊίί: ίΐ&Ρϊη. 
66, 1, 2 Τ δ 



314 ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XXII. 

ΰτρατηγόν μετά δυνάμεως όλίγης εξέπεμψαν, ου γάρ 
πω την μείζω παρεβκευάΰαντο , καϊ ο Περβεύς εις 
Θεΰβαλίαν παρεμβάλλων τά γε πλεΐύτα αυτής ωκειώ- 
ΰατο' επεϊ δε το εαρ επέΰτη, πέμπουβιν έπ αυτόν 
Λικίνιον Κράβΰον , καϊ ΰτρατηγόν επϊ του ναυτικού 5 
Γάιον Λουκρητιον. βυμμίξας ουν πρώτον περί Λαρι- 
ΰαν τω Περΰεΐ εν ιππομαχία επταιΰεν' υβτερον μέν- 
τοι περιεγένετο , ωβτε καϊ αναχωρήβαι τον Περβέα 
εις την Μακεδονίαν. ο Κράβΰος δε ταΐς πόλεβι ταΐς 

ο'Ελληνικαΐς ταΐς υπό του Φιλίππου κατεχομέναις ίο 
προΰ έβαλε, καϊ των μεν πλειόνων άπεκρούβ&η, εβτι 
δ* ας έχειρώβατο' και τινας καταΰκάψας τους αλόν- 
τας άπέδοτο. άπερ οι εν τη Ρώμη πυ&όμενοι ηγα- 
νάκτηβαν, καϊ τον τε Κρα66ον υΰτερον έζημίωΰαν 
χρημαΰι καϊ τάς εαλωκυίας πόλεις ηλευ&έρωΰαν καϊιΐ 
τους πρα&έντας εξ αυτών καϊ ευρε&έντας εν τη 
Ιταλία τότε παρά των έωνημένων αυτούς έξεπρίαντο. 
Ταύτα μεν ουν οϋτως έπραξαν οί Ρωμαίοι, εν 
δε τω προς τον Περόέα πολεμώ πολλά καϊ μεγάλα 
ητύχηΰαν , και πολλαχό&ι έπόνηόε τά αυτών , καϊ 6 20 
Περβεύς της Ηπείρου καϊ της Θεόΰαλίας κατέΰχε τα 
πλείονα, την τε γάρ άλλην δύναμιν πολλήν ΰυνε^• 

Τ> κρότηΰε, καϊ προς τους ελέφαντας των Ρωμαίων 
φάλαγγα οπλιτών ηύκηκει, όξέΰιν ηλοις τάς άΰπίδας 
καϊ τά κράνη ΰιδηρώΰας αυτών, όπως δε μήτε τοίς 25 
ϊπποις φοβεροί εΐεν, είδωλα ελεφάντων 6κευα6ας 
δεινήν μεν υπο χρίΰματός τίνος όΰμην έχοντα, φοβέρα 
δε καϊ όφ&ηναι καϊ άκουΰ&ήναι όντα, βροντωδη γαρ 
ηφίει ηχην τίνα εξ επιτηδεύΰεως , προς εκείνα 
προβήγεν αυτούς ΰυνεχώς , μέχρις ου καϊ έ&αρβηόαν. 30 
6 μεν ουν Περΰεύς μέγα έκ τούτων έκέκτητο φρό- 
νημα καϊ τον Άλέξανδρον τη δόξτ} καϊ τω μεγέ&ει 



ΜΒ.ΙΧ. ΟΑΡ. XXII. χχπι. 315 

νήζ αρχής ύπεροίβειν επήλπιβεν , οι $' εν τη *Ρωμη 
ταύτα μα&όντες τον Μάρκων Φίλιππον νπατεύοντα 
σπουδή εξέπεμψαν, καϊ ος είς την Θεσσαλίαν προςΤ?Ι4:5Ί 
το στρατόπεδον άφικόμενος τους τε ^Ρωμαίους καϊ 

δ τονς συμμάχους εξήσκει , ώστε δείβαντα τον Περσεα 
εν τω Άίω τω Μακεδόνικου καϊ προς τοις Τεμπεσιν 
ηΰυχίαν άγειν καϊ τά στενά τηρεΐν. δαρΰήσας δε 
δια. ταύτα ο Φίλιππος δια μέσων ορών ύπερέβαλε 
και τίνα τον Περσέως κατέσχε. προϊών δ επί της 

*ο Πνδνης των επιτηδείων έσπάνισε , καϊ είς την Θεσ- 
σαλίαν άνέστρεψε. και αν&ις ο Περσεύς άνε&άρσησε 
καϊ α κατέσχεν 6 Φίλιππος άνεκτήσατο και τω ναν- 
τικω συχνά τους ^Ρωμαίους έλνπει, συμμάχους τε 
προβηγάγετο καϊ πάντη τονς ^Ρωμαίους εκ της Έλλά- 

15 #ο£ ηλπιβεν έκβαλείν. τη δε πολλή και άκαίρω φει- Β 
"δωλία καϊ τη δι' αυτήν των συμμάχων ολιγωρία 
άσ&ενής αύ&ις έγένετο. ως γαρ τά των ^Ρωμαίων 
νπεδίδου , τά $' εκείνου επηύξετο , κατεφρόνηόεν ως 
ούδεν ετι των συμμάχων δεόμενος, καϊ ουκ έδίδον 

2ο χρήματα σφίσιν α επηγγείλατο. των μεν ουν αμ-ΎνΐΙΐ08 
βλυν&έντων το πρό&υμον, των δε και τέλεον αυτόν 
εκλιπόντων, τοσούτον άπέγνω ωβτε καϊ σπονδών 
δεη&ήναι. καϊ καν έτυχε τούτων δια τον Ευμενούς, 
ει μη καϊ Ρόδιοι σννεπρέσβευσαν' υπερηφάνως γαρ 

25 ούτοι τοις Ρωμαίοις διαλεχ&έντες τνχεΐν αυτόν έκώ- 
λυβαν των σπονδών. 

Έντεύ&εν 6 κατ αύτοϋ πόλεμος Παύλω άνετέ&η 23 
τω Αίμιλίω το δεύτερον νπατεύοντι. ος σπουδή Ο 
κομιΰ&εϊς είς την Θεσσαλίαν καϊ τά των στρατιωτών 



.14 Οοη£, ϋΐοπίδ ίΐ'Ά%ω. 66, 1. — 22 Π}. 2. 
Οαρ. 23. ϋϊοηίδ Ηίδίοπαβ Κοηιαη&β Ηβή ρβΓάϊίί : £γ&£Π1. 
66, 3, 4, 5. 



316 ΙΛΒ• ιχ• £ΑΡ. χχιιι. 

προκαταότηΰάμενος , βιαΰάμενος διά τών Τεμπών, 
ολίγοι γαρ έφρονρονν αντά, έπϊ τον Περΰέα ώρμη- 
6εν. επεϊ ό*' εκείνος τον 'Έλπιον ποταμον προΰαπέ- 
φραξεν οντά εν μέΰω, προκαταλαβων δε καϊ πάν το 
μεταξύ τον τε Ολνμπον και της &αλα6ΰης αίμαόιαΐς 5 
και ΰτανρώμαΰι καϊ οίκοδομημαΰιν άτιορον απειρ- 
γάβατο, έ&άρρει δε καϊ τή ανυδρία τον τόποι», επεί- 
ραΰε μεν καϊ όντως ο ύπατος διελ&εΐν, καϊ της 
άννδρίας έπορίΰατο επικονρημα. διαμηΰάμενος γαρ 
την εν τη νπωρεία τον ^ Ολνμπον άμμον νδωρ εύρε ίο 
ΐ> δαψιλές τε και πότί-μον. καν τοντω των 'Ροδίων 
πρέββεις άψίκοντο προς αντον απο της αντης &ρα- 
ΰντητος αφ ης καϊ ες την Ρωμην πρϊν επρεΰβεν- 
ΰαντο. ο ό*δ ονδεν ειπών πλέον αντοΐς η ότι μετ 
ολίγας ημέρας άπόκριύιν δώΰει, άπέπεμψεν αντονς.μ 
ώς δε προΰβάλλων ονδεν επέραινεν , εμα&ε δε τα 
ορη οντά πον πορενΰιμα, μέρος τι τον ΰτρατον έπϊ 
την δνΰπροΰοδωτέραν αντών νπερβολην έπεμψε, κα- 
ταληψόμενον τα ταντη επίκαιρα , δια γαρ το δνΰπρόΰ- 
ί-τον καϊ ελαχίΰτην εϊχε φρονράν , αντος δε τω λοιπώ 20 
τον βτρατενματος προβέμιξε τω ΙΊερβεΐ, ίνα μη τι 
νποτοπήΰας φνλακην των ορών άκριβεύτέραν ποιη- 
ΰαιτο. καϊ μετά τούτο κατάληψη έντων τών άκρων 
ΡΙ458νι>κτο§ προς τα ορη ωρμηΰε, και πγι μεν λα&ών, πτ\ 
δε βιαβάμενος νπερέβαλεν αντά. ο μα&ών δ Περ- 25 
6ενς , καϊ δείΰας μη κατά νώτον αντω προύπέβγι η 
και την Πνδναν προκατάΰχτ}, και γαρ το ναντικον 
άμα το τών ^Ρωμαίων παρέπλει, το τε έρνμα το προς 
τω ποταμω εξέλιπε, καϊ προς την Πνδναν επειχ&εϊς 
προ της πόλεως εβτρατοπεδενβατο. καϊ ήλ&ε μεν μ 
και ο Παύλος εκεί, ον μέντοι καϊ παραχρήμα προύέ- 
μιξαν, άλλα και διέτρι-ψαν ονκ ολίγας ημέρας, προ- 



ΜΒ. IX. ΌΑΡ. XXIII. 317 

μα&ών δε 6 Παύλος ώς η βεληνη εκλείψειν μέλλει^ 
ύυνη&ροίκει προς εβαέραν το ΰτράτευμα, οτε την 
έ'κλειψιν γενέβ&αι εχρην, καϊ προείχε το ΰυμβηΰό- 
μενον, και μη τι δια τούτο ταραχ&ηναι παρήνεόεν. Β 
5 οι μεν ούν Ρωμαίοι την εκλειψιν δεαΰάμενοι ούδεν 
κακόν εξ αυτής υπετόπηΰαν , οι δε γε Μακεδόνες 
δεύς εβχον εκ τούτοι; και ες τον Περβεα το τέρας 
τείνειν ενομιβαν. οντω δ έκατερων εχόντων Συμ- 
βάν τι κατά τύχην τγι ύΰτεραία ΰυνέρρηζεν αυτούς 

ίο εις μάχην άκηρυκτον και τέλος τω πολεμώ επέ&ηκεν. 
επει γαρ ύποζύγιόν τι των ^Ρωμαίων εις το ύδωρ 
είϋεπεβεν «ξ ούπερ υδρεύοντο, και οϊ τε Μακεδόνες 
αυτού επελάβοντο και οί υδροφόροι άντείχοντο , το 
μεν πρώτον ούτοι κα&' εαυτούς εμαχεΰαντο, έπειτα 

15 και οί λοιποί επικουρούντες τοις οίκείοις κατ ολίγους Ο 
εκ των βτρατοπέδων έρεβαν, κα\ πάντες 6υνεμι%αν 
απ αμφοΐν. καϊ μάχης αΰυντακτου μεν, οξείας δε 
γενομένης, οι 'Ρωμαΐοι εκράτηΰαν, και καταδιώ%αντες 
τους Μακεδόνας μέχρι της &αλάΰόης πολλούς μεν 

20 αυτοί εφόνευΰαν , πολλούς δε τω ναυτικω προβπλεύ- 
οαντι αποκτεϊναι παρέδοβαν. ούδ' αν τις ύπελείφ&η 
αυτών, ει μη νύ% αύτοίς έβοή&ηβε' περί δείλην 
γαρ οψίαν η μάχη εγένετο. 

διαφυγών ούν εις Άμφίπολιν 6 Περβεύς ώς 

25 τους τε περιλιπεΐς αναληψόμενος καϊ ΰυΰτηΰων αύ- 
%ις τα πράγματα , ίπε\ ούτ ηλ&όν τίνες προς αυτόν 
πλην μιβ&οφόρων Κρητών καϊ την Πύδναν αλλαςΜΫΙΙί09 
τ ε πόλεις τα των 'Ρωμαίων ηρήό&αι εμα&ε, κάκεΐ-Β 
&εν μετέβτη και εις πλοία τα χρήματα οΰα επηγετο 

3ο δεμένος νυκτός ες Σαμο&ράκην άπεπλευΰε. και πυ- 
δομενος ου πολλω ύοτερον τον Όκταούιον, ος τού 
ναυτικού προΐΰτατο, προΰπλεοντα, και τον Παύλον 



318 ΙΛΒ. IX. Ο ΑΡ. XXIII. 

ες Άμφίπολιν παρόντα , επεΰτειλεν αυτω βυμβηναι 
δεόμενος. καϊ έπει βαβιλεα εαυτόν εν τχι επιύτολί} 
ώνόμαΰεν, ούδ' άποκρίβεως έ'τυχεν. ύδτερον δε άνευ 
τίνος τοιαύτης προβρηΰεως έπιβτείλαντος προΰεδε- 
%ατο μεν τον ύπερ των ΰπονδών λόγον , ουκ άλλως &■ 
μέντοι 6υμβήΰε6&αι εφη ε£ μη καϊ εαυτόν καϊ τα 
εαυτόν πάντα τοις *Ρωμαίοις επιτρέψειε. καϊ δια 
ταύτα ου ΰυνέβηΰαν. μετά. τούτο δε εξαιτη&εϊς παρά 
Ρ 1 459 των ^Ρωμαίων Ευανδρόν τίνα Κρητα πολλά κατ" 
αυτών νπουργηκότα και πιΰτότατον αυτω, ουκ «ξ θ- ίο 
δωκε μεν, φοβη&εϊς μη κατείπη όΰα αυτω 6υν^δει 
λα&ρα δε αυτόν άποκτείνας εαυτόν διαχειρίΰαΰ&αι 
έφημιΰε. τότε μεν ούν οί ΰυνόντες αυτω φοβη&έντες 
την απιβτίαν αυτού , ου γαρ ηγνόηβαν το γενόμενον, 
με&ίβταΰ&αι ηρ%αντο. κακεΐνος δείΰας μη τοις Ρω- ι» 
μαίοις παραδο&η , εκδραναι νυκτός επεχείρησε, καϊ 
ελα&εν αν προς Κοτυν Θράκα δυνάατην κομιΰ&είς, 
ει μη οί Κρητες αυτόν εγκατελιπον ' εν&εμενοι γαρ 
τα χρήματα εις τα πλοία οί'καδε άπηραν. 6 δε ημέρας 
Β μεν τινας αυτού μετά Φίλιππου ενός των υίεων κρυ- 2ο 
πτόμενος ελα&εν, επει δε τους άλλους παΐδας και 
την &εραπείαν εγνω κατεΰχηκότα τον Όκταούιον^ 
εύρέ&η έ&ελοντης. καϊ άχ&έντα ε£ς την Άμφίπολιν 
ουδέν ο Παύλος έκάκωβεν , αλλά καϊ έδεζιωΰατο και 
ομόύιτον εποιηύατο καϊ εν άδέβμω φυλακή έτηρει 25 
καϊ εν θεραπεία, ηγε. μετά δε ταύτα εις την Ιταλίαν 
δια της Ηπείρου άνεκομίΰ&η. 

*0 δε Πλούταρχος άχ&ήναι λέγει τον Περβέα 
προς τον Αίμίλιον , καϊ τον δεδακρυμενον προΰυ-^ 
παντηβαι αυτω , εκείνον $' έπι ΰτόμα καταβαλειν 3ο 

23 Οοη£. ϋίοηίβ ϊχ^χά. 66, 4, 5. — 28 Πλούταρχος] Αβπιίί. 
Ρ&ιιΐ. ο. 26. 



ΧΙΒ. IX. ΟΑΡ. XXIII. XXIV. 319 

εαντον και γονάτων δραζάμενον άφεΐναι φωνάς άγεν- 
νείς. καϊ τον Αίμίλιον άλγονντι προΰωπω προόι- Ο 
δόντα ανιόν ειπείν "τ£, ω ταλαίπωρε , ταντα πράτ- 
τεις; αφ ων δόσεις ουκ άνα%ίως ατνχεΐν, ονδε τον 

5 ννν , άλλα τον πάλαι δαίμονος ανάξιος γεγονέναι. τί 
δε μον καταβάλλεις την νίκην και ο μικρύνεις μον το 
κατόρ&ωμα , έπιδεικνν μένος εαντον ον γενναΐον ονδε 
πρέποντα 'Ρωμαίοις άνταγωνιότην; αρετή τοι δνΰτν- 
χονϋι μεγάλην έχει μοιραν καϊ παρά πολεμίοις, δειλία 

ίο ό*& 'Ρωμαίοις, καν ενποτμη, πάντγι άτιμότατονΓ 

Κατά δε τον αντον χρόνον και Λονκιος Ανίκιος 24 
0τρατηγ6ς πεμφ&εϊς επί τον Γεντιον τονς- προΰμί- 
%αντάς τε αντω ένίκηΰε και τον Γεντιον φνγόνταΐ) 
επιδιώζας ές Σκόδραν κατέκλειβεν, ο?τον ην αντω 

15 τα βαΰίλεια. και διακενης άν προΰηδρενεν αντη, 
επί γάρ άκρωννχίας ορονς πεπόλιβται και φαράγγι 
βα&είαις ποταμονς ροωδεις εχονβαις περιειλεΐται, 
τείχει τε οχνρω περιέξωΰται, ει μη ο Γεντιος μέγα 
έπϊ τη δννάμει έλπίΰας εκών εις μάχην εχωρηΰε. 

2ο κάκ τούτοι» την τε αρχήν αντον πάΰαν ο Ανίκιος 

προβηγάγετο και μέχρι της Ηπείρον προελ&ων, πριν 

τον Πανλον ελ&εΐν, κάκείνην ταραττομενην ημερωΰεν. 

Οι δ' εν τη *Ρωμη ομαδόν μεν την τον Πανλον 

νίκην τετάρτη μετά την μάχην ημέρα εκ τίνος φη- 

25μης, ον μέντοι καϊ ακριβώς επίΰτενον. είτα γραμ-ΡΐίβΟ 
μάτων νπερ ταντης κομιΰ&εντων τον Πανλον , νπερ- 
ήΰΟ'ηβαν, καϊ ονχ ως τον Περβέα νενικηκότες καϊ 
την Μακεδονίαν κτηόάμενοι , αλλ ως τον Φίλιππον 
εκείνον τον πάνν και αντον τον Άλέζανδρον μετα'ΤΠΐϊΐΩ 

3ο πάβης της άρχης εκείνης, ην εΰχηκε, νικήσαντες εβε- 

Οαρ. 24. Βϊοηί3 Ηίδΐοη&Θ Κοπιειη&β Ηβή ρβΓάίϋ: ίτ&^πι. 
67, 68, 69, 70, 4. 



320 ΠΒ. IX. ΟΑΡ. XXIV. 

μνύνοντο. ελ&όντι $' ες Ρώμην τω Παύλω πολλά 
έψηφίΰ&η , καϊ ή πομπή των νικητήριων αύτω λαμ- 
πρότατη έγένετο. έπεμψε μεν γαρ καϊ ταλλα ο6α 
έαλώκει πάντα, έπεμψε δε καϊ Βί&υν τον του Κότυος 
νιόν, τον τε Περβεα καϊ την γυναίκα αυτού τους τε 5 
παΐδας τρεις οντάς εν τω των αιχμαλώτων ΰχήματι. 
δείΰας δε διά την της ευτυχίας ύπερβολήν μη τι 
νεμεΰήΰη αύτοϊς το δαιμόνων, ηϋξατο καϊ ούτος 

Β κατά τον Κάμιλλον μη τι κακόν τη πόλει εκ τούτων, 
άλλ' εαυτω , ει τι δέοι , γενήύε6&αι ' καϊ δύο υίεΐς, ίο 
τον μεν προ του θριάμβου μικρόν , τον δε εν αύτη 
τη των επινικίων άπεβαλεν εορτή, ην δε ου ΰτρα- 
τηγήΰαι μόνον αγα&ός, άλλα και υπερόπτης χρη- 
μάτων, τεκμήριον δε, δεύτερον τότε ύπατεύβας καϊ 
λαφύρων αμύθητων κρατήΰας εν τοααύτη πενία 15 
διεβίω ωβτε χαλεπώς τη γυναικϊ αύτοΰ την προίκα 
τελευτήόαντος άποδο&ήναι. 

Των δ αλόντων τω πατρϊ μεν ο Βί&υς προίκα 
έδό&η, Περΰεύς δε είς'Άλβαν ΰύν τοις παιαϊ και τη 

Ο θεραπεία κατετέθη ' κακεΐ εως μεν ήλπιζε την βαόι- 2ο 
λείαν κομίΰαΰ&αι αντεϊχεν, επει δ' άπεγνω, εαυτόν 
διεχειρίΰατο. και ο Φίλιππος ο υιός αυτού η τε &υ- 
γάτηρ αυτού ουκ εις μακράν απέ&ανον' μόνος δ' δ 
νεώτατος τοις των Αλβανών αρχουβιν ύπογραμμα- 
τεύων επί τίνα χρόνον διήρκεΰεν. ούτως 6 Περβεύς 25 
ο δι εϊκοΰι βαΰιλεων αύχών γεγονεναι, και πολύν 
μεν τον Φίλιππον , πλείω δε Φρυλών τον Άλε%αν- 
δρον καϊ την βαΰιλείαν άπώλεΰε καϊ αιχμάλωτος 
γεγονε καϊ εν τοΓ? έπινικίοις έπόμπευΰε, δεβμά μετά 
του διαδήματος περικείμενος. 30 



12 Οοη£. ϋίοηίδ ϊτ&%να. 67. 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XXIV. χχν. 321 

Οι δέ γε 'Ρόδιοι, μετά φρονήματος πρώην τοις 
( Ρωμάίοις προσφερόμενοι, τότε μη μνηΰικακεΐν αύτοϊς 
ηζίουν, καϊ ΰύμμαχοι πρόΰθεν αυτών καλεΐβθαι μη 
προβ δεχόμενοι, τότε καϊ πάνυ τούτου τυχεΐν έΰπού-Ό 

5 δαζον ' καϊ ετυχον της ΰπουδης , αλλ' όψέ. καϊ τοις 
Κρηΰϊν ώργίζοντο μεν οι Ρωμαίοι, ίκετείαις δε χρω- 
μένοις πολλοίς αφηκάν ποτέ την οργην. καϊ ο Πρου- 
ΰίας δε καϊ ο Ευμενής, ο μεν δι 9 εαυτού εις την 
πόλιν έλθών καϊ εις το βουλευτηριον είβελθών καϊ 

ίο τον ου δον φιληΰας καϊ προΰκυνηύας τους βουλευτάς 
ηλεηθη τε και ηθώωτο , Ευμενής δε δι' Άτταλου του 
αδελφού το μη τι μνηβικακεΐν αύτώ εί'ληφε. 

Τότε δε και τα της Καππαδοκίας ούτω διωκηθη. 
Αριαράθης 6 ταύτης κρατών παϊδα γνηβιον $6χεν 

15 Αριαράθην. πρϊν δ* έΰχηκέναι αυτόν, επεϊ πολύν 
χρόνον η γυνή αυτού ουκ έκύιβκε, παϊδα 3Γρο(?£-ρΐ461 
ποιηΰατο Όροφέρνην καλέβαΰα. γεννηθέντος δ 1 
έπειτα του γνησίου φωραθεϊς «'κ^Γνο^ ε%ηλάθη. ος 
μετά τον Αριαράθου θάνατον τω αδελφώ δήθεν έπα- 

2ο νέΰτη. καϊ ΰυνεμάχουν Άριαράθη μεν Ευμενής, 
Οροφερνη δε Αήμητριος 6 τών Σύρων βαΰιλεύς. 
ελαττωθείς δε Αριαράθης προς τους ^Ρωμαίους κατέ- 
φυγε, καϊ κοινωνός τω Όροφέρνη της βαοιλείας υπ* 
αυτών αποδέδεικτο. οτι δε ο Αριαράθης τοις Ρω- 

25 μαίοις φίλος καϊ ΰύμμαχος προόηγόρευτο , πάύαν 
εκείνος την άρχην έκ τούτου προβωκειώύατο. καϊ ο 
Ατταλος δε τον Εύμένη θανόντα διαδεζάμενος τον 
τ ε Οροφέρνην καϊ τον Λημητριον παντελώς εκ της 
Καππαδοκίας απηλαΰεν. 

3ο Ό δε της Αιγύπτου κρατών Πτολεμαίος έπϊ δυΰϊν ^ 

1—11 ϋοηί. Βϊοηί8 ϊχά%χά, 68, 69. 

Οαρ. 25. ϋΐοπίδ Ηίδίοή&β Ερηίίΐηαβ 1Π)ή ρβηΐίίί. 

ΖΟΝΑΕΑ8 II. 21 



322 ιλβ. IX. ΟΑΡ. XXV. 

υίεΰι καϊ μια εξέλιπε δυγατρί. ώς δε προς αλλήλους 
οι αδελφοί περί της αρχής έΰταβίαβαν , Άντίοχος ο 
τον Άντιόχου τον μεγάλου νιος τον νεώτατον έκπε- 
ϋόντα έδέξατο, ίνα προφάύει τοΰ αυτω αμννειν εις 
τα των Αίγνπτίων παρέλ&οι. καϊ ΰτρατενΰας επί 5 
την Αϊγνπτον της τε πλείονος χωράς εκράτηΰε καϊ 
επολιόρκει την Αλεξάνδρειαν. καταφνγόντων δε των 
άλλων προς τονς 'Ρωμαίονς , πεμφ&εϊς προς τον Άν- 
τίοχον ο ΊΊοπίλιος άποβχέβ&αι αντον της Αϊγνπτον 
ν$Τ11\\εκελευ<5εν' οί γαρ αδελφοί βννεντες την τον Άν- ίο 
τιόχον διάνοιαν κατηλλάγηΰαν. ως $' εκείνος νπερ- 
έ&ετο την απόκριβιν , κνκλον ράβδω πέριξ αντον 
Ο περιέγραψε , κανταν%α αντον εβτηκότα άπήτηΰε βον- 
λενβαΰ&αί τε καϊ άποκρίναύ&αι. έντεν&εν δείΰας ο 
Αντίοχος την πολιορκίαν κατελυΰεν. απαλλαγέντες ΐ5 
#£ του εξω&εν φόβου οΓ Πτολεμαίοι , ούτω γαρ εκα- 
λονντο αμφότεροι, αύ&ις εοτα6ία6αν. είτα ΰυνηλ- 
λαγηΰαν αν&ις νπό των Ρωμαίων εφ' ώ τον μεν 
πρεββντερον την Αϊγνπτον και την Κύπρον, τα δε 
περί την Κνρήνην εχειν τον έτερον ' καϊ ταΰτα γαρ 20 
τότε των Αίγνπτίων ην. άγανακτών δ' 6 νεώτερος 
δια την ελάττωύιν ες την Ρώμην άφίκετο ' καϊ εϋρατο 
παρ' αντών καϊ την Κνπρον. 6 δε πρεσβύτερος 6νμ- 
βάΰεις έ'Ό'δτο αν&ις προς τον νεώτερον, πόλεις τε 
τινας αντί της Κνπρον δονς καϊ χρήματα καϊ ΰΐτον 25 
ταξάμενος ΰνντελεΐν. 
Β Τον δ 9 Άντιόχον τελεντώντος μετά τοΰτο και 
παιδί ομωνΰμω την βαΰιλείαν καταλιπόντος , ταυτην 
τε αυτω εβεβαίωΰαν και τρεις άνδρας έαιτ^οαου^ 
δή&εν, μικρός γαρ ην, έπεμψαν, οϊ παρά τας 6υν-ζο 
&ήκας ευρόντες ελέφαντας και τριήρεις , τονς τε ελέ- 
φαντας ΰφαγήναι πάντας έκελευΰαν καϊ ταλλα προς 



ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XXV. 323 

το τχι "Ρώμη ύυμφέρον διώκουν, δι 9 άπερ Αυβίας 6 
τού βαΰιλέως την κηδεμονίαν εγκεχειριΰ μένος πα~ 
ρώζννε το πλήθος έκβαλεϊν τους "Ρωμαίους, τον δε 
Τάιον τον Όκτάβιον καϊ άποκτεΐναι. καϊ τούτων 
5 γενομένων ο μεν πρέΰβεις εύ&ύς εις την Ρωμην 
άπέβτειλεν υπέρ των πεπραγμένων άπο λογού μ ενός , 
Δημήτριος δε ο Σέλευκου υιός του παιδός Αντιόχου 
ομηρεύων εν τή "Ρώμη κατά τον του πατρός θάνατον Ρ 1462 
και υπό Αντιόχου του &είου της βαΰιλείας έΰτερη- 

ιο μένος , ως τον του Αντιόχου θάνατον έ'γνω , τρει μεν 
την πατρωαν αρχήν , οί ό*ε οϋτε ταύτην αυτω ΰυνέ- 
πραξαν ούτ άπάραι της 'Ρωμης επέτρεψαν, και ος 
καϊ δυΰχεραίνων όμως ηΰύχαξεν. επεϊ δε τα κατά 
τον Αυΰίαν εγένετο, ούκέτ εμέλληΰεν, άλλ' άπέδρα' 

ΐ5 καϊ εκ Αυκίας τΎ\ γερουβία επέύτειλε μη έπϊ τον 
ανεψιόν τον Αντίοχον , ούτω γάρ οί πάλαι τους εξα- 
δέλφους εκαλουν, αλλ επί τον Αυΰίαν την όρμην 
εχειν, ώΰτε τω Όκταβίω τιμωρήβειν. ες Τρίπολιν 
δε της Συρίας έπειχ&είς και ταύτην προϋαγ αγόμενος 

2ο ως ύπο των Ρωμαίων έπϊ την βαΰιλείαν όταλείς, την β 
γάρ άπόδραΰιν αυτού ουδείς ένενόει, καϊ Απαμείας 
κρατήρας δύναμίν τε βυναγαγών επί την Άντιόχειαν 
ηλαΰε, και τό τε παιδίον και τον Αυΰίαν φιλικώς 
απαντήβαντας αυτω, δεδιότες γάρ τους Ρωμαίους 

25 ουκ άντήραν, διέφθειρε , καϊ την βαβιλείαν άνεκο- 
μίΰατο , καν τη "Ρώμη ΰτέφανον καϊ τους του ' Οκτά- 
βιου αύτοέντας άπέβτειλεν. οί δε χαλεπαίνοντες 
αυτω ούδέτερον εδέζαντο. 

Μετά ταύτα δ' έπϊ Ααλμάτας οί "Ρωμαίοι έΰτρά- 

3ο τευΰαν. το δ ε&νος τούτο εΰτι μεν Ιλλυριών των 
πάρα τον ΐόνιον κόλπον , ων τινας Ταυλαντίους ώνό- 
μαζον "Ελληνες , εχονται δε τού Αυρραχίου εν μέρει. 

21* 



324 ιλβ. IX. ΟΑΡ. XXV. XXVI. 

αίτιον δ\ του πολεμον οτι τινάς των προβχωρων αν~ 
Ο τοΐς εν φιλία τοις *Ρωμαίοις όντας ηδίκονν, 6νμ- 
πρεΰβευβαμένοις τε υπέρ αυτών τοις Ρωμαίοις ονδεν 
μετριον άπεκρίναντο , άλλα καϊ τους των άλλων 
πρέββεις όυλλαβόντες άπεκτειναν. τούτους ο Σκι- 5 
πίων ο Ναύικάς νπετα\εν , επ αυτούς ύτρατενβας' 
τάς τε γαρ πόλεις αυτών ειλε και τους αιχμαλώτους 
έπίπραβκε. και άλλα δε κατ εκείνους ΰννεβη τους 
χρόνους, ου μνήμης μεντοι ονδ' ιΰτορίας άξια. 
26 Έντεύ&εν αύ&ις 6 προς τους Καρχηδονίους το ίο 
τρίτον άνερριπίζετο πόλεμος, οι μεν γαρ ουκ 'έφερον 
έλαττουμενοι , άλλα κα\ ΰυμμαχικά καϊ ναυτικόν επί 
τή του Νομαδικού πολεμον παραΰκευγι παρά τάς 
6υν&ήκας ητοίμαζον' οί $£ ^Ρωμαίοι ώς τά άλλα 
Τ> κατά γνωμην ε&εντο , ουχ ηβύχαΰαν , αλλά πέμψαν- 15 

"ΨΙΙίί^τες τον Σκιπίωνα τον Ναΰικάν ταύτα τ ε αύτοϊς ένε- 
καλουν και την παραΰκευην διαλύΰαι εκελευον. και 
επει τον Μαβινίΰΰαν ητιώντο εκείνοι και δια τον 
προς εκείνον πολεμον απειρηκαΰι ποιηΰαι το κελενο- 
μενον , ύύμβαόίν τίνα προς τον Μαΰινίΰΰαν αύτοΐς 20 
έπραξαν και ττί.νο§ αυτοΐς άποΰτηναι χώρας αυτόν 
έπειθαν, ως δ , ονδεν μάλλον είΰήκουον, μικρόν 
επιΟχοντες ^Ρωμαίοι , επεϊ τάχιστα νικη&έντας 6φάς 
μεγάλη μάχη προς του Μα6ινί66ου έπν&οντο , εν&νς 
αντοϊς τον πολεμον εψηφίΰαντο. ο μα%όντες οΓ Καρ- 25 
χηδονιοι, ονκ εν ύπό της ΰυμφοράς έχοντες, κατέ- 
δειξαν, και πρέΰβεις ες την*Ρώμην διά ΰυμμαχίαν 
έΰταλκαόι, και άλλοι γάρ των προόχώρων αύτοΐς 

"ΡΙ&βζεπετί&εντο , καϊ ες πάν τοΐς*Ρωμαίοις νπείζειν έπλάτ- 



Οαρ. 26. Βίοηίδ Ηΐδίοπειβ Κοπι&ηειβ 1ίί)ΓΪ ρβΓάίίϊ: ίχ&%- 
ιτΐ6ηίυ.ιη 71. 



ΠΒ. IX. ΟΑΡ. XXVI. 325 

τοντο. μη γαρ ταΐς ΰπονδαΐς εμμένειν μέλλοντες, 
ραον άπαντα έπηγγέλλοντο. 

Της δε γερουόίας βουλην περί τοντον ΰυναγα- 
γουβης , ο μεν Σκιπίων ο Ναύικας δέζαΰ&αι την των 

5 Καρχηδονίων πρεββείαν και βπονδάς αύτοΐς ποιη- 
ΰα6%αι βννεβονλενεν , 6 δε Κάτων 6 Μάρκος μήτε 
ΰπείύαβ&αι τούτοις δειν είπε μήτε λύΰαι τον πολέ- 
μου το ψηφιϋμα. οι δε γε βονλενταϊ την τε των 
πρέββεων ίκετείαν έδέζαντο καϊ ΰπονδάς αύτοΐς 

ίο ύπέΰχοντο παραΰχεΐν και επί τούτοις ομήρους ητη6αν. 
ους Λοΰκιος Μάρκιος καϊ Μάρκος Μανίλιος , εις την 
Σικελίαν έλ&όντες, έκεΐΰε πεμφ&έντας ελαβον. καϊ 
τους μεν εις την *Ρωμην έπεμψαν, αυτοί δε ΰπουδγ} 
την Άφρικην κατειληφαΰι. καϊ ΰτρατοπεδευϋάμενοι β 

15 τα τέλη των Καρχηδονίων εκεί μετεπέμ-φαντο' καϊ 
ως αφίκοντο , ου πάντα άμα ΰφίΰιν ο6α ητουν ε%έ- 
φηναν, δείόαντες μη ταύτα προμα&όντες άκεραίοις 
τοις πράγμαβι υφών καταΰτώσιν είς πόλεμον. και 
το μεν πρώτον αιτον ητηΰαν καϊ ελαβον, είτα τάς 

2ο τριήρεις καϊ έπϊ ταύταις τα μηχανήματα, είτα τα 
όπλα προΰητηΰαν. λαβόντες ούν πάντα , οί γαρ Καρ- 
χηδόνιοι πολλην ετέραν παραβκευην κεκρυμμένην 
είχον, τέλος έκέλευον αυτούς καταόκάψαι μεν την 
πολιν αυτών, ετέραν δ' εν μεοΌγείω οίκοδομηΰαι 

25 ατείχιΰτον , ογδοήκοντα βταδίους της %•αλάββης ίί-ε-σ 
χονΰαν. προς τούτο <$' οί Καρχηδόνιοι ες δάκρυα 
κατηνέχ&ηΰαν και ως εαλωκοτες άνωλοφνροντο και 
έδέοντο τών ύπατων μη καταναγκάϋαι ο~φάς γενέύ%αι 
της πατρίδος αύτόχειρας. ως δ ουδέν ηνυον , αλλ* η 

30 πράζαι το προΰταττομενον έκελεύοντο η άναρρΐψαι τον 
πολεμον, βυχνοϊ μεν αυτού παρά τοις *Ρωμαίοις ως 
ηδη κεκρατηκόΰι κατέμειναν, οί δε λοιποί άπαναχωρή- 



326 ιίβ. ιχ. οαρ. χχ,γι. 

βαντες τών τ ε ΰφετέρων αρχόντων ένίονς απέκτει- 
ναν , οτι μη κατ άρχας τον πολεμον εϊλοντο , καϊ 
τους εντός τον τείχους ενρε&έντας ^Ρωμαίους διέφ&ει- 
ραν, καϊ προς τον πόλεμον ώρμηΰαν. διο τους τ ε 
δούλους απαντάς ηλευ&έρωΰαν καϊ τους φυγάδας 5 
Ό κατή γαγον , καϊ τον 'Λβδρούβαν βτρατηγόν αν&ις 
εϊλοντο , καϊ όπλα καϊ μηχανάς τριήρεις τε ήτοιμά- 
ΰαντο. ως γαρ του πολέμου επικείμενου , καϊ περϊ 
άνδραποδι6μοϋ κινδννεΰοντες , δι ελαχίστου πάν& 
οβων εχρηξον κατεΰκεύαζον. εφείδοντο γαρ ουδενός, ίο 
άλλα καϊ τους ανδριάντας προς την χρείαν του χαλ- 
κού ΰυνεχωνευβαν καϊ ες τάς ϋχοίνονς των γυναι- 
κών ταΐς κόμαις έχρήΰαντο. οι δ' ύπατοι το μεν 
πρώτον αυτούς ως αόπλους ταχέως αίρηΰειν έλπί- 
ϋαντες μόνας ητοιμάΰαντο κλίμακας , ως δι αυτών 15 
του τείχους ευ&νς έπιβηΰόμενοι , έπειτα δε προΰβα- 
λοντες καϊ ωπλιΰμένονς 6φάς καϊ τα προς πολιορ- 
κίαν έχοντας ίδόντες προς μηχανών έργαΰίαν έτρά- 

Ρ 1 464 #οντο, καϊ αυτάς επικινδύνως καταΰκευάΰαντες , ο 
γαρ Άόδρούβας υλαγωγοΰντας ένεδρεύων ελύπει, 2ο 
προόέμιΰγον τη πόλει. καϊ Μανίλιος μεν εκ της ηπεί- 
ρου αύτη προΰβαλών ούδεν αυτούς έβλαψε , Μάρκιος 
δ εκ &αλά66ης κατά το λιμνώδες προύπεΰων κατέ- 
οειΰε μέν τι του τείχους, ου μέντοι καϊ είΰήλ&εν. 

\νΐΙ113ο£ γαρ Καρχηδόνιοι τους τ ε βιαζομένονς είόελ&εΐν 25 
έζεκρούβαντο καϊ νύκτωρ δια τών ερειπίων έπε%ελ- 
%-όντες ανθρώπους τε όυχνούς εκτειναν καϊ μηχανή- 
ματα πλεϊβτα κατέπρηοαν. άλλ' ούδε επϊ πολύ της 
χώρας παρά του Άΰδρούβου καϊ τών ιππέων είώντο 
Β οκεδ άννυβ&αι , ούτε μην 6 Μαΰινίΰβας αύτοϊς έπε- 3ο 



9 Οοη£. ϋίοηΪ8 ίχ&%ΐα. 71, 1. 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XXVI. XXVII. 327 

κούρηοεν. ου γαρ εν άρχη τον πολέμου προΰεκε- 
κλητο, καϊ προς τον Άύδρούβαν τότε πολεμηΟειν 
υποΰχομενω ουκ επέτρεψαν. 

Οί δ 1 ύπατοι δια τε τα ΰυμβάντα καϊ οτι το 27 
5 ναυτικον αυτοις εκ της εν τη λίμνη διατριβής ενό- 
ΰηΰεν ελυΰαν την πολιορκίαν. καϊ Μάρκιος μεν 
επιχειρηϋας κατά δάλαββάν τι πράζαι η την παρα- 
λίαν κακώόαι, ως ουδέν ηνυεν, απέπλευΰεν οί'καδε' 
καϊ άν&υποβτρέψας Αίγίμουρον εχειρώΰατο' Μανί- 

ιο λιος δε ωρμηβε μεν εις την μεΰόγειον , κακουμενος 
δ' υπο *1μίλκωνος του των Καρχηδονίων ιππάρχου , ο 
ον καϊ Φαμεαν εκάλουν^ προς την Καρχηδόνα επαν- 
εληλυ&ε. κάκει δε εζω&εν 6 Άΰδρούβας, ενδο&εν 
δ 9 έπεζιόντες οί εν τη πόλει, καϊ νυκτωρ καϊ με& 

15 ημεραν αυτόν έκάκουν. καταφρονηόαντες ούν οι 
Καρχηδόνιοι καϊ μέχρι του βτρατοπέδου αυτών επήλ- 
<9όϊ>, καϊ ΰυχνούς άποβαλόντες, άοπλοι γαρ οί πλείους 
ήΰαν, εις το τείχος αύ&ις 6υνεκλείΰ&ηβαν. 6 δε 
Μανίλιος τω Άβδρουβα ΰυμμίξαι μάλιΰτα εϊλετο, 

2ο καϊ ει εκείνον νικηθεί , ραον τοις λοιποΐς προόπολε- 
μήόειν ενόμιζε. και οί προύέμιξε ' προς δε τι φρού- 
ρί.ον αναχωρούντι έπακολου&ήύας , ελα&εν εί'ΰω χώ- 
ρας τραχείας καϊ ΰτενοπόρου γενόμενος , καϊ δεινώς ϋ 
εκακώ&η. καϊ πανΰυδϊ αν διεφ&άρη , ει μη Σκιπίων 

25 6 τοΰ Αφρικανού χρηβιμώτατος αυτω έγένετο , ανήρ 
αριΰτος μεν νοήΰαι καϊ προβουλεϋβαι τα κράτιΰτα, 
αριΰτος δε χειρουργήΰαι ' καϊ γαρ τω οώματι ερρωτο, 
επιεικής τε καϊ μέτριος ην δι 1 ά καϊ τον φ&όνον 
εζεφυγεν. ί'ΰος μεν γαρ τοις υποδεεΰτεροις , ουκ 



Ο&ρ. 27. Βϊοηΐδ Ηίβίοπ&β Εοιηαηαθ Ηβή ρβΓ<ϋϋ: £γ3,£Π1. 
70, 4. 71, 2. 



328 ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XXVII. 

αμείνων δε των ομότιμων, εχιλιάρχει γάρ, άβ&ε- 
νεΰτερος δε των μειζόνων ήζίον είναι. 6 ονν Μανί^ 
λιος καϊ είπε τα περί αντον καϊ επεβτειλε τοις έν τη 
*Ρωμη μη τι αποκρνψάμενος καϊ τάλλα καϊ τά κατά 
Μαΰινίββαν και τον Φαμέαν' ά έ'όχον όντως. 5 

Θνηΰκων 6 Μαΰινίΰβας ηπόρει όπως περί της 
Ρ 1465 βαΰιλείας δια&ηται, διά τε το των νίέων πλή&ος καϊ 
το διαφορον τον κατά τάς μητέρας γένους αντών. 
διό προς βνμβονλίαν τον Σκιπίωνα μετεπεμψατο' 
ον 6 νπατος εΰτειλεν. άλλ' ο Μαΰινίΰΰας πρϊν ελ- ίο 
&εΐν τον Σκιπίωνα έκλείπων τον μεν δακτνλιον τω 
Μικίψα τω νίω έδωκε , τά δ' άλλα πάντα τά τη 
αρχή προσήκοντα τω Σκιπίωνι άρτι ελ%•όντι παρεόχεν 
καϊ ενετείλατο. ο ονν Σκιπίων κατανοήόας τάς 
προαιρέσεις των νίεων αντον, ονδενϊ μεν αντών 15 
μόνω την βαδιλείαν απένειμε, τριών δε των έλλογι- 
μωτατων όντων, πρεββντάτον μεν Μικίψου , νεωτά- 
τον δε Γονλον66ον, μέΰον δε Μαΰτανάβον , τοντοις 
τά πράγματα, μεμεριβμένως μέντοι, κατένειμε, τω 
Β μεν γαρ πρεββντάτω χρηματιστή τε όντι καϊ φίλο- 2ο 
πλοντω την διοίκηβιν ένεχείρισε, τω δε μετ αυτόν 
τας διαφοράς κρίνειν επέτρεψε δικαστή όντι, τφ δε 
Γονλούσσα ττολ^ακω τνγχάνοντι τάς δυνάμεις παρε- 
δωκε. τοις δ άδελφοΐς αντών πολλοίς ον(?ί πόλεις 
τινας και χωράς ενειμε. καϊ τον Γονλονΰΰαν πάρα- 25 
λαβών προς τον νπατον ηγαγεν. 

Αρχομενον δε τον έαρος επί τους των Καρχη- 
δονίων ΰνμμάχονς έβτράτενΰαν , και Λολλοι;^ μεν 
αντών βία, Λολλοί)^ $£ ομολογία, καϊ μάλιστα ο 
Σκιπίων, παρεστησαντο. ώς δε 6 Φαμέας απΌ^ι/ον^ 3ο 



30 ϋοηί. ϋίοηίδ ϊυά^ϊά. 71, 2. 



Ι4Β. IX. ΟΑΡ. ΧΧΥΙΤ. XXVIII. 329 

τα των Καρχηδονίων προς τους 'Ρωμαίους άπέκλινε 
καϊ εις λόγους τώ Σκιπίωνι ήλ&ε* τότε καϊ ειά τον 
Άΰδρούβαν άπαντες ώρμηΰαν. καϊ προΰέμιζαν μεν ^ 
τω ψρονρίφ βυχναΐς ημέραις, έπιλιπόντων δε αυτούς 

5 των αναγκαίων άνεχώρηΰαν εύπρεπώς. προβέβαλε 
γαρ αυτοΐς ο Φαμέας προόεδρευουΰιν ετι ως πολε- 
μηόων καϊ εν τω έργω με& ιππέων τινών ηυτομό- 
ληΰε. κάντεϋ&εν Μανίλιος μεν εις την Ουτικην 
έλ%•ών ηΰύχαζε, Σκιπίων δ\ τον Φαμέαν εις την 

ιο'Ρώμην άνηγαγε' καϊ αυτός τε έπηνεΐτο και ο Φα- 
μέας τετίμητο ωΰτε καϊ εν τω βουλευτηρίω ΰυγκα- 
δηύ&αι τη γερουΰία. 

Τότε δε 6υνηνέχ$η και τα κατά τον Προυΰίαν. 28 
ος γέρων ων και τους τρόπους τραχύς εφοβη&η τους 

15 Βιθυνούς μη της βαΰιλείας αυτόν εκβάλωΰι , τον 
Νικομηδη τον υίόν άν&ελόμενοι. καϊ κατά τίνα 
προφαΰιν επεμψεν εις την ( Ρωμην αυτόν κάκεΐ διά- Ί> 
γειν εκέλευΰεν. ως δε καν τη 'Ρωμη διαιτωμένω τω 
νίω επεβοΰλευΰε καϊ εβπευδε κτ είναι αυτόν , Βι&υνοί 

20 τίνες εις 'Ρωμην φοιτηΰαντες έξηγαγον λά&ρα τον 
Νικομηδη , και ες την Βι&υνίαν κομίοαντες , τον μεν 
γέροντα εφόνευΰαν^ βαβιλέα δ > εκείνον απέδειξαν, 
ταύτα ηνίαΰε μεν τους 'Ρωμαίους, ου μην καϊ εις 
πόλεμον έζηρέ&ιόε. 

25 Την δε Μακεδονίαν Άνδρίβκος τις έ% Άτραμυ- 

τίον φύς, τω Περόεΐ δ' έμφερης το είδος γενόμενος 
και παις είναι εκείνου πλαττόμενος και Φίλιππον 
εαυτόν ονομάξων, έπϊ πλεΐΰτον άπέΰτηβε. το μεν 
γαρ πρώτον ες την Μακεδονίαν ελ&ών ταράττεινΡΙί66 

30 αυτήν έπειράτο, ως δε ουδείς προβεϊχεν αυτω , προς 



Ο&ρ. 28. ϋϊοηίβ ΗίδίοΓίαβ Κοιη&ηαβ Ιϊΐβπ ρβΓ(1ϋΐ. 



330 ΙΛΒ• ιχ• οαρ. XI. 

τον Αημήτριον είς την Σνρίαν έτράπετο , ως έ% εκεί- 
νον δια το γένος βοηθείας τενξόμενος. ΰνλληφ&εϊς 
δε παρ 9 εκείνον και είς την 'Ρώμην πεμφ&είς, οτι τε 
μη ων τον Περΰέως νιος ηλέγχ&η και οτι ονδέ τι 
έτερον ειχεν α%ιον λόγον, κατεφρονή&η. καϊ άφε&εϊς 5 
χεΐρά τε ΰννηγαγεν άν&ρώπων νεωτεροποιών καϊ 
πόλεις πολλάς έπηγάγετο , καϊ τέλος βα6ιλικην ΰτολην 
περιδεμένος καϊ δνναμιν βνγκροτηβας εις Θράκην 
αφίκετο, καϊ όνχνονς μεν των αντονόμων , βνχνονς 
δε και των δνναότών τοις ( Ρωμαίοις άχ&ομένονς ίο 
παραλαβών είς Μακεδονίαν ενέβαλε καϊ αντην κα- 

Βτέΰχε, και έπϊ την Θεύΰαλίαν όρμηβας ονκ ολίγα 
ταύτης προ6εποιηΰατο. 

Οι δε Ρωμαίοι κατεφρόνονν μεν πρότερον τον 
Ανδρίβκον , είτα τον Σκιπίωνα τον Ναβικάν επεμ- 15 
ψαν είρηνικώς πως τα εκεί διοικηβοντα. ος είς την 
Ελλάδα έλ&ών καϊ μα&ών τα γενόμενα , τοΓ£ μεν 
Ρωμαίοις δηλών ταντα έπέΰτειλε^ δνναμιν δ\ παρά 
των έκεϊ βνμμάχων ά&ροίσας έργον εί'χετο , καϊ 
προήλ&ε μέχρι Μακεδονίας, οι δ' εν τη 'Ρωμη γνόν- 2ο 
τ ες τα κατά τον Ανδρίβκον , βτράτενμα §πεμψαν καϊ 
ΰτρατηγον Πονπλιον Ίονβέντιον. ω περϊ Μακεδο- 
νίαν γενομένω ονμβαλών ο Άνδρίΰκος εκείνον τ ε 
απέκτεινε καϊ τονς αλλονς πάντας αν κατειργάβατο, 

Ο εί μη της ννκτός άπεχώρηΰαν. καϊ είς την Θε66α- 25 
λίαν μετά ταύτα είΰέβαλε καϊ πλεΐβτα αντης εκά- 
κωΰε, καϊ τά των Θρακών προβηταιρίβατο. πάλιν 
ονν διά ταντα οί εν τη 'Ρώμτ] Κνιντον Καικίλιον 
Μέτελλον ύτρατηγόν ΰνν δννάμει πολλή §6τειλαν. 
καϊ ος είς την Μακεδονίαν ήλ&ε 9 και οι 6 "Ατταλος 30 
προόήμννε ναντικώ. διό δείΰας 6 Άνδρίΰκος περϊ 
τών παρα&αλαβαίων ονκ ετόλμήΰε περαιτέρω προελ- 



ηβ. ιχ. οαρ. χχνιιι. χχιχ. 331 

&εΐν' ολίγον δε της Πυδνης ε%ω προχωρήβας ιππο- 
μα%ία μεν ύπερέΰχε, φοβη&εϊς δε το πεζον άνέ- 
ΰτρεψε. καϊ έπαρ&εϊς διχη τον ύτρατόν διεΐλε, και 
τοις μεν αυτός κατά χωράν προοηδρευε , τους δε 

δ πορ&ήΰαι την Θεΰΰαλίαν άπέβτειλε. καταφρονηοας 
ούν ο Μέτελλος των παρόντων ΰυνέμι%ε' κάί των Ό 
πρώτον αύτώ εις χείρας έλ&όντων περιγενόμενος 
ραον καϊ τους λοιπούς παρε0τη6ατο' έτοίμως γαρ 
ως έζήμαρτον αυτω ωμολόγηΰαν. ο δε Άνδρίΰκος 

ίο είς την Θράκην απέδρα^ καϊ δύναμιν ά&ροίΰας Συν- 
έβαλε τω Μετέλλω προϊοντι ου προεχώρει. και των 
προμάχων αυτού τραπέντων τό τε βυμμαχικόν αυτού 
έΰκεδάΰ&η και αυτός υπό Βυζου Θρακός δυνάύτου^Ν ΙΙ115 
προδοθείς έδικαιώβ-η. 

15 Καϊ Αλέξανδρος δε τις Περβέως καϊ αυτός λέ- 
γων είναι υιός και χείρα ϋυναγαγών κατέλαβε την 
περί τον Μέότον καλούμενον ποταμόν χώραν' ον 6 
Μέτελλος έπεδίω%εν ύποφυγόντα μέχρι της Δαρ- 
δανίας. 

2ο Έπϊ δε τους Καρχηδονίους οί ^Ρωμαίοι Πείΰωνα^ 
τον υπατον εβτειλαν. ος τη μεν Καρχηδόνι καϊ τω 
Άβδρούβα ου προβέμιζεν, επί δε τάς παραλίους πό- 
λεις έτράπετο' καϊ της μεν 'Λΰπίδος άπεκρούδ&η, 
την δε Νέαν πόλιν ελών κατέβκαψεν' έπϊ δε Ιπ- 

25 πώνα πόλιν όρμήβας κατ έτριψε τον καιρόν μηδέν 
περανας. οι δε Καρχηδόνιοι άνε&άρ6η6αν δια ταΰτα 
καϊ ότι και τίνες αύτοΐς προΰεγένοντο βύμμαχοι. 
μα&όντες ούν ταύτα οί ^Ρωμαίοι οι τε εν τψ ατρατο- 
πέδω καϊ οί εν τή πόλει, έπϊ τον Σκιπίωνα ώρμη- 

3ο ααν καϊ υπατον αυτόν έψηφίβαντο, καίτοι της ηλι- 



Οα,ρ. 29. ϋΐοηίδ ΗΐβΙοή&β ΚοπιαηείΘ Ιΐβπ ρβΓάίίί. 



332 ΙΊΒ. IX. ΟΑΡ. XXIX. 

κίας μη εφιείβης αύτω τήν αρχήν ' άλλα τά τε έ"ργα 
Β αυτόν καϊ η αρετή τον πατρός Παύλου καϊ τον πάπ- 
που Άφρικανον ελπίδα παρεΐχον άπαΰι βεβαίαν καϊ 
των πολεμίων δι" αντον κρατήΰειν καϊ την Καρχη- 
δόνα παντελώς εξαιρήΰειν. 5 

Έν ω δ' 6 Σκιπίων εις τήν Λιβύην εκομίζετο, 
Μαγκΐνος παραπλέων τήν Καρχηδόνα χωρίον τι τον 
τείχους αυτής εντός ον Μεγαλία ονομαζόμενον καϊ 
επί πέτρας αποτόμου κα&ήκον προς %άλα66αν πολύ 
τε της άλλης πόλεως άπηρτημένον και μηδέ πολλούς ίο 
φρουρούς έχον ως τή φύΰει όν ερνμνόν κατανοήΰας, 
κλίμακας έ%απιναίως προΰ&εϊς από των νεών έπαν- 
έβη. ήδη δε άνελ&όντος ΰννέδραμον μεν των Καρ- 
χηδονίων τίνες, ον μέντοι καϊ εκκρονααι αντον ηδν- 
νη&ηΰαν. ό δε πέμψας προς τον Πείΰωνα τά τε 15 
Ο γεγονότα εδηλωΰε καϊ αντω επαμύναι ήξίωόε. πόρρω 
δ ων εν τή μεΰογείω ουδέν αντω χρήσιμος δ Πείΰων 
εγένετο. 6 $£ Σκιπίων νπ αντην τήν αγγελίαν 
ννκτός κατά τνχην ελ&ών εν&νς εβοή&ηβεν. ειλον 
γαρ αν τον Μαγκϊνον οί Καρχηδόνιοι η και διέφ&ει- 2ο 
ραν^ ει μή παραπλέοντας εϊδον τάς νανς τον Σκι- 
πίωνος. τότε δ' ή&νμηύαν μέν , ονκ απέύτηύαν δε. 
αιχμαλώτους ονν τινας επεμψεν 6 Σκιπίων έρονντ ας 
ότι πάρεΰτι. καϊ τοντο γνόντες ονχ νπέμειναν ετι, 
άλλ* άνεχώρηβαν καϊ τον Άβδρονβαν μετεπέμψαντο 25 
καϊ ταφρενμαΰι καϊ βτανρώμαΰι το προ τών οικιών 
διατείχιβμα διεφνλαζαν. 6 μέντοι Σκιπίων τα μεν 
Μεγαλία τον Μαγκϊνον φρονρεΐν κατέλιπεν, αντος 
δε προς τον Πείΰωνα καϊ προς τάς δυνάμεις απήρεν, 
Β ως αν μετ αντών έ'ργου εχηται. καϊ επανήλ&ε τα- 30 
χέως 6υν τω κουφοτάτω της ϋτρατιάς, καϊ κατέλαβε 
τον Άΰδρούβαν εις τήν Καρχηδόνα είαελ%οντα καϊ 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XXIX. 333 

δεινώς τω Μαγκίνω έπιτι&έμενον' καϊ έλ&ών 6 
Σκιπίων την έπί&εΰιν ελνΰεν. αφικομένον δε καϊ 
τον Τΐείύωνος ηδη, εκείνον μεν εζω τον τείχονς 
ανλίζεβ&αι κατά τινας πνλας εκέλενβε, και ύτρα- 

5 τιώτας ετέρους προς πνλίδα τίνα, πολν αφ 1 εαυτών 
άπέχονΰαν περιέπεμψε , παραγγείλας αντοΐς άττα 
πράζειν έχρην, αυτός δε το κράτιβτον τον ΰτρατον 
κατά μέβας ννκτας λαβών ένδον τον περιβόλον εγέ- 
νετο, αντομόλοις χρηβάμενος άγονδι, καϊ ύπο την 

ίο πυλίδα παραδραμών καϊ τον μοχλόν διακόψας του ς Ρ 1468 
τε έ'ξωΟ'θν έφ εδρεύοντας είβηγαγε καϊ τους φύλακας 
εφ&ειρε. καϊ προς τάς πύλας ηπείχ&η κα&' ας 6 
ΊΊείβων προβήδρευε, τονς φρουρούς τους τά μέβα 
φνλάττοντας ολίγον ς κα%^ εκάβτους οντάς τρέχων, 

15 ωΰτε τον Άΰδρούβαν άμα τε πυν&άνεύ&αι τά γενό- 
μενα καϊ οράν την των "Ρωμαίων δύναμιν μικρόν 
Λαβαν ονβαν εντός, καϊ χρόνον μέν τίνα άντέόχον, 
έπειτα την μεν άλλην πόλιν εζέλιπον , εις δε τον 
Κω&ωνα την τε Βνρβαν κατέφνγον. είτα 6 Άΰδρού- 

2ο βας πάντας τονς των ^Ρωμαίων αίχμαλώτονς απέκτει- 
νεν, όπως απογνωβιν Συγγνώμης ΰχόντες οί Καρ- 
χηδόνιοι προ&νμότερον αντικαρτερηβωΰι' Λολλον^Β 
#£ καϊ των έπιχωρίων ως προδίδοντας εαυτούς διε-'Ψ-ΊΙίίβ 
χρηβατο. καϊ 6 Σκιπίων περιεΰταύρωΰε μεν αυτούς 

25 καϊ απετείχιύεν , ου μην καϊ ταχέως είλε. τά τε γάρ 
τείχη καρτερά ην καϊ οί εντός πολλοϊ όντες ίΰχυρώς 
εν ολίγω χώρω ημύνοντο καϊ ΰίτον άφ&όνως εϊχον. 
ο γαρ Βιαίας ολκαδας από της αντικρύ της πόλεως 
ηπείρον κατά κνμα καϊ άνεμον, όύάκις όφοδρώς 

3ο 'έπνει , ες τον λιμένα αντοΐς είύέπεμπε. προς όπερ 
ο Σκιπίων μέγα έργον καϊ επενόηϋε καϊ έπετέλεΰε' 
τον γαρ εΐβπλονν τον λιμένος ΰτενόν Οντα ΰννέχωΰε 9 



334 ιλβ• IX• οαρ. XXIX. XXX. 

χαλεπώς μεν καϊ επιπόνως, όμως μεντοι νπο πολν- 
χειρίας το έργον ε\είργαβτο. εϊργειν μεν γαρ αντονς 
επεχείρονν οι Καρχηδόνιοι,, καϊ πολλαϊ μάχαι εν 
τοντω εγίνοντο, ου μεντοι καϊ κωλνβαι το χώΰαι 
ηδννηΟ'ηΰαν. 5 

30 Ον ονν Καρχηδόνιοι , τον Στόματος τον λιμένος 
χωθ&έντος , τη τον βίτον βπάνει δεινώς επιεβ&ηβαν ' 
καϊ οι μεν ηντομόλονν , οι δε έγκαρτερονντες ε&νη- 
ΰκον, οί άδ των νεκρών εγενοντο. ό&εν ά%νμη6ας 
Άβδρονβας πρεββεις προς τον ΣκιπΙωνα περί 6πον- ίο 
δών έπεμψε ' και ετνχεν αν της αδείας, ει μη και 
τοις λοιποΐς απαύι και την βωτηρίαν καϊ την έλεν- 
&ερίαν πράζαι η&έληβε. διαμαρτών ονν αντης εις 
ΐ>την άκρόπολιν την γνναΐκα κατεκλειβεν , έπει τω 
Σκιπίωνι νπερ εαντης και των τέκνων διεκηρνκεν- ΐ5 
ΰατο' καϊ ταλλα διώκει τολμηρότερος γενόμενος διά 
την άπόγνωΰιν. αντός τε ονν καϊ άλλοι άπονοία 
κρατούμενοι και ννκτός καϊ ημέρας εμάχοντο, καϊ 
τα μεν τμτώντο, τα δ* έπεκράτονν , καϊ άνχεμηχα- 
νώντο προς τάς 'Ρωμαΐκάς μηχανάς. καϊ ο Βι&ίας 2ο 
ό*θ φρονριόν τι έρνμνον έχων και έπι πολλά της 
ηπείρον προϊών τονς τε Καρχηδονίονς ωφελεί καϊ 
τονς *Ρωμαίονς εκάκον. διό και ο Σκιπίων το ΰτρά- 
τενμα διελών το μεν ττ} Καρχηδόνι προΰεδρενειν 
εχα%ε, το δ\ επί τον ΒιΟΊαν επεμψεν, επιβτηβας 25 
ανχω τον νπούχράχηγον τον Γάιον Ααίλιον' και 
αντός εκαχερωβε διεφοίτα αμφω επισκοπών. καΧ 
ΡΙ469^'λω το φρονριόν. είτ αν&ις πάόΐ] τή ύτρατια έπο- 
λιορκεϊτο η Καρχηδων. 

Άπογνόντες ονν οί Καρχηδόνιοι μηκέτι εκατερον 3ο 



Οβρ. 30. Βίοηίβ Ηίδίοή&β Εοηΐίΐη&β 1ίΤ6ή ρβΓεΙίϋ. 



ΜΒ. IX. ΟΑΡ. XXX. 335 

τείχος διαΰώβαβθαι δύναΰθαι, εις τον της Βύρβης 
περίβολον άτε καϊ έρυμνότερον ανεβκευάΰαντο, καϊ 
μετακομίΰαντες ο6α ήδύναντο, κατέπρηΰαν νυκτός 
το νεώριον καϊ των άλλων τά πλείω, ϊνα της έ% 

5 αυτών ωφελείας τους πολεμίους 6τερή6ω6ιν. ώς δ* 
εγνων το έργον οι "Ρωμαίοι, , τον λιμένα κατέΰχον 
καϊ επί την Βνρβαν έχώρηβαν , καϊ καταβχόντες τάς 
εκατέρωθεν αυτής οικίας οί μεν έπϊ των τεγών 
αντών έπϊ τάς αεί έχομένας έβάδιζον, οί δε τους 

ίο το^%οι><? δίορύΰΰοντες κάτωθεν διήεβαν , εως προς 
αυτήν την άκραν άφίκοντο. ενταύθα δε γενομένοις Β 
ούκέτι άντήραν οί Καρχηδόνιοι , αλλ επεκηρυκεύ- 
6αντο , πλην τον Αΰδρούβου. εκείνος δε μετά των 
αυτομόλων , ό γάρ Σκιπίων ουκ έβπείβατο αυτοΐς, 

15 εις το Άβκληπιεϊον άνειλήθη μετά τής γυναικός καϊ 
των παίδων , κάντεύθεν ημύνετο τους προόβαλλον- 
τας, μέχρις ου έμπρήδαντες τον νεών οί αυτόμολοι 
έπι το τέγος αυτού άνέβηΰαν , τήν έόχάτην του πυρός 
ανάγκην άναμένοντες' τότε γαρ ήΰΰηθεϊς προς τον 

2ο Σκιπίωνα ήλθεν ίκετηρίαν έχων. ίδούδα δε αυτόν 
ή γυνή άντιβολούντα όνομαβτϊ ανεκάλεδεν, καϊ έ%ο- 
νειδίδαβα ότι εαυτω τήν ΰωτηρίαν πράζας ουκ έπέ- 
τρεψεν εκείνη ΰπείβαδθαι, τά τέκνα ένέβαλεν εις το 
πύρ και έαυτήν προΰεπέρριψεν. 

25 Ελών ουν ούτω τήν Καρχηδόνα Σκιπίων τη 
γερουσία έπέβτειλε τάδε (( Καρχηδών εάλω ' τι ουν κε- 
λεύετε; αναγνωΰθέντων ούν τούτων βουλήν εθεντο 
περί του τι δέον ποιειν. καϊ 6 μεν Κάτων κατα- 
ΰκά'ψαι τήν πόλιν καϊ τους Καρχηδονίους έζαφανίόαι 

3ο δεΐν εγνωμάτευΰεν , 6 #£ Ναβικάς φείβαΰθαι τών 
Καρχηδονίων καϊ*ετι ΰυνεβούλευε. κάντεύθεν είςΨΙΙϊΠ 
αντιλογίαν πολλήν προήχθη καϊ άμφιββήτηΰιν το 



336 ΙΛΒ.ΙΧ. ΟΑΡ.ΧΧΧ. XXXI. 

βυνέδριον, εως έ'φη τις ότι ει καϊ δι ου δεν έτερον, 
αλλά γε εαυτών ένεκα φείΰαβ&αι αυτών άναγκαϊον 
νομίζοιτο αν, Χν άνταγωνιΰτάς αυτούς έχοντες άρε- 
Τ)την άΰκώΰι, καϊ μη προς ηδονάς καϊ τρυφην τρά- 
πωνται, τών δυναμένων αυτούς καταναγκαξειν είς 5 
άβκηβιν τών πολεμικών περιαιρε&έντων , καϊ χείρους 
ύπ άναΰκηΰίας γένωνται, άξιοχρέους αντιπολέμους 
μη έχοντες, εκ τούτων ούν τών λόγων πάντες κατα- 
ϋκάψαι την Καρχηδόνα ώμογνωμόνηβαν , μήποτε 
είρηνηβειν εκείνους πιβτευβαντες ακριβώς, καϊ πάβα ίο 
άρδην άνάατατος γέγονε, καϊ έπαρατον εψηφίΰ&η το 
επ' αύτην κατοικήόαί τίνα. καϊ τών ανδρών τών 
άλόντων οί μεν πλείους είς το δεΰμωτηριον ενεβλψ 
%η6αν κάκεϊ διεφ&άρηόαν , ολίγοι δε τίνες πλην τών 
πάνυ πρώτων επρά&ηΰαν' ούτοι γαρ οϊ τε όμηροι 15 
καϊ 6 Άβδρούβας καϊ 6 Βι&ίας άλλοι αλλτ] της Ιτα- 
λίας εν φρουραΐς άδέΰμοις κατεβίωδαν. 6 δε Σκι- 
~ΡΙ4:7θπίων δόξης τε έτυχε καϊ τιμής, και αφρικανός ούκ 
από του πάππου, αλλ από τών οικείων έπεκέκλητο 
πράξεων. 20 

31 Τότε δε καϊ η Κόριν&ος κατεακάφη. έπεί γαρ οι 
τών Ελλήνων κορυφαιότατοι υπό Παύλου του Αιμί- 
λιου μετωκίΰ&ηΰαν εις την Ίταλίαν, οι λοιποί το 
μεν πρώτον πρεΰβείαις τους άνδρας απατούν, ως δ 
ούκ ετυχον , καί τίνες εκείνων την οί'καδε άπογνον- 25 
τες £Λ(π/ο<5Όν εαυτούς διεχρηδαντο, χαλεπώς διέ- 
κειντο καϊ πέν&ος δημοΰιον εποιηΰαντο , τοις τε τα 
Ρωμαίων φρονούΰι παρά βφίΰιν ώργίζοντο, ου μέντοι 
καϊ πολέμων τι έπεδείξαντο , μέχρις ου τους περι- 
λιπεϊς τών ανδρών εκείνων εκομίΰαντο. τότε δε 30 

Οαρ. 31. Βίοηίδ Ηίδίοπαβ Κοιη&ηαβ Ηβή ρβπϊίίί: ίΓ&^ηιβη- 
ϊητα 72. 



ΙΛΒ. IX. ΟΑΡ. XXXI. 337 

διενεχθέντες αλληλοις οι τ ηδικημένοι καϊ οί τα Β 
αλλότρια έχοντες έπολέμηβαν. ηρ'ξαντο δε της δια- 
φοράς οι Αχαιοί, τοις Λακεδαιμονίοις εγκαλούντες 
ώς αίτίοις των ΰυμβεβηκότων αυτοΐς' και των Ρω~ 

5 μαίων διαλλακτάς αντοις ύτειλάντων ουκ έπείαθη- 
6αν , άλλα προς πόλεμον ωρμηϋαν, Κριτόλαον προ- 
ΰτηΰάμενοι. δείόας ουν ο Μέτελλος μη καϊ της Μακε- 
δονίας αψωνται , ηδη γαρ εις την Θεασαλίαν παρηλ- 
θον, προαπηντηΰεν αντοις κα\ έτρέψατο. 

ίο Και τον Κριτολάου πεΰόντος διχη διήρητο το 
( Ελληνικόν. οι μεν γαρ προς είρηνην απέκλιναν καϊ 
τα όπλα κατέθεντο, οί $£ καϊ ετι εβταΰίαζον τω 
Αιαίω τα πράγματα επιτρέψαντες. (& μαθόντες οι 
εν τη Ρώμη έπ αυτούς τον Μόμμιον έπεμψαν, ός ο 

ΐ5 τον μεν Μέτελλον άπηλλαζεν, αυτός δε τον πολέμου 
ε'ίχετο. καί τίνα πληγην μέρει της βτρατιάς λαβών 
εξ ενέδρας, του /ίιαίου καταδιωζαντος μέχρι τον 
βφών ΰτρατοπέδου τονς φεύγοντας, αντεπεξήλθε, 
και τρεμάμενος αυτόν προς το των 'Λχαιών ήλθε 

20 χαράκωμα, άθροίΰας δε δύναμιν 6 Λίαιος πλείονα 
ΰνμβαλειν αυτοΐς έπεχείρηβεν. ώς δ' ονκ αντεζώρ- 
μηΰαν οί Ρωμαίοι, κατεφρόνηΰεν αυτών, καϊ είς το 
μέΰον των 6τρατοπέδων κοίλον ον προηλθεν. ίδών 
ονν τοΰθ' 6 Μόμμιος , των ιππέων τινάς λάθρα επεμ- 

■νάψεν, ΐν εκ πλαγίου αντοΓ^ επιγένωνται. και επει 
εκείνοι προΰβαλόντες αυτούς 6υνετάρα%αν , έπηγαγεΌ 
την φάλαγγα κατά πρόΰωπον , καϊ Λολλου^ εφόνεν- 
6εν. εκ δε τούτοι» Λίαιος μεν άπογνούς εαυτόν απέ- 
κτεινε, των ό*' εκ της μάχης περιόωθέντων οί μεν 

3ο Κορίνθιοι κατά την χώραν εβκεδάΰθηβαν , οί ό*' άλλοι 



2 €οη£. Βίοηίβ ϊτάζιά. 72 



ο 



ΖΟΝΑΕΑ8 II. 22 



338 ιλβ• Ι χ • ϋΑΡ • XXXI- 

οί'καδε εφυγον. όθεν και ο£ έν τω τείχει Κορίνθιοι 
πάντας άπολωλέναι νομίβαντες έ%ελιπον την Λολ«/" 
και κενήν αυτήν ανδρών 6 Μόμμιος £λαβε. καϊ μετά 
ταύτα κάκείνονς καϊ τους άλλους Ελληνας απόνως 
προΰεποιήβατο. καϊ τότε μεν τά τε όπλα αυτών καϊ 5 
όΰα προς τοις ΐ,εροΐς ανεκειντο καϊ τους ανδριάντας 
τάς τε γραφάς και εί' τι άλλο προς κοΰμον είχον 
~ν71Ι1ΐ8παρείλετο , πεμφθέντων δε οι του τε πατρός καϊ 
Ρ 1471 άλλων έπϊ κατασταθεί τών άλόντων, τείχη τ ε τίνων 
περιεΐλε και ελευθέρους πάντας και αυτόνομους πλην ίο 
τών Κορινθίων αφήκε. της δε Κορίνθου τους τε 
οίκήτορας άπεδοτο καϊ την χωράν εδημοΰίωΰε, τά τε 
τείχη και τά άλλα οικοδομήματα πάντα κατέβκαψε, 
φοβηθείς μη καϊ αύθις τίνες προς αυτήν οία μεγί- 
6την βυΰτώΰιν. ίνα δε μήτε τις εκείνων λάθη μήτε ΐ5 
τών λοιπών τις ^Ελλήνων πραθγι ως Κορίνθιος^ 6υν- 
εκάλεΰε , πριν εκφήναι το ποιητέον, πάντας τους 
παρόντας, καϊ αυτούς αφανώς πως τοις ΰτρατιώταις 
έγκυκλωΰάμενος έκήρυξε την τε τών άλλων έλευθε- 
ρίαν καϊ την τών Κορινθίων δούλωΰιν. έπειτα 2ο 
προΰέταξε πάΰι τών παρεΰτηκότων 6φι6ι λαβέβθαΐ) 
Β και ούτω βαφή την διακριβιν αυτών εποιηΰατο. 

Καϊ η μεν Κόρινθος οϋτως άνάατατος γεγονε , το 
δ άλλο Έλληνικον παραχρήμα μεν και ΰφαγαΐς καϊ 
χρημάτων έκλογαΐς έκακώθη , έπειτα εν τε αδεία κα\ 25 
έν ευδαιμονία τοβαύτη έγένετο ώβτε λέγειν οτι, ει 
μη θάττον εαλώκειβαν , ουκ αν ίβέΰωντο. 

Ή μεν ουν Καρχηδών η τε Κόρινθος αί αρχαΐαι 
έκεΐναι τοΰτο τέλος άμα ε6χον, χρόνω δε πολλω 
υΰτερον αποικίαν 'Ρωμαίων λαβούθαι ήνθηΰαν αύθις 30 
καϊ εις τήν πάλαιαν έπανήλθον κατάβταΰιν. 

Τα μεν ούν μέχρι τούδε πεπραγμένα Ρωμαίοις, 



Ι,ΙΒ. IX. ΟΑΡ. XXXI. 339 

βίβλων τυχών των πάλαι ταύτα ιατορηΰάντων αρ- 
χαίων ανδρών , εκείθεν εζείληφα κατ έπιτομην καϊ Ο 
τω ϋυγγράμματι τούτω εντεθεικα, επί δε τοϊζ έζής 
α τοις ντίάτοις και τοϊζ δικτάτωρΰιν έπράχθη μέχρις 
5 αν ταϊς άρχαϊς ταύταις τοΓ? εν τη Ρώμη διωκειτο τα 
πράγματα, μη με τις αίτιωτο ως η καταφρονηθεί η 
ραθυμία η οκνω ταύτα παρελθόντα καϊ ατελές οίον 
είακότα το βύγγραμμα. ου γαρ ραΰτώντ] μο^ τα λεί- 
ποντα παρεώραται, ούδ' ημιτελές εκών το πόνημα 

ίο καταλέλοιπα , αλλ 9 απορία βίβλων αΐπερ αυτά διε%- 
ίαβι , καϊ ταύτα πολλάκις ζητηΰαντί μοί. ταύτας , μη 
εύρηκότι δ' όμως, ουκ οίδα εΐθ' οτι μη βώζοιντο, 
τού χρόνου διεφθαρκότος αύτάς, είθ ότι μη φρον- 
τί^ττί.κωτίρον την τούτων ίΰως ζητη6ιν εποιηΰαντο Ό 

ΐδ οϊς αύτην άνεθέμην , αυτός υπερόριος ών καϊ πόρρω 
τού άΰτεος εν νηΰιδίω ένδιαιτώμενος. ότι γούν μοι 
ταΐς βίβλοις ταύταις νυν ουκ ε%εγενετο έντυχειν, 
ημίεργος εντεύθεν όβον έπϊ τοις των υπάτων εργοις, 
αλλά ^β'ντοί καϊ τοις των δικτατώρων η ίοτορία γε- 

2ο γένηται. παρελθών ούν αυτά και άκων , τά των 
αυτοκρατόρων ουγγράψομαι, μικρά τίνα προδιηγη- 
οάμενος, 'ίν όθεν εις αύταρχίαν εξ αριστοκρατίας η 
καϊ δημοκρατίας οι ^Ρωμαίοι μετηνέχθηβαν δηλον εΐη 
τοϊ§ αναγνωΰομενοις το ΰύγγραμμα, άμα τε προς 

25 τούτω καϊ ακολουθίας εχοιτο ή γραφή. 



22* 



ΒΙΒΛΟΣ ΔΕΤΤΕΡΑ Ι&ΑΝΝΟΤ ΤΟΤ 

ΖΩΝΑΡΑ. 

ΕΠΙΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΩΝ ΣΤΑΑΕΓΕΙΣΑ ΚΑΓΣΤΓΓΡΑΦΕΙΣΑ 
ΠΑΡΑ ΙΩΑΝΝΟΤ ΜΟΝΑΧΟΤ ΤΟΤ ΖΩΝΑΡΑ. Η ΜΕΝ 
ΠΡΟΤΕΡΑ ΒΙΒΑΟΣ ΠΕΡΙΕΧΕΙ ΤΑ ΕΒΡΑΪΚΑ ΚΑΙ ΤΑ 
ΤΗΣ ΡΩΜΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΤΩΝ ΤΠΑΤΕΙΩΝ, ΑΪΤΗ ΔΕ ΤΑΣ 
ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΪΤΟΚΡΑΤΟΡΩΝ ΙΣΤΟΡΙΑΣ. 

Ρ 1 472 Ε| αρχής μεν ούν, ως εν τη πρότερα βίβλω μοι 
προϊΰτορηται, βαΰιλεΰόιν η των 'Ρωμαίων άνεϊτο αρχή 
μέχρι της των Ταρκυνίων τυραννίδος καϊ καταλυ- 
6εως, έκτοτε δε ύτρατηγοΐς καϊ δικτάτωρβιν υπά- 
τοις τε και χιλιάρχοις , αλλά μην καϊ δημάρχοις η $ 
των κοινών διοίκηΰις άνετί&ετο, και τοιαύταις πολι- 
τείαις τα Ρωμαίων ι&ύνετο μέχρι Πομπηίου Μάγνον 
καϊ Γαΐον Ιουλίου τοΰ Καίΰαρος. νιος δε ην ο Πομ- 
πήιος Στράβωνος , ενός των έπιΰήμων 'Ρωμαίων καϊ 
ΰτρατηγίας ηζιωμένου , τω Κίννα τε αντιτεταγμένον ίο 
τυραννικώτερον ττ\ αρχή χρωμενω. ήδη γαρ ενόΰει 
*Ρωμαίοις τα πράγματα , και επί τυραννίδα οι υφών 
άπεκλινον άρχοντες , άλλ' ου νομίμως άρχειν εβου- 
Β λοντο. ο μεν ούν πατήρ αυτού Στράβων δια φιλο- 

1ΫΙ1119 χρηματίαν υπο 'Ρωμαίων μεμίΰητο , ό άθ Πομπήιος χ 
εφιλεΐτο δια τ ε πίΰτιν ή&ους και το ευεντευκτον και 



Ο&ρ. 1. ΡΙιιί&ΓοΙιί Ροιηρβίυδ ο. 1 βί 5 — 10. 



υΒ. χ. οαρ. ι. 341 

το βώφρον το περί δίαιταν καϊ την εν οπλοις άβκη- 
ΰιν. καϊ τοιούτον ην το προς αντον φίλτρον ως 
δείΰαντος αυτόν τον Κίνναν εκ διαβολής καϊ τον 
βτρατοπέδον λάθρα διεκπεΰόντος , έπεί τε μη ην 

5 εμφανής λόγον διαδο&έντος οτι ανηρηται πάρα Κίννα, 
ώρμηβαν κατ αντον οί μιβονντες καϊ άλλως αυτόν, 
καϊ άνηρε&η Κίννας φενγων καταληφθείς υπό τον 
των λοχαγών. 

Ούτω δε Κίννα φ&αρεντος Κάρβων τα πράγματα 

ίο διεδε%ατο , εμπληκτότερος εκείνον τύραννος, τον 
Σνλλα δ' άντικα&ιΰταμενου τω Κάρβωνι , τούτω Ο 
προΰετέ&η καϊ 6 Πομπήιος" ου πρότερον μεντοι 
προΰήλ&ε πρϊν άν τίνος χάριτος προς εκείνον κατηρ- 
%ατο. ην μεν ονν τότε εί'κοο~ι καϊ τρία γεγονως ετη, 

ΐ5 και ΰτρατιωτικόν καταλε%ας περιηει τας πόλεις, τονς 
τα Καρβωνος φρονονντας ε\ελα.ννων αντών , καϊ 
προς Σνλλαν άπιών. εν δε τω άπιεναι τρεις αντον 
ΰτρατηγοι των προσκείμενων τω Κάρβωνι εκνκλώ- 
ΰαντο. 6 δε τοντον§ τρεμάμενος τάς πόλεις αντω 

2ο προβχωρονΰας εδεχετο. είτ αν&ις Σκιπίωνος τον 
νπάτον έπιόντος αντω το Σκιπίωνος βτρατιωτικόν 
αύπαύάμενον τονς τον Πομπηίον αντω προΰερρν- 
ηβαν , ο δε Σκιπίων έ*φνγε. καϊ Κάρβωνος δε ιπ- 
πέων ϊλας βνχνάς πεμψαντος κατ αντον , καϊ ταν- Ώ 

25 τας ετρέψατο , ώς δι απόγνωΰιν βωτηρίας έαντονς 
αντω έγχειρίβαι. οντω δε αντον ο Σνλλας εδέζατο 
ως αποπηδηβαι τον ϊππον καϊ προβαγορενθεϊς αυτο- 
κράτωρ νπό Πομπηίου καϊ αντός άντιπροβερεϊν αντο- 
κρατορα τον Πομπηίον. καϊ τάλλα δε ταϊς πρώταις 

3ο φιλοφροΰνναις βννέβαινεν ' νπε%ανίύτατο γαρ προΰ- 
ιοντι τω Πομπηίω καϊ άλλα προς τιμήν εκείνον εποίει 
α προς αλλονς ονκ ωπτο ραδίως ποιών, έπεϊ £' 



342 ΙΛΒ. Χ. ΟΑΡ. Ι. II. 

έκράτηΰε της Ιταλίας ο Σνλλας καϊ δικτάτωρ άνη- 
νΐ4ίΙ%γορενΟ•η, τους μεν άλλους ηγεμόνας καϊ βτρατηγονς 
ημείβετο πλοντίξων καϊ επ αρχάς κα&ιβτών, Πομ- 
πηιον δε οίκειώβαΰ&αι εΰπενδεν εαντφ' και πείθει 
αυτόν την γαμετην ην είχεν άποπεμψάμενον άγα- 5 
γέΰ&αι την εαυτόν πρόγονον Αίμιλίαν, ην η Μετέλλα, 
η τω Σνλλα ΰννωκει , εκ Σκανρον έγείνατο τον προ- 
τέρου ανδρός, ην δε τα τον γάμου τυραννικά ' άνδρϊ 
γαρ η Αιμιλία ηδη εκδέδοτο καϊ έκύεν. 

Ούτω δ* 6 Σνλλας οίκειωβάμενος τον Πομπηιον ίο 
είς Σικελίαν απέβτειλε μετά βαρείας δννάμεως' ην 
γαρ η νηΰος τοις τον Κάρβωνος ορμητηριον. καϊ 
απελθόντος εκεί Πομπηίον οί μεν εναντίον της νηΰον 
εξέότηβαν , αντός δε τάς πόλεις ανελάμβανε τετρυ- 

Β χωμένας καϊ φιλαν&ρώπως έκέχρητο. καταύχών δε 15 
και τον Καρβωνα άνεΐλεν. ακοΰων μέντοι τονς 
ΰτρατιωτας εν ταϊς όδοιπορίαις άτακτειν , ΰφραγΐδας 
ταΐς αντών μαχαίραις επέβαλεν, ην ο μη φνλάξας 
εκολάζετο. 

2 Ταντα δε πράττων εν Σικελία έδέζατο γράμματα 2ο 

της βνγκλητον καϊ Σνλλα κελενοντα πλεϊν είς 
Αιβνην καϊ πολεμεϊν Αομιτίω. καϊ 6 μεν έ%έπλει, 
έπτακιβ χίλιοι δε αντω των υπό τον Λομίτιον προ6- 
ζχώρηΰαν. άντιτεταγμένον δε Λομιτίον βυρρηγννν- 
ται τα Στρατεύματα , και νικώϋιν οί Πομπηίου , καϊ 2$ 
ό Λομίτιος κτείνεται. των δε πόλεων αι μεν ευθύς 
προΰεχώρηααν , αι δε κατά κράτος έαλωΰαν. καϊ είς 

€ τη ν Νομαδικην εμβαλών, και πάντων κρατηόας οις 
ενέτυχε τεΰΰαράκοντα ταΐς πάβαις ημέραις, γράμ- 
ματα δέχεται Σνλλα, αφ«Γι/αί- μεν την άλλην ΰτρα- 30 



Οαρ. 2. ΡΙτιί&ΓοΙπ Ροιηρβϊπβ ο. 11 — 22. 



Ι,ΙΒ. Χ. ΟΑΡ. π. 343 

τιάν , αυτόν δε με&' ενός τάγματος περιμένειν είς 
Ίτύκην τον διαδεζομενον ΰτρατηγόν. έπϊ τούτοις 
αυτός μεν κα&' εαυτόν ηχ&ετο, ο #£ οτρατός εις 
τούμφανες ήγανάκτει. καϊ ϋ'έλοντος προελ&εΐν Πομ- 
5 πηίου , του τε Συλλα κακώς εμνημόνευον κάκεινον 
ουκ εί'ων πιβτεύειν τω τυραννώ εαυτόν, και 6 μεννί11120 
έπειράτο πραύνειν αυτούς, ου δε μενειν αυτόν και 
άρχειν εκέλευον, άχρις ου προΰλιπαρούντων καϊ 
καταβοώντων ωμοβεν άναιρήβειν εαυτόν, ει βία- 
ιο ζοιντο ' καϊ μόλις ούτως έπαύβαντο. 

Πρώτον μεν ούν ήγγέλη τω Συλλα άφεότάναι Ό 
Πομπήιον , είτα πυ&όμενος τάλη&ες άπήντηβεν αυτω 
προΰιόντι καϊ δεξιωβάμενος Μάγνον προΰεΐπε μεγάλη 
φωνή" ΰημαίνει δε μέγαν 6 Μάγνος. &ρίαμβον δε 
15 Πομπηίου αιτούντος 6 Συλλας άντέλεγεν ως ύπάτω 
η βτρατηγω &ριαμβεύειν νενόμιΰται , άλλω δε ού- 
δενί' εί δε Πομπήιος οϋπω γενειών ακριβώς θριάμ- 
βευα ει, ω βουλής δια την ήλικίαν ου μέτεΰτιν, 
έπίφ&ονος εβται αυτω η τιμή. ταύτα του Συλλα 
2ο λέγοντος ο Πομπήιος ούχ ύπέπτη%εν , αλλ' εννοεϊν 
εφη δεΐν ότι τον ηλιον ανατέλλοντα πλείονες η δυό- 
μενον προΰκυνούΰι , δηλών εντεύθεν ώς αυτω μεν 
η δύναμις αύ%εται , εκείνω δ\ μειούταί τε καϊ μαραί- 
νεται, προς ταύτα 6 Συλλας καταπλαγείς , $ι§ £φ£-ΡΙ474 
25 %ής ' '&ριαμβευΰάτω" εβόηΰεν. ώς δε οί ΰτρατιώται 
ενοχλείν εβούλοντο και θορυβεΐν, μη τυχόντες ήλί- 
κων προβεδοκηύαν , 6 Πομπήιος άφήοειν εφη μάλλον 
τον θρίαμβον ή κολακεύΰειν τους ΰτρατιώτας. προς 
ο >Σ£ροι^λί.θ£ άνήρ επιφανής καϊ άντιλέγων πριν προς 
3ο τον θρίαμβον ({ νύν\ εφη, ( Πομπήιος καϊ Μάγνος 
αληθώς καϊ άξιος θριαμβεύβαι" . 

Συλλας δε ήνιάτο μεν ορών εις όΰον πρόειΟι 



344 ΙΛΒ. Χ- οαρ. Π. 

δόζης καϊ δυνάμεως 6 Πομπήιος , αίβχυνόμενος δε 
κωλυειν ηΰυχίαν ηγε. Λέπιδος μεντοι σπουδή Πομ- 
πηίου ύπατείας τυχών, εις την Σύλλα δύναμιν εκεί- 
νου τελευτήβαντος εαυτόν είαεποίει, καϊ εύ&ύς 'ένο- 

Έπλος ην, τά των βταβεων ανακινών υπολείμματα.*, 
καϊ ο Πομπήιος ηγεμών Στρατεύματος απεδείχθη 
κατά Λεπίδου , ηδη πολλά, της Ιταλίας κεκινηκότος 
καϊ την εντός "Αλπεων Γαλατίαν δια Βρούτου κατέ- 
χοντος, των μεν ούν άλλων ραδίως έκράτηβεν ο 
Πομπήιος, αντικα&ήμενος δε τω Βρούτω έχρόνιβεν. ίο 
είτα εαυτόν ο Βρούτος αύτω ένεχείριΰεν , η μεταβαλ- 
λόμενος η προδο&είς. καϊ 6 μεν άνηρέδη, ούπερ υιός 
ην ο τον Καίΰαρα υΰτερον διαχειριΰάμενος Βρούτος, 
Λέπιδος δε της Ιταλίας έκπεπτωκώς νόΰω άπέ&ανεν. 

Ο μεντοι Σερτώριος την Ίβηρίαν έχων φοβερός ΐδ 
ην. και προς τοΰτον ούν 6 Πομπήιος εΰτάλη, ουμ- 

μαχηβων Όππίω Μετέλλω μαχομένφ προς τον Σερ- 
τωριον. εις Ιβηρίαν δε άφικόμενος πρώτον μεν δυβι 
ΰτρατηγοΐς άντικατέβτη του Σερτωρίου , καϊ νικηβας 
υπέρ μυρίους άπέκτεινεν' είτα καϊ αυτώ Σερτωρίφ 2ο 
προόμίζας άμφίδοξον εβχηκε τον αγώνα, έπελ&όν- 
τος δε Πομπηίω οντι ιππότη ανδρός μεγάλου πεζοϋ, 
ο μεν Πομπήιος υπ εκείνου επληγη την χείρα, εκεί- 
νος δε υπό Πομπηίου αυτήν απεκοπη. ένω&εϊς δε 
τω Μετέλλω ετίμηαε τον άνδρα καϊ έτιμη&η. 25 

Αλλά τού Σερτωρίου δολοφονηδέντος υπό τών 
φίλων, Περπέννας 6 τών αυτού ηγεμόνων κορυ- 
φαιότατος επεχείρηΰεν εκείνω ποιεϊν 6μο^ω?, τάς 

ΐ> εκείνου δυνάμεις περιβαλόμενος. αλλ 1 ο Πομπήιος 
αντιταζαμενος αυτώ έκράτηΰε πάντων ' καϊ διεφ&αρη• 3ο 
6αν οί πλειΰτοι τών ηγεμόνων εν τη μάχη , αυτόν 
δε τον Περπένναν εαλωκότα ζωόν άπέκτεινε. καϊ 



υΒ. χ. οαρ. π. 345 

προΰμείνας εκεί καϊ καταβτηΰας τα πράγματα καϊ 
καταΰβεβας τάς ταραχάς εις Ιταλίαν απήγαγε τον 
ΰτρατόν. ην δ' υποψία καϊ δέος ως ου προηΰεται 
το ΰτράτευμα, δι* οπλών δε βαδιεΐται μοναρχίας 
5 κατάρχων. 6 δε καϊ ταυτην άνεΐλε την υπονοιαν, 
άφηΰειν το ΰτράτευμα φηΰας μετά τον Φρίαμβον. εν 
δ' ετι οι βαΰκαίνοντες αυτόν ητιώντο, ότι τω δήμω 
μάλλον η τη βουλή προΰένεμεν εαυτόν ' όπερ ην 
άλη&ές. ού γάρ εΰτιν ούτινος εμμανέβτερον 6 'Ρο-ριπζ, 

ίο μαίων ηράό&η δήμος, εψηφίΰ&η γούν αυτω υπατεία 
και δεύτερος θρίαμβος" ΰυνυπατενειν δε αυτω και 
6 Κράβΰος εψηφίΰ&η αυτού όπουδαΰαντος. αλλ' 
υποδειχθέντες ύπατοι διεφέροντο, και εν μεν τη 
βουλή 6 Κράϋβος ϊοχυε μάλλον, πάρα δε τω δήμω 

15 έκράτει Πομπήιος, παρητηΰατο δε και την ΰτρατη- 
γίαν' καϊ ε&ους όντος τοις Ρωμαίοις ίππεύβιν, όταν 
ΰτρατεύΰωνται τον νομιμον χρονον, αγειν τον ϊππον 
εις άγοράν έπϊ τους τιμητάς, καταρι&μεΐΰτϊαί τε των 
βτρατηγών καϊ αυτοκρατόρων εκαΰτον υφ οίς εϋτρα- 

2ο τεύΰαντο , καϊ εύ&ύνας διδοναι της βτρατείας καϊ 
ούτως άφίεβ&αι, νεμομένης τιμής η ατιμίας προδη- 
κούβης τοΓ§ βίοις εκάΰτων, τότε προεκά&ηντο μεν Β 
<η τιμηται και οί ιππείς παρηεΰαν εξεταζόμενοι, ώφ&η 
δε και Πομπήιος εις την άγοράν τα μεν άλλα πα- 

25 ραΰημα της άρχης έχων, αυτός δ' άγων τον ϊππον 
διά χειρός, ην δε του δήμου θαύμα καϊ βιωπη. είτα 
ο £ί£ των τιμητών ' πυν&άνομαί ΰου" ειπεν 'ώ Πομ- 
πήιε Μάγνε, ει παΰας εΰτράτευΰαι τάς κατά νομον 
ΰτρατείας." 6 άε μεγάλη φωνή ( εβτράτευμαι άπε- 

3ο κρίνατο, "και πάαας ύπ' εμαυτω αύτοκράτορι! προς 
τοΰττο 6 δήμος εζέκραγε, καϊ οι τιμηται τοΓ? πολίταις 
χαριζομενοι άναβτάντες προέπεμπον αυτόν οί'καδε. 



346 ι^ιβ. χ. οαρ. III. 

3 "Ηδη δε της αρχής περαν&είΰης απέ&ετο αυτήν 
Ο ό Πομπήιος, καϊ μετά ταντα 6 πειρατικός αυτώ ανε- 
τέ&η πόλεμος, ωρμητο μεν γαρ η πειρατική δύναμις 
εκ Κιλικίας , εν τω Μι&ριδατικώ πολεμώ ταΐς βαΰι- 
λικαΐς νπηρεΰίαις χρήβαόα εαντην ' είτα Ρωμαίων 5 
εν τοις εμφυλίοις πολέμοις ΰυμπεΰόντων αλλήλοις, 
αφύλακτος ονϋα η &άλα66α κατ ολίγον αυτούς έφειλ- 
κύόατό' καϊ δύναμιν ΰχοντες ου τοις πλέουϋιν έπε- 
τίΰεντο μόνον, άλλα και νήδους καϊ πόλεις παραλίους 
παρεβπώντο. εγένοντο δ ούν αι μεν ληΰτρικαϊ νήες ίο 
υπέρ χιλίας, αι δε αλοΰβαι υπ αυτών πόλεις ύπερ 
τετρακοβίας. πολλά δε και των άβατων εζέκοψαν 
Ιερών , ενύβριζον δε και τοις 'Ρωμαίοις. οπότε γαρ 
τις άλους ανεβόηβε Ρωμαίος είναι, έκπεπλήχ&αι προβ- 
ιά ποιούμενοι καϊ δεδιέναι, τους τε μηρούς επαΐοντος 
καϊ προβεπιπτον αυτω' καϊ οί μεν ύπέδουν αυτόν 
καλτια, οι δε τηβεννον περιέβαλλον , ούτω τ ε κατει- 
ρωνευΰαμενοι τέλος εν μέβω πελαγει κλίμακα προ- 
βαλόντες εκέλευον έκβαίνειν καϊ άπιέναι χαίροντα" 
ει δε μη βούλοιτο , ω&οΰντες αυτόν κατέδυον. 2ο 

Πάΰης δε δαλάΰΰης απλωτού τοις εμποροις ουΰης, 
ΰπανις ην τών αναγκαίων εν τη αγορά, δοζαν δε 
τον Πομπηιον εκπέμψαι κατά τών πειρατών, Γαβίνιος 
εις τών Πομπηίου ΰυνή&ων έγραψε νόμον ου ναυαρ- 
χίαν , άντικρυς δε μοναρχίαν αύτω δίδοντα, έδίδου 25 
γαρ 6 νόμος αύτω αρχήν της έντος Ηρακλείων ΰτη- 
λών %-αλάΰΰης , ηπείρου δε πάΰης από &αλάΰθης επί 
Ρ 147 Ό τετρακόσια ΰτάδια, καϊ πεντεκαίδεκα πρεΰβεντάς εκ 
της βουλής ελέΰ&αι επι τάς κατά μέρος ηγεμονίας, 
χρήματα δε λαμβάνειν εκ τών ταμιείων καϊ τών τελών 3ο 



Ο&ρ. 3. ΡΙιιίαΓοΙιΐ Ροιηρθίτω ο. 23—28. 



Ε,ΙΒ. Χ. ΟΑΡ. III. IV. 347 

οΰα βούλοιτο, καϊ ναϋς διακοΰίας. ταύτα ο μεν δήμος 
προ&ύμως εδέξατο' ο£ δε της συγκλήτου περιφανέ- 
στεροι φόβου ά%ιον ένομιζον το της έζουΰίας άπερί- 
ληπτον καϊ άόριότον, και αντέλεγον, πλην Καίΰαρος ' 

δ οντος δε αυνηγόρει τω νόμω^ ου δια τον Πομπήιον, 
τον δήμον δε &εραπευων καϊ οίκειούμενος έαυτω. 
τέως μέντοι έκυρώδη το ψήφιΰμα. καϊ 6 Πομπήιος 
εις έκκληΰίαν έλ%•ών διπλάΰια τα έψηφιΰμένα λαβείν 
διεπράζατο. διελών ονν τα πελάγη καϊ διαΰτήματα 

ίο τής%αλά<5ύης εις μέρη τριβκαίδεκα, καϊ νέων αριθμόν Β 
εφ έκάΰτω καϊ άρχοντα τά%ας, έκά%ηρε των ληΰτη- 
ρίων το Τυρρηνικόν πέλαγος, το Λιβυκόν, το περί 
Σαρδόνα και Κυρνον και Σικελίαν, ημέραις τεΰΰα- 
ρακοντα. είτα παραπλέων τάς πόλεις μετά ΰπουδής^τ\ιΐ22 

15 ου παρήλ&ε τάς Ά&ήνας. άναβάς δε καϊ %"ύΰας καϊ 
προβαγορεύόας τον δημον, ευρεν επιγραφας εις αυτόν 
πεποιημένας, ων ή μεν εντός της πύλης ελεγεν 
Εφ οοον ων άνθρωπος οίδας, επί τοβούτον ει &εος ' 
η ο έκτος 

2ο Προΰεδοκώμεν , προΰεκυνούμεν , εί'δομεν , προπέμ- 
πομεν. 

Κατελυ&η μεν ούν 6 πειρατικός πόλεμος καϊ τα Ο 
πανταχού της &αλάΰΰης έζ,ηρέ&η ληβτήρια ουκ εν 
πλείονι χρόνω μηνών τριών τούτων δε εις Ρωμην 4 

25 απαγγελ&έντων γράφει νόμον εις των δημάρχων ο 
Μαλλιος , παραλαβόντα Πομπήιον πάΰαν την χώραν 
οβης ο Λεύκολλος ηρχε, προαλαβόντα δε καϊ Βι&υνίαν, 
πολεμεΐν ΜΦριδάτη και Τιγράνη το^ βαύιλεύΰιν, 
«χονττα καϊ την ναυτικήν δύναμιν και το κράτος της 

μ δαλάβΰης , ώς ήδη τούτο είλήφει' τούτο δε ην εφ' 



ϋαρ. 4. Ρ1υ1;&ΓθΜ Ροπιρβίαβ ο. 30—36. 



348 ιλβ. Χ. ΟΑΡ. IV. 

ενϊ βνλλήβδην γενέύ&αι την 'Ρωμαίων ήγεμονίαν. 
το μεν ούν ψήφιΰμα εκνρώ&η φοβη&έντων τον δήμον 
των άριύτοκρατικών και ΰιωπηΰάντων , Πομπήιος δε 
δεζάμενος τα γράμματα λέγεται τάξ νφρνς ΰνναγα- 

I) γειν καϊ τον μηρόν πατά%αι ως δνΰχεραίνων καϊ 5 
βαρννόμενος την αρχήν, την ά' είρωνείαν ονδ οι 
πάνν ΰννή&εις αντω ραον ήνεγκαν. τέως δε την 
μεταξύ Φοινίκης και Βοΰπόρον &άλα66αν επϊ φρουρά 
τω βτόλω διαλαβών αντος εβάδιζεν έπϊ Μι&ριδάτην. 
εκείνον δ εκλιπόντος όρος δύΰμαχον ως αννδρον, ίο 
εν ω έΰτρατοπεδεύετο , 6 Πομπήιος κατέβχεν αυτό, 
καϊ τη φν6ει των βλαΟτανόντων καϊ ταΐς όνγκλινίαις 
των τόπων τεκμαιρόμενος εχειν πηγάς το χωρίον, 
ορύΰβειν έκέλενΰε φρέατα, και ταχύ μεότόν ην ύδα- 
τος το 6τρατόπεδον. έπειτα περιβτρατοπεδεύΰας 15 
απετείχιξεν αντον. ο $£ πέντε καϊ τεΰβαράκοντα 
Ρ 1 477 πολιορκηθείς ημέρας ελα&εν άποδράς μετά της έρρω- 
μενεβτέρας δυνάμεως, αποκτείνας τους άχρήβτονς 
καϊ τονς νοβονντας. καταλαβών δε αντον περί τον 
Ενφράτην ο Πομπήιος , ίνα μη φ&άΰγ] περαΰας τον 2ο 
ποταμον, εκ μέΰων νυκτών επήγε την ΰτρατιαν. ην 
ούν ανάγκη υπέρ τον χάρακος μάχεΰ&αι. βεληνη δ 
ήν καταφερομένη , ο τους βασιλικούς εΰφηλεν ' είχον 
μεν γαρ κατά νώτον την βελήνην ^Ρωμαίοι, ήδη δε 
περί δνύιν ονβης αϊ βκιαϊ των δωμάτων προΰ&εν 25 
προΐούΰαι πολύ δόκηΰιν παρείχον τοις πολεμίοις 
έγγίζειν τονς ^Ρωμαίους αυτοΓ^ , καϊ τονς υβΰούς 

Β αφέντες έφίκοντο ούδενός ' ο βννιδόντες Ρωμαίοι 
μετά κρανγής επέδραμον καϊ φεύγοντας εκτεινον, ως 
πολν πλείονς μυρίων άπο%ανεϊν. αντος δε Μι&ρι- 30 
δάτης μετά πλειόνων διέφνγε. 

Πομπήιος δε εις Άρμενίαν ένέβαλε, τον νέον 



ΕΙΒ. Χ. ΟΑΡ. IV. 349 

Τιγράνου καλούντος αντόν' ήδη γαρ αφειΰτήκει τον 
πατρός, ο δε βαΰιλεύς Τιγράνης υπο Λενκόλλον (Συν- 
τετριμμένος, ημερον δε πυν&ανόμενος τον Πομπήιον, 
εαυτόν τε παρέδωκε καϊ φρονράν έδέξατο περί τα 

5 βαΰίλεια. προβιών δε τω Πομπηίω την τε κίταριν 
άφεϊλε της κεφαλής και ώρμηβε προ ποδών αυτήν 
εκείνον %ειναι καϊ καταβαλεΐν εαυτόν, αλλ* 6 Πομ- 
πήιος τής δεξιάς αυτόν λαβόμενος προΰηγάγετο καϊ Ο 
πληύίον ίδρνβατΟ) τον δ εκείνον υίόν επϊ &ατερα, 

ίο καϊ είπε των μεν άλλων δεΐν αίτιά<5%αι Λευκολλον, 
υπ εκείνον γαρ αφιιρήΰ&αι Συρίαν, Φοινίκην, Κιλι- 
κίαν , Ταλατίαν , Σωφηνήν, ά δε άχρις αύτον διατε- 
τήρηται εξειν, Σωφηνής δε βαΰιλεύβειν τον νίόν. 
επϊ τούτοις ο μεν Τιγράνης ήγάπηβεν, 6 δε υιός 

ΐ5 εδυΰφόρει, καϊ κλη&εϊς επϊ δειπνον ονκ εφη Πομ- 
πηίον δεϊβ&αι τοιαντα τιμώντος ' καϊ γαρ αυτός άλλον 
ενρήαειν Ρωμαΐον. εκ τούτου δε&είς εις τον &ρίαμ- 
βον έφυλάττετο. 

Καταλιπών δε Πομπήιος φρονρόν Αρμενίας Άφρά- 

2ο ν ιον αυτός δια των περιοικούντων τον Καύκαόον ^ 
έ&νών έπϊ Μι&ριδάτην ε βάδιζε, μέγιΰτα δε αντών 
είΰιν ε$νη Αλβανοί τε καϊ "Ιβηρες , οι μεν έπϊ τα 
Μεΰχικα ορη καϊ τον Πόντον κα&ήκοντες. Αλβανοί 
δ έπϊ την εω και την Καβπίαν &άλαό6αν. οντοι 

25 πρώτον μεν αίτήΰαντι Πομπηίω δίοδον εδοΰαν, είτα 
γενόμενοι τετρακιΰμνρίων ουκ ελάττους προβέβαλον 
αυτω, καϊ τραπέντες εφ&άρηΰαν παμπλη&εϊς. τω 
δ\ βαΰιλεΐ αυτών πέμψαντι πρεββεις ΰπειΰάμενος 
απήει έπϊ τονς "Ιβηρας μαχιμωτέρονς οντάς των Άλ- 

3ο βανών καϊ μήτε Μήδοις μήτε Πέρβαις ύπείξαντας, 
διαφυγοντας δε και τήν Μακεδόνων δύναΰτείαν^ι^ιζ 
Αλέξανδρου ταχέως εκ τής *Τρκανίας άπάραντος. 



350 ΜΒ. Χ- ΟΑΡ. IV. V. 

άλλα και τοντονς μεγάλη μάχη τρελαμένος πολλοί^ 
άνεϊλε καϊ πλείονς εξώγρηβεν. εντεύθεν είξ την 
Κόλχων ενεβαλεν. ανθις δε Αλβανών αποΰτάντων 
ήλαννεν εκ αντονς δι αννδρον καϊ αργαλέας οδον, 
νδωρ εν άΰκοΐς Λθλλοϊί? έπικομιζόμενος. και ΰνμβα- 5 
λών αντοις νπο τον αδελφού τον υφών βαβιλέως 
βτρατηγονμένοις ενίκηΰε' καϊ αντον επελθόντα οι 
καϊ βαλόντπ εκ χειρός διελάόας απεκτεινεν, οτε και 
Αμαζόνες λέγονται ύνμμαχήύαι τοις Αλβανοϊς. μετά 
γαρ την μάχην ύκνλενομενων των νεκρών , πελταΐξ ίο 
Αμαζονικαϊς οί Ρωμαίοι καϊ κοθορνοις ένετνχον, 

Β ΰώμα δε γνναικεϊον ονδεν ενρεθη. νέμονται δϊ 
ανται τα καθήκοντα προς 'Τρκανίαν θάλαβΰαν τον 
Κανκάΰον. μεύον δ\ τών Αλβανών και αντών 
οίκονΰι Γελλαι και Αίγνες. οϊς ετονς έκάύτον περί ΐ5 
τον Θερμώδοντα ποταμον εις ταντον φοιτώΰαι ομι- 
λονΰιν επι δνο μήνας ' είτα καθ* εαντάς άπαλλα- 
γεΐΰαι βιονβι' τεκονβαι δ\ τα μεν άρρενα κομίΰαΰαι 
περί την τών πάτερων εκτίθενται γην, τα δε γε 
θήλεα τρέφονΰι. 20 

Τών δε τον Μιθριδάτον παλλακών αναχθειΰών 

5 προς αντον ονδεμίαν εγνω Πομπήιος. Στρατονίκη 
δε , ή και μεγιΰτον παρά Μιθριδάτη εΰχεν αξίωμα 
και το πολνχρνοοτατον τών φρονρίων εφνλαττε, 

Ο δώρα τε πολλά τω Πομπηίω προβήγαγε καϊ το φρον- 25 
ριον παρεδίδον. 6 δε τών προΰαχθεντων ο6α κόΰμον 
ίεροΐς και λαμπρότητα τω θριάμβω παρεΐχον λαβών 
μονά, τα λοιπά την Στρατονίκην εχειν εκελενΰε. καϊ 
τον βαΰιλεως δε τών Ιβήρων κλίνην και τράπεζαν 
και θρόνον χρνοά πάντα πεπομφότος αντω, καϊ ταύτα 30 



Οβρ. 5. ΡΙυί&ΓοΙιί Ροιηρβίυδ ο. 36 — 46 βί 50. 



υΒ. χ. οαρ. ν. 351 

τοις ταμίαις εις το δημόόιον παραδέδωκεν. ώς δε 
τον Μιθριδάτην έωρα φεύγοντα χαλεπώτερον η μα- 
χόμενον , τούτω μεν είπεν ίβχυρότερον εαυτού πολέ- 
μων τον λιμόν άπολείφειν , αυτός δε προηγε βνν 

δ ΰτρατια. χειρωΰάμενος δε δι Άφρανίου τους περί 
Ά μανόν "Αραβας, καταβάς εις Σνρίαν ταύτην μενΐ> 
έπαρχίαν και κτήμα Ρωμαίων άπέφηνε, την δε Ιον- 
δαίαν υπέταξε και τον βαΰιλέα αυτής Άρι6τόβουλον 
ΰυνέλαβεν , ώς εν τοΓ{? Ίουδαϊκοΐς ηδη ιΟτόρηται. 

ίο μέγα δ 1 ην όνομα της αυτού δυνάμεως και μείζον 
της αρετής καϊ πραότητος. ο δε των περί την Πέτραν 
Αράβων βαδιλεύς δείβας έγραφε ΙΙομπηίω πάντα 
πείθεΰθαι. ηγγέλη ^«ντοί. αύτω τε%νεώς και ο Μι- 
θριδάτης, Φαρνάκου τού υιού διαχρηΰαμένου αυτόν. 

ΐδ εις Αμινβόν ούν αφικομένω Πομπηίω πολλά μεν δώρα 
παρά Φαρνάκου κεκόμιΰτο, πολλά δε γε προΰηνεκτο 
ΰώματα, και αυτός 6 Μιθριδάτου νεκρός. 

Έπανιών δε λυπηράν την έπάνοδον 'έΰχηκε <^άρΐ479 
την γυναίκα Μουκίαν εζυβρίόαβαν παρά την άποδη- 

2ο μίαν αυτού ' και πληΰιάΰας τη ^Ιταλία επεμφεν εκείνη 
την άφεΰιν. εις δε την Ρωμην λό^οί περί αυτού 
έγίνοντο και θόρυβος ην ώς το ΰτράτευμα τη πόλει 
επαΐοντος τε και μοναρχηβοντος. 6 δε της Ιταλίας 
τε αμα επέβη και έκκληΰιάΰας τους ΰτρατιώτας £κε-"\νΐΙ124 

25 λευβεν εκαΰτον προς τα οίκεια τρέπεβθαι, αύθις 
δε ΰυναθροιβθηναι δια τον θρίαμβον. 6κεδα6θεί<5ης 
δ οντω της Στρατιάς άνοπλον αί πόλεις όρώΰαι Πομ- 
πηιον καϊ μετ ολίγων άπιόντα, ύφ' ηδονής έκχεό- 
μεναι καϊ προπέμπουΰαι ΰυγκατηγον εις την *ΡώμηνΒ 

30 μετά δυνάμεως πλείονος, τού δε νόμου μη ΰυγχω- 



9 ίατόρηται] ρ. 224, Ώ. 



352 ιίβ• χ • 0ΑΡ • ν • 

ρούντος προ του θριάμβου παρελ&εϊν εις την πολιν, 
πέμψας η\ίου την βουλην ύπερ&έΰ&αι τάς των υπά- 
των άρχαιρεβίας. Κάτωνος δ έναντιω&εντος ουκ 
έτυχε ' διό καϊ οΙκειω6α6$αι τον άνδρα η&έληβε. 
δνεΐν ούν άδελφιδών ούΰών εκείνω , την μεν αυτός 5 
έζητει λαβείν, την δε τω υίώ ΰυνοικίΰαι. παραιτου- 
μένου δε την άγχιΰτείαν του Κάτωνος, ως διαφ&οραν 
εοΌμενην αύτω του τρόπου, η αδελφή καϊ η γυνή 
εχαλεπαινον. Άφρανίω δε Πομπηίου ύπατείαν μετι• 
όντος, καϊ δια τούτο προς τάς φυλάς αργύρων ανα- ίο 
λίΰκοντος , καϊ κακώς εντεϋ&εν ακούοντος ως ωνιον 

Ο την αρχήν ποιούμενου τοις μη ταύτης αζίοις, 6 Κάτων 
προς τάς γυναίκας Γ τούτων έ'φη των ονειδών κοινω- 
νητεον ημιν οίκείοις γενομενοις προς τον Πομπηιον. ' 

Του δε θριάμβου τω μεγέ&ει καίπερ εις δυο ΐ5 
ημέρας μεριοδέντος 6 χρόνος ουκ εζήρκεΰεν, αλλά 
των παρεόκευαΰμένων πολλά της %-έας ε\επεΰε. 
γράμμαΰι δε προηγουμενοις έδηλούτο τά γένη κα& 
ων ε&ριάμβευεν. ην δε ταύτα, Πόντος, αρμενία, 
Παφλαγονία , Καππαδοκία, Μηδία, Κόλχοι, "Ιβηρες, εο 
Αλβανοί, Συρία, Κιλικία, Μεσοποταμία, τά περί 
Φοινίκην καϊ Παλαιΰτίνην, "Ιουδαία, Αραβία, το 
πειρατικόν άπαν εν γη καϊ Ο'αλάττη καταπεπολεμη- 

I) μένον ' εν δε τούτοις φρούρια μεν ηλωκότα χιλίων 
ουκ ελάττω , πόλεις δε ου πολύ τών ένακοβίων άπο- 25 
δέουβαι, πειρατικά! δε νηες όκτακόΰιαι, κατοικίαι 
δε πόλεων μιας δεουΰαι τεΰΰαράκοντα. προς δε 
τούτοις έφραζε διά τών γραμμάτων ότι πεντακιβχί- 
λιαι μεν μυριάδες εκ τών τελών ύπηρχον, εκ δε ών 
αυτός προβεκτηβατο μυρίας όκτακιΰχιλίας πεντακο- 3ο 
βίας Ρωμαίοι λαμβάνουβιν , αναφέρεται δε εις το 
δημοβιον ταμιεΐον εν νομίΰματι και καταΰκευαΐς αρ- 



Μβ; χ. οαρ. ν. νι. 353 

γυρίου καϊ χρυσίον δισμύρια τάλαντα, πάρεξ των 
το?5 στρατιώταις δεδομένων, αιχμάλωτοι δε επομ- 
πεύ&ησαν άνευ των αρχιπειρατών νίός Τιγράνου 
τον Αρμενίου μετά γυναικός καϊ θυγατέρων, αυτοΰ 
*>τε Τιγράνον τον βασιλέως γυνή Ζωσίμη καϊ βασι-ΡΙ&Ο 
λεύς Ιουδαίων Αριστόβουλος , καϊ συγγενείς Μι&ρι- 
δάτου, άλλοι τε πλείους. μέγιστον δε υπήρξε προς 
δόξαν αύτω οτι τρϊς τε&ριαμβευκώς , τον μεν πρώτον 
εκ Λιβύης, τον δε δεύτερον εξ Ευρώπης, τον δε 

ίο τελενταΐον από της Ασίας κατάγων, τρόπον τινά την 
οίκονμένην εδόκει τοις τρισϊν επήχ&αι δριάμβοις. ην 
δε τότε ετών τεσσαράκοντα. 

Σιτοδείας δε μετά ταντα την Ρωμην και τά 
περί αυτήν κατασχούσης πλεύσας εις Σικελίαν καϊ 

15 Σαρδώ καϊ Λιβύην ή&ροισε 6ΐτον. καϊ ανάγεσ&αι 
μέλλων , τών κυβερνητών οκνούντων δια πνεύματα 
βίαια, πρώτος αυτός εμβάς τάς αγκύρας αί'ρειν εκε- 
λενΰε καϊ άνεβόησε* πλεϊν ανάγκη, ζην δε ονκ ανάγκη" β 
τοιαύτη δε τόλμη χρώμενος καϊ άγα&η τύχη ένέπλησε 

2ο τα εμπόρια ΰίτον, πλοίων δε γε την θάλασσαν, καϊ 
ώνητο μεν αν ενταύθα τον βίου παυΰάμενος' ο δε 
έπεκεινα χρόνος αύτω τάς μεν ευτυχίας ήνεγκεν επι- 
φθόνονς , ανήκεστα δε γε τά δυστυχήματα, προστε- 
θείς γάρ Καίσαρι, καϊ δια της οικείας δόξης τε και 

25 δυνάμεως εξάρας αυτόν, υπ 9 εκείνου άνατέτραπτό 
τε καϊ καταβέβλητο. 

"ίνα δε μή δϊς τά αυτά ίστορήται, εν τοις περϊ 
Καίσαρος τά λοιπά του Πομπηίου είρήσεται, τη περϊ 
εκείνου συνεμπίπτοντα ιστορία. 

3ο Ευτυχής δε 6 Καίσαρ εν στρατηγίαις γενόμενος*®^ 12δ 

Οαρ. 6. ΡΙαίβ,Γοϊιί Οαβδ&Γ ο. 12 — 23, ρ&ιιοΐβ ρΓ&βηαίβδίβ φίαβ 
θ* αρτιά ϋίοηβπι βί &ριι<1 ΡΙιιίαΓοΙιυιη ΓβρβήιιηΐιΐΓ. 

ΖΟΝΑΚΑΒ II. 23 



354 ιίβ. Χ. οαρ. VI. 

καί πολλούς κατωρ&ωκώς πολέμους, μνηΰτευόμενος 
Ο δ* εαυτω την έκτον δήμου ροπην αυτόν έ&εράπευε' 
καί μοναρχίας έρών, έπεί έώρα τινάς ενάντιου μένους 
αντω, καί μάλιστα τον Πομπηιον μέγα τότε δυνά- 
μενον , τη 'Ρωμη έ% Ιβηρίας έπιδεδημηκεν. ην προ 5 
τούτον λαχών, ώς ταύτης επέβη, έτά ΛυΟιτανούς καϊ 
Καλαίκους έβτράτευΰε' και κρατηΰας τούτων άχρι 
της έξω προήλ&ε %αλα6<5ης , τα μη πριν υπείκοντα 
'Ρωμαίοις ε&νη καταΰτρεφόμενος. και απηλλάγη της 
επαρχίας ευδόκιμων αυτός τε πλούβιος γεγονώς κάί ίο 
τους ΰτρατιώτας ώφεληκως. &έλων δ 1 επί τη νίκη 
ΐ> &ριαμβεν6αι , προς αυτας τε τας υπατικας άφιγμένος 
αρχαιρεσίας, καί μνωμενος εαυτω υπατείαν, εν άντι-' 
νομία έγένετο. τους μεν γαρ &ριαμβεύειν μέλλοντας 
έξω νενόμιΰτο διατρίβειν της πόλεως , τους δε μετι- ΐδ 
έναι θέλοντας υπατείαν δι εαυτών τούτο πράττειν, 
τοΓ? αρχαιρε6ιάζου6ιν έντυγχάνοντας. καταφρονεί 
τοίννν του θριάμβου, κάί παρελθών εις την π'ολιν 
εις υπατείαν παρήγγειλε. 

Των δε μέγα δυναμένων εν τη βουλή καί ο 20 
Κραΰύος ων, προς ον ο Καϊΰαρ ωκείωτο, αντιπολι- 
τευόμενος τω Πομπηίω ετύγχανε, τούτους 6 Καίΰαρ 
εκ διαφοράς εις φιλίαν μετηνεγκε , καί ύπ' άμφοϊν 
ωΰπερ δορυφορουμενος εις υπατείαν προήχ&η' κάί 
αυτίκα νομούς είΰέφερε δι ών ωκειοϋτο τον δημον. 25 
ΡΙ48ΐέ'τ£ ό λ £ την Πομπηίου ιΰχύν 6 Καίΰαρ εαυτω προβά- 
πτων , την οίκείαν θυγατέρα ^Ιουλίαν αύτώ κατηγ- 
γυηοε. γημας ούν αύτην ο Πομπήιος οπλών την 
αγοραν αυτίκα ένέπληβε, καί τους τε νόμους τω 
δήμω ΰυνεπεκύρου , καί Καίβαρι την εντός "Αλπεων® 
και την εκτός άπαβαν Κελτικην καί το Ίλλυρικον 
μετά ταγμάτων τεαβάρων εις πενταετίαν προαέ&ετο. 



ΜΒ.Χ. ΟΑΡ. VI. 355 

των δ' άντειπόντων εκ της βουλής προς ταύτα περι- 
υβριΰ&έντων, ολίγοι παντάπαϋιν ύπατεύοντι τω Καί- 
6αρι ύυνήεύαν εις βουλήν. είπόνχος δε τίνος των β 
Οφόδρα γερόντων ώς φόβω των οπλών καϊ των ΰτρα- 

5 τιωτών ου Συνέρχονται , * τι ούν" 'έφη 6 Καΐΰαρ * ου 
καϊ όύ ταύτα δεδιώς οίκουρεΐς\ ο δε ' ότι με ποιεί 
μη φοβεΐΰ&αι το γήρας" είπε ' "βράχιΰτος γαρ 6 βίος 
ος ετι μοι λείπεται. 

Τους δε Κελτικούς πολέμους μαχόμενοςΈλβητίους 

ίο μεν καϊ Τιγυρηνούς κατεπολέμηύε κα\ υπέταξε, Γερ- 
μανούς δε ΰυμμίζαι μέλλων , ορών τους ηγεμόνας 
άποδειλιώντας^ καϊ μάλιοτα ο'(?οί των επιφανών ήΰαν 
και νέων, έκέλευβεν απιέναι καϊ μή κινδυνεύειν παρά 
γνώμην ούτως άνάνδρως καϊ μαλακώς έχοντας, αυτός 

15 $& εφη το δέκατον τάγμα παραλαβών επι τους βαρ- ο 
βάρους πορεύεΰ&αι, μήτε κρείττοΰι μέλλων Κίμβρων 
μάχε6&αι πολεμίοις μήτε αυτός Μάριου χειρών ων 
ΰτρατηγός. εκ τούτου ορμής καϊ προθυμίας γενό- 
μενοι πλήρεις άπαντες ήκολού%•ουν, καϊ μαχεβάμενοι 

2ο λαμπρώς τους εναντίους έτρέψαντο , ώΰτε νεκρών 

μυριάδας οκτώ γενέβ&αι. 6 δε τούτων βαΰιλεύς 

Αριόυύτος φ&άύας μετ ολίγων διεπέραΰε τον Ρήνον. 

Ταύτα διαπραζάμενος εις τήν περί Πάδον Γαλα- 

τίαν κατέβη, £ν$α διατριβών έδημαγώγει πολλών 

25 απο 'Ρώμης προς αυτόν άφικνουμένων, τοις άπό τών 
πολεμίων χρήμαβι τους πολίτας χ^ρουμ^νο^. έκεϊ&εν 
δε άλλοις ε&νεΰιν έπελ%•ών, καϊ νικήΰας περιφανώς,Β 
«ύ&ις εν τοις περί Πάδον χωρίοις διαχειμάβων υπέ- 
ΰτρεψε, τους περί τήν Ρώμην εϋνους εαυτω τιθέμενος 

80 χρήμαΰιν, ά τοις τάς αρχάς εαυτοΐς μνωμένοις χορη- 
γών εκείνος τον δήμον τούτοις διαφ&είρειν εποίει 
καϊ τοις τά χρήματα διδούοΊ ψηφίζεΰ&αι τάς αρ#ά£.τνΐΙ12(> 

23* 



356 ιλβ• Χ• £ ΑΡ • νι. νπ. 

οί δε πάν ο την εκείνου δύναμιν ανϊ,ειν 'έμελλεν 
επραττον. είτα καϊ έτερα Κελτικά νικηΰας £θνη καΧ 
τον *Ρήνον γεφυρώΰας ΰτρατω διεβη. εκείθεν δ επα~ 
ναζεύζας την της παιδός αυτού τελευτην, η τω Πομ- 
πηίω ΰυνωκει μεμάθηκε , καϊ ότι τίκτουΰα τέθνηκε, 5 
καϊ ώς μετ ολίγον καϊ το τεχθεν έπαπηλθε τη μητρί. 
6 μεν ονν Καΐΰαρ καϊ 6 Πομπήιος πένθος εόχον έπϊ 
Ρ 1482 τη ΰυμφορα, καϊ οί φίλοι δ' άμφοΐν βαρέως το πάθος 
ηνεγκαν , ως τον ΰννδέΰμου λελυμένου της αυτών 
οίκειότητος. ίο 

7 "Ηδη δε μέγας ο Καΐΰαρ γενόμενος καϊ την οίκείαν 
δόζαν επάρας εκ των κατορθωμάτων , άνταγωνιΰτην 
Πομπηίω εαυτόν κατεΰτηΰατο. καϊ Κράβΰον εν 
Πάρθοις άπολωλότος, ος έφεδρος αύτω τε καϊ Πομ- 
πηίω ελέλειπτο, καταλνειν εμελέτα Πομπηιον, κακεϊ- β 
νος αύθις τον Καίόαρα. της δε πολιτείας νοβούβης, 
καϊ των αρχάς μετιόντων ώνουμενων αύτάς, του δε 
δήμου νπερ των δεδωκοτων ου ψήφοις χρωμένων, 
Βαλλ' όπλοις, καϊ της πόλεως ώς ακυβέρνητου κακώς 
φερομένης , τοις νουνεχεΰτέροις άγαπητόν έδόκει είζο 
προς μοναρχίαν εκ τοΰούτου κλύδωνος καϊ μη τι 
χείρον περιβταίη το της 'Ρωμης πολίτευμα, ώς άλλως 
άνηκεότα 6φίΰιν είναι τά πράγματα" χρηναι δ\ τον 
πραότατου των ιατρών αναβχέΰθαι το πάθος τουτϊ 
φαρμακεύοντος , νποδηλούντες δη τον Πομπηιον.25 
κάκεΐνος μέντοι, ει καϊ λόγω παραιτεΐΰθαι την άρχην 
νπεκρίνετο, αλλ 1 οϊς έποίει εβπευδε δικτάτωρ άνα- 
δειχθηΰεΰθαι. ίνα γούν μη βιάΰαιτο ψηφιΰθήναι 
δικτάτωρ, νπατον αυτόν μόνον η γερουβία προυβα- 
λετο, τη μοναρχία παρηγορουμένη τούτου την εφεΰιν. 30 



Οαρ. 7. ΡΙτιΙ&γοΙπ Οαβδαν ο. 28 — 34. 



ΜΒ. Χ. ΟΑΡ. VII. 357 

Έχ. τούτον πέμπων 6 Καΐΰαρ καϊ αντος επί νπα- Ο 
τείαν παρήγελλεν. εναντίον μ εν ων ό*' ετέρων έΰιώπα 
Πομπήιος, ώς δ' 6 Καΐΰαρ πολλονς τα αντον φρο- 
νεϊν άνέπειΰε χρήμαόι, δείΰας την ΰύΰταβιν ο Πομ- 

5 πήιος αναφανδόν δι εαντον και των φίλων επραγ- 
ματ ενετό παν&ήναι τον Καίβαρα της αρχής ψηφιζό- 
μενος' ων εκείνος ονδ 1 όλως έφρόντιζεν. η%ίον δε 
6 Καΐΰαρ αντον τε άμα καϊ τον Πομπήίον κατα%ε- 
μένονς τα όπλα Ιδυωτενΰαι και αμφω' ει δ' αντον 

!0 μεν αφαιρούνται τήν αρχήν, εκείνω δ\ βεβαιονΰι, τον 
έτερον καταόκενάζονΰι τύραννον. λέγεται δέ τίνα 
των πάρα Καίΰαρος ΰταλέντων ταξιαρχών , μα%6ντα 
μη διδόναι τήν γερονΰίαν τής αρχής χρονον τω Καί- Ό 
ΰαρι, "αλλ' αύτη 1 φάναι 'δώόει \ κρούύαντα τη 

15 χειρι τήν τον ξίφονς λαβήν. είτα γνώμη είύήνεκτο, 
ει μη εν ωριό μένη ημέρα Καιβαρ τα Όπλα κατά&ηται, 
ήγεϊ6%αι τον άνδρα πολέμιον. Άντωνίον δ\ καϊ των 
πραττόντων τα Καίΰαρος άζιονντων και Καίΰαρα 
καϊ Πομπηιον τας αρχάς απο&έβ&αι, τη γνώμη παν- 

2ο τ ες βννε&εντο. επεϊ δε πάρα Καίΰαρος ήκον έπιΰτο- 
λαϊ των μεν άλλων εζιΰταμένον, τήν δ έντος "Αλπεων 
επαρχίαν καϊ το Ίλλνρικόν άζιονντος αντώ δο&ήναι 
μετά δνειν ταγμάτων, τάλλα μεν εδίδον Πομπήιος,νιΐδζ 
τον^ ό*ε γε ΰτρατιώτας άφγιρει. οί ά' νπατεύοντες 

25 και τής βονλής έ%ήλαΰαν τον Άντωνιον καϊ τον^ 6νν 
αντώ. οί #δ δια φόβον εν δονλικαις έΰ&ήΰι μετημ- 
φιεΰμενοι έπϊ ξενγών μιΰ&ίων τής ( Ρωμης εξήεΰαν. 
ο τοι>5 ΰτρατιωτας παρώ%ννεν , άνδρας έλλογίμονς 
καϊ άρχοντας περινβριΰμένονς ορώντας. Καΐΰαρ δε 

3α πολλονς λογισμούς κινήΰας και διαφόρων γνωμών 
γεγονώς, τέλος τούτο δη το κοινον νπειπών *' έρρί- 
φδωκνβος ωρμηΰε, καϊ τον ποταμον ( Ρονβίκον διέβη, 



358 ιίβ. χ • 0ΑΡ • νπ • ΥΙΠ • 

και το * Αρίμινον κατεΰχε, μεγάλην πολιν της Κελ- 
τικής, λέγεται, δε τη προ της διαβάσεως νυκτι όναρ 

Β ίδεΐν εκθεϋμον ' έδόκει γαρ αυτός τη έαντοϋ μητρϊ 
μίγνυΰθαι την άρρητον μί%ιν. 

ΈπεΙ δε το ^Αρίμινον κατελήφθη , ως υπό πνευ- 5 
νϊΐΐΐνΐμάτων η 'Ρωμη πιμπλαμενη ΰάλον καϊ κλύδωνος, μι- 
κρόν αυτή νφ' εαυτής ανετέτραπτο. οϊ τε γαρ ύπα- 
τοι καϊ οι πλείους των βουλευτών εφευγον, καϊ 
αυτόν δε Πομπήιον εκπληζις είχε, και άλλος αλλα- 
χόθεν τον άνδρα ετάραττον αΐτιώμενοι ως καθ εαν- ία 
του καϊ τής πολιτείας αυζήΰαντα Καίύαρα, και ουδείς 
εϊα αυτόν τοις οίκείοις χρήΰαΰθαι λογιΰμοΐς. διό καϊ 
την πόλιν ε\ελιπεν , επεαθαι την γερουύίαν κελεύΰας. 
εϊποντο δ* οι τελείους, την μεν φυγήν ως πατρίδα 

Οαιρουμενοι δια τον Πομπήιον, την δε *Ρωμην ω§ΐ5 
Καίΰαρος βτρατόπεδον φεύ